Trước đây hầu như nhà nào ở Huế cũng trồng mai trước sân- một hoặc nhiều cây tùy theo sở thích chủ nhân và diện tích đất. Nhà tôi cũng có hai cây. Và hai cây mai nầy đã chứng kiến bao buồn vui của gia đình tôi suốt mấy chục năm nay.
Hai cây mai được Ba tôi trồng trước khi có tôi hay ai trồng trước đó nữa thì tôi không rõ và cũng chưa lần hỏi, chỉ biết khi quan sát được đã thấy trước sân nhà, một bên phải và một bên trái. Cây bên trái có vẻ bị lấn át bởi cây bên trái về chiều cao, số nhánh và hoa nhưng cả hai đều có dáng đẹp với cành vươn cao, cành nghiêng nghiêng , cả cành ngang bướng bỉnh và cho hoa đẹp. Hoa năm cánh vàng rực với nhụy vàng lộng lẫy kết vòng tròn tròn như vương miện, tỏa hương dìu dịu trong nắng sớm ngày xuân. Ba tôi rất quí hai cây mai. Không kể mùa, ngày nào ông cũng để mắt tới. Khi thì vừa thức dậy; khi thì đi làm về; khi thì đang bế em tôi, ông đều nhìn hai cây mai với vẻ trìu mến.
Hai cây mai hình như cũng hiểu được tình cảm ông nên xanh tốt suốt mùa hè dể rồi đến hết mùa thu thì dần rụng lá và phô vẻ phong sương trụi trần cho đến quá giữa tháng chạp thì nhu nhú nụ xanh, cần mẫn đợi chờ và nở đúng vào dịp tết. Cũng đôi khi do thời tiết thế nào đó lá không rụng đúng chu kỳ, ông lại tự tay trảy bỏ. Chị em tôi thắc mắc thì được giải thích là làm vậy để cây ra hoa đúng tết. Tôi cũng phụ ông trảy những cành thấp với niềm hân hoan tỏ lộ. Ông hướng dẫn tỉ mỉ từ cách cầm cành đến cách trảy lá . Tay trái cầm từng nhánh nhỏ, tay phải cầm lá đưa ngược về sau để không làm trầy lớp vỏ ở mắc lá. Ông bảo đó là nơi chồi sẽ nứt ra với hoa và lá. Chồi hoa tròn, mọc hai bên. Chồi lá nhọn, mọc đầu nhánh. Ông dạy chúng tôi cách phân biệt như vậy Tôi và em trai lớn phụ giúp ông trong khi các em khác của tôi thi nhau nhặt lá làm tiền chơi mua bán. Mặt đứa nào đứa nấy hí hửng vì tiền có nhiều mà không phải hái ( Để chơi trò mua bán trẻ con như chúng tôi thường hái lá giả làm tiền). Tôi thường được ba khen vì không làm gãy nhánh trong khi thằng em thỉnh thoảng bị nhắc ( chả là cậu ta chưa cao bằng tôi nhưng lại ưa với cành cao nên mới vậy).
Trong tiết lạnh của mùa đông Huế nhìn cây mai trơ trụi thấy thương lắm. Những ngày mưa dầm trông càng thương hơn với vẻ cam chịu nhưng không ẻo lả khuất phục như các loại cây khác. Em tôi thường hỏi “ Cây lạnh không Ba” thì được nghe trả lời là “ Cây mai giỏi lắm, lạnh nhưng không kêu ca, còn lo tích nhựa để cho hoa đúng tết” khiến chị em tôi vừa phục Ba vừa phục cây mai. Tôi và em trai cũng bắc chước ông, ngày ngày săm soi ngó nghiêng và vui vẻ thông báo về tiến triển đâm chồi nẩy lộc cho Ba thường xuyên cứ như là ông không biết vậy .
Hai cây mai này có vẻ rất muốn làm vui lòng ba tôi nên lúc nào cũng nén lại chờ đúng sáng mồng một Tết mới xòe cánh, không phải đồng loạt mà rón rén trên từng chùm từng chùm nhỏ trong khi mai hàng xóm đã bung đầy từ nhiều ngày trước.Sỡ dĩ nói vậy vì ba tôi thích trò bói hoa mai với các con. Thành lệ từ bao giờ, sáng sớm mồng một là ông kêu chị em tôi ra sân bảo “ đố đứa mô tìm được hoa sáu cánh ba sẽ lì xì nhiều hơn” vì ông cho rằng mai sáu cánh báo hiệu sự may mắn cho cả nhà trong năm mới.Cả mấy đứa thi nhau ùa ra, thi nhau săm soi mong mình là người thấy. Mấy đứa em sau còn thấp bé nên ra sức nhón chân nhón gót tranh giành chỉ trỏ, chỉ tôi thường hay thấy trước vì có lợi thế chiều cao. Qua mồng hai hoa nở nhiều, hoa sáu cánh vì thế cũng dễ có nhưng ba tôi bảo chỉ linh nghiệm trong ngày mồng một. Mấy đứa em tôi không chịu, theo bắt đền ba cho bằng được. Trò bói hoa thật vui, đem lại bao nhiêu tiếng cười trong căn nhà đơn sơ.
Có một năm chúng tôi không bói mai được.
Từ giao thừa tiếng súng rộ khắp nơi. Sáng mồng một mẹ tôi líu ríu hớt hải đắt chúng tôi đến một nhà khác trong xóm kiên cố hơn để tránh đạn, không ai kịp thấy có hoa nào sáu cánh không. Chuyến đi đó không ngờ thành dài ngày với nhiều địa điểm khác nhau đến khi trở về mai đã rụng đầy sân , vàng xuộm một màu trên đất dưới mưa phùn ảm đạm. Chúng tôi mất ba từ những ngày đó, ngẩn ngơ mồ côi.
Mẹ tôi một mình chống chèo nuôi chúng tôi. Hai cây mai vẫn nở tàn nở tàn trước sân. Nhớ ba mấy chị em tôi lại ngắt lá, chờ hoa, tìm hoa sáu cánh với niềm hy vọng ba sẽ về đem theo tiếng cười và ánh nhìn ấm áp. Nhiều năm mai đơm nụ nhiều vô kể. Bao nhiêu người đi dạo tìm mua mai đã trả giá cao mong mẹ tôi bán nhưng bà đều từ chối. Bà giữ mai như giữ vật lưu niệm của ba tôi để tưởng nhớ ông.
Theo thời gian hai cây mai cao dần, muốn hái lá phải bắt thang nên chúng tôi chỉ trông chờ
vào trời đất và sân nhà lại vàng tươi khi tết đến xuân về.Rồi chị em lần lượt có vợ có chồng, lận đận mưu sinh, bận bịu con cái. Trò bói mai trở thành kỷ niệm.
Năm 1993, gia đình nhỏ của tôi chuyển đến Buôn Ma Thuột sinh sống. Tết đến dạo chợ hoa hoặc đến thăm nhà ai toàn thấy mai không phải năm mà là sáu, tám, hoặc mười hai cánh, chi chit chen nhau . Cây trồng trong sân thì tỏa nhánh tròn đều, vươn cả lên,dáng na ná đào, ít có cành ngang như mai nhà tôi xưa nên không có ý trồng dù công nhận rằng chúng đẹp.
Vài năm sau có người đem từ Huế vào tặng tôi một cây mai nhỏ. Hóa ra người nầy cũng như tôi, chỉ thích mai năm cánh nên đã nâng niu suốt hai ngày trời trên xe khách ( trước đây xe cộ không như bây giờ) để có mai Huế trên đất bazan.
Chính tay tôi trồng cây mai này ở mé sân trái, hồi hộp theo dõi mấy năm để rồi mừng vui khôn xiết khi lứa đầu tiên rụt rè khoe những hoa năm cánh tươi vàng.
Từ đó mẹ con tôi có thêm niềm vui chờ mai nở. Cũng thường đúng vào sáng mùng một tết hoa mới bung cánh dịu dàng. Nhớ ngày xưa lại săm soi tìm hoa sáu cánh như một hy vọng về sự may mắn có từ bé thơ bởi ba tôi. Kể lại với các con để cười để nhớ để rưng rưng…
Đất Ban Mê rất tốt, mưa nắng khác Huế nên mai thường ít rung lá đúng thời điểm. Các con tôi, đăc biệt là cô con gái lại cùng mẹ trảy lá. Có khi mẹ bân lại lụi hụi bắt ghế trảy một mình. Không có ai giành lá làm tiền như ngày tôi thơ bé bởi trẻ con không còn chơi trò mua bán như thế hệ chúng tôi thưở nào. Năm nay, thằng út lo việc thay mẹ và chị. Khi nụ hoa đầu tiên he hé chút vàng, cu cậu í ới gọi mẹ chỉ trỏ , hí hửng khoe thành tích. Đáng tiếc là hoa nở không đợi tết do năm nhuận – từ 20 tháng chạp – trước cả ngày ông Táo về trời. Sáng sáng tôi tranh thủ nghiêng ngó trước khi đến lớp, thong thả tí chút thì tìm góc đẹp đợi nắng đẹp chụp hình, loay hoay cành thấp cành cao ngắm ngắm tìm tìm bấm bấm. Vậy mà cũng đành chịu lọt mất vài thế hoa đẹp vì giờ giấc không cho phép.
Tết là mùa khô ở cao nguyên. Hiếm khi mưa, mưa phùn càng không có. Mai vườn nở trong ngọn nắng chói chang trông thật lạc lõng. Lại nhớ ngày xưa ở Huế, dưới màn xám nhạt mưa phùn màu vàng của mai thành ngọn lửa ấm áp, cháy trong tĩnh lặng.
Tiếc cái đẹp bị chìm lấp. Dù là chìm lấp dưới nắng trời.
Tôn Nữ Ngọc Hoa
Xuân con cọp.
Mình vốn thích viết lách, nhất là hồi cấp 1 và cấp 2, học văn, viết văn và gửi bài cho các báo rất nhiều. Nhưng mình chỉ có một bài duy nhất đăng từ hồi học lớp 5 trên báo Thiếu niên tiền phong. Bài viết tên là “Lão hà tiện nhà tôi”. Mình vẫn còn nhớ cảm giác ngây ngất khi thấy tên mình hiện diện trên tờ báo yêu thích của tuổi học trò. Nhưng kể từ lần đó thì mình không đăng thêm được bài nào nữa, rồi lên cấp 3 lại bỏ văn học toán lý hóa nên cũng tạm thời “gác bút nghiên”.
– Mình vẫn chưa chăm lắm chuyện uống nước lọc chưa đun sôi nên mua hộp nước lọc Poland Spring để uống dần. Mình để ý là khi mua cửa hàng tính giá tiền đắt hơn tới gần gấp rưỡi giá rao ($6.99 thay vì $4.99). Hóa ra họ tính tiền deposit.
Tôi là một người học về kỹ thuật, nhưng tôi cũng rất thích đọc sách về chủ đề xã hội. Nhưng thói quen đọc sách của tôi, không đến một cách tự nhiên và liên tục. Tôi sinh ra trong gia đình mà bố mẹ tôi không có thói quen đọc sách. Một phần vì bố mẹ tôi là công nhân, lại thêm công việc buôn bán tạp hóa bận rộn, nên không có thời gian. Thời bố mẹ tôi đi học, sách vở đâu có nhiều và dễ mua như bây giờ. Tôi hiểu và thông cảm cho bố mẹ tôi, nên cho đến bây giờ, tôi vẫn nghĩ rằng mình phải đọc thêm phần cho bố mẹ nữa
cảm thấy thiếu vắng và trống rỗng. Hình như tôi mất đi một người bạn đường thủa nhỏ, chính là những quyển truyện hay sách báo. Điểm lại, tôi chưa học được gì mới về cuốc sống sau bao nhiêu năm cắp sách lên giảng đường.
gần hết nữa khoảnh vườn, nhưng lại không ra quả. Tôi thường đùa với vợ, “tại nhà mình đẻ 3 thằng đực rựa, nên cây cũng là đực rựa luôn, không thèm ra trái.” Đã không trái thì chớ, đến mùa cây thay lá, lá rụng đầy sân, mỗi ngày quét ba, bốn lần vẫn không xuể. Nhiều người hàng xóm cứ bảo sao không chặt đi. Nhưng sao lại phải chặt đi chứ? Cây không chỉ che mát cho khoảnh sân nhà tôi mà còn là nơi lủ chim chóc hay bay về đậu, hót véo von. Nhiều nhất là lủ chim sẻ. Ríu ra ríu rít, đôi khi rượt nhau la chí chóe. Có hôm tôi còn nghe cả tiếng chim sơn ca du dương vào buổi sáng sớm, hay chim chào mào léo nhéo gọi bạn tình. 
Một chậu lan khác thì có hoa màu tím nhạt với những đường gân tròn trắng trông như những vòng tròn có chung một điểm tiếp xúc, vòng trong nhỏ, vòng ngoài lớn dần theo cánh hoa. Chậu lan phía trong cho hoa màu tím thẩm làm tôi nhớ những tà áo dài của các o Huế, à không, nhớ bảng tên các o đệ nhứt Đồng khánh Huế năm nào. Còn cây lan, không phải chậu, có hoa đặc biệt nhất là cây lan được con trai út tôi mang từ nhà ngoại về “cột” vào cây vãi thiều. Khách đến chơi cứ ngỡ là lan rừng. Hoa nhỏ, vàng điểm trắng, mọc thành chùm, thả xuống như là “cành liểu rũ bên bờ hồ Gươm”.
hoa “Huỳnh Huệ”. Bà tổ trưởng cứ ngẩn người ra bảo sao hoa thế này mà là huệ được. Tôi chỉ tủm tỉm cười nhưng không nói cho bà biết cây này do đích thân người đồng nghiệp thân thiết nhất của tôi đã ươm, nuôi lớn và mang vào tận nhà cho tôi. Lúc đầu tôi trồng trong chậu, nhưng thấy cây phát triển tốt, cậu Út nhà tôi bứng ra trồng vào bồn bên cạnh cửa sổ. Đối diện với cây “Huỳnh Huệ” ở bên trái là cây “lá lủng” vợ tôi lấy giống từ nhà cô bạn Quế Lan, mang về trồng. Lúc đầu tưởng không sống được, không ngờ cây vươn lên rất mạnh vào mùa mưa và nay leo quanh trụ trước mái hiên nhà, như những lá trầu to lủng lổ chổ. Hôm đầu tiên vào học thêm một đứa học trò nhỏ lớp 9, cứ xăm xoi rồi trầm trồ “Thầy ơi, thầy làm răng mà bấm cho mấy cái lá ni lủng lổ hay rứa?”. Giọng Huế chay của cô bé làm tôi nhớ quê chi lạ. Tôi trêu, “Ừ, cái lá ni tự nó có lổ như rứa rồi. Thầy đưa từ ngoài quê mình vô đó. Quê mình nghèo, người mặc áo không lành nên là cũng rách lổ chổ rứa đó con.” Vậy mà cô bé cứ tin là thật. 
Đọt Chuối Non 
