Chào các bạn,

Hôm qua trong bài Đạo và Đời, Khánh Hòa có nhắc đến từ high-trust society–xã hội tin tưởng cao—tức là một xã hội trong đó đa số mọi người tin nhau ở một mức kha khá. Điều này cực kỳ quan trọng cho mọi tiến hóa của xã hội. Một xã hội mà mọi người không tin nhau rất khó để quản lý với hiệu quả cao.

Việt Nam chúng ta là một xã hội tin tưởng rất thấp. Chỉ nhìn vào cách chúng ta làm việc với nhau là biết.

• Curriculum vitea và phỏng vấn là hai điều quan trọng nhất cho việc chọn lựa người ở các quốc gia tin tưởng cao. Curriculum vitea cho ta biết thông tin về nhau, và phỏng vấn để có thể hiểu nhau. Nhưng ở Việt Nam, hai thứ này chẳng ai dám tin. Và mọi người không ai tin là có sự chọn lựa khách quan khi tuyển nhân viên, mà chỉ tin là có phe đảng đút lót đưa người vào, cho nên phải lệ thuộc phải những thứ mà ai cũng biết là rất ít hữu ích như tấm bằng, và lại cũng chẳng dám tin bằng vì có nhiều người có bằng giả và bằng rởm.

Continue reading Làm thế nào để tạo “xã hội tin tưởng cao”? →

Chào các bạn,

Theo thuyết tiến hóa của Darwin, đời sống bắng đầu bằng các tế bào vi sinh vật trong lòng nước, thành các loài thủy tộc, rồi động vật bò sát trên mặt đất, rồi một nhánh động vật thành các loại khỉ, một nhánh khỉ tiến hóa thành người… Rồi người tiến hóa đi đâu?

(Nhiều người nghĩ rằng thuyết tiến hóa chống lại các tôn giáo thần quyền dạy rằng thế giới và con người là do thượng đế sinh ra, và hai bên—tiến hóa và tôn giáo—đôi khi đánh nhau ầm ĩ. Mình chẳng hiểu sao người ta lại có vấn đề ngớ ngẩn thế. Nếu Thánh kinh nói Thượng đế làm ra thế giới 6 ngày, các ngày đầu làm ánh sáng, trời đất, biển, cây cỏ, loài vật, ngày cuối cùng làm người… Câu chuyện triết lý này không có nghĩa là ngày 24 tiếng ta đang dùng. Sáu ngày này có thể là sáu niên đại hàng triệu triệu năm một niên đại, trong đó mọi vật tiến hóa tuần tự như thuyết tiến hóa của Darwin. Và chính thuyết tiến hóa, hay các định luật khoa học khác như trọng lực, lực ly tâm, các định luật vật lý lượng tử (quantum ph‎ysics) đều có thể hiểu là do Thượng đế tạo ra, và con người khám phá ra từ từ. Đâu có gì là đối chỏi giữa triết lý, tôn giáo và khoa học (trừ khi người ta lấy khoa học làm tôn giáo, như giáo hội Công giáo nhất quyết là mặt trời xoay quanh trái đất khi xưa và trù dập Galileo về tội nói mặt đất xoay quanh mặt trời). Triết lý và tư tưởng tâm linh đi đến cái tuyệt đối của tất cả, khoa học là thuộc phần tương đối của mọi sự. Khoa học không bao giờ làm được việc cuối cùng của tôn giáo và tâm linh–tìm cái tuyệt đối– nhưng có thể giúp tôn giáo và tâm linh hiểu rõ thế giới vật lý hơn, để có thể suy tưởng về các vấn đền triết lý và tâm linh chính xác hơn).

Trở lại câu hỏi về tiến hóa của con người: Vậy thì con người sẽ tiến hóa thành gì?

Continue reading Bước tiến hóa của con người →

Chào các bạn,

Đây đang là mùa Giáng Sinh. Ở Việt Nam cách đây mấy năm thì Giáng Sinh chỉ là ngày lễ của người theo đạo Thiên Chúa, còn bây giờ chúng ta có thể thấy là không khí của đêm Noel tràn ngập khắp nơi. Giáng Sinh dường như đã trở thành ngày lễ của tất cả mọi người. Sự phấn khởi, ấm áp, và niềm vui trong không khí của đêm Noel chẳng phân biệt và chẳng loại trừ ai là người theo đạo hay không theo đạo.

Mình nhớ là hồi bé qua cách nói chuyện của người lớn, mình có cảm giác như những người theo đạo Thiên chúa,và người không theo đạo (hay người lương) thuộc về hai thế giới khác nhau (đạo Phật thì phổ biến và ít nhiều đều có trong các gia đình nên mình không so sánh ở đây). Trong con mắt trẻ thơ thì mình chỉ mường tượng rằng người theo Thiên Chúa hay đi lễ nhà thờ, họ thờ phụng chúa Giesu khác với người lương thờ ông bà tổ tiên, họ thường chỉ kết hôn với người cùng đạo, và đâu đó mình nghe được qua bạn bè mình rằng những người bạn có đạo thường là rất tốt và đáng tin cậy.

Continue reading Đạo và đời →

Chào các bạn,

Ta giải quyết những vấn đề mỗi ngày, từ chương trình phần mềm có lỗi cho đến nhà dột, từ vấn đề giải quyết đền bù giải phóng mặt bằng cho đến vấn đề biển Đông.  Đa phần chúng ta sử dụng thói quen và kinh nghiệm và lao vào giải quyết vấn đề luôn.
Nhưng thực tế cho thấy, vấn đề của việc giải quyết vấn đề thường không phải là do chúng ta kém khả năng hay kinh nghiệm, mà là do chúng ta giải sai vấn đề.

Vậy làm thế nào để định nghĩa vấn đề cho đúng?

Việc này rất quan trọng vì việc định nghĩa vấn đề tương tự như việc xác định hướng đi. Nếu xác định hướng đi sai thì việc phân tích giải quyết vấn đề cũng là vô ích.

Continue reading Định nghĩa lại vấn đề →