Chào các bạn,

Cuối tuần chúng ta đã dịch thơ Anh sang Việt, hôm nay đổi chiều, dịch từ Việt sang Anh. Nhưng đây không phải là thơ, thoải mái hơn.

Dưới đây là một đoạn ngắn trong bài viết của cố Thạc sĩ Nguyễn Thị Oanh có post hôm nay trên Đọt Chuối Non. Các bạn cùng dịch để vinh danh cô Oanh nhé.

“Cuộc sống hiện đại với những tiến bộ kinh tế kỹ thuật lại tạo ra nhiều sức ép về mặt tâm lý, xã hội, đặc biệt đối với giới trẻ. Gia đình lúng túng trong nuôi dạy con, xã hội tạo lối sống bon chen… từ đó khi gặp thử thách thay vì đối diện với những vấn đề nan giải và tìm những giải pháp tích cực, các bạn trẻ dễ có xu hướng buông xuôi, tự hủy hoại bản thân với những thói quen tiêu cực như ăn chơi quá đà, thức khuya dậy trễ, tìm sự khuây khỏa với thuốc lá, rượu, ma túy… Có bạn tìm cả cái chết…

Trong khi các nước khác đã có những dịch vụ tâm lý xã hội để giúp các cá nhân tự giải tỏa thì ở nước ta lại thiếu nhiều. Thậm chí có thể nói là không có. Khi giáo dục còn khiếm khuyết, một bộ phận bạn trẻ chưa phát triển được một nhân cách lành mạnh, tự tin.”

Vì đây không phải là dịch thơ hay các văn bản quan trọng, chúng ta không cần phải theo quá sát ý nghĩa của từng chữ. Tuy nhiên, những bài thế này lại cho mình một loại vấn đề khác cũng hơi khó. Đó là làm sao dùng từ và hành văn thông suốt mạch lac như người có tiếng mẹ đẻ là tiếng Anh, nếu không thì nghe rất “ngoại quốc.”

Để mình đề nghị vài cụm từ, đở cho các bạn tìm kiếm. Mấy đề nghị này chỉ dùng cho bài này thôi nhé. Cho một bài khác, thì lúc đó hãy tính.

Gia đình lúng túng trong nuội dạy con: Families struggle to raise kids

Xã hội tạo lối sống bon chen: Life outside the family is just a rat race (cuộc chạy đua của chuột) (Chữ society thường không dùng để chỉ đời sống bên ngoài gia đình)

Giúp các cá nhân tự giải tỏa: To help individuals deal with pressure (giải quyết áp lực).

Các bạn dùng vài quy luật mình đã nói qua trong các bài trước: Giản dị, sáng sủa, ngắn gọn, tránh passive voice.

Bài này không nhằm mục đích nghiên cứu vocabulary, chỉ chú tâm đến cách viết. Các bạn nên viết rồi post vào comment. Cố gắng thực hành nhé. Chỉ đọc bài của người khác viết thì chẳng lợi ích gì hết. Trust me. Thực hành, thực hành, thực hành. Chẳng có cách nào khác. Đọc không phải là thực hành. Thực hành một buổi bằng đọc 100 buổi. Hãy sử dụng thời gian và năng lực của chúng ta một cách khôn khéo. Hãy dùng 1 giờ với hiệu năng của 10 giờ.

Chúc các bạn một ngày vui.

Mến,

Hoành

Chào các bạn,

Hôm nay ta có thử thách này. Câu này chị Huỳnh Huệ gởi tới.

Nine Requisites For Contended Living

1. HEALTH enough to make work a pleasure.

2. WEALTH enough to support your needs.

3. STRENGTH enough to battle with difficulties and overcome them.

4. GRACE enough to confess your sins and forsake them.

5. PATIENCE enough to toil until some good is accomplished.

6. CHARITY enough to see some good in your neighbor.

7. LOVE enough to move you to be useful and helpful to others.

8. FAITH enough to make real the things of God.

9. HOPE enough to remove all anxious fears concerning the future.

Các bạn xem kỹ cấu trúc của câu văn trước khi dịch nhé. Ý nghĩa của các câu này chỉ là một phần. Các câu này hay phần lớn là nhờ cấu trúc. Tất cả các câu đều cấu trúc như nhau, tạo ra đồng nhất (uniform) và lập lại (repetition), rất quan trọng trong rhetoric (nghệ thuật hùng biện).

Về bài hôm qua, để mình nói thêm một tí về một vài kỹ thuật viết. Trong bài hôm qua có vài câu dùng chữ “would”, như “In free time he would walk around the island..” Câu hỏi là tại sao ta nói “he would walk” mà không nói “he walked”?

Câu trả lời là ta không bị bắt buộc phải dùng he would, dùng cũng được, không cũng được. “He walked” là đủ rồi.

Tuy nhiên chỉ dùng “he walked” thì không hay bằng “he would.”

Vậy thì he would là gì? Và khi nào thì ta dùng nó.

Nếu bạn mở tự điển, thì would là past tense của will. Chẳng giải thích được gì cho bạn hết.

Cách trả lời chính xác nhất là tưởng tượng bạn đang vẽ tranh. Khi dùng past tense như he walked, thì đó là các nét vẽ rõ nét. Khi dùng would, thì đó là các nét vẽ mờ nét, mờ ảo hơn, lãng mạn hơn.

Vậy thì khi nào dùng would được? Ta dùng would khi có đủ cả 3 điều kiện sau đây

1. Đó là hành động trong quá khứ.
2. Xảy ra rất thường xuyên, ví du: hàng ngày.
3. Và ta muốn nói đên việc thường xuyên đó chung chung, mà không nhất định một hành động tại một thời điểm rõ ràng nào đó.

Điểm số 3 này rất quan trọng. Ví dụ: “Every day I would take a walk in the forest in early morning. And one day as I walked past her house on the way to the forest, she stepped out and smiled.”

Trong câu đầu ta dùng I would vì ta muốn chỉ một việc hàng ngày chung chung. Câu sau, ta phải dùng I walked bởi vì ta muốn nói đến walk tại một thời điểm đặc biệt, ngày đặc biệt được gặp nàng bước ra và mỉm cười.

Would là optional, tức là dùng thì hay hơn, không dùng thì cũng chẳng sai. Nhưng dùng bậy thì sẽ sai. (Cho nên, nếu không chắc thì đừng dùng).

Nhưng, tại sao khi dùng would thì đó là “mờ nét, mờ ảo hơn, lãng mạn hơn”?

Thưa, vì trong văn hóa Anh ngữ nó thế. Chữ would luôn luôn làm nhẹ câu văn. Ví dụ: Nói “I like to have a cup of tea” chẳng sai văn phạm, nhưng nghe hơi nặng và bất lịch sự; I would like… thì nhẹ nhàng và lịch sự hẳn ra.

Người ít học và bất lịch sự ít dùng chữ would hơn người học cao và lịch sự. Người sống bằng tiếng Anh, khi tai nghe chữ would là tự nhiên tâm trí thấy nhẹ nhàng dịu dàng hẳn lại.

Chúc các bạn một ngày vui vẻ.

Mến,

Hoành

Chào các bạn,

Có lẽ các bạn bận đi đi chơi dịp lễ nên chưa có bạn nào trả lời thử thách hôm qua.

Hôm nay mình sẽ làm hai việc. Đầu tiên là góp ý với các bạn một tí về thử thách hôm qua. Sau đó, là hỏi ý kiến các bạn về một diễn đàn để bàn luận về các vấn đề Anh ngữ.

I. Muốn cho bài viết của mình trôi chảy, ta có thể tạm dùng các qui luật sau đây (tạm dùng cho đến khi ta trở thành điêu luyện đến mức quên luôn cả qui luật).

1. Các qui luật viết. 50%
2. Dùng tai nghe. 25%
3. Cảm được ngôn ngữ. 25%

Các qui luật viết chiếm 50%, tức là theo các qui luật này thì đạt được một nửa đường.

25% kế tiếp là đọc to tiếng để nghe xem có trôi chảy không. Điều này chỉ có thể đạt được với những người có trình độ nghe khá cao. Ngay dân bản xứ, nhiều người cũng không đến được mức này. Ví dụ nhiều người Việt viết tiếng Việt rất lủng củng.

25 phần trăm còn lại là mức cảm được ngôn ngữ như thi sĩ. Phần này thì ít người đạt tới.

Bây giờ ta nói qua một tí về qui luật viết nhé. Các qui luật này hầu như đúng với mọi ngôn ngữ, chứ không nhất thiết chỉ là tiếng Anh.

1. Giữ cho câu văn ngắn gọn. Chữ nào không cần thì đừng viết. Nếu hai câu cùng nghĩa, câu ngắn hơn là câu hay hơn.

2. Viết rõ ràng. Chữ nào không rõ nghĩa cho người đọc, hay bắt người đọc ngừng lại tìm hiểu, không nên viết.

3. Đừng viết câu quá dài. Nếu quá dài thì ngắt thành nhiều câu ngắn. Dễ hiểu hơn cho người đọc.

4. Passive voice không nên viết, vì vừa tối nghĩa vừa nghe lọng cọng.

Qui luật thì luôn luôn có ngoại lệ. Và qui luật khác ngoại lệ thế này: Luôn luôn theo qui luật mà không cần lý do. Nếu muốn dùng ngoại lệ thì bạn phải có một lý do rất rõ ràng là tại sao bạn muốn dùng ngoại lệ, và lý do đó phải đủ mạnh đề bạn bỏ qui luật.

Bây giờ mình edit một đoạn của bài báo hôm qua để các bạn xem nhé. Đoạn còn lại để các bạn tiếp tục thử thách. Ngôn ngữ thì không chính xác 100%. Cao lắm là 90% hay thấp hơn. Hơn nữa cá tính của một người luôn luôn có ảnh hưởng đến việc sử dụng ngôn ngữ của người đó. Cho nên mình chỉ đưa ra như một ví dụ về editing thôi. Các bạn tha hồ edit theo ý riêng.

Trong editing này mình chỉ làm các việc cần thiết để “smooth out” bài viết thôi, chứ không phải là edit để bài viết có thể đến mức rất hay (bởi vì như vậy là viết lại chứ không phải là biên tập nữa).

Đây là phần chưa edit.

Tran Huynh, 82, worked at the Hoang Sa meteorological observation station in 1964-1968.

He left his wife and his son at home on the mainland to take up his position. At that time he had to cook for his colleagues and fly weather balloons.

He was stationed with four other meteorological staff, three from Saigon and a fellow citizen from Da Nang.

Every day, he had to get up early to release weather balloons as big as rice baskets, and then he had to cook breakfast.

In his free-time he would walk around the island, enjoying the nature around him.

Huynh said there were a lot of fish in Hoang Sa islands at that time. It took him only a few hours to catch ten groupers. To supplement the meals he cooked, he planted vegetables and bred pigs.

Đây là phần đã edited.

Tran Huynh, 82, worked at the Hoang Sa meteorological observation station between 1964 and 1968.

He had left his wife and son on the mainland to take up a position at the station. Once there, he cooked for the team and flew weather balloons.

Beside him there were four other meteorological staffers, three from Saigon and a hometown fellow (?) from Da Nang.

Every day he woke up early to release weather balloons the size of a rice basket, and then cooked breakfast.

In free time he would walk around the island, enjoying the surrounding nature.

Huynh said Hoang Sa islands were teeming with fish then. It would take him only a couple of hours to catch ten groupers. To supplement the meals, he planted vegetables and bred pigs.

Rồi. Các bạn cứ tiếp tục thử thách với phần còn lại nhé.

II. Và bây giờ là câu hỏi. Nếu ta muốn bàn luận sâu xa hơn và hấp dẫn hơn về Anh ngữ, blog format rất bất tiện. Ta cần forum format. Nếu cần, chúng ta có thể mở một forum rồi link forum với trang nhà của dotchuoinon. Câu hỏi là các bạn thấy có cần vậy không?

Các bạn cho ý kiến nhé.

Mến,

Hoành

Chào các bạn,

Hôm nay ta tạm ngưng bài thơ I Still Rise của Maya Angelou. Nhưng trước khi ngưng hẳn, mình cần nói đến một điểm quan trọng trong bài thơ này, để các bạn không hiểu lầm.

Bốn câu đầu:

You may write me down in history
With your bitter, twisted lies,
You may trod me in the very dirt
But still, like dust, I’ll rise.

Câu thứ ba “You may trod me in the very dirt” là bad English (Anh văn tồi). Các bạn đừng học theo nhé. Đây là Angelou cố tình dùng Anh văn của những người ít học, nói theo kiểu người da đen ít học. Chữ trod là past tense của to tread (bước đi). Nói “you may trod” là không được rồi.

Chữ “very” thì trước kia được xem là bad English nếu dùng với noun, như “This is the very man I love” (nhấn mạnh: Đây là chính người tôi yêu). Nhưng ngày nay thiên hạ dùng hơi nhiều nên mọi người có thể du di chút đỉnh. Nhưng nếu bạn viết thơ xin việc mà viết kiểu đó thì rất nguy hiểm. Don’t do that!

OK. cho phần thử thách hôm nay. Dưới đây là một bài báo tiếng Anh của một tờ báo Việt. Nó là một bài dịch từ một bài tiếng Việt. Đọc biết là văn dịch. Các bạn có thể edit bài, sửa lại cách viết chỗ này chổ kia một tí, để đọc cho trôi chảy và hay hơn không?

Mình post nguyên bài ở đây để các bạn có thể đọc (vì đây cũng là một bài thông tin hay). Nhưng không cần edit cả bài. Làm đến đâu cũng được.

Nếu thích, thì giải thích thêm là tại sao bạn edit như thế (để giúp các bạn yếu Anh ngữ hơn học thêm được một tí).

Tran Huynh, 82, worked at the Hoang Sa meteorological observation station in 1964-1968.

He left his wife and his son at home on the mainland to take up his position. At that time he had to cook for his colleagues and fly weather balloons.

He was stationed with four other meteorological staff, three from Saigon and a fellow citizen from Da Nang.

Everyday, he had to get up early to release weather balloons as big as rice baskets, and then he had to cook breakfast.

In his free-time he would walk around the island, enjoying the nature around him.

Huynh said there were a lot of fish in Hoang Sa islands at that time. It took him only a few hours to catch ten groupers. To supplement the meals he cooked, he planted vegetables and bred pigs.

Memories of Hoang Sa islands are also imprinted in the minds of Vo Nhu Dan and Nguyen Tan Phat.

Dan and Phat are from Da Nang City and often get together to reminisce about their times on the island.

Dan went to Hoang Sa in 1953, at that time he had a one-year old son. He cooked for soldiers based on the island and dug for turtles’ eggs, as part of his menu. He devised a method to transfer food from boats to the meteorological station by tortoise shells.

Phat was 25 years-old went he went to the islands in 1958. After finishing his three month tenure, he decided to stay on for another three.

Phat said that Hoang Sa is an important position for weather forecasting. When he was on the island he had to read surface atmospheric pressure, wind direction and then radio the results in. Based on the figures, forecasts were always accurate.

According to Dan, the island’s summer is very nice but is very harsh in the storm season.

During the storm season, the occupants of Hoang Sa faced food shortages for months. Many boats were unable to land at the island due to the strong winds, while the islanders could not go out fishing or plant vegetables. They had to snare birds which flew into their station.

Dan added he also loved to catch snails.

Their story betrayed that Hoang Sa is still strong in the minds of many people, they have a strong attachment to it. They, along with other Vietnamese believe the islands are forever Vietnam.

Hoang Sa (Paracel) Island is an integral part of Vietnam.

Chúc các bạn vui khoẻ.

Mến,
Hoành

Chào các bạn,

Hôm qua ta có 4 câu đầu trong bài thơ I still rise của Maya Angelou. Hôm nay thêm 8 câu nữa nhé. Tổng cộng đến lúc này là 12 câu:

.

.

.

I still rise

Maya Angelou

You may write me down in history
With your bitter, twisted lies,
You may trod me in the very dirt
But still, like dust, I’ll rise.

Does my sassiness upset you?
Why are you beset with gloom?
‘Cause I walk like I’ve got oil wells
Pumping in my living room.

Just like moons and like suns,
With the certainty of tides,
Just like hopes springing high,
Still I’ll rise.

Các bạn tiếp tục dịch nhé.

Để mình giải thích một tí, góp ý cho các bạn.

Maya Angelou là nữ thi sĩ người da đen ở Mỹ. Hiểu được lịch sử người da đen ở Mỹ thì thấm bài thơ này hơn.

Ngôn ngữ thi ca cực kỳ sáng tạo. Thi sĩ dùng những chữ bình thường và sử dụng nó một cách mới lạ, làm ta liên tưởng đến những hình ảnh và ý tưởng rất sâu xa.

Trong tiếng Việt, chữ bình thường là tiếng Việt Nôm, như là ăn, uống, anh, em. Chữ khó hiểu là Việt Hán, như bình đẳng, thân tâm, vọng quốc. Trong nghệ thuật viết, dù là viết gì, thì các chữ bình thường luôn luôn có sức mạnh hơn các chữ khó hiểu.

Trong Anh văn các chữ bình thường là các chữ có một hay hai vần (syllables), như I still rise, mỗi chữ chỉ có một syllable. Đa số các từ này là từ Anglo-Saxon, tức là từ gốc Anh Mỹ, như là tiếng Việt Nôm của ta. Các từ có 3 syllables trở lên, đa số là từ gốc Latin, tức là gốc ngoại quốc đối với truyền thống Anh Mỹ, tương tự như Việt Hán của ta. Vì vậy, các bản văn hay Anh Mỹ dùng rất ít từ có 3 syllables trở lên.

Có lẽ các bạn đã nhận ra câu đầu rất hay, “You may write me down in history.” Đây là các chữ bình thường thôi, nhưng là một sáng tạo mới.

1. Write … history liên tưởng đến “viết sử.”

2. Write me down in history: Viết tên tôi vào sử sách. (Write me down in that list = Ghi tên tôi vào danh sách đó).

Tuy nhiên, khi người Mỹ nghe câu này, vì chữ “down” và vì tác giả là người da đen, họ liên tưởng ngay đến:

3. Push me down, step down on me, reduce my value down, etc…

4. Thực ra trong kế toán có từ “write down.” Khi giá trị thực của tài sản không còn cao như trong sổ sách, kế toán viên điều chỉnh sổ sách bằng cách “write down” giá trị của tài sản cho đúng giá trị hiện hành. Nhưng người Mỹ không làm kế toán chắc không biết từ này; ngay cả các kế toán viên cấp thấp cũng có thể không biết từ này. Và có lẽ Angelou cũng không dùng từ kế toán để làm thơ (nếu bà biết kỹ thuật kế toán).

5. Ngày nay, theo tự điển thì write down còn có nghĩa là viết để hạ giá trị của điều gì, cũng gần như là nghĩa kế toán. Nhưng mình không biết nghĩa này có trước khi Angelou làm bài thơ (tức là do kế toán mà ra), hay nó trở thành từ ngữ phổ thông nhờ bài thơ. Dù sao thì dân Mỹ vẫn chưa dùng cách này hằng ngày, và có lẽ là đại đa số dân Mỹ vẫn chưa biết ý write down này.

Nhưng đối với đại đa số dân Mỹ (kể cả người ít học), thì các điểm 1, 2 và 3 đã đủ để họ thấm đúng ý thơ ngay khi nghe.

Các bạn cứ tiếp tục nhé.

Mến,

Hoành

Chào các bạn,

Mục song ngữ được mở ra trên Đọt Chuôi Non là để giúp các bạn có thể dùng để luyện thêm môt tí Anh văn. Đằng nào thì cũng dịch, thôi thì thêm một tí kỹ luật, dịch sát, không thêm thắt, kèm thêm phần tiếng Anh nguyên thủy để các bạn có thể đối chiếu và nghiên cứu dễ dàng.

Bởi vì mức độ hiểu biết Anh ngữ đã, đang và sẽ quyết định mức độ phát triển của Việt Nam trong cộng đồng thế giới, Đọt Chuối Non sẽ tiếp tục nghiên cứu các phương cách thúc đẩy việc phát triển Anh ngữ, trong phạm vi hoạt động của mình, tức là nghiên cứu và quảng bá tư duy tích cực.

Hôm nay chúng ta có thêm một tiết mục mới: Daily English Challenge (Thử thách Anh ngữ hàng ngày). Mỗi ngày chúng ta sẽ có một thử thách về Anh ngữ nho nhỏ để các bạn xúm vào giải quyết cho vui. Các câu trả lời thường không có đúng sai mà là ai thích như thế nào. Các bạn cứ xem đây như là một trò chơi động não.

Hôm nay là 4 câu đầu trong bài thơ I still rise của Maya Angelou.

I still rise

You may write me down in history
With your bitter, twisted lies,
You may trod me in the very dirt
But still, like dust, I’ll rise.

Các bạn dịch mấy câu này ra tiếng Việt nhé.

Have a good day!

Hoành