Chào các bạn,

Mình cho các em học sinh Lưu trú cấp III Buôn Hằng đi thăm quan và tắm biển Nha Trang một ngày, trước khi các em được nghỉ hè kết thúc năm học NK 2012 – 2013. Xe khởi hành lúc 04g00 sáng và đón các em tại nhà Lưu trú. Đến 21g00 xe trả các em trước cổng nhà thờ giáo xứ để các em về gia đình cho gần. Khi xe dừng trước cổng nhà thờ giáo xứ cũng vừa lúc các em ca đoàn thiếu nhi trong giáo xứ đi tập hát về, các em đứng lại xem trong lúc mọi người lần lượt xuống xe. Trong số các em mới đi chơi về, có một số chị có em đi tập hát về nên hai chị em cùng về vui vẻ. Continue reading Làm giúp →

Chào các bạn,

Ở với các em học sinh Lưu trú sắc tộc mình thấy rất vui nhất là trong nhà có các em học sinh cấp I. Các em rất dễ thương, đơn sơ, chân chất, đặc biệt đối với các em ở trong các Buôn Làng vùng sâu vùng xa ra, mọi thứ trong môi trường Lưu trú đối với các em đều lạ, từ chuyện ngủ riêng mỗi em một giường cho đến những đồ dùng cá nhân… Biết như vậy nên khi các em nhỏ mới đến nhà Lưu trú, mình giao cho mỗi anh hoặc chị lớn có trách nhiệm chăm sóc một em nhỏ, và anh hoặc chị lớn có bổn phận quản lý đồ đạc cũng như những vật dụng cá nhân, nhắc nhở các em giữ vệ sinh cá nhân cũng như nếp sống chung trong nhà Lưu trú. Continue reading Thích ăn chè →

Chào các bạn,

Ở với các em học sinh Lưu Trú sắc tộc có nhiều điều làm mình rất ngạc nhiên, hầu hết hoàn cảnh của gia đình các em đều khó khăn nghèo đói, mỗi năm gia đình em nào khá lắm thì thiếu ăn hai tháng, còn lại mỗi năm các gia đình thiếu ăn bốn hoặc sáu tháng là chuyện bình thường. Những tháng đầu thiếu ăn, anh em Buôn Làng còn đi hái lá, đào củ, bẫy chuột, xúc tôm xúc cá, đến những tháng nắng giáp hạt không thể hái lá đào củ được nữa, anh em Buôn Làng đến các quán người Kinh vay mượn và đến mùa trả mì, trả lúa. Continue reading Nhặt của rơi →

Chào các bạn,

Đa số các em học sinh Lưu Trú sắc tộc không có đồng hồ đeo tay. Cả nhà Lưu Trú sắc tộc có tất cả chín mươi em học sinh từ Cấp I đến Cấp III, chỉ có một hoặc hai em Cấp III là có đồng hồ đeo tay, loại đồng hồ đeo tay điện tử khoảng mấy chục ngàn đồng một cái!

Vì vậy trong tất cả các phòng sinh hoạt chung như: Các phòng học, phòng ngủ, phòng cơm, nhà nguyện và nhà bếp của Lưu Trú… đều được mình treo mỗi phòng một đồng hồ treo tường, để các em xem giờ khi cần. Continue reading Chuyện đồng hồ →

Chào các bạn,

Như những chiều thứ Bảy khác, hôm nay anh em Buôn Làng đến xin thuốc khá đông, và những căn bệnh anh em đồng bào Buôn Làng mình thường mắc phải ở người lớn: Bệnh thiếu máu, xâm xoàng say xẩm mặt mày, đau vùng thắt lưng và đau vùng thượng vị, nhất là đàn ông đau dạ dày rất nhiều… Mình nghĩ đây có thể là hậu quả của một đời sống quá thiếu thốn, ăn uống không đầy đủ chất dinh dưỡng ngay từ nhỏ kèm theo lao động nặng và uống rượu nhiều! Continue reading Bệnh lạ →

Chào các bạn,

Ở với các em học sinh Lưu Trú sắc tộc Cấp I nhiều lúc làm mình muốn đứng tim, vì các em là chuyên gia trốn về. Khi mới đến ở nhà Lưu Trú thì các em trốn về do nhớ má, nhớ con bò, ở một thời gian các em trốn về vì giận bạn trong nhà Lưu Trú, ở thêm một thời gian nữa các em trốn về vì giận cô giáo ở lớp học, và ở thêm một thời gian nữa các em trốn về vì giận các Yăh trong nhà Lưu Trú… Continue reading Trốn về →

Chào các bạn,

Mỗi lần đi ngang qua hai cái cầu tuột sau khuôn viên nhà thờ, mình lại thấy nao lòng thương cho các em nhỏ của Buôn Làng mình! Nhìn hai cái cầu tuột nhựa cũ kỹ, mình biết đây là vật dụng đã được thanh lý từ một nhà trẻ nào đó quen biết với giáo xứ, và họ biết giáo xứ Buôn Làng nghèo nên đã cho đem về tận dụng cho các em nhỏ trong Buôn Làng chơi. Tuy hai cái cầu tuột nhựa cũ kỹ xấu xí, nhưng đi ngang qua bao giờ mình cũng thấy có một số em nhỏ đang chơi, và chơi với tất cả niềm vui và hạnh phúc của các em. Continue reading Xin có cầu tuột →

Chào các bạn,

Trong khi sống với các em học sinh Lưu Trú sắc tộc, có những chuyện đôi khi các em làm cho mình phải dở khóc dở cười, nguyên nhân do những khác biệt về bản sắc văn hóa, về phong tục tập quán… Nhiều lúc vì quá chủ quan nên khi nhờ các em làm một việc gì, mình đã không nói cho rõ ràng hoặc không chỉ cặn kẽ, vì nghĩ các em như người Kinh, có những việc chỉ cần nói sơ sơ là các em có thể hiểu hoặc có thể suy ra được! Continue reading Cho vịt uống nước cốt dừa →

Chào các bạn,

Anh em đồng bào Buôn Làng nơi mình đang sống cấy mỗi năm hai vụ lúa nước. Mình nhớ trước kia lúa gạo anh em đồng bào trồng nấu cơm lên ngon và thơm, nhưng sao bây giờ nấu cơm gạo rất khô, không trắng và cũng không thơm ngon gì cả!

Lúc đầu mình tưởng đất ruộng trong Buôn Làng không cấy được loại lúa nào khác, ngoài loại lúa anh em đồng bào mình đang làm, đó là loại lúa cấy ba tháng là gặt và khi nấu cơm lên rất khô. Cơm khô rang khô rốc, khô rời từng hột, dù ăn khi đang nóng hoặc khi nguội thì cơm vẫn khô giống nhau, thêm vào đó màu hơi ngà ngà như cơm tấm vậy! Nhưng sau khi hỏi thăm, mình biết đất ruộng trong Buôn Làng vẫn cấy được loại lúa giống gạo tám thơm, nấu cơm lên rất thơm và rất dẻo. Continue reading Chọn lúa, chọn gạo →

Chào các bạn,

Anh em đồng bào sắc tộc thiểu số, ngoài tình cảm nam nữ, họ còn rất nặng về tình cảm gia đình. Điều này mình nghĩ được phát xuất từ nguyên nhân tâm lý và hình thành nên từ cuộc sống đời thường của họ. Gần như suốt đời, anh em đồng bào sắc tộc chỉ gắn bó với nhau trong một nhóm nhỏ, đó là Buôn Làng; trong gia đình, bố mẹ con cái ngủ chung trên một tấm liếp dài, cùng uống nước chung trong một trái bầu đen; trên nương rãy, mẹ địu con trên lưng suốt cả ngày; bởi đó tình yêu thương gia đình gắn kết với nhau rất khó chia lìa. Continue reading Nhớ mẹ →

Chào các bạn,

Tháng năm là tháng Giáo Hội Công Giáo dành riêng để kính Đức Mẹ gọi là tháng hoa, trong tháng hoa hầu như các giao xứ chiều thứ Bảy hoặc tối Chúa Nhật đều có buổi dâng hoa kính Đức Mẹ. Giáo xứ mình tuy là giáo xứ anh em đồng bào sắc tộc, nhưng trong các nghi lễ phụng vụ cũng hòa nhập vào đường lối chung của Giáo Hội địa phương, nên cũng có những buổi dâng hoa kính Đức Mẹ trong tháng hoa.

Vì cũng là những tập tục quen, nên trong giáo xứ có ba đội dâng hoa. Đội dâng hoa Hiền Mẫu dâng hoa sau thánh lễ chiều thứ Bảy, là thánh lễ dành riêng cho giới Hiền Mẫu và giới Gia Trưởng. Đội dâng hoa Thiếu Nhi dâng hoa sau thánh lễ sáng Chúa Nhật, là thánh lễ dành riêng cho Thiếu Nhi. Đội dâng hoa Thanh Niên dâng hoa sau thánh lễ chiều Chúa Nhật, là thánh lễ dành cho giới Trung Niên và Thanh Niên.

Continue reading Con không bao giờ già với mẹ →

Chào các bạn,

Hiện tại mình đã ở với các em học sinh sắc tộc nhiều năm như người trong một gia đình, nên tương đối đã hiểu khá nhiều về tâm lý cũng như bản sắc văn hóa, phong tục tập quán của các em, nhờ vậy cũng giảm dần những vấp váp khi xử sự cũng như khi dạy dỗ các em học. Thời gian đầu thì vô số chuyện, nhưng nhiều nhất vẫn là cách hiểu tiếng Kinh của các em, làm cho mình cũng như các thầy cô giáo ở trường đôi khi phải dở khóc dở cười, nhất là đối với các em học sinh cấp I hoặc là các em học sinh mới ở Buôn Làng ra, chưa rành tiếng Kinh. Continue reading Trả bài →

Chào các bạn,

Nếu tính về các nhân đức cho anh em đồng bào sắc tộc, thì phải tính thêm nhân đức nhịn nhục. Sau nhiều năm ở với các em nhưng cho đến bây giờ mình cũng chưa biết rõ là ở gia đình, hoặc đối với bạn bè cùng sắc tộc thì các em như thế nào? Nhưng đối với người Kinh thì các em chỉ có im lặng nhận phần thua thiệt, không hề phân trần phân bua, nói chung chỉ có im lặng chấp nhận những phán quyết, không thắc mắc hoặc khiếu nại gì cả! Continue reading Tóc vàng hoe →

Chào các bạn,

Thỉnh thoảng mình nghe nói đến bốn từ: “Tự ái dân tộc”. Lúc đó mình cứ tưởng dân tộc ở đây là ám chỉ quốc gia đất nước, nhưng sau khi đến ở với các em học sinh Lưu Trú sắc tộc, mình mới biết từ dân tộc ở đây là nói đến dân tộc thiểu số! Và khi ở với các em học sinh sắc tộc rồi, mình mới thấy, mới cảm được tự ái của các em thật lớn, lớn đến nỗi các em sẵn sàng đánh mất tất cả chỉ vì một câu nói nhẹ của ai đó chạm đến tự ái của các em! Cũng vì tự ái quá lớn như vậy nên vấn đề xin lỗi đối với các em học sinh Lưu Trú là cả một vấn đề, nhất là khi phải xin lỗi công khai trong nhà Lưu Trú! Vậy mà trong giáo xứ đã xảy ra một chuyện xin lỗi công khai, đã làm cho mình cũng như nhiều người chứng kiến phải sửng sốt và xúc động, xúc động đến nỗi có những mẹ đã khóc!
Continue reading Xin lỗi công khai →

Chào các bạn,

Mấy hôm nay mình nghe các mẹ nói với nhau: Không biết mẹ Chuoh đau bệnh gì mà thấy cả ngày câm lặng, mặt rất buồn và thường đi lẫn thẩn một mình. Nghe các mẹ nói với nhau như vậy nên mình đến nhà để thăm xem có thể giúp gì cho mẹ Chuoh không, vì hoàn cảnh gia đình mẹ Chuoh cũng rất tội.

Mẹ Chuoh năm nay trên bốn mươi tuổi, có sáu người con. Bố Chuoh đã mất gần ba năm. Người con trai lớn tên A Chuoh, đã lập gia đình sau khi bố Chuoh mất được sáu tháng. Anh em đồng bào sắc tộc Sêđăng theo chế độ mẫu hệ, nên sau lễ cưới, người con gái sẽ về gia đình chồng ở một thời gian theo thỏa thuận của hai bên gia đình, có thể vài tháng hoặc một năm… Continue reading Có người nói chuyện →