All posts by mattaxuanlanh

Gặp học sinh cũ

 

Chào các bạn,
92_3_giaoduc-hoc-sinh-mien-nui
Em A Phúc và Zét Ly Neel là học sinh cũ của nhà Lưu trú sắc tộc Buôn Ma Thuột đến thăm mình. Hai em thi đậu tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2011 và cùng thi đại học nhưng em A Phúc không đậu, em Zét Ly Neel vào học Cao đẳng công nghệ thông tin. Hiện tại em A Phúc ở nhà phụ bố mẹ trong việc nương rãy, em Zét Ly Neel sắp ra trường. Hai em cùng ở xã Eauy nên đi chung một chiếc xe máy qua thăm mình.

Mình mời hai em ở lại dùng cơm trưa. Trong khi chơi, hai em ra xem chuồng gà, chuồng ngỗng và nói: “Nhìn đàn gà, đàn ngỗng ở đây nhớ ngày còn ở với Yăh tại Lưu trú sắc tộc Buôn Ma Thuột, cũng nuôi thật nhiều những con gà, con vịt cùng với nhiều chuyện cười. Nhiều lần bị Yăh la như: Cho vịt uống hết nước cốt dừa, tội đi ra đi vào không đóng cửa chuồng ngan, để chó vào ăn hết tám con ngan con và ba con ngan mẹ!” Continue reading Gặp học sinh cũ

Mời uống rượu đám hỏi

 

Chào các bạn,
van hoa ruou can
Mình đang dùng cơm trưa thì có tiếng gõ cửa. Mở ra thấy em Phun và em Hal, hai em là học trò cũ của mình. Nhìn em Phun hôm nay làm mình ngạc nhiên quá, vì em rất gầy, da vàng và xanh hơn mọi ngày. Bình thường em Phun có làn da vàng như những em bé mới sanh bị vàng da sinh lý, nhiều lần sau giờ học mình nói chuyện và hỏi: “Em Phun có bị đau bệnh gì không?” Em Phun lắc đầu và cười chứ không nói gì!

Hôm nay em Phun đến với mình trong bộ dạng này, mình hỏi: “Em Phun sao ốm dữ vậy?” Em Phun cho biết bị sốt hai ngày, bây giờ mệt quá chịu không nổi, đến Yăh xem bệnh và xin truyền dịch. Mình cho cặp nhiệt độ, thấy em Phun đang sốt 39 độ C. Trong khi truyền dịch, mình chợt nhớ trong Buôn Làng hiện có một vài trường hợp ở độ tuổi của em Phun và em Hal, có quan hệ trước hôn nhân dẫn đến tình trạng mang thai, ốm nghén mà không biết. Nên mình hỏi: “Em Phun có người yêu chưa?” Em Phun có vẻ ngại ngùng lúng túng khi nghe hỏi như vậy. Thấy bạn mắc cỡ, em Hal, bạn gái cùng đi với em Phun nói: “Nó có người yêu rồi đó Yăh!” Continue reading Mời uống rượu đám hỏi

Phơi áo dài

 

Chào các bạn,
1b-2415copy
Sáng thứ Hai đầu tuần, khi mình mới đến nhà Lưu trú, vừa mở cửa phòng cất đồ đạc chưa xong thì đã nghe giọng em Thâm và em Lương, hai em cùng học sinh lớp Mười một thưa: “Thưa Yăh! Mình xin lỗi Yăh!”. Nói đến đó hai em im lặng.

Mình quay ra hỏi: “Hai em xin lỗi về chuyện gì?”

Em Thâm nhìn em Lương, sau đó nói: “Chúng em đã làm gãy cánh quạt máy treo tường trong phòng ngủ của lớp Mười và lớp Mười một!”

Nhà Lưu Trú chỉ có hai phòng ngủ, diện tích hai phòng ngủ cũng hẹp nên các em phải ngủ giường tầng. Mỗi phòng đặt mười gường tầng cho hai mươi em ngủ, với bốn bóng đèn 1m2 và bốn quạt máy treo tường. Để tiện cho việc học thêm của những em học lớp Mười hai, mình đã chia cho các em ngủ theo lớp. Continue reading Phơi áo dài

Bố mẹ và con

 

Chào các bạn,
images824049_anh_10___bap_bung_bep_lua
Sau những ngày mưa, trời nắng trở lại. Khi đó mình thấy Buôn Làng thật vui! Các em đi học không còn phải dầm mưa, không còn phải bị ướt khi vào lớp; các mẹ rủ nhau lên rừng tìm măng, sau lưng mỗi mẹ là một cái gùi chứa nhiều hy vọng; chiều đến các bố chuẩn bị mọi thứ để đêm về đi rọi ếch, lưới cá… Tất cả làm mình cảm nhận sức sống của Buôn Làng như được hồi sinh sau những ngày mưa bão.

Khi các mẹ đi tìm măng và các bố rọi ếch lưới cá về, nhà mình cũng được các bố các mẹ chia sẻ một phần những gì các bố các mẹ tìm được. Vì vậy mà sáng sớm vừa mới mở cửa, mình đã thấy mẹ This (mẹ của em Neel, học trò cũ của mình) đến cho một túi măng tươi mà mẹ mới đi kiếm về tối hôm qua. Mẹ đã làm rất sạch, mình chỉ việc chế biến thành măng khô, măng chua hoặc nấu ăn liền tùy thích. Continue reading Bố mẹ và con

Đi chơi suối

 

Chào các bạn,
1258-124_15_tre-em-vung-cao2
Để dễ dàng cảm thông với cảnh sống của anh em Buôn Làng, không có cách nào tốt hơn là đến thăm gia đình của họ. Nên cuối tuần, mình đến thăm gia đình em Phăil, học sinh lớp Mười trong Lưu trú của mình.

Gia đình em Phăil ở xóm Đào, là một trong những gia đình biết làm ăn nên hiện có hai mươi con bò và một căn nhà xây cấp bốn khá đẹp. Nguồn nước của gia đình dùng là nước giếng khoan được bơm lên bồn và chuyển ra bằng đường ống để dùng. Xem ra gia đình em Phăil thuộc hạng khá văn minh trong Buôn Làng!

Có điều mình hơi thắc mắc về em Phăil: Ở nhà Lưu trú, em Phăil luôn sống khép kín. Suốt ngày sau giờ học, em Phăil gần như không nói chuyện, không chơi với một bạn nào cả! Chỉ im lặng học hành và làm tốt những công việc được chia. Continue reading Đi chơi suối

Nhận dâu, nhận cháu

 

Chào các bạn,
323377_470
Mình định đến nhà mẹ Kam ở thôn Tư để đặt mẹ Kam dệt bộ đồ truyền thống sắc tộc Sêđăng. Nhà mẹ Kam không xa, mình chuẩn bị dắt xe đạp ra để đi thì mẹ Phong đến chơi.

Mẹ Phong hỏi mình: “Yăh định đi đâu hể?”

Mình nói: “Đến nhà mẹ Kam đặt dệt bộ đồ truyền thống.”

Mẹ Phong nói với mình: “Yăh đừng đến nhà mẹ Kam làm gì cho xa, để mẹ Phong dẫn Yăh đến mẹ Nhung. Mẹ Nhung dệt đẹp lại gần nhà, tiện cho Yăh qua lại khi cần.”

Mình thấy hợp lý và yên tâm vì có mẹ Phong chỉ cho người dệt đẹp là tốt quá rồi! Continue reading Nhận dâu, nhận cháu

Rượu

 

Chào các bạn
images78210_30-1
Mình đến thăm mẹ Non vì mẹ Non vừa mới có người con trai mới qua đời. Anh tên A Nhung, bốn mươi bảy tuổi, đã có gia đình với tám người con. Trước đó A Nhung không đau ốm gì cả, thể trạng mập mạnh, ngày ngày vui vẻ lên nương rãy và cách đây hai ngày A Nhung vẫn còn đi làm cỏ ruộng lúa bình thường, trưa về nhà ăn cơm và ho khác ra ít máu, mấy tiếng đồng hồ sau A Nhung chết!

Nghe tin A Nhung chết, nhiều người trong Buôn Làng rất ngạc nhiên, nhưng điều làm anh em Buôn Làng ngạc nhiên hơn là xác của A Nhung rất nhanh bốc mùi. A Nhung chết trưa hôm nay nhưng đến trưa ngày mai thì bốc mùi nặng không thể chịu nổi, anh em Buôn Làng không có điều kiện nên không có quan tài bằng kiếng, bằng nhôm hoặc bằng kẽm, vì vậy phải đi chôn A Nhung sớm hơn bình thường. Continue reading Rượu

Để xe ngoài sân

 

Chào các bạn,
images712334_1
Em trai mình là giáo viên trường THPT Nguyễn Trãi huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai, có công việc về Tp. HCM. Trước khi về lại Chư Sê, em ghé vào Buôn Làng thăm mình. Sau một ngày một đêm ở lại nghỉ ngơi trong Buôn Làng, em cảm nhận: “Ở đây con người hiền hòa chân chất với cuộc sống thanh bình, êm ả, không xô bồ ồn ào bởi tiếng máy nổ cũng như những tiếng còi của các loại xe, cũng không phải hít thở những khói bụi do chất thải từ các phương tiện giao thông xả ra…
Điều làm em thú vị nhất là sau một đêm ngủ dậy bước ra sân, nhìn thấy chiếc xe máy mình để ngoài sân cả đêm không khóa cổ!”

Em hỏi mình: “Để xe cả đêm ngoài sân không sợ mất sao?” Continue reading Để xe ngoài sân

Đền ruộng

 

Chào các bạn,
r
Chiều cuối tuần, tự nhiên mình nhớ phố, muốn xách xe ra phố đi loanh quanh rồi đến các siêu thị như ngày còn ở Lưu Trú sắc tộc Buôn Ma Thuột nhưng đành chịu vì thực tế mình đang ở trong Buôn Làng, thật xa phố thị…

Và rồi, thay vì xách xe dạo phố để sau đó vào các siêu thị như trước kia, mình lại chợt nhớ đến một chuyện nên đến nhà mẹ Th, rủ em Rn đi bộ dọc con đường trước nhà để thư giãn một chút, đồng thời mình cũng có chuyện muốn nói với em Rn…

Trong năm học NK 2012 – 2013, em Rn là học sinh Lưu Trú của mình. Em Rn mười bảy tuổi, học lớp Mười. Em Rn có ngoại hình không được bắt mắt cho lắm, vẻ mặt không được tươi vui, lúc nào cũng ngầu ngầu và rất ít nói. Continue reading Đền ruộng

Nổ bắp nổ gạo

 

Chào các bạn,
ĂN VẶT 9
Chiều chiều trong Buôn Làng vào mùa này, khi đi ngang qua các cửa, các sân nhà, mình thấy các em nhỏ cầm những cây bánh ống dài màu trắng hoặc màu vàng ăn rất hạnh phúc. Thoạt nhìn mình tưởng những khúc mía và ngạc nhiên vì tiền đâu các em mua được nhiều mía để ăn như vậy?! Nhưng khi lại gần mới biết đó là bánh ống do nổ bắp hoặc nổ gạo. Mình lại thắc mắc – Anh em Buôn Làng mình đi đâu để nổ những thứ bánh này, vì thấy trong Buôn Làng không ai làm nghề nổ bắp nổ gạo này cả ?!

Và điều thắc mắc đã được giải đáp khi mình chạy xe từ xóm Đập về. Xe chạy gần đến ngã tư của xóm Đập, mình nhìn thấy ở đó sao đông người xúm xít quá, quang cảnh giống như ở phố khi có tai nạn xe! Khi xe gần đến ngã tư, mình thấy ngay giữa ngã tư một chiếc xe cày có gắn máy nổ để nổ bắp và nổ gạo đứng đậu ở đó. Continue reading Nổ bắp nổ gạo

Nồi canh lá giang cá

 

Chào các bạn,
lau-ca-keo-c63ac
Sau cơm trưa, em Hidi học sinh Lưu trú lớp Mười hai đến xin mình chiều nay về giỗ bà nội. Mình hỏi mấy giờ về và tự về hay người nhà đến đón? Em Hidi cho biết là chiều bố Hidi đến đón.

Gần bốn giờ chiều, bố Hidi đến gặp xin cho em Hidi về và nói: “Bố Hidi cố ý đến đón trễ để em Hidi ở lại tranh thủ học bài vì về nhà sẽ không học được”. Mình nói: “Bố Hidi nghĩ vậy rất đúng, biết quan tâm đến việc học của con cái như vậy rất tốt”. Mình cũng cho bố Hidi biết em Hidi rất hiếu học, tinh thần tự giác học của em Hidi rất cao, hy vọng em Hidi sẽ vượt qua được kỳ thi tốt nghiệp. Continue reading Nồi canh lá giang cá

Phần của Chúa

 

Chào các bạn,
dtrthai-2011913-14297-em be_2b
Sáng thứ Bảy sau khi dùng bữa sáng, mình và chị ở cùng đang chuẩn bị qua xóm Đào xem lũ, vì chiều hôm qua gặp mẹ Sát người bên xóm Đào, được biết con đường chính từ xóm Đào vào Buôn Làng đã ngập, nước lên đến trên thắt lưng người lớn! Anh em bên xóm Đào muốn vào Buôn Làng phải đi vòng con đường phía trên rất xa. Nghe mẹ Sát kể, mình chẳng hiểu sao không có mưa to mà lại ngập nước? Nhưng hôm nay mình hiểu đó không phải do mưa nhưng do xả đập.

Mấy ngày trước, trời không nắng nhưng cũng chỉ mưa từng cơn nhỏ, không mưa liên tục xối xả như những ngày đầu của tháng Tám. Sáng nay trời âm u không mưa. Mình đang trên đường ra phía sau dắt xe để đi, lại nghe phía cửa trước có người gọi Yăh ầm ĩ! Quay lại mở cửa trước, thấy mẹ Theng ở xã Eauy cách nhà mình bốn cây số cùng với con gái nhỏ đi xe máy qua. Continue reading Phần của Chúa

Con chim nói tiếng Kinh

 

Chào các bạn,
55242788-1248144233_choi chim
Cuối tuần, mình gặp một chuyện cũng khá ngộ, liên quan đến một con chim và ngôn ngữ của con chim đó.

Trong nhà xứ, Bok nuôi đủ loại chim: Sáo, chào mào, chích chòe, họa mi, cu cu, két, yểng… Có những con chim được thả ở ngoài từ nhỏ nên nó theo người rất dạn, như ba con sáo nhỏ chạy nhảy lon ton theo người thật dễ thương. Có điều lạ: Các em nhỏ rất đông và ba con sáo nhỏ được các em xúm xít chơi suốt ngày, nhưng không em nào bắt đem về nhà. Các em nhỏ Buôn Làng dễ thương thật!

Đa số những con chim lớn bị nhốt trong lồng. Trong đó có những con hót rất hay, có những ngày nó hót đáp qua đáp lại rất vui! Trong số đó có một con sáo biết nói, nó nói được một số câu như: Chào khách! Đi đâu đó! Nó đọc được câu Kính Mừng Maria và thỉnh thoảng nó ho vài tiếng nghe cũng rất buồn cười. Continue reading Con chim nói tiếng Kinh

Làm dấu Thánh giá

 

Chào các bạn,
sign of the cross 1
Các em học sinh Lưu trú của mình mỗi sáng học ở trường năm tiết, chiều các em được nghỉ học và sau giờ nghỉ trưa các em đến phòng học để học bài từ 14g00 đến 16g00, tiếp đến các em lao động bốn mươi lăm phút. Hết giờ lao động các em được nghỉ ngơi giải trí đến 17g30 các em dùng cơm tối.

Một buổi chiều trong giờ các em lao động, mình gọi em Kasta-học sinh lớp Mười một-về nhà trong Buôn Làng với mình, để khi trở ra lại nhà Lưu trú trời tối đường vắng có hai người đi cùng cũng đỡ sợ!

Trước khi lên xe, em Kasta cúi xuống kín đáo làm dấu Thánh giá. Continue reading Làm dấu Thánh giá

Tập phát âm

 

Chào các bạn,
images918317_Trang_5
Mình đi trên chợ Buôn Làng về, đi ngang qua nhà thầy Yoang, thấy thầy Yoang đang phơi lúa. Mình thường xuyên đi qua nhưng đây là lần đầu tiên ghé vào. Ngày mình mới về, nhà thầy Yoang đang xây. Khi xây xong mừng tân gia, thầy Yoang có mời nhưng mình ở ngoài Lưu trú nên cũng không hiện diện chung vui với gia đình thầy Yoang trong ngày vui đặc biệt đó được!

Thầy Yoang là giáo viên cấp I, hiện đang dạy mỗi ngày một buổi tại nhà văn hóa cộng đồng thôn Năm – là thôn mình đang ở. Mình đến vào ngày thứ Bảy, học sinh cấp I được nghỉ học nên thầy Yoang đang cùng người nhà phơi lúa. Mình cũng không ngờ gia đình thầy Yoang có máy xay lúa. Continue reading Tập phát âm