Chào các bạn,

Mình và mẹ Nhang đang đi trên đường mới dẫn vào thôn Tư, khi gần đến lối rẽ vào nhà mẹ Nhang nghe vọng lên từ phía sau một câu nói làm mình rất tò mò: “Nhìn mặt là mình biết nát rượu rồi!” Mình quay lại xem ai đang đi phía sau thấy bốn mẹ trẻ, trong đó có mẹ Luck – học trò Lưu Trú sắc tộc Buôn Ma Thuột của mình trước kia.

Ngày đó em Luck đang học lớp Mười. Sau khi thi xong học kỳ I, em Luck đến xin mình về luôn vì không muốn học nữa. Mình cố gắng khuyên nhưng không được, cuối cùng cũng phải giải quyết cho em Luck về. Nhìn thấy bốn mẹ, mình hỏi: Continue reading Biết nhìn người →

Chào các bạn,

Trong mấy ngày các bạn Y Huấn, H’Hằng và A Linh đến thăm Buôn Làng mình, một buổi sáng mình dẫn các bạn đến xóm Đào vào nhà bố mẹ Thiếu, nhà có em Thần Thoại học sinh lớp Mười Lưu Trú của mình. Cũng đúng ngày các em học sinh cấp III trường Nguyễn Thị Minh Khai thi lại các môn học trong năm còn thiếu điểm, chuẩn bị vào năm học mới Nk 2014 – 2015.

Số học sinh ba khối trong nhà Lưu trú, chỉ có một số em học sinh khối Mười phải thi lại. Gần như đa phần các em thi lại môn Toán và môn Văn. Xóm Đào cũng có một số em học sinh Lưu trú lớp Mười của mình thi lại. Continue reading Gọi tiểu quỉ →

Chào các bạn,

Mình đến thôn Tư tìm gia đình người đàn ông trên bảy mươi tuổi, cao gầy tình cờ gặp ở nhà văn hóa cộng đồng. Lúc đó, mình nhìn thấy ngón tay giữa bàn tay trái của ông băng kín bằng một miếng vải xanh nhưng không kịp hỏi vì mẹ Knai gọi mình. Về nhà, mình trăn trở mãi vì nghĩ: “Ông đã chừng ấy tuổi còn đi lao động để xảy ra sự cố, mình lại không giúp được gì cho ông!”

Thỉnh thoảng gặp ông đi trên đường tránh lũ, lúc nào ông cũng mặc bộ pyrama màu xanh đã cũ, chân đi đôi ủng cao su màu đen, sau lưng địu cái gùi lớn. Ông đi lượm phân bò. Continue reading Được Yàng nuôi →

Chào các bạn,

Mỗi lần nói chuyện với mẹ Hreng, mình thấy nặng lòng vì không biết giúp mẹ Hreng như thế nào cho tốt nhất.

Gia đình mẹ Hreng hiện có ba mẹ con: Mẹ Hreng cùng với em Hreng con gái lớn, năm nay mười chín tuổi đã nghỉ học sau bốn năm học lớp Hai và em Kim Cương năm nay mười sáu tuổi học lớp Năm (em Kim Cương được mình nhắc đến trong bài viết “Bò trai – Bò gái”).

Tuy gia đình chỉ có hai người con, nhưng mẹ Hreng đau ốm hoài nên được xã hỗ trợ xây cho một căn nhà ở theo chính sách 134. Có nhà ở ổn định, có một ít ruộng vườn đủ để trồng cấy mỗi năm hai vụ lúa và trồng được một ít bắp, mì đủ nuôi sống ba mẹ con. Continue reading Đi khám tai →

Chào các bạn,

Mình mở cửa phòng tắm lấy áo quần ra phơi thấy gần móc áo sát tường có con chằng hiu trong tư thế chuẩn bị nhảy, mình vội ra ngoài khép cửa lại, sợ nó nhảy vào phòng ngủ. Mình sợ con này vì nó nhảy cao và thường ôm vào cổ.

Khi qua phòng ngủ các em, đang lúc em Lem và em Thoại có mặt ở đó, mình nói:

– “Em Lem qua phòng tắm bắt dùm Yăh con ôm cổ.” Continue reading Sợ bị cắn →

Chào các bạn,

Chiều thứ Bảy mẹ Phơm đến xin cho em Phơm được vào ở lại nhà Lưu trú. Mẹ Phơm nói:

– “Biết hai năm trước em Phơm đã ở nhà Lưu trú của Yăh, bị Yăh trả về gia đình vì em Phơm bỏ học một tuần không xin phép. Nhưng năm nay em Phơm học lớp Mười hai, mẹ Phơm thấy nếu em Phơm ở nhà đi học sẽ không có giờ học bài vì ngoài giờ học ở trường, về gia đình phải giúp bố mẹ Phơm làm nương rãy, phơi bắp lúa, không thể học bài như trong nhà Lưu trú của Yăh. Và như vậy sợ cuối năm em Phơm thi không đậu nên đến xin Yăh thử một lần.” Continue reading Vào lại nhà Lưu trú →

Chào các bạn,

Vào đầu năm học, nhà Lưu trú của mình luôn có thêm một số em nữ học sinh mới. Tổng số ít hoặc nhiều tùy vào số học sinh lớp Mười hai ra trường và thường số học sinh mới của mình có từ mười hai đến mười bốn em.

Môi trường Lưu trú đối với các em học sinh lớp Mười một và Mười hai không có vấn đề gì vì các em đã sống xa gia đình một hoặc hai năm, đã có nhiều bạn, đã thích nghi thời biểu của nhà Lưu trú. Nhiều em về gia đình nghỉ hè một, hai tuần đầu đã thấy rất nhớ nhà Lưu trú nên chạy xe ra chơi thường xuyên. Continue reading Ở nhà Lưu trú lần đầu →

Chào các bạn,

Chiều Chúa nhật mình đến thăm gia đình bố mẹ Được. Đây lần đầu tiên mình gặp bố Được ở nhà. Những lần trước mình đến khi gia đình còn ở căn nhà cũ chỉ gặp mẹ Được, còn Bố Được đi dạy học chưa về.

Nhìn bố Được, mình không nghĩ bố Được lại gầy ốm quá như vậy! Hỏi ra mới biết bố Được đau dạ dày. Mặc dầu không được khỏe nhưng bố Được rất siêng làm. Mỗi ngày, buổi sáng bố Được đi dạy học, chiều về cùng với mẹ Được làm nương rãy. Nghe biết bố Được dạy học, mình hỏi: Continue reading Thăm một gia đình →

Chào các bạn,

Khi đi ngang qua nhà bố mẹ Phượng, nhìn thấy mẹ Phượng đang cho năm con bò vào chuồng, mình ngạc nhiên vì bò gia đình bố mẹ Phượng sinh sản nhanh quá. Khi mình mới về, gia đình bố mẹ Phượng được nhà nước hỗ trợ một con bê làm vốn, ngày ngày em Phượng đi chăn ngang qua con đường trước nhà mình, vậy mà hôm nay đã có đàn bò năm con.

Từ ngoài đường nhìn vào chái bếp, mình thấy em Phượng đang bưng chén cơm ăn. Chắc em Phượng mới đi chăn bò về. Mình vừa đi từ ngoài đường vào trong sân vừa hỏi: Continue reading Không dám khóc →

Chào các bạn,

Học sinh Lưu trú của mình có em Vương học sinh lớp Mười hai rất ngộ. Nhìn bề ngoài, em Vương có dáng vẻ và khuôn mặt đẹp, vì vậy, một vài lần nói chuyện với các em trong nhà Lưu trú, các em kể cho biết: “Em Vương có nhiều bạn nam thích lắm! Nhưng em Vương cứ ngố ngố sao đó Yăh!”

Nghe các em học cùng lớp nói em Vương ngố, mình nhớ một chuyện trong lúc dùng cơm trưa với các em trực nhà Lưu trú mùa hè, đúng phiên tổ của em Vương trực. Trong bữa cơm đó có em Vương và em Yoang, mình chợt nhớ đến em Đo nên hỏi: Continue reading Thích yêu tưởng tượng →

Chào các bạn,

Chiều thứ Hai trước ngày Quốc khánh, mình đang đứng trong sân nhà nhìn thấy em Lắc đi ngang qua với hai người bạn gái. Mình ngạc nhiên vì không biết em Lắc đã về gia đình từ hôm nào?

Trong năm học Nk 2013 – 2014, em Lắc là nữ học sinh lớp Mười nhà Lưu trú của mình, khi thi xong học Kỳ I với kết quả học sinh yếu đã nghe theo lời dụ dỗ của người con gái thứ ba của mẹ Sa, trốn gia đình xuống Tp. HCM làm việc. Sự việc và phản ứng của gia đình em Lắc đã được mình kể lại trong bài viết: “Đã đi là không được về.” Vì vậy hôm nay thấy em Lắc về mình không khỏi ngạc nhiên! Continue reading Đi học và đi làm →

Chào các bạn,

Ở lâu trong Buôn Làng mình thấy nể phục sự thật thà, chân chất của anh em Buôn Làng. Đúng là anh em Buôn Làng của mình nghĩ sao nói vậy, không phải rào trước đón sau. Vẫn biết bản chất của anh em Buôn Làng như vậy nhưng có những lúc không thể tránh được cười. 🙂

Khi biết mình muốn có chuồng để nuôi gà lấy trứng, các bố mẹ trong Buôn Làng rủ nhau lên núi kiếm cây, kiếm tranh, kiếm tre để về làm chuồng gà giúp mình. Nhờ vậy mình có một chuồng gà rộng, mái lợp tranh dày và chắc chắn, có thể chắc chắn hơn một số nhà ở của nhiều gia đình trong Buôn Làng. Continue reading Biếu gà →

Chào các bạn,

Ghé vào Lưu trú sắc tộc Buôn Ma Thuột gặp em Y Khoái đi học về, mình nhớ đến một chuyện không biết phải nói sao!

Những ngày ở Lưu trú sắc tộc Buôn Ma Thuột, các em học sinh cấp II và cấp III đi học bằng xe đạp chung của nhà Lưu trú; các em học sinh cấp I còn nhỏ, sợ nguy hiểm nên phải đi bộ, hơn nữa từ nhà Lưu trú đến trường không xa. Continue reading Phải đi chung →

Chào các bạn,

Mình đến đầu thôn Năm thăm gia đình bố mẹ Wang năm nay trên bảy mươi tuổi. Bố Wang mắt còn sáng nhưng hơi nặng tai, mẹ Wang thỉnh thoảng bị cao huyết áp. Tuy cao tuổi nhưng ngày nào không đau, bố mẹ Wang vẫn lên nương, lên rãy, trồng bắp, trồng mì.

Ở trên nhà trên một lúc, mình xuống nhà bếp. Điều làm mình ngạc nhiên và thú vị: Nguyên một góc bếp rộng có vô số các loại gùi lớn, gùi nhỏ, đủ cỡ. Những cái gùi cũ, gùi mới được xếp thứ tự, ngăn nắp. Trên vách nứa của gian nhà bếp sát những cái gùi được giắt đủ cỡ, đủ loại xà-gạc, loại dùng để làm nương rãy, loại dùng để cắt rau, cắt thịt nấu nướng trong gia đình. Continue reading Khi còn trẻ →

Chào các bạn,

Mình nói với mẹ Hreng:

– “Lâu rồi toàn đi thăm các gia đình ở thôn xa, còn nhiều gia đình chung quanh nhà mình chưa đến! Chiều nay mình cùng với mẹ Hreng đến thăm các gia đình ở gần nhà Yăh hể?”

Và gia đình đầu tiên mình với mẹ Hreng đến thăm là gia đình bố mẹ Zelo ở phía sau cách nhà mình mấy căn.

Bố mẹ Zelo trên bốn mươi tuổi, có bảy người con: Bốn người con trai và ba người con gái. Người con trai lớn nhất năm nay mới học lớp Bảy. Continue reading Nuôi con →