Chào các bạn,

Mẹ Sót nhà ở đối diện nhà mình có người con trai thứ hai và thứ ba: Em Hang và em Hội. Em Hang năm nay hai mươi tuổi và em Hội năm nay mười chín tuổi.

Ngày mình mới về Buôn Làng đến thăm gia đình mẹ Sót, được biết em Hang và em Hội đã nghỉ học từ lâu, hiện hai em làm công nhân cho lò gạch chú Lâm. Nhìn thấy hai em còn nhỏ mình hỏi mẹ Sót hai em đã học đến lớp mấy mà đã đi làm rồi? Mẹ Sót cho biết cả hai em chỉ học hết lớp hai và nghỉ học, vì hai em bị mù, đến lớp học nhìn lên bảng không thấy chữ. Sau khi nghỉ học hai em giúp bố mẹ Sót đi chăn bò, làm nương rãy. Đến năm em Hang mười sáu tuổi em Hội mười lăm tuổi bố Sót đi với ông bà, từ đó em Hang và em Hội đi làm nhân công ở lò gạch kiếm tiền cùng với mẹ Sót lo cho gia đình.

Mỗi lần biết có bác sĩ hoặc bệnh viện khám chữa mắt miễn phí, mình cảm nhận mẹ Sót rất muốn hai em Hang và Hội được đi khám mắt, nhưng mẹ Sót không dám nói với mình. Còn mình không gợi ý giúp đem đi khám vì nghĩ cận thị chủ yếu đi khám để đeo kiếng đọc sách, trong khi đó hai em Hang và Hội không biết chữ nên mình đã lờ đi như là không hiểu được ý muốn của mẹ Sót.

Tuy vậy mỗi lần có dịp gặp gỡ nói chuyện hoặc nhờ hai em Hang và Hội giúp làm một việc gì như: Đào chôn một cái cây, hoặc chặt một cây tre, mình thấy hai em làm chậm. Cũng như quan sát khi hai em nhìn một vật gì, thường hai em nhíu mắt lại để nhìn, không nhìn được một cách tự nhiên như người bình thường. Trước lễ Noel một tuần mẹ Sót đến nhà nói với mình:

– “Em Hang đã có người yêu, mình muốn Yăh cho em Hang ra Tp. Buôn Ma Thuột khám mắt trước khi em Hang uống rượu hỏi, mình không muốn anh em Buôn Làng đến uống rượu hỏi nói em Hang bị mù.”

Mình dặn mẹ Sót thứ Tư cho em Hang chở em Hội đến nhà, mình cho Yăh dẫn đi Buôn Ma Thuột khám mắt nếu cần mình sẽ cắt kiếng cho hai em. Sau khi em Hang và em Hội được khám và đo mắt, Yăh được bác sĩ cho biết em Hang hai mắt bị cận mười ba độ và em Hội hai mắt bị cận mười một độ, cả hai em đều cần phải đeo kiếng, nếu không mắt các em phải điều tiết nhiều nó sẽ rất nhanh tăng độ. Biết rõ tình trạng mắt của hai em, Yăh dẫn các em đi đã đặt cắt cho mỗi em một cặp kiếng đeo về.

Trưa thứ Bảy các Yăh đang dùng cơm, mẹ Sót đi qua cầm theo một ống cơm lam mới nướng còn nóng hổi, đưa cho mình nói: Cảm ơn đã cho Yăh dẫn hai em Hang và Hội đi khám mắt và cho kiếng. Mình dặn mẹ Sót về nhà nói hai em chịu khó đeo kiếng để mắt bớt tăng độ. Mẹ Sót nói:

– “Có mắt kiếng đeo em Hang mừng lắm nói: ‘Nhờ mắt đeo kiếng mình nhìn được mọi thứ rõ hơn tốt hơn mà không cần cố gắng. Cảm ơn Chúa luôn nuôi và lo cho mình.”

Matta Xuân Lành