13/10/2014 10:28 GMT+7
TT – Trong năm qua chỉ có năm người thuộc diện kê khai phải xác minh và chỉ có một người bị xử lý kỷ luật do kê khai không trung thực. Vì sao?
 |
| Ông Phí Ngọc Tuyển – Ảnh: Minh Quang |
Tuổi Trẻ đã trao đổi với ông Phí Ngọc Tuyển, cục phó Cục Chống tham nhũng thuộc Thanh tra Chính phủ.
| Tôi đã đề xuất hai bước. Một là thu hẹp diện cán bộ, công chức, viên chức phải kê khai tài sản. Hai là tất cả các bản kê khai phải được xác minh, cứ sau khi anh nộp bản kê khai cho tổ chức thì sẽ có đơn vị làm nhiệm vụ xác minh bản kê khai đó |
| Ông Phí Ngọc Tuyển |
Nên xác minh kê khai
* Vì sao số lượng kê khai nhiều mà số người được xác minh lại ít như vậy, thưa ông?
– Hiện nay, Thanh tra Chính phủ không có thẩm quyền ra quyết định xác minh tài sản, thu nhập cá nhân. Việc ra quyết định xác minh thuộc thẩm quyền của người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị quản lý người được xác minh.
Ví dụ như vừa qua có dư luận về tài sản của nguyên tổng thanh tra Trần Văn Truyền, cán bộ thuộc diện trung ương quản lý, cơ quan có thẩm quyền ra quyết định xác minh và trực tiếp đi xác minh là Ủy ban Kiểm tra Trung ương Đảng.
Đối với các cán bộ, công chức, viên chức bình thường thì thủ trưởng trực tiếp phụ trách là người có quyền ra quyết định xác minh. Với quy định như vậy, việc xác minh nhiều hay ít phụ thuộc vào người đứng đầu các cấp, ở đây vai trò của người đứng đầu rất quan trọng.
Dư luận có thể chưa hài lòng với quy định đó. Chúng tôi sẽ tiếp tục nghiên cứu, tổng kết thực tiễn, nếu thật sự quy định như vậy ít hiệu lực sẽ kiến nghị cấp có thẩm quyền sớm sửa đổi.
* Ông nói Thanh tra Chính phủ không trực tiếp làm, nhưng trong vụ tiêu cực ở Công ty Xổ số kiến thiết Hậu Giang, Thanh tra Chính phủ đã vào cuộc và làm rõ việc ông Cao Thanh Tùng (nguyên giám đốc công ty) kê khai không trung thực tài sản thu nhập cá nhân?
– Việc xác minh bản kê khai tài sản, thu nhập của ông Cao Thanh Tùng nằm trong quyết định thanh tra của chủ tịch UBND tỉnh Hậu Giang. Đến khi Thủ tướng giao Thanh tra Chính phủ thẩm tra mới phát hiện vấn đề. Nghĩa là quyết định xác minh tài sản của ông Cao Thanh Tùng không phải bắt nguồn từ Thanh tra Chính phủ.
* Ông Jairo Acuna, chuyên gia của Chương trình phát triển Liên Hiệp Quốc tại VN, cho rằng gần 1 triệu bản kê khai tài sản là quá nhiều, nên thu hẹp còn khoảng 1% trong số đó để tập trung kiểm soát. Ông nghĩ sao?
– Đây là vấn đề có ý kiến khác nhau. Tôi còn nhớ năm 2012, Ủy ban Tư pháp của Quốc hội mời tôi đến góp ý vào dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật phòng chống tham nhũng.
Trước các đại biểu Quốc hội, tôi đã nói rõ quan điểm cá nhân là nên giảm bớt diện cán bộ, công chức, viên chức phải kê khai tài sản. Với gần 1 triệu người, nếu ước tính mỗi người cần nửa ngày làm việc để hoàn tất bản kê khai của mình, hằng năm có tới nửa triệu ngày công dành cho công việc này.
Tuy nhiên, ý kiến của tôi chỉ là quan điểm cá nhân, cuối cùng các cấp có thẩm quyền vẫn quyết định giữ nguyên số lượng như dự thảo luật.
Hiện tôi vẫn bảo lưu quan điểm của mình. Tôi đã đề xuất hai bước. Một là thu hẹp diện cán bộ, công chức, viên chức phải kê khai tài sản. Hai là tất cả các bản kê khai phải được xác minh, cứ sau khi anh nộp bản kê khai cho tổ chức thì sẽ có đơn vị làm nhiệm vụ xác minh bản kê khai đó.
* Nếu theo đề xuất của ông, sẽ có một đơn vị chuyên trách làm công tác xác minh các bản kê khai tài sản, thu nhập?
– Trong nghiên cứu của chúng tôi có đề xuất thành lập một cơ quan độc lập của trung ương để quản lý tất cả bản kê khai tài sản, thu nhập. Đây là mô hình mà nhiều nước trên thế giới đã áp dụng.
Kê khai cả “những người có liên quan”
* Sao chúng ta không cho công khai việc xác minh các bản kê khai tài sản, thu nhập bằng cách công khai tại nơi cư trú thay vì chỉ công khai tại nơi làm việc?
– Nhiều ý kiến cho rằng đã công khai là phải công khai toàn dân. Nhưng cách hiểu về công khai ở ta có chỗ chưa chính xác. Nhiều nước không làm theo cách công khai toàn bộ bản kê khai chi tiết của quan chức.
Ví dụ Indonesia là nước làm mạnh về minh bạch tài sản, thu nhập, ủy ban chống tham nhũng của họ có 300 người thì 100 người chuyên làm các công việc trong lĩnh vực này.
Người ta chỉ công khai các bản kê khai sau khi đã tiến hành xác minh. Nội dung được công khai là nội dung tổng hợp, chứ không phải công khai bản kê khai chi tiết ban đầu. Như vậy vừa để đảm bảo bí mật cá nhân, vừa bảo vệ an ninh, an toàn tài sản và tính mạng của người kê khai.
* Ngày nay quan chức nào đó có tài sản bất chính dễ dàng chuyển cho người thân, người quen đứng tên, như vậy cho dù có thu hẹp diện kê khai và xác minh tất cả các bản kê khai thì biện pháp này vẫn có thể bị vô hiệu hóa?
– Thu hẹp diện kê khai nhưng phải mở rộng phạm vi và nội dung kê khai. Một số nước quy định quan chức phải kê khai cả những người có liên quan, mà “những người có liên quan” thì rất rộng chứ không chỉ riêng gia đình, vợ con.
Chúng ta không dừng lại ở các quy định hiện nay. Chính vì nhìn thấy vấn đề nên Bộ Chính trị đã giao nhiệm vụ tiếp tục hoàn thiện các quy định về kê khai, kiểm soát việc kê khai tài sản.
Chưa thống kê theo giá trị tài sản
* Vừa qua Thanh tra Chính phủ đã tổ chức chín đoàn công tác đi kiểm tra việc thực hiện quy định về kê khai tài sản thu nhập trên toàn quốc, qua đó đã phát hiện những vấn đề gì?
– Từ sau khi có nghị định 78 và thông tư 08 về minh bạch tài sản thu nhập vào cuối năm 2013, nhìn chung các bộ ngành và địa phương rất tích cực triển khai.
Ví dụ như Bộ Xây dựng khi Chính phủ ban hành nghị định vào tháng 7 thì họ triển khai luôn, đến tháng 10 có thông tư họ làm lại lần nữa. Tuy nhiên, qua kiểm tra đã phát hiện một số vấn đề sau:
Thứ nhất, phần lớn bộ ngành và địa phương triển khai chậm, quy định chậm nhất 30-12 hằng năm phải kê khai xong, nhưng năm vừa rồi nhìn chung chậm so với mốc thời gian này.
Thứ hai, hầu hết các bản kê khai không đầy đủ thông tin theo yêu cầu. Ở đây không phải là vấn đề trung thực mà là không đủ các tiêu chí.
Ví dụ như người ta chỉ kê khai rằng tôi có một căn nhà, lẽ ra phải kê khai đầy đủ các thông tin như địa chỉ nhà, thời gian có nhà, giá trị nhà, tình trạng pháp lý. Có thể do mọi người quen theo nếp quy định thời kỳ trước năm 2013.
Lần này còn khác với lần trước ở chỗ yêu cầu người kê khai ký vào từng trang và đề rõ ngày nào là ngày kê khai. Tuy nhiên các bản kê khai thường thiếu chữ ký, thiếu ngày tháng.
* Việc công khai bản kê khai có được các bộ ngành và địa phương thực hiện nghiêm túc không, thưa ông?
– Câu chuyện công khai đã có quy định từ trước năm 2013, nhưng đa số các nơi không thực hiện, đến năm 2013 quy định cụ thể hơn. Lần này các nơi đều thực hiện nhưng chưa đầy đủ, chưa đúng quy định.
Lẽ ra phải lên phương án, kế hoạch rõ ràng, công khai bằng hình thức niêm yết tại trụ sở cơ quan hay công bố tại cuộc họp, rồi đưa lên thủ trưởng phê duyệt. Nhiều nơi không có chương trình gì cả, đến hội nghị cán bộ, viên chức thì có người đứng đọc bản kê khai vậy thôi, cũng không lập biên bản theo quy định.
Hoặc như ở Bộ Giao thông vận tải, làm rất nghiêm túc là niêm yết ở hành lang công sở, không có rào chắn phía trước bản niêm yết mà cử một cán bộ tổ chức trực ở chỗ niêm yết. Người cán bộ này nói rằng anh ấy phải ngồi ở đó suốt ngày.
Theo tôi, tới đây Bộ Giao thông vận tải nên nghiên cứu cách thức khác để vừa công khai, vừa bảo quản được bản niêm yết.
Có nơi sau khi niêm yết rồi gỡ bỏ cũng chẳng lập biên bản, hỏi cán bộ ở đó thì đều nói có thực hiện công khai, nhưng hỏi tiếp tài liệu đâu thì chẳng ai trình ra được tài liệu cho thấy có thực hiện việc công khai.
* Thưa ông, còn ở Thanh tra Chính phủ thực hiện công khai như thế nào?
– Chúng tôi thực hiện đầy đủ theo quy định và niêm yết bản kê khai tại phòng tổng hợp, nơi mọi cán bộ, công chức, viên chức trong cơ quan đều có thể nhìn thấy.
* Qua kiểm tra có phát hiện bản kê khai nào có tài sản lên đến triệu đô hoặc có tài sản ở nước ngoài không, vì thực tế có những người có biệt thự, vườn cao su có giá trị cỡ này?
– Việc thống kê theo giá trị tài sản thì cơ quan quản lý nhà nước chưa đặt ra.
Trong chỉ thị của Bộ Chính trị có yêu cầu xây dựng cơ sở dữ liệu về tài sản của người có chức vụ, quyền hạn. Đây là vấn đề chúng tôi đang nghiên cứu và theo quan điểm cá nhân của tôi thì chúng ta hoàn toàn có thể xây dựng được.
|
Thành lập các tổ công tác nắm tình hình Ban Nội chính trung ương vừa ban hành kế hoạch theo dõi việc thực hiện chỉ thị số 33 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với việc kê khai và kiểm soát việc kê khai tài sản. Mục đích của kế hoạch nhằm nắm chắc tình hình, công tác lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện chỉ thị của các tỉnh ủy, thành ủy và các cấp ủy, tổ chức Đảng trực thuộc trung ương, kịp thời tham mưu, đề xuất Bộ Chính trị, Ban Bí thư tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thực hiện chỉ thị. Ban Nội chính trung ương cũng sẽ thành lập các tổ công tác nắm tình hình triển khai thực hiện chỉ thị đối với các tỉnh ủy, thành ủy và các cấp ủy, tổ chức Đảng trực thuộc trung ương. |
V.V.THÀNH – M.QUANG thực hiện
Đọt Chuối Non 
Hi cả nhà,
Sau khi đọc báo cáo dưới đây thì em thắc mắc tại sao nhà nước lại cho rằng nhà nước có thể phát hiện được tham nhũng qua kê khai tài sản?
Nếu muốn minh bạch tài sản của các vị lãnh đạo như một biện pháp phòng chống tham nhũng thì có lẽ nhà nước nên ban hành kèm theo các quyền cơ bản của công dân như quyền tiếp cận thông tin.
“Việc công chúng tiếp cận thông tin kê khai tài sản không chỉ góp phần nâng cao tính minh bạch của hệ thống mà còn trở thành chất xúc tác cải cách hệ thống.” – Đó là ý mà em rút ra sau khi đọc bài viết về cách kiểm soát thu nhập quan chức ở Mỹ và Bắc Âu dưới đây. Em gửi để cả nhà cùng đọc ạ, bài trên báo Tiền Phong.
Em Hương,
****
06:44 ngày 16 tháng 05 năm 2014
Bình Giang – Hà Nhân- Công Khanh
Kiểm soát thu nhập quan chức ở các nước
TP – Mỹ thành lập hệ thống đa lớp về công khai tài sản mà quan chức kê khai, cho phép công chúng, tổ chức phi chính phủ tham gia giám sát. Nhiều nước Bắc Âu công bố trên mạng nội dung kê khai tài sản của quan chức được bầu và công chức cấp cao…
Hệ thống công khai thông tin về tài sản của quan chức chính phủ Mỹ nhằm bảo đảm tính minh bạch và ngăn chặn xung đột lợi ích. Ảnh: Việt Hùng
Mỹ: Giải pháp nhiều lớp
Thông điệp của Tổng thống Hoa Kỳ, Harry S.Truman tại kỳ họp quốc hội ngày 27/9/1951 là một trong số những tuyên bố chính trị đầu tiên về sự cần thiết phải có sự công khai trước công chúng về các nguồn tài chính cá nhân của một số quan chức cấp liên bang: “Với tất cả các câu hỏi được đưa ra hôm nay về sự thẳng thắn và thành thật của công chức, tôi nghĩ rằng tất cả chúng ta nên sẵn sàng để đưa thông tin về thu nhập của mình ra công khai”.
Hệ thống công khai thông tin về tài sản mà quan chức kê khai chủ yếu nhằm bảo đảm tính minh bạch và ngăn chặn xung đột lợi ích. Hệ thống yêu cầu công khai tài chính cá nhân được thành lập ở nhiều cấp độ, từ cấp liên bang tới cấp bang và cấp quan chức địa phương (ví dụ, thành phố New York). Ngoài ra, có các hệ thống riêng cho từng cơ quan hành pháp, lập pháp, tư pháp, tập trung vào những người nắm giữ chức vụ quan trọng.
Hệ thống của Mỹ giám sát nội dung kê khai tài sản ở cả hai mức độ: công khai cho dân chúng biết và được giữ bí mật. Ở cấp liên bang, ứng viên cho các vị trí được bầu, quan chức được bầu và quan chức cấp cao được bổ nhiệm phải nộp báo cáo công khai tình trạng tài chính cá nhân (công khai cho người dân được biết). Yêu cầu tương tự được áp dụng đối với người được bầu trong ngành lập pháp, thẩm phán liên bang…
Trong ngành hành pháp, quan chức cấp thấp nhưng ở những vị trí ra quyết định cũng được yêu cầu kê khai tài sản, nhưng nội dung kê khai được giữ bí mật. Mỗi năm, các quan chức trong cơ quan hành pháp nộp hơn 20.000 báo cáo công khai tài sản, còn các quan chức trong cơ quan lập pháp nộp vài nghìn báo cáo. Ngoài ra, có khoảng 280.000 báo cáo kê khai tài sản được giữ bí mật.
Việc công chúng tiếp cận thông tin kê khai tài sản không chỉ góp phần nâng cao tính minh bạch của hệ thống mà còn trở thành chất xúc tác cải cách hệ thống. Ví dụ, một tổ chức phi chính phủ tên là Trung tâm Liêm chính Công đã giám sát các yêu cầu công khai tài sản trong các cơ quan hành pháp bang kể từ năm 1999.
Trung tâm này đã phát triển hệ thống đánh giá riêng của mình, dựa trên một khảo sát đo lường mức tiếp cận của công chúng đối với thông tin về việc làm, đầu tư, tài chính cá nhân, sở hữu tài sản của các nhà làm luật và các hoạt động khác ngoài cơ quan.
Trước đây, bang Louisiana có thứ hạng rất thấp, nên sau khi lên làm Thống đốc bang năm 2008, ông Bobby Jindal ký một số dự luật, theo đó, tất cả các nhà làm luật phải báo cáo về lợi tức tài chính bên ngoài.
Đây là lần đầu tiên loại kê khai tài sản này được áp dụng ở Louisiana. Nhờ giải pháp của ông Jindal, Louisiana đã lội ngược dòng, vươn lên đứng đầu bảng xếp hạng của Trung tâm Liêm chính Công.
Bắc Âu: Công khai tài sản quan chức qua internet
Các nước vùng Scandinavia, bao gồm cả Iceland, được đánh giá là có mức độ tham nhũng thuộc loại thấp nhất thế giới. Mức độ minh bạch và niềm tin của công chúng đối với quản lý công và dịch vụ công ở mức cao, và các hệ thống kê khai tài sản dựa trên những giá trị và nét văn hóa lâu đời.
Nội dung kê khai tình trạng tài chính cá nhân ở cả 4 nước là giống nhau, bao gồm thông tin về tài sản, nợ phải trả, khoản cho vay, cho mượn, nguồn và mức độ thu nhập.
Ba nước Na Uy, Thụy Điển và Iceland còn mở rộng danh sách kê khai này, thêm vào ba mục là việc làm thêm, quà tặng và quá trình công tác. Thông tin kê khai tài sản của các quan chức được bầu và công chức cấp cao được công khai cho dân chúng biết, chủ yếu là qua internet.
Các nước Scandinavia quan tâm đặc biệt đến các lĩnh vực có nguy cơ cao về tham nhũng, như thuế, hải quan và dịch vụ mua sắm, đấu thầu. Họ kiểm soát chặt hơn thông qua việc tăng cường thanh tra và kiểm toán nội bộ.
Những ngành này được cung cấp hướng dẫn bổ sung. Trong một số trường hợp, có những cơ quan, đơn vị có quy định riêng về kê khai tình trạng tài chính.
Cơ quan Giám sát Tài chính Đan Mạch yêu cầu mọi nhân viên cung cấp quyền truy cập tài khoản cá nhân và các thông tin khác về các nghĩa vụ tài chính khác nhau. Các văn phòng Mua sắm công và Thuế Na Uy yêu cầu nhân viên tiết lộ tài sản cá nhân và lợi tức tài chính.
Latvia yêu cầu công chức báo cáo cả về tài sản thuộc sở hữu và tài sản được sử dụng. Thành viên Nghị viện Đức phải kê khai về việc tham gia của mình trong các doanh nghiệp khi sự tham gia này làm phát sinh nguy cơ ảnh hưởng đến công việc của người đó.
Trong khi đó, thành viên của Hạ viện Anh phải báo cáo về nhiều loại tài sản hơn, cụ thể là: Bất kỳ đất đai hoặc tài sản nào có giá trị hoặc tài sản mà từ đó phát sinh thu nhập.
Lợi ích dưới dạng cổ phần do người đó nắm giữ, cả dưới tư cách cá nhân hoặc thay mặt vợ/chồng hay con cái chưa thành niên của người đó, trong bất kỳ công ty công hay tư nào mà giá trị của nó lớn hơn 15% vốn cổ phần đã phát hành của cả công ty; hoặc có giá trị 15% hoặc ít hơn so với vốn cổ phần đã phát hành nhưng giá trị lớn hơn tiền lương hiện tại của người đó.
Quà tặng có thể được coi là một hình thức thu nhập đặc biệt. Thành viên nghị viện Anh phải kê khai bất kỳ quà tặng nào có giá trị lớn hơn 1% so với lương của mình. Ở Pháp, thành viên nghị viện phải kê khai bất kỳ quà tặng nào, dù giá trị của nó là bao nhiêu.
Các hình thức xử lý vi phạm
Việc không chấp hành các quy định về kê khai được chia thành 2 nhóm gồm vi phạm về nghĩa vụ nộp bản kê khai: không nộp bản kê khai và chậm muộn trong việc nộp kê khai. Và vi phạm liên quan đến việc cung cấp thông tin trong bản kê khai, gồm: Cung cấp thông tin không đầy đủ theo yêu cầu; Vô ý cung cấp sai thông tin; Cố tình cung cấp sai thông tin.
Theo một nghiên cứu của Ngân hàng thế giới và Cơ quan của LHQ về Ma túy và Tội phạm (UNODC), 60- 90% các quốc gia đã quy định một số chế tài xử phạt vi phạm. 80% các quốc gia có kê khai đều có chế tài xử lý việc không nộp bản kê khai, trong số đó 65- 75% quốc gia có chế tài xử phạt việc kê khai không đúng sự thật.
11 trên tổng số 20 quốc gia chỉ rõ rằng mình có chế tài xử phạt cho tất cả các loại vi phạm, bao gồm không nộp bản kê khai, nộp bản khai chậm muộn, không kê khai đầy đủ và kê khai không đúng sự thật.
Các hệ thống pháp luật khác nhau có thể có những quy định khác nhau về các loại trách nhiệm pháp lý, trong đó có trách nhiệm hình sự, hành chính, kỷ luật, dân sự.
Luật về Đạo đức Chính phủ của Hoa Kỳ nêu việc phạt tiền hoặc phạt tù dưới 1 năm hoặc cả phạt tiền và phạt tù đối với những ai cố tình kê khai sai thông tin mà mình được yêu cầu báo cáo.
Ở Italia, các thành viên của chính phủ có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu không nộp bản kê khai về các lợi ích của mình hoặc kê khai không trung thực. Ở Ba Lan và Anh cũng vậy, các chế tài hình sự có thể được áp dụng đối với một số công chức.
Hình thức phổ biến nhất của chế tài hành chính là phạt tiền. Các chế tài kỷ luật được sử dụng điển hình đối với các công chức làm việc trong khu vực dịch vụ công. Các vi phạm về kỷ luật thường được đưa vào một đạo luật riêng, ví dụ như luật về công vụ. Các hình thức xử phạt hiện hành thường là: khiển trách, hạ bậc lương, sa thải…
Ở Hoa Kỳ, theo quy định tại Phần 102 của Luật Đạo đức Chính phủ, Tổng Chưởng lý có thể truy cứu trách nhiệm dân sự đối với cá nhân mà cố tình làm sai lệch hoặc cố tình không nộp bản kê khai hoặc không kê khai những thông tin mà mình được yêu cầu kê khai. Tòa án có thể xử phạt dân sự đối với cá nhân vi phạm số tiền lên tới 50.000 USD.
LikeLike