Kỳ 2: Mâu thuẫn ăn chia, người bệnh lãnh đủ
TN – Đầu tháng 8.2013, gần chục người mặc trang phục y bác sĩ cầm băng rôn phản đối trong khuôn viên Bệnh viện Thanh Nhàn, Hà Nội. Cách đó 5 tháng, giám đốc đương nhiệm bệnh viện này bị giang hồ vác dao truy sát đẫm máu.
Bệnh viện Thanh Nhàn, nơi xảy ra nhiều bất thường về xã hội hóa y tế – Ảnh: Hoàng Trang
Hai sự việc khác nhau nhưng có liên quan đến việc liên doanh liên kết giữa bệnh viện (BV) với một số doanh nghiệp trong việc lắp đặt các thiết bị y tế phục vụ khám chữa bệnh.
|
Giám đốc BV bị chém suýt chết
Ngày 9.8.2013, Tòa phúc thẩm TAND tối cao bác đơn kháng án, tuyên y án sơ thẩm đối với 4 bị cáo trong vụ truy sát ông Đào Quang Minh, Giám đốc BV Thanh Nhàn.
Theo hồ sơ, bản chất của vụ việc là do xung đột về lợi ích trong hoạt động xã hội hóa y tế. Theo đó, Nguyễn Quang Đạt nguyên là Giám đốc Công ty TNHH dịch vụ y tế (gọi tắt là Công ty ĐY33). Từ những năm 2005, Đạt là người đại diện pháp luật cho Công ty ĐY33 ký hợp đồng liên kết liên doanh với BV Thanh Nhàn về một số dịch vụ xe tang lễ và máy móc thiết bị khám chữa bệnh. Theo thỏa thuận giữa hai bên, đối với dịch vụ tang lễ, phía Công ty ĐY33 mua sắm ô tô và được hưởng 95% doanh thu, phần còn lại là của BV Thanh Nhàn. Đối với một số máy móc thiết bị khám chữa bệnh cũng do Công ty ĐY33 đầu tư được chia theo tỷ lệ 85% và 15%.
Năm 2011, ông Đào Quang Minh sau khi được bổ nhiệm làm Giám đốc BV Thanh Nhàn có chủ trương xem xét lại các hợp đồng liên doanh liên kết do người tiền nhiệm của mình ký kết trước đó. Khi hai bên không đạt được thỏa thuận nên dẫn đến mâu thuẫn. Cho rằng ông Minh cản trở, gây khó khăn cho hoạt động kinh doanh của mình nên Nguyễn Quang Đạt thuê một nhóm “sát thủ” ở Phú Thọ ra tay. Ngày 1.3.2013, ông Minh dẫn đầu đoàn công tác từ Hà Nội lên Thái Nguyên thì bị các đối tượng phục sẵn tại ngã ba Thạch Lỗi thuộc xã Thanh Xuân, H.Sóc Sơn, Hà Nội rồi dùng dao chém.
Doanh nghiệp được 10, BV chưa được 1
Tìm hiểu của Thanh Niên, từ 2005-2010, BV Thanh Nhàn đã ký kết hợp đồng liên doanh liên kết với nhiều doanh nghiệp bên ngoài thực hiện xã hội hóa y tế. Riêng Công ty ĐY33, ngoài một số dịch vụ khác đã ký kết 3 hợp đồng liên doanh liên kết với BV Thanh Nhàn về máy móc chẩn đoán hình ảnh theo hình thức thuê máy. Với việc xã hội hóa này, toàn bộ thiết bị của ĐY33 lắp đặt khai thác đã tạo thành một đơn nguyên chẩn đoán hình ảnh kỹ thuật cao chiếm diện tích khoảng 300 m2 ở vị trí gần như đẹp nhất trong BV.
Theo phản ánh của một số bác sĩ tại BV Thanh Nhàn (đề nghị không nêu tên), khi ký kết hợp đồng trước đây, các lãnh đạo BV không hiểu vì lý do gì đã không tính đến cơ sở vật chất cũng như nguồn bệnh nhân của BV và cả khấu hao tài sản. Các hợp đồng được ký có thời hạn 10 năm, tức là những hợp đồng đến năm 2020 mới hết hạn, sau thời gian này thì toàn bộ máy móc vẫn thuộc về doanh nghiệp. Theo tìm hiểu của Thanh Niên, dù liên doanh liên kết hoành tráng nhưng hiệu quả thu được về cho BV rất khiêm tốn. Năm 2009, dựa trên con số tổng thu các ca bệnh, Công ty ĐY33 được chia hơn 5,5 tỉ đồng còn BV Thanh Nhàn chỉ được hưởng 972 triệu đồng. Sáu tháng đầu năm 2012, ĐY33 được chia hơn 5 tỉ đồng, còn BV Thanh Nhàn được chia 980 triệu đồng. Đáng chú ý, trong khoản được hưởng thì BV Thanh Nhàn còn chưa trừ đi số tiền lương phải trả cho 11 cán bộ nhân viên của BV được huy động sang làm việc tại mô hình liên doanh này.
Ngoài liên kết với Công ty ĐY33, năm 1998, BV Thanh Nhàn còn ký hợp đồng hợp tác khoa học kỹ thuật lọc thận nhân tạo với Công ty thương mại Đại Việt (thời hạn 15 năm), với tỷ lệ ăn chia cũng khập khiễng. Năm 2009, tổng thu của mô hình liên kết này là gần 9 tỉ đồng, nhà đầu tư được chia hơn 8,7 tỉ đồng còn phía BV được 170 triệu đồng. 6 tháng đầu năm 2012, tổng thu mô hình này là 4,9 tỉ, nhà đầu tư được hưởng hơn 4,8 tỉ đồng còn BV chỉ được hưởng… 44,5 triệu đồng!
Người bệnh lãnh đủ
Những bất đồng trong quan điểm và xung đột về lợi ích kinh tế trong xã hội hóa y tế ở BV Thanh Nhàn đã gây ra nhiều hệ lụy xã hội. Đầu tháng 8 mới đây, nhân viên ĐY33 đã căng băng rôn đứng trước điểm khám bệnh của BV Thanh Nhàn để đòi quyền lợi.
Nguyên nhân do sau khi tiến hành đàm phán về tỷ lệ ăn chia không được, từ ngày 1.8, BV Thanh Nhàn đã dừng toàn bộ dịch vụ liên kết với Công ty ĐY33. Phía ĐY33 lại cho rằng, các hợp đồng ký kết giữa hai bên còn có hiệu lực nhiều năm, việc BV Thanh Nhàn đơn phương chấm dứt hợp đồng là vi phạm pháp luật.
Bình quân mỗi ngày BV Thanh Nhàn khám chữa bệnh cho khoảng 800 – 1.000 người bệnh. Tuy nhiên, do chọn hình thức đầu tư xã hội hóa, nên nay khi “đoạn tuyệt” với doanh nghiệp, BV không có máy móc chẩn đoán hình ảnh để phục vụ khám chữa bệnh. Từ ngày 1.8 đến nay, các trường hợp đến cấp cứu tại BV Thanh Nhàn sau khi tiếp nhận, thì được BV đưa lên… xe cấp cứu đi chụp chiếu nơi khác. Chưa hết, một số bệnh nhân mổ hoặc điều trị nội trú tại đây khi có chỉ định chụp chiếu của bác sĩ để theo dõi thì cũng phải tự đi hoặc lên xe cấp cứu đưa sang nơi khác chụp rồi đưa về.
|
(Còn tiếp)
Thái Sơn – Hoàng Trang
Lợi ích nhóm trong y tế
TN – Bên cạnh mặt tích cực của việc xã hội hóa dịch vụ y tế, thực tế cũng tồn tại nhiều mặt trái, bất bình thường mà không ít người cho rằng đó là hiện tượng bỏ rơi quyền lợi người bệnh để phục vụ lợi ích cho một nhóm người.
Điển hình và mới nhất là tại Bệnh viện đa khoa (BVĐK) Hoài Đức (H.Hoài Đức, TP.Hà Nội). Bên cạnh tố cáo gian lận xét nghiệm, nhiều bác sĩ còn tố cáo có những dấu hiệu lợi ích nhóm ở bệnh viện (BV) này.
 Minh họa: DAD |
Máy công “đắp chiếu”, máy tư chạy “tẹt ga”
Theo tìm hiểu của PV Thanh Niên, tháng 12.2011 và tháng 8.2012, BVĐK Hoài Đức lần lượt tiếp nhận 3 thiết bị của Công ty cổ phần dược phẩm Hà Tây (Công ty dược Hà Tây), gồm máy huyết học, máy phân tích nước tiểu và máy sinh hóa máu bán tự động. Trước đó, BV này đã được trang bị bằng ngân sách nhà nước 2 máy huyết học và 1 máy sinh hóa máu bán tự động mới 100%. Tuy nhiên, các máy của BV dù được coi là loại xịn, do Đức sản xuất không hiểu vì sao luôn trong tình trạng hoạt động tậm tịt và bị “đắp chiếu”.
|
||||||||||||||||
Trong văn bản gửi Công ty dược Hà Tây vào tháng 11.2011, Giám đốc BVĐK Hoài Đức Nguyễn Trí Liêm cho biết do máy móc của BV thường xuyên hỏng hóc, nguồn kinh phí tự chủ chưa có nên đề nghị phía Công ty dược Hà Tây cho mượn máy để phục vụ khám chữa bệnh. Thế nhưng, theo đơn tố cáo của nhiều bác sĩ BVĐK Hoài Đức, việc mượn, lắp đặt các loại máy nói trên tại BV là không minh bạch. Cụ thể, tổng giá trị của 3 chiếc máy nói trên chỉ khoảng 250 triệu đồng, hiện tại nhiều phòng khám tư nhân đã trang bị được, trong khi tổng thu hằng năm của BVĐK Hoài Đức khoảng 20 tỉ đồng nên không cần phải “than nghèo kể khổ” để mượn máy của doanh nghiệp. Mặt khác, dù được coi là thiếu máy móc nhưng lãnh đạo BVĐK Hoài Đức không lập kế hoạch mua bổ sung, cũng không xin cấp ngân sách để mua. Quan trọng hơn, các máy nhà nước trang bị cho BV cũng chỉ bị những lỗi nhỏ như hỏng dây bơm, bàn phím, bóng đèn nhưng lãnh đạo BVĐK Hoài Đức không sửa chữa, bảo dưỡng mà quyết định mượn máy từ Công ty dược Hà Tây.
Cùng với việc máy nhà nước nằm “đắp chiếu” hoặc hoạt động tậm tịt thì máy móc mượn của Công ty dược Hà Tây được đưa vào khu vực xét nghiệm ngoại trú, là nơi chiếm 97% khối lượng công việc xét nghiệm của toàn BV.
Để làm rõ hơn việc cho mượn máy, PV Thanh Niên đã có buổi tiếp xúc với Công ty dược Hà Tây. Điều bất ngờ là người đại diện của công ty này cho biết một số máy công ty không có mà phải đi thuê từ nơi khác với giá hàng chục triệu đồng để cho BVĐK Hoài Đức… mượn. Câu hỏi đặt ra là vì sao Công ty dược Hà Tây lại tốt đến mức sẵn sàng đi thuê máy rồi đem cho BVĐK Hoài Đức mượn?
Bán hóa chất và đưa phong bì
Theo bà Hoàng Thị Nguyệt, cán bộ Khoa Xét nghiệm BVĐK Hoài Đức, một trong những người đứng đơn tố cáo những sai phạm tại BVĐK Hoài Đức, thì bản chất việc mượn máy, lắp đặt tại BVĐK Hoài Đức là nhằm để sử dụng hóa chất do Công ty dược Hà Tây cung cấp. Làm việc với PV Thanh Niên, đại diện Công ty dược Hà Tây cho biết trong 2 năm 2011-2012, công ty này đã trúng thầu tổng cộng hơn 1 tỉ đồng hóa chất cung cấp cho BVĐK Hoài Đức. Giải thích nghịch lý đi thuê máy cho người khác mượn, vị đại diện cho công ty này nói là để… chiều theo ý khách hàng.
Theo nhiều bác sĩ BVĐK Hoài Đức, cùng với việc lắp đặt 2 máy huyết học và phân tích nước tiểu, Khoa Xét nghiệm đã được cung cấp các loại hóa chất có tên là Stronalyso, Cellclean, Cellpack, Mission để phục vụ cho máy hoạt động. Các loại hóa chất này không thuộc loại hóa chất do bộ phận chuyên môn dự trữ thực tế và không giống các loại hóa chất thường dùng trước đây. “Chúng tôi có hỏi thì được lãnh đạo trả lời hóa chất được cung cấp theo máy, tức máy nào thì phải dùng theo hóa chất đó”, một bác sĩ cho biết. Đáng chú ý, trong khi một số bác sĩ Khoa Xét nghiệm phản ứng vì hóa chất do Công ty dược Hà Tây cung cấp có chất lượng không ổn định thì có người bắn tiếng sẽ trích “phần trăm” trên cơ sở lượng hóa chất được tiêu thụ.
Bà Hoàng Thị Nguyệt cho biết, vào ngày 13.11.2012, trong lúc bà đang được giao phụ trách Khoa Xét nghiệm do trưởng khoa đi vắng thì được một nam nhân viên Công ty dược Hà Tây đưa cho một phong bì và nói: “Đây là phần trăm dành cho chị”. “Trước tập thể khoa, chúng tôi bóc ra đếm được 5,1 triệu đồng và 1 mảnh giấy ghi số hóa chất để tiêu thụ”, bà Nguyệt cho hay. Theo một số bác sĩ BVĐK Hoài Đức, việc đơn vị lắp đặt máy đưa phong bì không chỉ một lần, ngoài cán bộ thì lãnh đạo khoa phòng được đưa riêng.
Trao đổi với PV Thanh Niên, đại diện cho Công ty dược Hà Tây cho biết việc đưa tiền cần chờ kết luận của cơ quan điều tra, nhưng công ty đã tạm đình chỉ công tác đối với cán bộ được phản ánh là đưa tiền “phần trăm” kể trên. Theo vị này, việc đưa tiền là vi phạm pháp luật, trái với quy định của công ty.
“Sự thiếu minh bạch trong việc mua sắm máy móc cho BV, để máy móc “đắp chiếu” cũng như việc cho Công ty dược Hà Tây lắp đặt máy và bán hóa chất là những biểu hiện của lợi ích nhóm gây ảnh hưởng đến cán bộ nhân viên trong BV cũng như quyền lợi của người bệnh, cần phải được làm rõ”, nhóm cán bộ bác sĩ BVĐK Hoài Đức kiến nghị trong đơn gửi cơ quan báo chí. (Còn tiếp)
| Không phải cá biệt
Năm 2009, tại BV K, PV Thanh Niên từng phát hiện vụ việc tương tự. Theo đó, BV K được ngân sách đầu tư 1,4 triệu USD để mua máy gia tốc, kèm theo khoảng 60.000 USD/năm để duy tu, bảo dưỡng. Sau khi đi vào hoạt động, bình quân một ngày chiếc máy điều trị cho khoảng 150 bệnh nhân. Để giảm tải bệnh nhân và thực hiện xã hội hóa, BV K đã liên kết với doanh nghiệp bên ngoài lắp thêm một máy khác. Tuy nhiên, sau khi có máy của doanh nghiệp thì máy của nhà nước liên tục hỏng hóc và hoạt động cầm chừng khiến bệnh nhân phải điều trị bằng máy tư nhân. Theo quy định, bệnh nhân sử dụng máy nhà nước không mất tiền, nhưng sử dụng của tư nhân thì người có bảo hiểm y tế phải nộp khoảng 13 triệu đồng/đợt điều trị; không có thì phải chi khoảng 26 triệu đồng (!?). Sau khi báo đăng, Bộ Y tế đã vào cuộc chấn chỉnh tình trạng này ở BV K. |
Thái Sơn – Liên Châu
>> Lợi ích nhóm trong bệnh viện công
>> Đừng bắt dân phục vụ lợi ích nhóm
>> Công khai lợi ích nhóm
Đọt Chuối Non 