Hafiz (đôi khi còn viết là Hafez) (1320-1389), với tên thật là Shams-ud-din Muhammad, là thi sĩ được yêu chuộng nhất của đế quốc Persia (Iran cũ), và là một cây đại thụ trong nền văn hóa Persia.
Ông sinh ra ở Shiraz và sống gần cả đời ở Shiraz, nơi ông trở thành một vị thầy Sufi nổi tiếng. Sufism là một truyền thống Hồi giáo chú trọng đến hướng vào nội tâm, suy tưởng, khổ hạnh, và trực nghiệm tâm linh.
Cho đến khi Hafiz qua đời, người ta nghĩ là ông đã viết khoảng 5 ngàn bài thơ, nhưng chỉ có từ 500 đến 700 bài còn sót lại ngày nay. Divan (tập thơ) của ông là một tác phẩm kinh điển trong văn học Sufism.
Tác phẩm của Hafiz được Tây phương biết đến qua Geothe, và sự nồng nhiệt của Goethe kích thích Ralph Waldo Emerson dịch Hafiz vào thế kỷ 19.
Thơ của Hafiz được nhiều tác giả khác nhau ưa chuộng, như Nietzsche, Pushkin, Turgenev, Carlyle, và Garcia Lorka. Ngay cả Sherlock Holmes, viết tiểu thuyết trinh thám, cũng trích thơ Hafiz trong một câu chuyện về Arthur Conan Doyle.
Năm 1923, Hazrat Inayat Khan, người thầy Ấn Độ có công giới thiệu Sufism đến Tây phương, đã nói: “Các lời thơ của Hafiz đã chiến thắng từng con tim nghe chúng.”
Sau đây mời các bạn đọc hai bài thơ của Hafiz: Một Thế Giới Mới, và Những Tia Nắng.
Hafiz là thi sĩ của Sufism, truyền thống tâm suy tưởng sâu sắc nhất của Hồi giáo, nên chúng ta cần để ý đến các biểu tượng trong thơ. Xin xem chú thích cuối bài.
.
Một thế giới mới
Hãy dâng hoa, rót rượu thánh, (*)
Chẻ trời và bắt đầu tái tạo thế giới.
Nếu các lực đớn đau xâm nhập mạch máu của những kẻ đang yêu,
người bưng chén thánh và tôi sẽ tạt trôi cám dỗ đó. (**)
Với nước hoa hồng, chúng ta sẽ làm dịu ly rượu thẩm đắng;
Chúng ta sẽ thêm đường vào lửa để làm ngọt những đợt khói bay.
Nào nhạc sĩ, cầm đàn lên, chơi một bản nhạc tình;
hãy vũ, hãy ca hát cả đêm, hãy lễ hội điên cuồng.
Là cát bụi, ơi Gió Tây, hãy đưa chúng tôi lên các Thiên Đàng,
bay tự do trong ánh sáng sướng vui của Tạo Hóa.
Nếu trí óc muốn trở về nhưng con tim khóc lóc xin ở lại,
đó là cuộc tranh cãi cho tình yêu suy gẫm.
Than ôi, những bài ca và những ngôn từ này chẳng nghĩ lý gì trên mảnh đất này;
đến đây, Hafez, hãy cùng tạo lập một thế hệ mới.
Chú thích:
(*) Trong truyền thống Tây phương và Trung Đông, rượu nho là của lễ hiến dâng trong các dịp lễ hội, thờ tự. Ngày nay vẫn thế trong như ta thường thấy trong các nhà thờ Thiên chúa giáo.
Rượu tượng trưng cho sức sống, cho mạch máu. Trước khi bị tử hình, chúa Giêsu nâng chén rượu trong tay, chia cho các môn đệ, và nói: “Này là máu ta…”
(**) Người bưng chén (cupbearer): Ngày xưa mỗi vua có một người mang chén uống rượu của mình, để tránh bị đầu độc. Vua chỉ uống rượu trong chén của vua, do cupbearer mang theo mình. Đây là người trung thành nhất của vua, có thể chết vì vua. Thường khi, cupbearer uống thử trước khi vua uống, để tránh vua bị đầu độc.
Tu sĩ cấp cao thường được xem là cupbearer của Thượng đế.
Trong bài này, cupbearer nên được hiểu là người trung thành với Thượng đế và chỉ dạy của Ngài (không hẳn là tu sĩ).
(Trần Đình Hoành dịch từ Anh ngữ và chú giải)
.
A New World
Let’s offer flowers, pour a cup of libation,
split open the skies and start anew on creation.
If the forces of grief invade our lovers’ veins,
cupbearer and I will wash away this temptation.
With rose water we’ll mellow crimson wine’s bitter cup;
we’ll sugar the fire to sweeten smoke’s emanation.
Take this fine lyre, musician, strike up a love song;
let’s dance, sing all night, go wild in celebration.
As dust, O West Wind, let us rise to the Heavens,
floating free in Creator’s glow of elation.
If mind desires to return while heart cries to stay,
here’s a quarrel for love’s deliberation.
Alas, these words and songs go for naught in this land;
come, Hafez, let’s create a new generation.
Hafiz (1320-1389) (Orinial language: Persian/Farsi)
English translation: Haleh Pourafzal and Roger Montgomery
Những tia nắng
Ơi, Người Chủ Rượu, mặt trời đã lên. Hãy rót rượu đầy ly tôi. (***)
Nhanh lên, vì đêm sẽ đến, và ta sẽ phải ngủ.
Ngoài kia, những kẻ tiên tri chết chóc đang tuyên bố ngày tận thế.
Nhanh lên! cho chúng tôi thêm rượu ngọt của Ngài!
Nếu bạn tìm danh tiếng và vinh quang từ mặt trời,
Thì ngủ tiếp đi; chỉ có trí tuệ thánh hóa trong những tia nắng.
Khi Ngày Phán Xét đến và bầu trời biến thành bình sành, (****)
Hãy biến xương sọ của bạn thành ly sành, và đổ vào đó rượu trong bình này.
Bây giờ không phải là thời nói chuyện vặt vảnh với bạn bè;
Chỉ nên nói về ly và rượu. (*****)
Hafiz, đứng dậy! Ra khỏi gường. Cậu có việc làm,
Và thờ kính rượu là việc duy nhất đáng làm. (******)
Chú thích:
(***) Người Chủ Rượu (Người Mang Rượu, Winebringer), nên được hiểu là Thượng đế.
Rượu là sức sống từ Thượng đế.
(****) Ngày Phán Xét: Theo một số tôn giáo, Ngày Tận Thế là Ngày Phán Xét, Thượng đế sẽ đến để phán xét con người. Con người sẽ được sống lại từ sự chết để chịu phán xét.
Hafiz xem ra không xem ngày này như là các tiên tri tận thế đang nói. Khi ngày này đến, Hafiz nói như giễu nhưng đồng thời cũng rất nghiêm chỉnh: Bầu trời sẽ thành bình rượu lớn, và ta hãy biến xương sọ (của hài cốt được tái sinh của ta) thành ly rượu nhỏ, tiếp tục uống, tiếp tục ca tụng và thụ hưởng sự sống từ Thượng đế.
(*****) Ly là chính ta, rượu là sức sống từ Thượng đế.
(******) Chỉ trân quý và thờ phụng sức sống Thượng đế cho ta mới là điều duy nhất quan trọng, tận thế hay không tận thế.
(Trần Đình Hoành dịch từ Anh ngữ và chú giải)
.
Sun Rays
O Winebringer, the sun is up. Fill my goblet full of wine.
Hurry, for night will come, and then we’ll have to sleep.
Outside, the doomsayers are announcing the end of the world.
Quick! give us some of Your delicious wine!
If it is fame and glory that you are looking for from the sun,
Then go back to sleep; there is only divine knowledge to its rays.
When Judgment Day arrives and the sky becomes a jug of poor clay,
Make your skull into a clay cup, and fill it with this pitcher’s wine.
Now is not the time to be making small talk with your friends;
Speak only of the cup and of the wine.
Hafiz, get up! Get out of bed. You’ve work to do,
And the worship of wine is all the worthwhile work there is!
Hafiz (1320-1389) (Original language: Persian/Farsi)
English translation: Thomas Rain Crowe
Những ngày này, những cây thông và đồ trang trí Giáng Sinh vẫn còn ở những công sở và gia đình người Mỹ. Hôm qua mình đi thăm một bảo tàng địa phương và thấy một cây thông bên bếp lửa trong một căn phòng được thiết kể kiểu Victoria cổ kính thế kỷ 19 rất ấm cúng. Thời tiết hôm qua khá lạnh.
Một âm thanh nhẹ dịu, không lời của bài hát “A little drummer boy” phát lên từ chiếc loa phòng; mình cảm thấy rất ấm cúng và thanh thoát. Chúng ta hôm nay cùng nghe bản này nhé. 🙂
“Little Drummer Boy” là bài hát giáng sinh nổi tiếng được sáng tác bởi Katherine K. Davis.[1] Henry Onorati and Harry Simeone vào năm 1958. Bài hát còn được biết đến với tên gọi “Carol of the Drum”. Lời của bài hát rất đơn giản, thật thà xen lẫn với điệp khúc “pa-ram-pam-pam-pam”.
Bài hát kể về câu chuyện của một cậu bé nghèo, không thể tặng quà gì được cho Chúa Giê-su mới sinh, chơi trống để mừng hài nhi Giê-su với sự đồng ý của đức mẹ Mary. Kỳ diệu thay, bé Giê-su, mặc dù chỉ vừa mới sinh ra, có vẻ như hiểu, ngừng khóc và cười với cậu bé đánh trống tỏ vẻ biết ơn.
Đâu cần phải có nhiều tiền mới cho được đâu và chắc gì đã được nhận? Ta có thể cho cái gì ta có với nhiều tình yêu. Một bài hát, một sự phục vụ hết lòng?
“Little Drummer Boy” qua thời gian đã là bản chơi thành công cho rất nhiều nghệ sĩ, trong đó nổi bật nhất có lẽ là đoạn phim trên truyền hình Mỹ năm 1977 do Bing Crosby và David Bowie đóng và song ca hai bài hát Peace on Earth và Little Drummer Boy đồng thời.
Dưới đây chúng ta có 2 video của bài hát Little Drummer Boy do The Celtic Woman và John Denver hát và lời nhạc. Sau đó là video Peace on Earth và Little Drummer Boy nổi tiếng của Bing Crosby và David Bowie. Lời thoại phim và lời hát của hai bài hát được post sau đó.
Chúc các bạn một ngày Drummer Boy, 🙂
Hiển.
Celtic Woman – Little Drummer Boy
The Little Drummer Boy-John Denver
Little Drummer Boy
Words and music by Katherine K. Davis
Come they told me, pa rum pum pum pum
A new born King to see, pa rum pum pum pum
Our finest gifts we bring, pa rum pum pum pum
To lay before the King, pa rum pum pum pum,
rum pum pum pum, rum pum pum pum,
So to honor Him, pa rum pum pum pum,
When we come.
Little Baby, pa rum pum pum pum
I am a poor boy too, pa rum pum pum pum
I have no gift to bring, pa rum pum pum pum
That’s fit to give the King, pa rum pum pum pum,
rum pum pum pum, rum pum pum pum,
Shall I play for you, pa rum pum pum pum,
On my drum?
Mary nodded, pa rum pum pum pum
The ox and lamb kept time, pa rum pum pum pum
I played my drum for Him, pa rum pum pum pum
I played my best for Him, pa rum pum pum pum,
rum pum pum pum, rum pum pum pum,
Then He smiled at me, pa rum pum pum pum
Me and my drum.
“Little Drummer Boy”, David Bowie and Bing Crosby
(Peace On Earth: Ian Fraser/Larry Grossman/Alan Kohan)
(Little Drummer Boy: Katherine Davis/Henry Onorah/Harry Simone)
DB: Hello… you’re the new butler?
BC: Hahaha! Well, it’s been a long time since I’ve been the new anything!
DB: What’s happened to Hudson?
BC: I guess he’s changing.
DB: Yeah, he does that a lot, doesn’t he? Uhm… Oh, I’m David Bowie, I live down the road.
BC: Oh!
DB: Sir Percival let’s me use his piano if he not around. He’s not around, is he?
BC: I can honestly say I haven’t seen him, but come on in! Come in!
DB: But uh…
BC: Come on in!
DB: Are you related to sir Percival?
BC: Well, distantly…
DB: Oh, you’re not the poor relation from America, right?
BC: Ha! Gee… news sure travels fast, doesn’t it? I’m Bing.
DB: Oh, I’m pleased to meet you. You’re the one that sings, right?
BC: Well, right or wrong, I sing either way.
DB: Oh well, I sing, too.
BC: Oh good! What kind of singing?
DB: Mostly the contemporary stuff. Do you eh… do you like modern music?
BC: Oh, I think it’s marvelous! Some of it’s really fine. But tell me, have you ever listened to any of the older fellows?
DB: Oh yeah, sure. I like ah… John Lennon and the other one with eh…Harry Nilsson.
BC: Mmm… you go back that far, uh?
DB: Yeah, I’m not as young as I look.
BC: Haha, none of us is these days!
DB: In fact I’ve got a six-year-old son. And he really gets excited around the Christmas holiday-thing.
BC: Do you go in for anything of the traditional things in the… boy, household, Christmas time?
DB: Oh yeah, most of them really. Presents, tree, decorations, agents sliding down the chimney…
BC: What??
DB: Oh, I was just seeing if you were paying attention.
BC: Haha!
DB: Actually, our family do most of the things that other families do. We sing the same songs.
BC: Do you?
DB: Oh, I even have a go at ‘White Christmas’.
BC: You do, eh!
DB: And this one. This is my son’s favourite. Do you know this one?
BC: Oh, I do indeed, it’s a lovely theme.
And they told me pa-ram-pam-pam-pam
A new-born king to see pa-ram-pam-pam-pam
Our finest gifts we bring pa-ram-pam-pam-pam
Ra-pam-pam-pam, ra-pam-pam-pam
Peace on Earth, can it be
Years from now, perhaps we’ll see
See the day of glory
See the day, when men of good will
Live in peace, live in peace again
Peace on Earth, can it be
Every child must be made aware
Every child must be made to care
Care enough for his fellow man
To give all the love that he can
I pray my wish will come true
For my child and your child too
He’ll see the day of glory
See the day when men of good will
Live in peace, live in peace again
Stayin’ Alive là bản nhạc của the Bees Gees làm nhạc nền chính cho phim Saturday Night Fever nam 1977, với Travolta thủ vai chính.
Bản nhạc này do cả ba người của the Bee Gees viết – Barry, Robin, and Maurice Gibb. Ngày 13 tháng 12, 1977 the Bees Gees tung đĩa single của bản nhạc này ra thị trường như là single soundtracdk của phim Saturday Night Fever. Ngay sau đó bản nhạc lên đứng đầu Billboard Hot bắt đầu ngày 4 tháng 2 năm 1978 và giữ vị thế đó trong 4 tuần liền.
Bản nhạc này từ đó trở thành bản nhạc được biết nhiều nhất của the Bee Gees. Phim Saturday Night Fever có tổng coog 17 bản nhạc, trong số đó Bees Gees có 6 bản, kể cả Stayin’ Alive. Bees Gees Saturday Night Fever sountrack của 6 bản này là movie soundtrack hàng đầu trong lịch sử movie soundtrack.
Đến năm 1983, Sylvester Stallone, tài tử chuyên đóng vai võ sĩ quyền Anh Rocky, đạo diễn phim Staying Alive, phim tiếp tục của Saturday Night Fever, cũng với John Travoilta thủ vai chính. Bản nhạc Stayin’ Alive cũng được dùng trong phim Staying Alive.
Báo nhạc Rolling Stone xếp bài hát này hạng 191 trong 500 bài hát hay nhất mọi thời đại.
Sau đây mời các bạn nghe:
1. Stayin’ Alive by Bees Gees (1977)
2. Movie clip của phim Saturday Night Fever với tài tử Travolta và bản Stayin’ Alive (1977).
3. Movie clip phần đầu của phim Staying Alive (1983).
.
Bee Gees – Stayin’ Alive ( 1977 )
.
Stayin’ Alive – Theme song in movie Saturday Night Fever (1977) – John Travolta
Trong tuần văn hoá VN tại Bỉ 2001, có một người phụ nữ Chăm lên diễn đàn nói về thân phận của người phụ nữ Chăm từ chiến tranh đến thời bình. Câu chuyện của chị đã làm cử toạ bật khóc.
Chị đến từ làng thổ cẩm nổi tiếng Caklaing- Mỹ Nghiệp (Ninh Thuận), giới thiệu văn hoá Chăm và dệt vải cho người nước ngoài xem. Tới nay, chị đã có 20 chuyến đi đến hơn 10 quốc gia. Tên chị là Thuận Thị Trụ, nghệ nhân dệt thổ cẩm nổi tiếng, người đầu tiên xuất khẩu thổ cẩm của mọi miền đất nước ra nước ngoài.
Từ trái, hàng đầu: Chị Trụ và anh Inrasara; hàng sau: con trai và anh Trần Can
Chị cũng chính là Trà Ma Hani – tác giả tập thơ Em, hoa xương rồng và nắng đoạt giải của NXB Kim Đồng 2001-2002. Tên của chị đã trở thành nguồn cảm hứng cho thi sĩ Inrasara – chồng chị, người thua chị đến 8 tuổi.
Trong văn phòng đầy vải vóc, túi xách, balô, ví, tranh… thổ cẩm của chị Trụ ở quận Tân Phú, TPHCM, có hơn 500 mặt hàng của các dân tộc thiểu số. Chị Trụ cũng có một xưởng dệt ở Tân Phú, với hơn 50 nhân công. Lương tối thiểu của mỗi người là 1,5 triệu đồng/tháng, cao nhất là 2,5 triệu. ít ai ngờ từ chỗ tay trắng, người phụ nữ Chăm này đã có công vực dậy làng nghề Mỹ Nghiệp, tạo công ăn việc làm cho cả một làng quê nghèo, mở thị trường thổ cẩm tại TPHCM.
Người mua tơ chịu
Có những năm túng bấn, hai vợ chồng chị Trụ xoay đủ nghề mà vẫn không đủ sống. Hết lượm phân bón đất, trồng rau muống, lên Tây Nguyên bán áo quần sida, lại về miền Tây bán thổ cẩm cho người Khmer, thất bại lại trở về quê mở quán càphê…
Năm 1988, tình cờ nghe có người ở TPHCM muốn mua hàng thổ cẩm, chị Trụ bụng chửa vượt mặt 8 tháng lần vào Sài Gòn tìm gặp cho bằng được. Đến nơi, người ta đưa mẫu rồi hẹn ngày giao hàng. Lúc đó trong túi chẳng có xu nào ngoài tiền đi đường, nhưng chị vẫn tìm đến cửa hàng tơ xem sao. Thấy Trụ chất phác, thật thà, mặt mũi lại sáng sủa, nên bà chủ thuận bán chịu tơ cho chị.
Với mớ tơ đầu tiên ấy, chị mang về, phân phối đều trong làng để làm kịp đơn hàng. Nhưng khi giao hàng, có quá nhiều lỗi vì chưa có kinh nghiệm, người ta chỉ lấy 40% sản phẩm. Chị Trụ đủ tiền trang trải tơ và mua chịu tiếp, nghiến răng nhận thêm hàng. Có khi vừa giao tơ, giao tiền trước để người ta mua mắm, mua gạo để sống; ai ngờ vì quá túng bấn mà có người nhận tiền xong… lủi mất.
Khổ nhất là những chuyến xe tải hàng từ Ninh Thuận vào TP. Có khi người ta chất bao mực biển lên bao thổ cẩm, màu mực đổ hết lên vải; có khi mưa làm thổ cẩm phai màu. Chị đành lấy vải đó chọn những chỗ tốt may ví, túi xách nhỏ, bán để lấy lại chút vốn. Cứ thế, ban đầu phải lấy tiền bán càphê ra bù lỗ, sau đó từ từ cũng dần trả được nợ. Đó là đầu năm 1990. Do mặt hàng thổ cẩm thời đó chưa ai bán, công việc kinh doanh cũng tạm ổn, chị Trụ có đủ tiền thuê một góc nhỏ gian hàng ở thương xá Tax, TPHCM.
Có một ngày chị không thể quên được. Đó là khi cặp vợ chồng người Pháp reo lên: “Ô, hàng thổ cẩm mình tìm kiếm khắp nơi đây rồi!”. Sẵn có vốn ít tiếng Pháp, chị Trụ mừng rỡ chào mời. Niềm vui nữa là khi có hai người Nhật đồng ý khuân hết hàng tồn về Nhật bán, hào phóng rút 100 triệu đồng ra trả. Từ đây, chị đã có đủ khoản vốn dằn lưng để sản xuất và kinh doanh.
Khi thấy hàng Chăm bán được, trong khi các hàng khác của người Thái, Mông… thì ế ẩm ở khu hội chợ triển lãm tại Hà Nội, chị Trụ bắt đầu nghĩ cách mua đủ mặt hàng thổ cẩm của các dân tộc, ban đầu là của Thái, về bỏ mối cho các shop lưu niệm ở TPHCM. Kết quả là hàng Thái bán chạy không thua hàng Chăm. Hiện nay, làng thổ cẩm Mỹ Nghiệp được xem là làng nghề truyền thống với con số người dân làm nghề chiếm tỉ lệ lý tưởng: 95%.
Năm 2000, Công ty thổ cẩm Inrahani ra đời, do chị Trụ làm giám đốc, giải quyết việc làm cho 200 phụ nữ nghèo ở Mỹ Nghiệp. Sau đó, nhiều đại lý được mở ở Đà Lạt, Đà Nẵng, TPHCM… Sản phẩm của công ty có mặt không chỉ ở trong nước, mà còn ở các hội chợ triển lãm ở Thuỵ Sĩ, Pháp, Bỉ, Nhật, Singapore, Malaysia, Lào, Thái Lan…
Niềm vui sống dậy trên thớ vải
Trước đây, người Chăm dệt thổ cẩm chỉ có 4 màu, trên nền đỏ, cùng 3 màu phối là xanh, trắng, vàng. Nhưng đến lượt Trụ, chị đưa 30 mẫu hoa văn cổ để cách điệu về màu sắc, mẫu mã. Ngày bé, nghèo khó, vất vả, trên đầu có khi đội 20kg rau heo, chân trần đi trên cát bỏng, mà hễ rảnh ra là chị lại mơ. Mơ được học đến nơi đến chốn, mơ được một người chồng yêu thương, mơ sao con mình nên người… Những gì hy vọng nhất đều được gửi gắm vào từng cách phối màu, hay từng hoạ tiết trên mặt thổ cẩm.
Tiếng lành đồn xa. Sản phẩm của công ty đoạt 4 huy chương vàng ở hội chợ triển lãm trong nước và chị Trụ nhận được danh hiệu “Bàn tay vàng”, là nghệ nhân dệt thổ cẩm nổi tiếng nhất vùng Ninh Thuận.
Không những thế, chị có mặt ở những đêm lễ hội, biểu diễn dệt thổ cẩm cho nhiều người xem. Nhiều nước mời chị sang từ 2-6 tháng, trả lương hơn 1.000USD/tháng chỉ để… trình diễn dệt vải và giải thích về nét đẹp của văn hoá Chăm. 80% số mặt hàng của chị Trụ cung cấp cho các shop trong nước, còn lại xuất đi nước ngoài.
Chị Trụ khoe: “Tôi đang nghiên cứu các bức phù điêu Chăm để đưa vào thời trang thổ cẩm. Vương quốc Chămpa ngày trước nổi tiếng về điêu khắc, nghệ thuật múa, hát… Chính vì thế, tôi muốn thể hiện bản sắc Chăm trên mỗi sản phẩm của Inrahani”.
Có một điều lạ là người giải quyết công ăn việc làm cho bao nhiêu phụ nữ Chăm như chị lại không biết tiêu tiền, đếm tiền. Mọi khoản tính toán chị giao cho nhân viên. Muốn giải quyết một công việc, chị lại kêu gọi mọi người cùng ngồi lại nghĩ cách.
Chị nói: “Ở công ty, tôi không phải là giám đốc, mà là một bà mẹ. Có gì cứ chỉ tận tay. Khích lệ mọi người coi công ty như nhà của mình. Trong gia đình cũng thế. Người phụ nữ cũng phải biết bao dung như người mẹ. Có như thế thì mình mới là điểm sáng trong nhà, chồng và con đều có thể cậy nhờ”.
Trà Ma Hani ngày trẻ từng là cô giáo mầm non xinh đẹp, hát hay, múa giỏi. Chị còn tích cực tham gia công tác xã hội trong làng. Khi phát hiện ra nguồn nước ô nhiễm, chị tiếp xúc với đại diện của Sứ quán Canada, thuyết phục họ trích quỹ đầu tư cho dân làng hệ thống nước sạch và nhà mẫu giáo, lại vận động Hội Phụ nữ huyện thực hiện sau 3 năm bỏ quên hồ sơ dưới… gầm giường. Hai vợ chồng chị tặng sách cho thư viện làng, chị cùng con gái giúp 50 người mổ đục thuỷ tinh thể…
“Điều chị nghĩ mình làm được nhất trong đời là gì?”. “Tôi tự hào vì mình đã đi đúng hướng. Nhất là khi Nhà nước khuyến khích khôi phục làng nghề truyền thống, tôi dành tất cả tâm huyết làm cho làng Chăm sống động lên, các làng nghề của các dân tộc anh em cũng khởi sắc theo. Điều này cũng giống một mũi tên bắn được ba con chim: Giải quyết vấn đề kinh tế, văn hoá và xã hội.
Thời còn trẻ, tôi từng theo chồng trước (đã mất) sang Pháp ở 3 năm, cũng thường theo các xơ làm từ thiện. Từ đó, tôi nghĩ về cuộc đời của mình, của những người phụ nữ Chăm, mà ước muốn viết hồi ký hoặc viết một cuốn tự truyện. Tôi kiếm ra tiền nhưng chỉ coi đó là phương tiện, lo cho con ăn học.
Năm đứa con giờ đã lớn. Tôi cũng vô cùng tự hào vì anh Inrasara học nhiều, biết nhiều, từng đoạt giải thưởng của TT Lịch sử và Văn hoá Đông Dương (thuộc ĐH Sorbonne, Pháp), Giải thưởng văn học ASEAN 2005…
Điều tôi muốn nói với tất cả những phụ nữ trên đời này là hãy thương lấy mình. Quan trọng là mình có thể làm chỗ dựa cho chồng những lúc gian khó. Mình lo cho con không chỉ cái ăn, cái mặc, mà là để chúng tự hào về cha mẹ chúng. Đó mới là tình thương trọn vẹn nhất.
Nếu cả cuộc đời mình lo cho người khác và lo chăm sóc bản thân mình, từ sức khoẻ, tinh thần, đến khát vọng trong tâm hồn, thì từ chính người phụ nữ sẽ toả ra vẻ đẹp nhân hậu và có sức thu hút nội tâm – đó mới là giá trị vĩnh cửu”.
Trong Lễ hội “Quảng Nam – Hành trình di sản” 2005 hàng vạn du khách nhận ra ngay trong suốt buỗi lễ này đó là một “hồn” Việt được thêu dệt ngay trong lòng di sản Mỹ Sơn thông qua những tà áo dài thướt tha của nhà thiết kế thời trang Minh Hạnh
. Cái độc đáo của nhà tạo mẫu này là đã biết kết hợp hài hoà hai báu vật mà trời đất ban tặng, đó là tà áo dài của người Việt và chất liệu vải thổ cẩm Chăm do chính tay nghệ nhân Thuận Thị Trụ dệt nên.
Nếu bạn đã từng một lần tình cờ nghe thấy một giọng hát nam qua một bản tình ca
với giai điệu tha thiết, khắc khoải, trữ tình, mênh mang như đại dương xanh và u uẩn, sâu thẳm như ánh mắt thiếu nữ xa xăm, chắc chắn bạn sẽ ngạc nhiên một cách thú vị mà tìm biết về ca sĩ. Đó là giọng ca vàng Demis Roussos.
Hôm nay Nhạc Xanh mời các bạn thưởng thức một giọng ca đặc biệt, một người con của 2 xứ sở được mệnh danh là cái nôi của văn minh nhân loại. Demis Roussos, có tên đầy đủ là: Artemios Ventouris Roussos, Ông là một trong những giọng ca vàng với những bản tình ca vô cùng dễ thương, âm hưởng độc đáo mà nghe chỉ một lần không thể nào quên.
Demis Roussos sinh ra tại Origin Alexandria, Ai Cập ngày 15/ 6/ 1946. Cha mẹ ông là người Hi Lạp, George và Olga. Sau cuộc khủng hoảng kênh đào Suez, cha mẹ ông trở về cố hương Hi Lạp.
Năm 1963, khi 17 tuổi Roussos tham gia nhóm nhạc The Idols và sau này 2 nhóm nhạc khác. Ông bắt đầu nổi tiếng khi tham gia ban nhạc Progressive Rock vừa là ca sĩ rock, pop, Rock pop-folk vừa sử dụng đàn guitar bass. Sự nghiệp của ông đạt đến đỉnh vào thập niên 1970 với nhiều album top hit cao ở nhiều nước như My Friend The Wind, Forever and Ever, Goodbye My Love Goodbye
Album solo đầu tay của Demis “On The Greek Side Of My Mind”, phát hành tháng 11/1971. Tháng 3/1972, ông hoàn tất single solo thứ hai “No Way Out”. Đĩa đơn thứ ba “My Reason”, đạt hit ở phạm vi toàn thế giới mùa hè năm 1972. Thành công nối tiếp thành công, LP solo thứ hai ra mắt công chúng tháng 4/1973 cùng tên với single kèm theo “Forever And Ever”, trở thành nhạc phẩm kinh điển, tiêu thụ tới hơn 12 triệu bản (tính đến nay). LP “Forever And Ever” có tới sáu ca khúc thành công xếp vào đỉnh cao gồm “Goodbye My Love Goodbye”, “Velvet Mornings”, “Lovely Lady Of Arcadia”, “My Friend The Wind” và “My Reason” mà phần lớn sẽ được giới thiệu ở đây.
Roussos rất thành công ở nhiều nước châu Âu, Anh, Pháp, Mỹ, Đức, Bồ Đào Nha
và các nước châu Mỹ Latin, gần đây là các chuyến lưu diễn thành công ở Nga, Dubai
Ông hiện là khách mời của một số nhà thờ và hát trong các cuộc lễ nghi thức trang trọng.
Ảnh hưởng của Demis Roussos rất rõ nét trong nhạc phim Ấn Độ. Một vài bản nhạc của ông được các đạo diễn phim ca nhạc Ấn sao chép trực tiếp nguyên bản như “Lovely Lady of Arcadia”
Xin mời các bạn thưởng thức 13 bản tình ca qua giọng vàng của Demis Roussos:
Thân ái chúc các bạn trọn niềm vui của ngày làm việc cuối tuần
1. Lovely Lady of Arcadia ( Moscow, 07-03-2009)
We met one magic summer day
A dream came true and blew a way
For as your love began to grow
The time had come for me to go
Now all that I am living for
Is to comeback to you once more
Lovely lady of Arcadia
Promise you will wait for me
In your arms I found my shangrila
And it’s where I lo long to be
Lost in love eternally
I feel alone among the crowds
And sunny skies are filled with clouds
I miss your kiss and your embrace
The empting smile that lights your face
And just as long as we’re a part
The same old song will haunt my heart
Lovely lady of Arcadia
Promise you will wait for me
In your arms I found my shangrila
And it’s where Ilo long to be
Lost in love eternally
Lovely lady of Arcadia
When these lonely days are thru
I will stay and pray Arcadia
Shall be paradise for two
Paradise for me and you
Shall be paradise for two
Paradise for me and you
2. Goodbye My Love Goodbye
Hear the wind sings a sad old song
it knows I’m leaving you today
please don’t cry oh my
heart will break
when I’ll go on my way
goodbye my love goodbye
goodbye and au revoir
as long as you remember me
I’ll never be too far
goodbye my love goodbye
I always will be true
so hold me in your dreams till I come back to you
See the stars in the skies above
they’ll shine wherever I may roam
I will pray every lonely night
that soon they’ll guide me home
Goodbye
3. Someday Somewhere
Someday, Somewhere
You said hello
And walked into my life
Painted all my words in blue
Made my life a dream come true
Someday, Somewhere
I held your hand
And suddenly I knew
That your love
Could show the way
To my rainbow’s end
You gave my heart
A song to sing
Chained my wild imaginings
Time for us where sunshine never ending
Each morning was a melody
Sinful words in harmony
And you are all my eyes could wish to see
You said hello
And walked into my life
Oh, so unexpectedly
Oh, so very tenderly
I held your hand
And suddenly I knew
That your love
Could show the way
To my rainbow’s end
You gave my heart
A song to sing
Chained my wild imaginings
Time for us where sunshine never ending
Each morning was a melody
Sinful words in harmony
And you are all my eyes could wish to see
Someday, Somewhere
Our song went by
And left us standing there
Silently I walked away
Leaving me with yesterday
Someday, Somewhere
We’ll meet again
And we’ll pretend in vain
Trying to convince ourselves
Our love was just a game
Game
Game
4. My Friend The Wind
My friend the wind will come from the hills
When dawn will rise, he’ll wake me again
My friend the wind will tell me a secret
He shares with me, he shares with me
My friend the wind will come from the north
With words of love, she whispered for me
My friend the wind will say she loves me
And me alone, and me alone
I’ll hear her voice and the words
That he brings from Helenimou
Sweet as a kiss are the songs of Aghapimou
Soft as the dew is the touch of Manoulamou
Oh oh oh
We’ll share a dream where I’m never away from Helenimou
Blue are the days like the eyes of Aghapimou
Far from the world will I live with Manoulamou
Oh oh oh
My friend the wind go back to the hills
And tell my love a day will soon come
Oh friendly wind you tell her a secret
You know so well, oh you know so well
My friend the wind will come from the north
With words of love, she whispered for me
My friend the wind will say she loves me
And me alone, and me alone
I’ll hear her voice and the words
That he brings from Helenimou
Sweet as a kiss are the songs of Aghapimou
Soft as the dew is the touch of Manoulamou
Oh oh oh
We’ll share a dream where I’m never away from Helenimou
Blue are the days like the eyes of Aghapimou
Far from the world will I live with Manoulamou
Oh oh oh
La la la …. Helenimou
La la la …. Aghapimou
La la la …. Manoulamou
La la la …. Helenimou
La la la …. Aghapimou
La la la …. Manoulamou
WHEN FOREVER HAS GONE
When you lie close to me ,my heart is a flame
just the brush of your lips and I call out your name
Then I rest in your arms and I know,that you are true
but you still understand that’s the mystery of you
We will be forever we’ll go on and on
we will be together when forever has gone
we will be forever we’ll go on and on
we will be together when forever has gone
When I’m weak you are strong when I fall you go on
you’ll still be with me when my other friends have gone
yet you cry like a child and that breaks mi in two
you are all things to me that’s the mystery of you
we will be forever we’ll go on and on
we will be together when forever has gone
we will be forever we’ll go on and on
we will be together when forever has gone
5. Una Paloma Blanca
When the sun shines on the mountain
And the night is on the run
It’s a new day
It’s a new way
And I fly up to the sun
I can feel the morning sunlight
I can smell the new-mown hay
I can hear God’s voice is calling
For my golden sky light way
Una paloma blanca
I’m just a bird in the sky
Una paloma blanca
Over the mountains I fly
No one can take my freedom away
Once I had my share of losing
for they locked me on a chain
Yes they tried to break my power
oh I still can feel the pain
Una paloma blanca
I’m just a bird in the sky
Una paloma blanca
Over the mountains I fly
No one can take my freedom away
Una paloma blanca
I’m just a bird in the sky
Una paloma blanca
Over the mountains I fly
No one can take my freedom away
6. Let It Be Me
I bless the day I found you
I want to stay around you
And so I beg you, let it be me
Don’t take this heaven from one
If you must cling to someone
Now and forever, let it be me
Each time we meet love
I find complete love
Without your sweet love what would life be
So never leave me lonely
Tell me you love me only
And that you’ll always let it be me
Each time we meet love
I find complete love
Without your sweet love what would life be
So never leave me lonely
Tell me you love me only
And that you’ll always—let–it-be–me
7. Forever And Ever
Ever and ever, forever and ever you’ll be the one
That shines in me like the morning sun.
Ever and ever, forever and ever you’ll be my spring,
My rainbow’s end and the song I sing.
Take me far beyond imagination.
You’re my dream
come true, my consolation.
Ever and ever, forever and ever you’ll be my dream,
My symphony, my own lover’s theme.
Ever and ever, forever and ever my destiny
Will follow you eternally.
Take me far beyond imagination.
You’re my dream come true, my consolation.
Ever and ever, forever and ever you’ll be the one
That shines in me like the morning sun.
Ever and ever, forever and ever my destiny
Will follow you eternally
8. From Souvenirs To Souvenirs
A lonely room and empty chair
Another day so hard to bear
The things around me that I see remind me of
The past and how it all used to be
From souvenirs to more souvenirs I live
With days gone by when our hearts had all to give
From souvenirs to more souvenirs I live
With dreams you left behind
I’ll keep on turning in my mind
There’ll never be another you
No one will share the worlds we knew
And now that loneliness has come to take your place
I close my eyes and see your face
From souvenirs to more souvenirs I live
With days gone by when our hearts had all to give
From souvenirs to more souvenirs I live
With dreams you left behind
I’ll keep on turning in my mind..
9. Rain And Tears
Rain and tears, are the same
but in the sun
you’ve got to play the game
When you cry
in winter time
you can pretend
it’s nothing but the rain
How many times I’ve seen
tears coming from your blue eyes
Rain and tears, are the same
but in the sun
you’ve got to play the game
Give me an answer of love
(o—-ooohhh)
I need an answer of love
(o—-ooohhh)
Rain and tears, in the sun
But in your heart
you feel the rainbow waves
Rain and tears
both I shun
for in my heart there ‘ll never be a sun
Rain and tears, are the same
but in the sun
you’ve got to play the game
Game ….
10. We Shall Dance (2007)
We shall dance, we shall dance
The day we get a chance
To pay off all the violins of the ball
We shall dance, we shall dance
The day we get a chance
To get a dime to buy back our souls
We shall dance, we shall sing My
dear love, O my spring
My love good days will come
You’ll see the corn will grow in spring
My spring time
My spring time
We shall dance, we shall dance
The day we get a chance
To pay off all the violins of the ball
We shall dance, we shall stay
With the children at play
Lord I swear when the time
comes, we’ll pray
We shall dance, we shall sing
My dear love, O my spring
My love you’ll have a house
With roof and walls
Fire with coal
My soul, my soul
We shall dance, we shall dance
The day we get a chance
To pay off all the violins of the ball
We shall dance, we shall stay
With the children at play
Lord I swear when the time
comes, we’ll pray
11. Summer Wine- Bono & The Corrs/Demis Roussos & Petula Clark
Strawberries cherries and an angel’s kiss in spring
My summer wine is really made from all these things
I walked in town on silver spurs that jingled to
A song that I had only sang to just a few
She saw my silver spurs and said lets pass some time
And I will give to you summer wine
Ohh-oh-oh summer wine
Strawberries cherries and an angel’s kiss in spring
My summer wine is really made from all these things
Take off your silver spurs and help me pass the time
And I will give to you summer wine
Ohhh-oh summer wine
My eyes grew heavy and my lips they could not speak
I tried to get up but I couldn’t find my feet
She reassured me with an unfamiliar line
And then she gave to me more summer wine
Ohh-oh-oh summer wine
Strawberries cherries and an angel’s kiss in spring
My summer wine is really made from all these things
Take off your silver spurs and help me pass the time
And I will give to you summer wine
Mmm-mm summer wine
When I woke up the sun was shining in my eyes
My silver spurs were gone my head felt twice its size
She took my silver spurs a dollar and a dime
And left me cravin’ for more summer wine
Ohh-oh-oh summer wine
Strawberries cherries and an angel’s kiss in spring
My summer wine is really made from all these things
Take off your silver spurs and help me pass the time
And I will give to you summer wine
Mmm-mm summer wine..
12. No More Boleros
What can I say
there’s an empty space where your love
filled my life and I know.
That a part of you will always be
a part of me.
One summernight
and the sky is full of wishes
that won’t arrive.
How can I be
in a world without your eyes
to look at me.
No more Boleroes
No more nights to dance the dance of love
Only lonely hearts
no more Boleroes
I hear the song
and your arms always make me feel so warm
now you’re gone I’ll be dancing on alone.
No more Boleroes
No more nights to dance the dance of love.
Only lonely hearts
no more Boleroes.
(2 x) 13. Loin Des Yeux, Loin Du Cœur (1978)
Tous ces trains de nuit, ces aeroports,
tous ces longs courriers m’ eloignent de toi
ta photographie est dans mon passeport
et j’ai dans le coeur un sourire de toi
Toutes ces lumieres, tous ces paysages
je les donnerais pour être avec toi
je passe la frontiére au long du voyage
je sais que tu es á côté de moi
Loin des yeux loin du coeur ça n’existe pas
loin des yeux loin du coeur moi je pense à toi
et chaque jour qui passe me rapproche de toi
au rendez-vous de ton amour je suis toujours lá
Moi je me réveille un matin a Londres
et je me proméne le soir dans Athènes
le jour tu es là un peu comme un ombre,
la nuit tu reviens comme un grand soleil
Loin des yeux loin du coeur ça n’existe pas
loin des yeux loin du coeur moi je oense à toi
et chaque jour qui passe me rapproche de toi
au rendez-vous de ton amour je suis toujours là
Loin des yeux loin du coeur pas pour toi et moi
Loin des yeux loin du coeur moi je n’oublie pas
et chaque jour qui passe me rapproche de toi
au rendez-vous de ton amour je suis toujours là
Loin des yeux loin du coeur ça n’existe pas
loin des yeux loin du coeur moi je oense à toi
et chaque jour qui passe me rapproche de toi
au rendez-vous de ton amour je suis toujours là
Nhanh quá, hôm nay đã là ngày 8 tháng 1 năm 2010, vào năm mới 2010 được một tuần rồi. Vẫn chưa nguội, mình kể chút ký sự về đón năm mới ở New York City nhé. 🙂
Ga tàu Grand Central
New York thành phố của ngày và đêm không có khái niệm nghỉ ngơi đối với người dân địa phương và các phương tiện giao thông công cộng. Những nhân viên phục vụ tàu, xe bus, taxi, nhà hàng vẫn hoạt động 24/24.
Ảnh dưới đây mình chụp ở ga Grand Central, ga tàu chính ở phố 42 có chuyến tàu Metro North để đi lại với những thành phố lận cận như Long Island, Connecticut và New Jersey, chuyến tầu Amtrak liên tỉnh để đi lại với các tiểu bang khác.
Ga Grand Central
Anh bán vé vẫn làm việc suốt đêm:
Anh bán vé
Đường phố ở New York City
Đi chơi New York City có lẽ hay nhất là cứ đi dạo phố ngắm người. Vô số con người từ mọi nẻo của cuộc sống đi lại khắp nơi trên đường phố. Đó là vẻ đẹp của sự đa dạng nước Mỹ. Mỗi phố xá thênh thang đó mang đầy tính nhân bản.
Dịp này, bà con mặc quần áo sặc sở, đội các loại mũ óng ánh đi thành từng đoàn, đa phần là các khách du lịch như mình. Các nơi công sở, các nơi public đều đóng cửa hết cả để đón năm mới. Nhưng khu “tụ điểm đông người” như Rockerfeller Center, Times Square bị cảnh sát rào và canh, vì sợ nguy cơ quá tải lượng người.
Vì thế, mình không thể tới được Times Square để xem Countdown, mình chỉ có thể ở cách đó mấy khu phố ngó vô 🙂
Một năm 2009 kinh tế toàn cầu khó khăn, đường phố cũng mang chút dấu hiệu của nền kinh tế. Dưới đây là ảnh của một cửa hàng bỏ trống đang sang sửa lại để cho thuê ở Fifth Avenue. Hy vọng năm 2010 ông chủ cho thuê cửa hàng sẽ làm ăn khấm khá hơn. 🙂
Cửa hàng ở Fifth Avenue
Còn khoảng 2 tiếng rưỡi nữa là tới giao thừa mà chẳng đi đâu được giữa phố xá đông đúc, lạnh và tuyết, nên mình lên tàu đi tới khu downtown rồi quay lại Times Square sau bằng tàu điện ngầm thành phố. Trên tàu, mình có dịp nói chuyện với một người thổ địa New Yorker, một phụ nữ tầm trên 50s.
Hỏi: Cô đang đi đâu thế? (cũng đã trên 10 giờ tối)
Đáp: Mình về nhà
Hỏi: Cô không tới Times Square à?
Đáp: Không, mình về nhà cho ấm áp. Mình chỉ cần thế.
Hỏi: Gia đình cô đợi cô ở nhà chứ?
Đáp: Không, nhưng mình có con mèo rất xinh ở nhà đang đợi.
Hỏi: Hôm nay cô làm gì? Sao giờ này mới về nhà?
Đáp: Hôm nay mình vẫn làm việc như thường, sau đó tụi mình mấy người bạn có bữa tiệc để chào đón năm mới sau giờ làm việc, giờ này mới xong
Hỏi: Năm 2009 vừa qua, điều gì là đáng kể đối với cô?
Đáp: Đáng kể à? À một năm qua kinh tế khó khăn, nhưng mình ok, mình vẫn vui vẻ. À, nhớ ra rồi, mấy người đứa bà con của mình chúng nó cưới hết cả 🙂
Thế vui quá cô nhỉ 🙂
Tàu dừng ở ga Grand Central, mình chào cô và đi tiếp, chúc cô năm mới vui vẻ 🙂
Chỉ còn khoảng 1 tiếng nữa là count down, mà bụng mình đói meo vì vừa tan sở xong là mình chạy lên tàu Metro North và vào New York ngay mà. Kiếm gì ăn cái đã, chẳng lẽ đón năm mới bụng đói meo?
Mình chạy xuống tầng dưới, khu cơm bình dân ở Grand Central xem thế nào? Đa số các nhà hàng đã đóng cửa. Nhưng nhìn xung quanh, mình thấy thương mấy người ở đó, chắc họ là người nghèo và cô đơn, họ mệt mỏi đang ngủ thiếp trên ghế trước thềm năm mới
“Blessed is the poor in spirit“, chúc họ có giấc mơ đẹp và an bình.
Ngủ gật ở ga Grand Central
Anh cảnh sát đứng đường cho biết là ở góc phố phía trước có một cửa hàng đồ ăn rau quả, mình chạy ùa tới. May quá, kiếm được gì ăn rồi. Mình chạy lên tầng hai để ngồi măm măm, và những gì mình nhìn thấy lại gây ấn tượng mạnh với mình lần nữa.
Chỉ 30 phút nữa là tới 0 giờ ngày 1 tháng 1 năm 2010. Ở tầng 2, một ông già da đen thổ địa New York chính gốc đang lặng lẽ ăn bữa cơm tất niên của mình và bàn bên cạnh ông là hai đôi thanh niên trẻ đang cười nói ăn uống quên trời đất
Bữa ăn của ông có gì? Một quả cam, một cốc cafê, một chiếc bánh. Thế thôi. Ông lặng lẽ ngồi một mình. Ông đang suy tưởng điều gì vậy?
Hai đôi năm nữ trước mặt ông cười nói như điên, không biết họ có hiểu họ đang nói gì không? 🙂
Chỉ còn khoảng 10 phút nữa là năm mới. Mình chạy xuống phố. 🙂
Mọi người đều nhìn về phía Times Square và đếm 10, 9, 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2, 1. Quả cầu Times Square hạ xuống. Đoàng, pháo nổ khói cả khu phố.
Mọi người hò reo ầm ĩ và đi thành từng đoàn hò reo “Happy New Year, Happy New Year”.
Cảnh sát phải đứng ra chặn không cho ai vào khu Times Square vì quá đông người ở đó. 🙂
Cùng lúc đó, truyền hình cả nước Mỹ quay cảnh chào đón năm mới 2010 ở Times Square thành phố New York thật vui vẻ hào hứng bất chấp một năm cũ 2009 khó khăn. Dưới đây mời các bạn xem video chào đón năm mới ở Times Square:
2010 Times Square New Years Ball Drop
Mọi người cùng hát vang bài hát “New York New York” của Frank Sinatra. Quả thật New York City là thành phố không hề ngủ 🙂
New York, New York – Frank Sinatra
New York, New York Frank Sinatra
Start spreading the news
I’m leaving today
I want to be a part of it, New York, New York
These vagabond shoes
Are longing to stray
And make a brand new start of it
New York, New York
I want to wake up in the city that never sleeps
To find I’m king of the hill, top of the heap
These little town blues
Are melting away
I’ll make a brand new start of it
In old New York
If I can make it there
I’ll make it anywhere
It’s up to you, New York, New York.
I want to wake up in the city that never sleeps
To find I’m king of the hill, top of the heap
These little town blues
Are melting away
I’ll make a brand new start of it
In old New York
If I can make it there
I’ll make it anywhere
It’s up to you, New York, New York.
___
Sau đó mình phải đi vòng qua mấy khu nhà đến trạm xe bus Greyhound để đi chuyến vào 1:30 sáng tới nhà anh Hoành vào sáng ngày hôm sau. (mình không đi thẳng được do Times Square bị cấm đường).
Khi xếp hàng để lên xe bus, mình có trò chuyện với ba chị em người da đen ở phía sau mình và được biết, họ lên xe bus từ tinh mơ sáng từ Washington DC để tới New York City xem giao thừa. Họ tới New York vào 10 giờ sáng. Xem giao thừa xong họ về nhà ở DC luôn. Người ở nhà đang ngóng đợi họ. Đúng là không nghỉ 🙂
Tuy không xem trực tiếp được cảnh đón giao thừa ở New York (xem từ cách đó mấy khu phố) nhưng mình rất cảm ơn vì cảm nhận được không khí đón năm mới ở đây và có một buổi tối thứ vị. Mình rất vui ghi lại và chia sẻ với các bạn.
Chúc các bạn năm mới 2010 theo chủ đề của quả cầu đón năm mới 2010 ở NYC, “Let there be courage”.
Soyen Shaku, thiền sư đầu tiên đến Mỹ, nói: “Tim tôi cháy như lửa nhưng mắt tôi lạnh như tro chết.” Thiền sư có những quy luật thực hành mỗi ngày trong đời, như sau:
• Mỗi buổi sáng trước khi thay áo quần, đốt nhang và ngồi thiền.
• Đi ngủ đúng giờ mỗi ngày. Ăn đúng giờ. Ăn vừa đủ, không bao giờ đến mức thỏa mãn.
• Tiếp khách với thái độ y như lúc chỉ một mình. Lúc một mình, giữ thái độ y như lúc tiếp khách.
• Cẩn trọng trong lời nói, và nói điều gì thì thực hành điều ấy.
• Khi cơ hội đến, đừng để nó vuột mất, nhưng luôn luôn suy nghĩ hai lần trước khi hành động.
• Đừng ân hận về dĩ vãng. Nhìn về tương lai.
• Có thái độ không biết sợ của một anh hùng và quả tim yêu ái của một em bé.
• Khi đi ngủ, ngủ như là giấc ngủ cuối trong đời. Khi thức dậy, rời khỏi giường tức thì như là vất đi một đôi giày cũ.
Bình:
• Soyen Shaku (釈 宗演, 1859 – 29.10.1919, sinh ở Kamakura, Japan, là thiền sư đầu tiên giảng thuyết ở Mỹ. Thiền sư là Lão Sư (Roshi) của dòng thiền Lâm Tế và là sư trưởng của cả hai chùa Kencho và Engaky ở Kamakura. Shaku là đệ tử của Imakita Kosen và có một đệ tử rất nổi tiếng trong việc mang Phật học và Thiền học đến phương Tây – D.T. Suzuki.
• “Tim tôi cháy như lửa nhưng mắt tôi lạnh như tro chết.” Câu này ý chỉ người tình cảm nồng nàn nhưng ngoài mặt thì lạnh lùng? Shaku nhìn bên ngoài lạnh lùng thật.
Hay muốn nói, những cái thấy được bên ngoài (danh sắc) không ảnh hưởng tôi, nhưng từ ái thì mạnh mẽ trong tôi?
Dù sao đi nữa thì, nói rằng “tim tôi cháy như lửa” nghe cũng hơi xa lạ với Phật gia, vì Niết Bàn (Nirvana) có nghĩa là “lửa đã tắt.”
1. “Mỗi buổi sáng trước khi thay đồ, đốt nhang và ngồi thiền.” Vài phút tĩnh lặng hoặc cầu nguyện sẽ giúp mở đầu tâm tĩnh lặng cho một ngày.
2. “Đi ngủ đúng giờ mỗi ngày. Ăn đúng giờ. Ăn vừa đủ, không bao giờ đến mức thỏa mãn.” Các bác sĩ ngày nay cũng khuyên thế.
3. “Tiếp khách với thái độ y như lúc chỉ một mình. Lúc một mình, giữ thái độ y như lúc tiếp khách.” Khi có khách thì thành thật (như với chính mình lúc một mình), khi một mình thì nghiêm chỉnh (với chính mình như đang trước mặt khách).
4. “Cẩn trọng trong lời nói, và nói điều gì thì thực hành điều ấy.” Để lời nói đáng tin. Thực hành điều mình nói. Chứ không phải “Hãy nghe điều tôi nói, đừng làm điều tôi làm.” Thầy đạo đức giả và dối trá thời nào cũng nhiều.
5. “Khi cơ hội đến, đừng để nó vuột mất, nhưng luôn luôn suy nghĩ hai lần trước khi hành động.” Cơ hội đến không chịu nắm lấy mà hành động, rồi lại trách trời chẳng thương tôi!
6. “Đừng ân hận về dĩ vãng. Nhìn về tương lai.” Đã làm điều gì lầm lỗi thì cũng đừng ngồi đó tự lấy búa gõ đầu hoài. Chấp nhân đó là lỗi lầm của mình, rồi đứng dậy và hăng hái đi về hướng tương lai.
7. “Có thái độ không biết sợ của một anh hùng và quả tim yêu ái của một em bé.” Anh hùng với tấm lòng yêu ái và trong sáng.
8. “Khi đi ngủ, ngủ như là giấc ngủ cuối trong đời. Khi thức dậy, rời khỏi giường tức thì như là vất đi một đôi giày cũ.” Không lo lắng suy tư đủ mọi thứ khi đi ngủ. Thức dậy thì hoạt động ngay.
Nhưng… xem ra thiền sư chưa biết thú nằm nướng 🙂 nhất là vào các ngày cuối tuần và nghỉ lễ. 🙂
(Trần Đình Hoành dịch và bình)
.
My Heart Burns Like Fire
Soyen Shaku, the first Zen teacher to come to America, said: “My heart burns like fire but my eyes are as cold as dead ashes.” He made the following rules which he practiced every day of his life.
* In the morning before dressing, light incense and meditate.
* Retire at a regular hour. Partake of food at regular intervals. Eat with moderation and never to the point of satisfaction.
* Receive a guest with the same attitude you have when alone. When alone, maintain the same attitude you have in receiving guests.
* Watch what you say, and whatever you say, practice it.
* When an opportunity comes do not let it pass you by, yet always think twice before acting.
* Do not regret the past. Look to the future.
* Have the fearless attitude of a hero and the loving heart of a child.
* Upon retiring, sleep as if you had entered your last sleep. Upon awakening, leave your bed behind you instantly as if you had cast away a pair of old shoes.
Chiếc đĩa hát bật lên và giọng hát cất lên nhẹ và chậm:
“A long, long time ago
I can still remember how that music used to make me smile”
Như thế bắt đầu lời kể của nhạc sĩ / ca sĩ Don Mclean về một lịch sử âm nhạc nước Mỹ qua bài hát nổi tiếng “American Pie”. Bài hát được sáng tác vào năm 1971 và đứng ở vị trí số 1 ở Mỹ trong bốn tuần liên tiếp vào năm 1972.
Bài hát kể về thời kỳ lịch sử gì vậy? Tại sao bài hát nổi tiếng đến thế?
American Pie kể về lịch sử của nước Mỹ qua hai thập niên 1950s và 1960s được thể hiện qua nhạc rock’n’roll.
+ Thập niên 1950s với niềm lạc quan phơi phới của một nước Mỹ thắng trận trước phát xít Đức và hưởng lợi sau chiến tranh thế giới lần thứ 2. Đây là thời kỳ Baby Boomers, thời kỳ dựng xây nước Mỹ mới. Âm nhạc phản ánh niềm vui của đất nước, nhạc của Buddy Holly, Elvis Presley, and Bill Haley and the Comets đem niềm vui rộn rã.
+ Sự chuyển tiếp sang thập niên 1960s u tối
Sinh năm 1949 sau thế chiến thứ 2, Don Mclean chứng kiến sự thay đổi của nước Mỹ theo chiều hướng xấu đi. Một câu bé giao báo vào năm 1959s, anh Don đọc được tin tức về vụ máy bay thảm khốc làm chết đi 3 nhạc sĩ nổi tiếng thời đó là Buddy Holly, Ritchie Valens, The Big Bopper (Jiles Perry Richardson, Jr.). Rồi sự qua đời của cha của anh, tuổi trưởng thành của anh bắt đầu như thế. Cao điểm là vụ ám sát tổng thống Kennedy vào năm 1963, bắt đầu thời kỳ khó khăn hơn cho cả nước Mỹ với phong trào dân quyền, chiến tranh Việt Nam..
Đứng ở thập niên 1970 nhìn lại lịch sử với cảm xúc mãnh liệt của anh khi là một cậu bé bán báo đọc tin thần tượng âm nhạc Buddy Holly bị tai nạn (the day the music dies), Don Mclean viết American Pie như một bài thơ liên kết các sự kiện lịch sử/âm nhạc của hai thập niên lại trong một cảm xúc xuyên suốt.
Lời của bài hát American Pie chứa đầy những ẩn dụ bí hiểm. Đó là một sự ẩn dụ kinh khủng mà không có lời giải thích trực tiếp từ tác giả. Rất rất nhiều sự kiện được nói đến trên tấm thảm hoa American Pie.
American Pie, bánh Pie nước Mỹ là gì? Một cái bánh rất ngon, như anh Don Mclean trả lời “ngon như là bạn không phải làm việc nữa, chỉ cần hưởng thụ cuộc sống”. Nhưng Bye bye American Pie, tạm biệt lý tưởng và đối diện với thực tế. Lịch sử diễn ra như thế 🙂
American Pie là một bài hát mang tính giáo dục rất cao về văn hóa Mỹ. Dự án giáo dục “Songs of the Century” xếp American Pie ở thứ hạng số 5. Chúng ta cùng tìm hiểu kỹ nhé. Để tìm hiểu, mình post ở phần lời nhạc dưới đây một cố gắng giải thích về ca từ của bài hát.
Dưới đây chúng ta có hai video. Video đầu tiên do Don Mclean trình diễn vào thập niên 70s và video thứ hai do Madonna hát lại bài hát vào năm 2000. Tiếp theo sau là lời nhạc và một giải thích về lời nhạc.
Các bạn quan tâm tới ý nghĩa của lời nhạc có thể đọc thêm ở một số website dưới đây. Nếu các bạn phát hiện ra thêm gì hay, các bạn comment cho rôm rả nhé 🙂
A long, long time ago I can still remember how that music used to make me smile
And I knew if I had my chance
That I could make those people dance
And maybe they’d be happy for a while. 1
But February made me shiver
With every paper I delivered,
Bad news on the door step,
I couldn’t take one more step, 2
I can’t remember if I cried
When I read about his widowed bride 3
But something touched me deep inside,
The day, the music, died. 4
So…
Refrain:
Bye, bye Miss American Pie 5
Drove my Chevy to the levee but the levee was dry 6
Them good ol’ boys were drinkin’ whiskey ‘n’ rye 7
Singin this will be the day that I die.
This will be the day that I die. 8
Did you write the book of love 9
And do you have faith in God above,
If the bible tells you so. 10
And do you believe in rock ‘n’ roll?
Can music save your mortal soul? 11
And can you teach me how to dance real slow?
Well I know that you’re in love with him
Cuz I saw you dancin’ in the gym. 12
You both kicked off your shoes 13
And I dig those rhythm and blues. 14
I was a lonely teenage bronkin’ buck
With a pink carnation and a pick up truck 15
But I knew I was out of luck,
The day, the music, died.
I started singin…
Refrain
Now for ten years we’ve been on our own 16
And moss grows fat on a rollin stone 17
But that’s not how it used to be,
When the jester sang for the king and queen
In a coat he borrowed from James Dean 18
And a voice that came from you and me. 19
Oh and while the king was looking down,
The jester stole his thorny crown 20
The courtroom was adjourned;
No verdict was returned. 21
And while Lennon read a book on Marx, 22
The quartet practiced in the park 23
And we sang dirges in the dark, 24
The day, the music, died.
We were singin’…
Refrain
Helter Skelter in a summer swelter 25
The birds flew off with a fallout shelter,
Eight miles high and fallin’ fast. 26
It landed foul on the grass. 27
The players tried for a forward pass 28
With the jester on the sidelines in a cast. 29
Now the half-time air was sweet perfume 30
While the sergeants played a marching tune. 31
We all got up to dance
Oh but we never got the chance. 32
As the players tried to take the field
The marching band refused to yield.
Do you recall what was revealed, 33
the day, the music, died?
We started singin’…
Refrain
Oh and there we were all in one place, 34
A generation lost in space
With no time left to start again. 35
So come on, Jack be nimble, Jack be quick. 36
Jack Flash sat on a candle stick 37
Because fire is the devils only friend.38
Oh and as I watched him on the stage,
My hands were clinched in fists of rage,
No angel born in hell
Could break that Satan’s spell. 39
And as the flames climbed high into the night
To light the sacrificial rite
I saw Satan laughing with delight,40
The day, the music, died.
He was singin’…
Refrain
I met a girl who sang the blues 41
And I asked her for some happy news
But she just smiled and turned away. 42
I went down to the sacred store
Where I’d heard the music years before
But the man there said the music wouldn’t play. 43
And in the streets the children screamed, 44
The lovers cried, and the poets dreamed. 45
But not a word was spoken,
The church bells all were broken. 46
And the three men I admire most,
The Father, Son, and the Holy Ghost, 47
They caught the last train for the coast, 48
The day, the music, died.
And they were singin’…
Refrain
They were singin’…
Bye, bye Miss American Pie
Drove my Chevy to the levee but the levee was dry
Them good ol’ boys were drinkin’ whiskey ‘n’ rye
Singin’ this will be the day that I die.
1. The song is about the history of rock and roll music and how it changed after Buddy Holly’s death. It is also, however, about McLean’s growing up, and his love of the pure rock and roll of the ’50s. McClean was a musician. He wanted to make people dance. Most 50’s music was meant for dancing and in general upbeat and happy, in contrast to 60’s music.
2. McClean was a paperboy on February 3, 1959 when Buddy Holly’s plane crashed. He was devastated by the news, since Holly was his idol.
3. Holly’s recent bride was pregnant when the crash took place; she had a miscarriage shortly afterward.
4. The same plane crash that killed Buddy Holly also took the lives of Richie Valens (“La Bamba”) and The Big Bopper (“Chantilly Lace”). Since all three were so prominent at the time, February 3, 1959 became known as “The Day The Music Died.”
5. Goodbye to the music of America, the Rock ‘n’ Roll and dance music of the ’50s. It’s interesting how McLean has feminized 50’s rock music here, the fact that it’s a virgin (Miss) form of music that’s as American as apple pie.
6. Chevy represents America. The Levee is the bar where McLean and his friends hung out in his hometown of New Rochelle, NY. It closed down.
7. This line is a play on words. Rye is a city in New York near where McLean grew up. When the Levee closed, the “good ol’ boys,” McLean and his friends, fled to drink in Rye where together they mourned the deaths of the trio.
8. One of Holly’s hits was “That’ll be the Day”; the chorus contains the line, “That’ll be the Day that I Die.”
9. “The Book of Love” by the Monotones; hit in 1958.
10. In 1955, Don Cornell did a song entitled “The Bible Tells Me So.” This line could also refer to the sense of disparity that maybe God let us down after the assassination of John Kennedy and the general disillusionment of the early ’60s. It is also likely that these lines are meant to garnish rock ‘n’ roll with religious imagery, because most of the early musicians, including Holly, got their start in church choirs or by singing hymns. An old children’s hymn called “Jesus Loves Me” has the line “the Bible tells me so” in the lyrics.
11. This is a lament of the decline of the dance music of the ’50s. It might also be a reference to The Lovin’ Spoonful’s hit in 1965 with John Sebastian’s “Do you Believe in Magic?” Or, McLean might be questioning the integrity of music and it’s worth after the plane crash
12. Dancing slow was an important part of early rock and roll dance events — but declined in importance through the 60’s as things like psychedelia and the 10-minute guitar solo gained prominence. Back then, dancing was an expression of love, and carried a connotation of commitment. Dance partners were not so readily exchanged as they would be later. Allegorically, the “him” is probably all the young, hansom teen idols that were common in the late ’50s and early ’60s. The “you” represents all the teenage girls who swooned over those idols.
13. A reference to a “sock hop,” generally held in gymnasiums.
14. McLean is letting us know he prefers the R&B music of the ’50’s to the sock hop music.
15. “A White Sport Coat (And a Pink Carnation),” was a hit for Marty Robbins in 1957. McLean was lonely because his music was out of style.
16. It was roughly 10 years after the death of Buddy Holly that McLean started writing “American Pie.”
17. The “rolling stone” is a reference to Bob Dylan, since “Like a Rolling Stone” (1965) was his first major hit; he was busy writing songs extolling the virtues of simple love, family and contentment while staying at home and raking in the royalties. It also is a reference to The Rolling Stones, and a symbollic reversal of the aphorism, “A rolling stone gathers no moss.” To McLean, the music of the ’60s was gathering moss–growing stale. “That’s not how it used to be” refers to the early days of Dylan.
18. The jester is Bob Dylan. The king could refer to Elvis. The Queen is probably the Queen of England, whom Dylan performed for. In the movie “Rebel Without a Cause”, James Dean has a red windbreaker that holds symbolic meaning throughout the film. In one particularly intense scene, Dean lends his coat to a guy who is shot and killed; Dean’s father arrives, sees the coat on the dead man, thinks it’s Dean, and loses it. On the cover of “The Freewheelin’ Bob Dylan”, Dylan is wearing just such as red windbreaker, and is posed in a street scene similar to one shown in a well-known picture of James Dean. Bob Dylan played a command performance for the Queen and Prince Consort of England. He was not properly attired, so perhaps this is a reference to his apparel.
19. A reference to Dylan’s style of music, folk music, from the people (you and me).
20. This could be a reference to Elvis’s decline and Dylan’s ascendance. (i.e. Presley is looking down from a height as Dylan takes his place.) The thorny crown might be a reference to the price of fame, or another religious metaphor.
21. This could be the trial of the Chicago Seven. It could also refer to the aftermath of the Kennedy assassination, which really had no “verdict,” and is still open to speculation. Most likely, it is a reference to the fact that there really is no true “king” of rock ‘n’ roll during this period. For even though Dylan has grabbed (stolen) the mantle of rock’s spokesman, the verdict is still out.
22. This is a play on words. Literally, John Lennon reading about Karl Marx; figuratively, the introduction of radical politics into the music of the Beatles. Both Lennon and Lenin (Soviet dictator) believed in Marxist philosophy.
23. Allegorically, this line probably refers to the time when the Beatles were still playing in England and Europe. They were still “practicing” because they had not come to America yet.
24. A “dirge” is a funeral or mourning song, so perhaps this is meant literally, morning the death of Holly or his music…or, perhaps, this is a reference to some of the new “art rock” groups which played long pieces not meant for dancing. It’s likely just a reference to McLean’s unhappiness with the way music was going.
25. “Helter Skelter” is a Beatles song which appears on the “White Album.” Charles Manson, claiming to have been “inspired” by the song led his followers in the Tate-LaBianca murders. The “summer swelter” might be a reference to the “Summer of Love” or perhaps to the “long hot summer” of Watts.
26. The Byrd’s “Eight Miles High” was on their late 1966 release “Fifth Dimension”. It was one of the first records to be widely banned because of supposedly drug-oriented lyrics.
27. One of the Byrds was busted for possession of marijuana.
28. The football metaphor could be the Rolling Stones, i.e. they were waiting for an opening which really didn’t happen until the Beatles broke up. Or it could refer to attempts of other musicians to come into the limelight while Dylan was laid up.
29. On July 29, 1966, Dylan crashed his Triumph 55 motorcycle while riding near his home in Woodstock, New York. He spent nine months in seclusion while recuperating from the accident.
30. Drugs, or the hidden messages about drugs in some of the songs of the mid-’60s (half-time in the decade).
31. A clear reference to Sergeant Pepper’s Lonely Hearts Club Band, the Beatles 1967 album that changed rock ‘n’ roll forever. It was the first theme album, the first to put lyrics on the cover, the first to use synthetic sounds. It had no hit singles, another new concerpt in album production. It had proported hidden messages, mostly drug messages in songs like “Lucy in the Sky with Diamonds (LSD). McLean liked it (sweet perfume).
32. All the youth got into this album. They didn’t get the chance to dance because the Beatles had now pushed rock music away from its dance roots. They used orchestras. They wrote long, slow songs with ponderous rhythms. Or it could also refer to the fact that the Beatles’ 1966 Candlestick Park concert lasted only 35 minutes.
33. No one could compete against the Beatles. Some folks think this refers to either the 1968 Demomcratic Convention or Kent State. What was “revealed” was the dark underlying messages of rock music: the Marxism that was alluded to in the previous verse, the advocation of drug use, the overly self-obsessed quality of the lyrics.
34. The “place” was Woodstock.
35. Perhaps this is a reference to “hippies”, who were sometimes known as the “lost generation”, partially because of their particularly acute alienation from their parents, and partially because of their presumed preoccupation with drugs. It could also be a reference to the ’60s TV show, “Lost in Space,” whose title was sometimes used as a synonym for someone who was rather high. Perhaps, their preference for psychedelia had pushed rock and roll so far from Holly’s music that it couldn’t be retrieved.
36. Probably a reference to Mick Jagger of the Rolling Stones; “Jumpin’ Jack Flash” was released in May, 1968.
37. The Stones’ Candlestick park concert? Candlestick park was also the venue for the Beatles’ final performance–the end of the rock ‘n’ roll era.
38. It’s possible that this is a reference to the Grateful Dead’s “Friend of the Devil”.
39. While playing a concert at the Altamont Speedway in 1968, the Stones appointed members of the Hell’s Angels to work security (on the advice of the Grateful Dead). In the darkness near the front of the stage, a young man named Meredith Hunter was beaten and stabbed to death — by the Angels. Public outcry that the song “Sympathy for the Devil” had somehow incited the violence caused the Stones to drop the song from their show for the next six years. This incident is chronicled in the documentary film “Gimme Shelter”. It’s also possible that McLean views the Stones as being negatively inspired (remember, he had an extensive religious background) by virtue of “Sympathy for the Devil”, “Their Satanic Majesties’ Request” and so on.
40. This could be a reference to Jimi Hendrix burning his Stratocaster at the Monterey Pop Festival, or simply the bonfires that were lit at the outside concerts. It could be a reference to Jagger dancing and prancing while the murder was happening. Mick Jagger is Satan, the murder provided the sacrifice.
41. Janis Joplin
42. Janis died of an accidental heroin overdose on October 4, 1970.
43. The “sacred store” might be Bill Graham’s Fillmore East, one of the great rock and roll venues of all time. Alternatively, this refers to record stores, and their longtime (then discontinued) practice of allowing customers to preview records in the store. It could also refer to record stores as “sacred” because this is where one goes to get “saved”. (See above lyric “Can music save your mortal soul?”) The music “wouldn’t play” means that nobody is interested in hearing Buddy Holly et.al.’s music anymore. Or, as above, the discontinuation of the in-store listening booths. Another interpretion is that the “store” is the record industry in 1970; the “music” is McLean’s own song, American Pie, and “the man” is the recording industry and radio. McLean’s style of music, particularly this song, just wouldn’t play. It was too long (over 8 minutes), too folksy, and too late.
44. Protestors being beaten by police and National Guard troops.
45. The trend towards psychedelic music in the ’60s.
46. It could be that the broken bells are the dead musicians: neither can produce any more music.
47. Holly, The Big Bopper, and Valens.
48. They died; rock died. Elvis has left the building. Buddy Holly is no more. Rock ‘n’ roll is over, at least in its original form. And Don McLean can only watch them go and sing, “Bye-bye, Miss American Pie…”
Một sinh viên đại học thăm thiền sư Gasan và hỏi ông: “Đã bao giờ thầy đọc Thánh Kinh Thiên chúa giáo chưa?”
“Chưa, đọc cho tôi nghe đi,” Gasan nói.
Người sinh viên mở Thánh Kinh và đọc phúc âm Thánh Matthew: “Và tại sao lại lo áo quần? Hãy xem các bông huệ ngoài đồng mọc thế nào. Chúng không làm việc, không dệt vải, nhưng tôi nói thật với các bạn ngay cả vua Solomon trong tất cả vinh quang của mình cũng không mặc đẹp như các bông hoa đó… Đừng lo đến ngày mai, vì ngày mai sẽ tự lo cho nó.”
Gasan nói, “Ai nói những lời này, tôi xem đó là một người đã giác ngộ.”
Người sinh viên đọc tiếp: “Xin và bạn sẽ được, tìm và bạn sẽ thấy, gõ cửa và cửa sẽ mở cho bạn. Bởi vì ai xin thì sẽ nhận, ai tìm thì sẽ thấy, và ai gõ cửa sẽ được mở cửa.”
Gasan nói: “Tuyệt vời. Ai mà nói điều này thì không xa Phật vị.”
Bình:
• Đó là các lời nói của Giêsu của Nazareth. Các điều sâu thẳm trong con tim của con người vượt biên giới tôn giáo mà nhiều tín đồ của các tôn giáo thích lập nên bằng những rào cản phân biệt ta đúng họ sai.
• “Đừng lo đến ngày mai” tức là sống ở đây lúc này. Đó là Thiền.
“Tìm thì sẽ thấy” tức là muốn thành tâm tìm chân lý thì sẽ có lúc được. Đó là Phật pháp.
• Gasan Jōseki (峨山 韶碩 1275–23.11.1366) là một thiền sư Tào Động Nhật Bản. Là học trò của Keizan Jokin, và có các học trò: Bassui Tokushō, Taigen Sōshin, Tsūgen Jakurei, Mutan Sokan, Daisetsu Sōrei, và Jippō Ryōshū.
(Trần Đình Hoành dịch và bình)
.
Not Far From Buddhahood
A university student while visiting Gasan asked him: “Have you even read the Christian Bible?”
“No, read it to me,” said Gasan.
The student opened the Bible and read from St. Matthew: “And why take ye thought for raiment? Consider the lilies of the field, how they grow. They toil not, neither do they spin, and yet I say unto you that even Solomon in all his glory was not arrayed like one of these…Take therefore no thought for the morrow, for the morrow shall take thought for the things of itself.”
Gasan said: “Whoever uttered those words I consider an enlightened man.”
The student continued reading: “Ask and it shall be given you, seek and ye shall find, knock and it shall be opened unto you. For everyone that asketh receiveth, and he that seeketh findeth, and to him that knocketh, is shall be opened.”
Gasan remarked: “That is excellent. Whoever said that is not far from Buddhahood.”
Mokurai, Tiếng Sấm Tĩnh Lặng, là thiền sư trụ trì chùa Kennin. Sư có một đệ tử nhỏ tên Toyo mới 12 tuổi. Toyo thấy các đệ tử đàn anh vào phòng thầy mỗi sáng và tối để nhận giáo huấn trong lớp riêng một thầy một trò và được hướng dẫn cá nhân về cách dùng công án để chận tâm trí không đi lang thang.
Toyo cũng muốn được vào lớp riêng.
Mokurai nói, “Đợi một thời gian đã. Con còn nhỏ.”
Nhưng Toyo nằng nặc xin, vì vậy cuối cùng thầy cũng đồng ý.
Chiều tối, cậu bé Toyo đến đúng giờ, trước cửa phòng thầy Mokurai dùng làm lớp riêng. Cậu đánh một tiếng cồng báo hiệu đã có mặt, gập mình chào lễ phép ba lần ngoài cửa, và bước vào ngồi yên lặng một cách lễ độ trước mặt thầy,
“Con có thể nghe âm thanh của hai bàn tay khi hai tay vỗ vào nhau,” Mokurai nói. “Bây giờ chỉ cho thầy tiếng vỗ của một bàn tay.”
Toyo cúi chào và về phòng để suy nghĩ vể câu hỏi. Từ cửa sổ cậu có thể nghe nhạc của các cô geishas. “A, tôi có rồi!” cậy bé tuyên bố.
Sáng hôm sau, khi thầy hỏi cậu trình bày tiếng vỗ của một bàn tay, Toyo làm tiếng nhạc của geishas.
“Không, không,” Modurai nói. “Không bao giờ được. Đó không phải là tiếng vỗ của một bàn tay. Con chẳng hiểu gì cả.’
Nghĩ là nhạc của geishas cắt đứt dòng suy tưởng, Toyo chuyển chỗ ở đến một nơi yên lặng hơn. Cậu bé thiền định. “Tiếng vỗ của một bàn tay là gì?” Cậu bé nghe tiếng nước nhỏ giọt. “Tôi có rồi,” Toyo nghĩ.
Khi Toyo đến gặp thầy sau đó, cậu bé bắt chước tiếng nước nhỏ giọt.
“Cái gì vậy?” Mokurai hỏi. “Đó là tiếng nước nhỏ giọt, nhưng không phải là tiếng vỗ của một bàn tay. Cố thêm đi.”
Hoài công Toyo thiền định để nghe tiếng vỗ của một bàn tay. Cậu nghe tiếng thở dài của gió. Nhưng tiếng đó cũng bị thầy gạt bỏ.
Tiếng vỗ của một bàn tay cũng không phải là tiếng ve kêu.
Hơn mười lần Toyo vào thăm Mokurai với những loại tiếng khác nhau. Tất cả đều trật. Cả một năm, cậu bé suy nghĩ tiếng gì có thể là tiếng vỗ của một bàn tay.
Cuối cùng Toyo vào được thiền định thật sự và vượt lên trên tất cả mọi âm thanh . “Tôi chẳng còn tìm được tiếng nào nữa,” sau này cậu bé giải thích, “vì vậy tôi đạt được âm thanh im lặng.”
Toyo đã đạt được tiếng vỗ của một bàn tay.
Bình:
竹田黙雷 Takeda Mokurai (1854-1930)
aka 黙雷宗淵 Mokurai Sōen, 左辺亭 Sahen-tei
• Takeda Mokurai (1854-1930) (“Silent Thunder” – Tiếng Sấm Tĩnh Lặng) đi tu lúc còn nhỏ và được huấn luyện bởi các thiền sư hàng đầu thời đó. Mokurai trở thành sư trụ trì chùa Kennin, một trong những ngôi chùa cổ nhất và quan trọng nhất ở Kyoto, Nhật, vào năm 1892 khi Mokurai chỉ 38 tuổi. Mokujrai còn là một họa sĩ nổi tiếng với tên Sayu Núi Đông. Sayu vì một trong những bút danh của Mokurai là Sayutei, và Núi Đông là chỉ chùa Kennin.
• Bài này nói đển thủ tục lễ nghĩa khi đến gặp thầy để có lớp riêng với thầy (sanzen) rất rõ.
• “Dùng công án để chận tâm trí không đi lang thang.” Đây chính là yếu tính của công án. Đa số công án không phải là một câu hỏi cho một câu trả lời bằng chữ nghĩa hay lý luận, như câu hỏi “tiếng vỗ của một bàn tay” ở đây.
Người học trò, trong tiến trình tìm câu trả lời, sẽ tự nhiên tìm mọi cách để tập trung tư tưởng, không cho tư tưởng đi lang thang. Tâm sẽ lặng từ từ, như nghe tiếng nhạc, đến tiếng nước nhỏ giọt, tiếng thở dài của gió…
• Đến một lúc nào đó, tâm hoàn toàn tĩnh lặng đến nỗi không còn âm thanh nào có thể làm cho ta bị phân tâm. Tai nghe thì vẫn nghe, nhưng tâm hoàn toàn không xao động. Đó là “vượt lên trên” mọi âm thanh.
• Nhưng tại sao lại là tìm được “âm thanh tĩnh lặng” (soundless sound)?
Âm thanh tĩnh lặng (soundless sound) cũng là âm thanh của tĩnh lặng (sound of silence) như tên một bản nhạc của Simon and Garfunkel hay “tiếng thầm trong ngọc nói lời hay” của thiền sư Kiều Trí Huyền.
Tức là, trong tĩnh lặng ta “nghe”, “thấy”, “hiểu” hay “ngộ” được nhiều điều mà khi tâm ta bị phân tâm vì các “tiếng động” ta không nghe, không thấy, không hiểu.
Điều này thì chúng ta ai cũng đã có kinh nghiệm loáng thoáng phần nào—đôi khi ta tĩnh lặng, chẳng làm gì cả, chẳng suy nghĩ gì cả, tự nhiên bao nhiêu ý tưởng sáng tạo lại ùa đến. Tĩnh lặng làm con người thông thái ra, bao nhiêu vị thầy đã nói như thế.
• Tại sao vị học trò trong truyện này chỉ mới 12 tuổi?
Thưa, vì: (1) 12 tuổi thì ít có tiếng động trong đầu từ những lo lắng—con cái, công việc, chuyện nhà, chuyện cửa, chuyện tiền bạc, chuyện nợ nần… và (2) 12 tuổi thí ít có kiến thức lý luận để mà có thành kiến “Làm sao một tay mà phát ra tiếng vỗ được? Vô lý!”
Tức là nếu cái tâm ta càng nhẹ nhàng, giản dị, và không cố chấp, như trẻ thơ, thì ra sẽ thiền dễ hơn và đạt giác ngộ dễ hơn.
Muốn vào được thiên đàng thì hãy như trẻ thơ.
(Trần Đình Hoành dịch và bình)
.
The Sound of One Hand
The master of Kennin temple was Mokurai, Silent Thunder. He had a little protégé named Toyo who was only twelve years old. Toyo saw the older disciples visit the master’s room each morning and evening to receive instruction in sanzen or personal guidence in which they were given koans to stop mind-wandering.
Toyo wished to do sanzen also.
“Wait a while,” said Mokurai. “You are too young.”
But the child insisted, so the teacher finally consented.
In the evening little Toyo went at the proper time to the threshold of Mokurai’s sanzen room. He struck the gong to announce his presence, bowed respectfully three times outside the door, and went to sit before the master in respectful silence.
“You can hear the sound of two hands when they clap together,” said Mokurai. “Now show me the sound of one hand.”
Toyo bowed and went to his room to consider this problem. From his window he could hear the music of the geishas. “Ah, I have it!” he proclaimed.
The next evening, when his teacher asked him to illustrate the sound of one hand, Toyo began to play the music of the geishas.
“No, no,” said Mokurai. “That will never do. That is not the sound of one hand. You’ve not got it at all.”
Thinking that such music might interrupt, Toyo moved his abode to a quiet place. He meditated again. “What can the sound of one hand be?” He happened to hear some water dripping. “I have it,” imagined Toyo.
When he next appeared before his teacher, he imitated dripping water.
“What is that?” asked Mokurai. “That is the sound of dripping water, but not the sound of one hand. Try again.”
In vain Toyo meditated to hear the sound of one hand. He heard the sighing of the wind. But the sound was rejected.
He heard the cry of an owl. This was also refused.
The sound of one hand was not the locusts.
For more than ten times Toyo visited Mokurai with different sounds. All were wrong. For almost a year he pondered what the sound of one hand might be.
At last Toyo entered true meditation and transcended all sounds. “I could collect no more,” he explained later, “so I reached the soundless sound.”
Joshua Winslow “Josh” Groban, sinh ngày 27 tháng 2 năm 1981, tại Los Angeles, California, là một ca nhạc sĩ Mỹ trẻ, nhưng đã bán đến 20 triêu đĩa nhạc chỉ ở thị trường Mỹ.
Bố Josh Groban là người Do Thái sinh ở Nga, mẹ là người Mỹ gốc Na Uy. Học nhạc từ nhỏ, đến 17 tuổi được theo học thanh nhạc với David Foster, người đã thắng giải Grammy về soạn nhạc.
Josh Groban có giọng truyền cảm rất tự nhiên, không màu mè. Rất nhiều bản của Josh Groban là nhạc thánh ca, cho nên cách trình diễn của chàng cũng rất đứng đắn trầm tĩnh như hát thánh ca. Dù vậy sức truyền cảm tự nhiên trong giọng hát nhẹ nhàng êm dịu và ấm áp vẫn thực là tuyệt diệu.
Nhạc của Josh Groban thường mang âm điệu cổ điển, nhẹ nhàng.
Năm 2001, album đầu tiên lấy tên “Josh Groban” trở thành đĩa gold ngay lập tức, và trong vòng một năm nhảy từ gold lên “double platinum”.
Năm 2003, album thứ nhì lấy tên “closer” đi từ hạng 11 đến hạng 1 trên các Billboards trong vòng hai tháng. Bản You raised me up trong album này trở thành bản nhạc nhẹ rất được ưa chuộng trong các danh sách nhạc contemporary adult (nhạc đương thời cho người lớn).
Josh groban cũng đã hát một số bản nhạc cho các phim Troy, Polar Express, Linkin Park.
Sau đây mời các bạn nghe You raised me up, My December, Remember When it Rained, và Remember Me của phim Troy.
.
You raised me up
when I am down,
and oh my soul’s so weary
when troubles come
and my heart burdened be.
Then I am still
and wait here in the silence
until you come
and sit a while with me.
you raise up
so I can stand on mountains,
you raise me up
to walk on stormy seas,
I am stong
when I am on your shoulders,
you raise me up
to more than can be.
.
My December
This is my December
This is my time of the year
This is my December
This is all so clear
This is my December
This is my snow covered home
This is my December
This is me alone
And I
Just wish that
I didn’t feel
Like there was
Something I missed
And I
Take back all
The things I said
To make you
Feel like that
And I
Just wish that
I didn’t feel
Like there was
Something I missed
And I
Take back all the
Things I said to you
And I give it all away
Just to have somewhere
To go to
Give it all away
To have someone
To come home to
This is my December
These are my snow covered dreams
This is me pretending
This is all I need
And I
Just wish that
I didn’t feel
Like there was
Something I missed
And I
Take back all
The things I said
To make you feel like that
And I
Just wish that
I didn’t feel
Like there was
Something I missed
And I
Take back all the things
I said to you
And I give it all away
Just to have
Somewhere to go to
Give it all away
To have someone
To come home to
This is my December
This is my time of the year
This is my December
This is all so clear
And I give it all away
Just to have somewhere
To go to
Give it all away
To have someone
To come home to
.
Josh Groban – Remember When It Rained
Wash away the thoughts inside
That keep my mind away from you.
No more love and no more pride
And thoughts are all I have to do.
Ohhhhhh Remember when it rained.
Felt the ground and looked up high
And called your name.
Ohhhhhh Remember when it rained.
In the darkness I remain.
Tears of hope run down my skin.
Tears for you that will not dry.
They magnify the one within
And let the outside slowly die.
Ohhhhhh Remember when it rained.
I felt the ground and looked up high
And called your name.
Ohhhhhh Remember when it rained.
In the water I remain
Running down
Running down
Running down
Running down
Running down
Running down
Running down
.
Remember Me (trong phim Troy)
Remember, I will still be here
As long as you hold me, in your memory
Remember, when your dreams have ended
Time can be transcended
Just remember me
I am the one star that keeps burning, so brightly,
It is the last light, to fade into the rising sun
I’m with you
Whenever you tell, my story
For I am all I’ve done
Remember, I will still be here
As long as you hold me, in your memory
Remember me
I am that one voice in the cold wind, that whispers
And if you listen, you’ll hear me call across the sky
As long as I still can reach out, and touch you
Then I will never die
Remember, I’ll never leave you
If you will only
Remember me
Remember me…
Remember, I will still be here
As long as you hold me
In your memory
Remember, when your dreams have ended
Time can be transcended
I live forever
Remember me
Khi sầu ùn lên trong mắt em buồn
Khi đỉnh hồn em như đã tắt đi ngọn lửa
Khi hoài vọng sắp nói lời giã từ bên cánh cửa
Khi mi em khép lại với tiếng thở dài
Khi nửa người em chết đi cùng nỗi khổ chôn vùi
Khi cánh cổng tha phương nặng nề đóng lại
Là em về quê hương
Là em
về
quê hương.
Quê hương đêm em đi tưởng không nhìn thấy lại
Tưởng không còn nhìn thấy nữa bao giờ sau năm năm xa
Năm năm xa với lao lung nước mắt đợi chờ
Năm năm xa với hồn đau nung đỏ
Với trái tim loang lổ
Năm măm xa…
Hôm nay trở về
Em run lên với niềm vui thầm kín
Với buồn đỏ chín
Như đứa con trở về sau ngày tháng đi hoang
Lãng phí tuổi đời nay trở lại quê hương
Hai tay trắng với mảnh hồn rách nát
Đứng sững trước cửa nhà mình như người từ cõi chết
Em trở về quê hương.
Quê hương
Quê hương đây rồi sao như là không phải quê hương
Sao mỗi khuôn mặt quen thân bỗng chốc hóa xa lạ
Tiếng nói câu cười quen thuộc quá
Sao lại xa như có cả không gian
Con mương nhỏ còn quen, mùi rạ cháy chưa quên
Gió và nắng vẫn còn trong niệm tưởng
Sáu đỉnh Chàbang chong mắt bên trời sừng sững
Cuộc sống lặng lẽ đi như tự thuở nào
Con đường cũ buổi trưa hè như mới hôm nao
Vẫn trần mình lũ trẻ con thả diều bay nắng
Hàng me cũ trường làng còn rũ buồn trong trưa lặng
Sao lại xa như có cả thời gian.
Hôm nay về với nước mắt chảy dài
Em nhìn quê hương – quê hương nhìn em, thầm lặng
Trên vầng trán chờ đợi đã hằn sâu. Im lặng
(Ngôn ngữ thành thừa nơi xứ cô đơn)
Ôi quê hương!
Ngày em về quê hương ôm em như chưa từng có em
Như quê hương có em lại rồi sau tháng ngày lưu lạc
Quê hương mãi dõi em đến tận cùng trái đất
Quê hương cho em sức mạnh bàn chân
Sức mạnh của con tim trong, cánh tay trần
Đứa con quê hương đi tìm quê hương – lang bạt
Đi tìm quê hương đứa con nay trở về trong nỗi khát
Cúi xuống ghì ôm quê hương như là chưa từng có quê hương
Tây nguyên , vùng đất mỗi bước chân đi là có một huyền thoại gắn liền với tên những nàng sơn nữ . Đằng sau những ngọn thác trắng xóa, cánh rững đại ngàn biếc xanh kia, có biết bao nhiêu điều bí ẩn, hãy thử một lần cùng dạo chơi trong mùa lễ hội của vùng cao nguyên đất đỏ nhé.
Không ở đâu có nhiều lễ thức như ở Tây Nguyên.Do tín ngưỡng “ vạn vật hữu linh” , nên bất cứ điều gì liên quan đến sản xuất và đời sống con người, đều phải có sự cầu xin để được cho phép của các Yang cho tiến hành .Xong việc, được việc phải tạ ơn. Vi phạm luật lệ cộng đồng khiến các yang nổi giận phải tạ tội….từ đó mà diễn ra dày đặc các lễ thức, lễ nghi, lễ hội.
Do có cùng một địa bàn cư trú trên phía Đông dãy núi Trường Sơn, cùng chung tín ngưỡng đa thần, nên sự tương đồng văn hóa tập quán giữa các tộc người, đặc biệt là trong lĩnh vực các lễ hội, cũng là điều tất yếu .
Hệ thống các lễ hội Tây Nguyên có thể chia làm ba nhóm theo ba tính chất nội dung như sau :
– Các Lễ nghi & Lễ hội theo nông lịch.
– Các Lễ nghi & Lễ hội theo vòng đời
– Các Lễ nghi & Lễ hội đối với những mối quan hệ ngoài cộng đồng.
Cả ba nhóm lễ nghi và lễ hội này, đều nhằm thỏa mãn nhu cầu tâm linh, phục vụ cho hai đối tượng chủ yếu là toàn thể cộng đồng và gia đình cá thể.
Sự cố kết cộng đồng là một trong những cơ sở tồn tại của các tộc người Tây Nguyên, do đó, việc chăm lo cúng kiếng các vị thần linh,sao cho mọi hoạt động trong một năm của toàn thể cộng đồng được suôn xẻ, bao giờ cũng được các vị thủ lĩnh ( chủ bến nước, tù trưởng…) và hội đồng già làng hết sức coi trọng.
Có thể điểm lại một cách sơ lược một vài lễ hội cộng đồng chính trong đời sống Tây Nguyên :
Các lễ hội cộng đồng chính tính theo thời gian một năm
Những lễ thức theo nông lịch :
1- Lễ Cầu mưa : Lễ cầu mưa
Thường diễn ra vào dịp tháng 3, tháng 4 hàng năm, khi thiên nhiên bắt đầu chuyển mùa, việc dọn sạch rẫy cũ hoặc khai hoang rẫy mới, được mọi gia đình bắt tay vào thực hiện.
Lễ cầu mưa sẽ tiến hành vào thời điểm sau khi một nửa số gia đình trong buôn, bon, kon, plei đã làm xong việc dọn cỏ, đốt rẫy. ( Rẫy mới phát lần đầu, rẫy hiện đang trỉa lúa sau khi thu hoạch mùa trước, để lại những gốc rạ , nay phải cuốc lên và đốt đi như một hình thức bổ xung tro cho đất; rẫy bỏ hoang nhiều năm cho đất tự hồi phục, nay đến thời hạn luân chuyển…vv…). Chủ làng sẽ cùng với các thày cúng, và một số già làng chuẩn bị cho lễ này.Lễ có thể diễn ra gần bến nước ngoài buôn, cũng có thể tổ chức tại sân nhà Rông, hoặc ngay tại sân nhà hay trong nhà của chủ bến nước ( tùy theo tập quán cư trú của mỗi tộc người).
Lễ vật hiến sinh chuẩn bị cho lễ cầu mưa lớn nhất chỉ là một con heo từ 3-5 gang
( khoảng 60kg) gà, rau và rượu cần không hạn chế số lượng, do toàn thể cộng đồng đóng góp ( tùy theo điều kiện kinh tế của mỗi gia đình, không có quy định nào về mức độ hay số lượng bắt buộc . Người không có của sẽ đóng góp bằng công phục vụ). Thày cúng sẽ khấn những lời bày tỏ nguyện vọng của cả cộng đồng cầu mong không chỉ nhanh chóng có mưa để tiến hành gieo trỉa, mà còn xin cho được một năm mưa gió thuận hòa, đủ nước cho cây lương thực, thực phẩm sinh sôi,phát triển, phục vụ nhu cầu ăn, uống trong cuộc sống hàng ngày của con người.
Người Bâhnar Rngao ở Kon Tum còn có lễ cầu mưa rất đặc biệt : trước tiên cúng thần Sấm ( Book Glaih) , nếu trời vẫn không mưa , sẽ phải cúng cả tình nhân của thần Sấm là Yang Đăk để nhờ xin hộ với thần làm ra mưa. Lễ vật hiến sinh là một con dê trắng và một con heo trắng.
2- Lễ mừng lúa mới : Lễ mừng lúa mới
Đối với các tộc người theo nhóm ngữ hệ Môn – Khơ mer ( Nam Á), lễ ăn cơm mới thường được chủ làng, chủ giọt nước đứng ra tổ chức chung cho cả cộng đồng. Lễ thường được tổ chức vào dịp cắt những gùi lúa đầu tiên
( khác với lễ đóng cửa kho lúa của từng nhà sau khi đã thu hoạch xong. Cũng như khác với lễ ăn cơm mới của từng gia đình của nhóm các tộc người thuộc ngữ hệ Nam Đảo ) .
Lễ thường diễn ra ở sân nhà Rông, hoặc ở nhà chủ giọt nước ( chủ làng), vào dịp tháng 11 hoặc đầu tháng 12 dương lịch, có thể kéo dài trong 2 – 3 ngày, tùy theo mức độ mùa màng dự kiến sẽ thu được.Lễ vật hiến sinh trong ngày tổ chức ăn cơm mới có thể là heo, bò, đối với các nhóm tộc người ngữ hệ Môn –Khơmer thì nếu được mùa lớn ( thu được 100 gùi lúa trở lên) phải có ăn trâu.
Đây là một trong những lễ hội cộng đồng lớn của mọi tộc người trong năm, bởi sự no đủ đã nhìn thấy rõ. Con người cũng đến lúc cần được nghỉ xả hơi sau một quãng thời gian vất vả lao động, tạ ơn các vị thần linh đã phò trợ, giao đãi với dòng họ và bạn bè đã hỗ trợ trong năm.
Trong lễ hội này, người ta thường mời cả các buôn cận kề, họ hàng, hoặc con cái đã đi lấy vợ, hoặc lấy chồng ở các làng khác tới cùng chung vui, giao lưu, kết nghĩa cũng diễn ra .
3- Lễ cúng bến nước ( uống nước giọt, cúng máng nước) : Lễ cúng bến nước
Nước là một nhu cầu thiết yếu của con người, nên đây cũng là một lễ tạ rất quan trọng của cả cộng đồng đối với các vị thần linh coi sóc bến nước, giọt nước hay máng nước.
Lễ này có thể diễn ra những ngày cuối năm, khoảng tháng 12 dương lịch, nhưng cũng có thể được tổ chức vào đầu năm mới, khoảng tháng 2 hoặc 3, sau khi đã thu hoạch hoàn tất mùa vụ.
Đến ngày đã định, cả làng phải tham gia vào việc dọn vệ sinh sạch sẽ trong ngoài buôn, bon, kon, plei, nhất là xung quanh bến nước, phát quang cây cỏ dại, thay thế những ống nước bị hư hỏng, khơi thông lại dòng chảy của nguồn nước. Lễ tổ chức ngay cạnh giọt nước, bến nước, gốc đa hoặc gốc cây blang giữa đường từ giọt nước về, để cảm tạ thần bến nước và tiếp tục cầu xin một năm mới có đủ nước dùng cho người, cho cây cối
( lương thực) .Con vật hiến sinh trong lễ này thường là heo, không ăn trâu bò và không thể thiếu những tiếng ching chiêng, những vòng múa xoang, vì đặc biệt phần hội của các lễ thức này rất được coi trọng. Những Lễ hội này người ta đều có mời các làng cận kề cùng tham dự trong tiếng ching chêng vang lừng và rượu chảy rong róc trong cần nứa uốn cong.
Lễ của gia đình , dòng họ
Thời tiết ở Tây nguyên chia làm hai mùa rõ rệt : mùa mưa , từ cuối tháng 4 đến tháng 10 dương lịch. Mùa khô, bắt đầu từ cuối tháng 10 cho đến đầu tháng 4 sang năm. Cuối mùa mưa , khi hàng ngàn những bông hoa mnga phí ( dã quỳ ) khoe sắc vàng rực rỡ khắp mọi nẻo đường, đung đưa trong gió và cái nắng cũng vàng chói lọi của bầu trời Cao nguyên, ấy là vụ thu hoạch mùa màng đã tới, nhà nhà nhộn nhịp gặt hái . Sau đó là đến vụ nông nhàn . Người lao động nghỉ ngơi , bước vào “mùa ăn năm uống tháng”. Mọi lễ lạt không liên quan gì đến lịch sản xuất nông nghiệp (như đám cưới , bỏ mả , chúc sức khỏe …) cũng đều tập trung trong mùa khô, kéo dài từ khi gặt lúa sớm ( cúng hồn lúa , ăn cơm mới …), cho đến tận mùa dọn rẫy tháng 4 năm sau . Lúa bắp đã chất đầy sang mdliê ( kho lúa ), cái no đủ , dư thừa đã thấy rõ . Đây là lúc nghỉ ngơi , cho bõ những tháng ngày mặt sấp , lưng ngửa cùng trời đất . Đây cũng là lúc phải cảm tạ các thần linh , baó hiếu cùng cha mẹ , vui chơi giao đãi với bạn bè , tiễn đưa năm cũ , đón mừng một năm mới đến… Do đó bao giờ các lễ cũng đông vui , trở thành ngày hội của một buôn làng , cả vùng , hay chỉ của một gia đình , dòng họ .
Bất cứ một gia đình nào trong buôn làng có việc phải cúng kiếng,là bà con dù trong hay ngoài dòng họ , cũng đều kéo đến tham gia giúp đỡ , đóng góp công sức hay vật chất. Dù chỉ một bó rau , gùi củi , hay lon gạo , trái bí , ghè rượu ..vv.. đều được gia chủ trân trọng đón nhận , cảm tạ .
Những lễ cúng của một gia đình ngày nay thường không thành “ hội”. Nhưng thuở xưa, lễ của nhà các tù trưởng, các chủ bến nước hay của các nhà giàu, có địa vị nào đó trong buôn, trong bộ tộc, thường mời nhiều khách sang trọng, khách xa gần ăn uống kéo dài 5-7 ngày . Trong lễ , để giúp vui sẽ mời các nghệ nhân đến kể trường ca, cổ tích .Trai gái tụ tập thách đố nhau , thi tài bằng văn vần , hát đối đáp , hoặc chơi các trò chơi phổ biến trong dân gian , để thi tài , thi khỏe… Do đó phần sau của lễ trở thành hội . Những lễ cúng của cả buôn , hay cả vùng cai quản của một tù trưởng lớn , như : cúng bến nước , vào mùa săn bắn , ăn mừng năm mới , đâm trâu mừng được mùa… càng đông vui kéo dài “lễ thành hội” là như thế .
Mùa “ăn năm uống tháng ” ở Tây nguyên thường vào cuối năm cũ , đầu năm mới, tức là đã vào mùa xuân. Xuân Tây nguyên đến vào tháng Ba , trước khi mùa mưa bắt đầu chừng hai, ba tháng. Lúc này cây cối đâm chồi nảy lộc , hoa nở , ong bướm bay rợp trời . Cảnh quan cũng tạo nên cho con người niềm hứng khởi . Đồng bào không gọi ăn Tết , nhưng một số vùng cũng có lễ hội đón năm mới, một hình thức tạ ơn chung với các thần linh đã phù trợ cho trong năm cũ . Cầu các Yàng tiếp tục bảo trợ cho năm mới .
Người Êđê gọi là “ mnăm thun mrâo”.Người Jrai gọi là“ bơng tơ kuh thun”.
Ông chủ làng, các già làng, thày bói, thày cúng cùng nhau bàn định lựa chọn ngày tháng xong xuôi, sẽ phân công đàn ông tu sửa nhà Rông cho gọn gàng , sạch sẽ. Vào rừng chọn cây để làm cột Gơng ( như cột nêu của người Kinh ) . Cột có thể làm bằng tre , hoặc bằng thân cây gòn ( thứ cây gỗ trắng , mềm , dễ đẽo gọt ). Trong những lễ cúng lớn người Tây nguyên bao giờ cũng dùng lễ vật tế thần là con trâu , buộc vào những cây cột này. Đồng thời chủ làng cũng thông báo cho cả plei (buôn ) biết ngaỳ đã được chọn để tổ chức lễ cúng .
Đến ngày đã định, cả plei Jrai tụ tập về nhà rông , ăn mặc váy áo , khố đẹp , mới, mang nhiều vòng cổ , còng tay , chân bằng đồng , bạc , hoặc các chuỗi hạt cườm. Nhà nào có bộ chiêng quý , chiếc trống lớn , tiếng hay , sẽ được huy động mang tới góp vui . Con trâu hoặc bất cứ một con vật dùng để hiến tế nào , sẽ được dắt tới buộc vào cột Gơng.Bên cạnh đặt cái nia đựng các lễ vật khác như : rượu, muối , lúa , ngũ cốc… vừa thu hoạch xong .
Chủ làng cùng các già làng đến tận nhà mời thày cúng ra làm lễ . Sau khi đã khấn khứa với các Jàng , trần tình cùng con trâu ( Trâu ở Tây nguyên thường chỉ dùng cho các cuộc tế lễ , không được xử dụng vào bất cứ một lao động nào ), rằng : vì quyền lợi của cả cộng đồng mà trâu phải thay cho người bày tỏ với mọi thầìn linh tấm lòng thành của gia chủ , hoặc buôn làng… Sau đó là nghi lễ đâm trâu ( nếu có ). Người ta lấy chiếc đầu và đuôi trâu đặt lên dàn cúng , đốt những chiếc đèn bằng sáp ong và bắt đầu khấn vái , mời gọi các Jàng mà họ cho là tốt bụng , đã có lòng phù trợ cho buôn làng làm ăn sinh sống thuận lợi năm qua , và khẩn cầu tiếp tục được giúp đỡ trong năm tới.
Cúng xong , những ai đã được cắt cử sẽ xẻ thịt trâu cho phụ nữ nấu đồ ăn. Hội đồng gìa làng ( phôn pô bút) lên nhà Rông với thày cúng và các nhân vật quan trọng khác trong plei , bàn chuyện làm ăn trong năm mới . Những người không có việc ở nhà Rông thì về nhà minh nấu cơm nếp , làm thêm đồ ăn , để đến giờ quy định , lại tập trung về nhà Rông , góp cỗ chung cùng cả làng . Ai không góp cơm thịt thì góp rượu ghè . Đến trước giờ ăn chung , sau khi đã bày dọn trên nhà Rông , thày cúng lại một lần nữa khấn vái , rồi cả buôn cùng vào tiệc .
Rượu càng vơi , mọi người càng hào hứng trong tiếng chiêng trống rộn ràng . Trai gái nắm tay nhau chung vui trong nhịp múa xoang , bước chân rậm rịch , men rượu ngấm la đà , chẳng còn ai có thể đứng ngoài vòng xoang nữa . Ai mệt thì nghỉ ,ai đói thi ăn, ăn uống xong lại tiếp tục . Tới khi cạn nguồn tiếp tế cơm rượu thịt , có khi đã vài ba ngày .
Sau hội chung của cả plei , nhà nào muốn cúng riêng thì cứ tự tổ chức và mời mọc họ hàng , bè bạn .
Mong sao mỗi độ xuân về, lên Tây Nguyên du khách còn được tham dự nhiều những lễ hội hồn nhiên của cộng đồng cư dân bản địa.
Jiun, một thiền sư thời Sứ Quân, là một học giả tiếng phạn Sanskrit nổi tiếng đời Tokugawa. Khi còn trẻ, Jiun thường thuyết giảng cho các thiền sư khác.
Mẹ Jiun nghe điều này và viết cho chàng một lá thơ:
“Con, mẹ không nghĩ là con muốn theo Phật vì con muốn trở thành một quyển tự điển sống cho mọi người. Chẳng có giới hạn nào cho thông tin và lý giải, vinh quang và danh dự cả. Mẹ mong con bỏ hết các việc thuyết giảng này. Vào tu trong một thiền am nhỏ tại một góc núi xa. Dùng thời gian để thiền và nhờ đó mà có thể giác ngộ.”
Bình:
• Tokugawa Yoshinobu (28.10.1837-22.11.1913) là Sứ Quân (Shogun) cuối cùng của Nhật Bản, cho đến ngày chế độ sứ quân chấm dứt (1868).
Jiun (1718-1804) là một vị sư Chân Ngôn Tông (Shingon) và là một nhà cải tổ Phật giáo thời Tokugawa ở Nhật. Jiun chú trọng vào giáo dục Phật học và cải tổ đạo đức trong tâm ta. Jiun rất giỏi về mọi khía cạnh của Phật pháp, viết các sách dạy tiếng phạn Sanskrit đầu tiên ở Nhật, và thành lập ngành học về luật (vinaya) trong Chân Ngôn Tông.
• Bài viết này nêu lên vấn đề chúng ta thường nghe các vị thầy lớn của nhân loại nói tới nói lui rất thường xuyên: Đừng lệ thuộc vào ngôn từ để tìm trí tuệ và chân lý.
Lão tử nói: “Đạo mà có thể gọi là đạo thì không là đạo vĩnh viễn, tên mà có thể gọi là tên thì không là tên vĩnh viễn.”
Phật gia dạy ta không nên chấp vào “danh sắc.” Danh là tên, chỉ ngôn ngữ, tức là “không nên chấp vào ngôn ngữ.”
Chữ nghĩa ngôn từ cực kỳ giới hạn, hơn nữa lại tạo ra rối rắm nhiều hơn là trí tuệ. Khi anh chị yêu nhau, chỉ nhìn nhau không nói mà có thể hiểu nhau sâu thẳm. Khi hai vợ chồng sắp ly dị, một từ “ăn” chỉ có 2 mẫu tự, cũng chẻ ra, không chỉ làm 2 mà là 200 lần, để có lý do gây lộn ngày đêm.
Hiểu biết và chân lý không đến qua ngôn từ mà qua cảm xúc và trực giác. Tôi biết em yêu tôi vì tôi cảm được điều đó và trực giác (biết ngay) điều đó, mà chẳng cần ngôn ngữ hay lý luận. Hiểu biết và trí tuệ, về quả tim con người và chân lý của cuộc đờì, đến từ cảm xúc và trực giác. Ngôn ngữ và lý luận nếu có giúp thì may ra chỉ là 1 phần trăm.
• Ngôn ngữ và lý luận giúp thì ít mà hại thì có thể nhiều. Học trò mới học luận lý thích dùng ngôn từ để lảm nhảm lý luận đủ kiểu và họ cho như thế là biết. Cho đến vài mươi năm sau, nếu họ có tiến bộ, họ sẽ khám phá ra là họ đã chẳng biết gì hết và đã chỉ tốn thời giờ gây lộn.
Hơn nữa, lý luận, ngôn ngữ, và thuyết giảng, thường đi theo các tràng pháo tay và các ca tụng cho giảng viên, chỉ làm cho “cái tôi” của giảng viên dễ bị ung thối.
• Tĩnh lặng (thiền) giúp cho chúng ta làm đằm cái tôi xuống (không lý luận, không tranh cãi, không có các tràng pháo tay…) và “nghe” được “cảm xúc” và những “cảm nhận” của mình về chính mình, vể người khác, và về thế giới quanh mình. Đó mới là cách để hiểu biết và có được trí tuệ.
• Mẹ Jiun, chứ không phải là bố, viết thơ khuyên bảo, nghĩa là phụ nữ thường giỏi hơn hơn đàn ông về cảm xúc và trực giác. Đàn ông thường lạc trong ngôn ngữ và lý luận.
• Mẹ còn có nghĩa là “tâm.” Mẹ ta là tâm ta. Và tâm ta muốn ta phải tĩnh lặng để có thể giác ngộ, tức là để tâm trở lại được căn tính trong sáng của tâm.
(Trần Đình Hoành dịch và bình)
.
A Mother’s Advice
Jiun, a Shogun master, was a well-known Sanskrit scholar of the Tokugawa era. When he was young he used to deliver lectures to his brother students.
His mother heard about this and wrote him a letter.:
“Son, I do not think you became a devotee of the Buddha because you desired to turn into a walking dictionary for others. There is no end to information and commentation, glory and honor. I wish you would stop this lecture business. Shut yourself up in a little temple in a remote part of the mountain. Devote your time to meditation and in this way attain true realization.”
Có lẽ đa số chúng ta quen thuộc với bản hát tươi vui La Bamba của Ritchie Valens. Ritchie phổ biến bản này năm 1958 và biến nó thành một bản nhạc nổi tiếng quốc tế. Nhưng là Bamba là dân nhạc và dân vũ truyền thống của tiểu bang Veracruz, Mexico.
Ritchie Valens là một nhạc sĩ Mỹ gốc Mexico. Sinh ngày 3 tháng 5 năm 1941 tại Los Angeles, với tên thật là Richard Steven Valenzuela. Ngày 2 tháng 3 năm 1959, Ritchie Valens tử nạn máy bay cùng hai nhạc sĩ nhạc rock Mỹ là Buddy Holly và The Big Bopper, thọ 18 tuổi. Ngày này được xem là Ngày Âm Nhạc Chết (The day the music died) trong văn hóa âm nhạc Mỹ.
Năm 1987, đạo diễn Luis Valdez làm phim La Bamba, do Lou Diamond Phillips đóng vai Ritchie Valens, nhưng với giọng ca thật của Ritchie.
Báo nhạc Rolling Stone xếp La Bamba hạng 354 trong 500 Bài hát hay nhất mọi thời đại.
Sau đây mời các bạn xem
1. Video clip của phim La Bamba.
2. Video dân vũ La Bamba của tiểu bang Veracruz, Mexico, trong đó cô dâu và chú rể là người vũ chính, dùng chân thắt nút nơ, tượng trưng cho nghĩa vợ chồng, cùng với sự phụ họa của các phù dâu phù rể.
3. Video La Bamba do Los Lobos trình diễn.
Chúc các bạn một ngày Bamba!!
Video clip, phim La Bamba, tài tử Lou Diamond Phillips, giọng ca Ritchie Valens