Nguồn: Tuổi Trẻ
Bài tương ứng trên ĐCN: Biết Mình

Ai trong chúng ta cũng muốn có mối quan hệ sâu sắc với người khác. Ai cũng muốn ảnh hưởng được người khác, mong họ làm theo ý của chúng ta. Ấy vậy mà trong không ít trường hợp, kết quả lại ngược lại. Chúng ta bị xa lánh hay người mà ta muốn ảnh hưởng lại làm ngược ý của chúng ta. Vì sao?

Về mặt chủ quan, chúng ta luôn nghĩ rằng ta muốn điều tốt cho người khác, ví dụ như khi cha mẹ dạy con hay sếp góp ý cho cấp dưới, nhưng thông điệp phát ra không vô thưởng vô phạt. Nó bị tác động bởi những yếu tố chủ quan chi phối người phát ra nó. Ví dụ như những động cơ, nhu cầu, những cảm xúc không làm chủ được khiến cho mục đích truyền thông bị sai lệch.

Ông B ưa “nổ” và trở thành “trung tâm của vũ trụ” trong một tập thể. Ông đùa cũng có duyên nhưng lần lần người ta cũng ngán rồi xa lánh ông. Nhu cầu thầm kín của ông là được coi trọng, nể nang mà ông không có được từ người thân.

Bà C đi đâu cũng khoe con, khoe của vì mặc cảm thua kém. Chị E dạy con rất khắt khe nhưng không hiệu quả vì chị hay nặng lời với chúng khi giận chồng, nghĩa là chị giận cá chém thớt. Anh H toàn báo cáo tích cực với sếp vì muốn lấy điểm và những vấn đề thật của cơ quan không được giải quyết.

Đối với người phát có hai cơ chế tâm lý cần quan tâm. Đó là khái niệm hay hình ảnh về bản thân và cơ chế tự vệ. Hình ảnh về bản thân là cách chúng ta tự đánh giá mình một cách không ý thức… Nó hình thành từ cách người xung quanh phản ứng, đối xử, đánh giá chúng ta từ lúc nhỏ và hình ảnh này có xu hướng tự khẳng định với thời gian dù nó có thể thay đổi khi hoàn cảnh thay đổi đột ngột và mạnh mẽ. (Khái niệm này được giải thích cặn kẽ trong loạt bài “Ý thức về giá trị bản thân” – TTCN 2003).

Nếu tự đánh giá mình thấp, ta có mặc cảm tự ti, ta có thể khép kín, không dám tự khẳng định mình, không dám bày tỏ nhu cầu, nguyện vọng của mình. Ngược lại, ta có thể che giấu mặc cảm thua thiệt bằng cách “nổ” hay khoe khoang như trường hợp ông B và bà C kể trên. Nếu tự đánh giá mình tích cực thì ta tự tin và người tự tin không cần khoe khoang, màu mè. Họ trung thực, giản dị, dễ hòa đồng. Các mối quan hệ sẽ trong suốt, trôi chảy.

Cơ chế thứ hai ảnh hưởng quá trình truyền thông là cơ chế tự vệ. Những cố gắng để đối phó với những khó khăn, đau khổ, bực dọc, lo âu, mặc cảm tội lỗi… trong cuộc sống có khi rất khó chịu đựng nên ta có xu hướng lờ đi hoặc tránh né bằng những cách như sau:

a) Đè nén: là cố tình gạt ra ngoài ý thức các ý tưởng, cảm xúc mà ta không thích. Ta tự dối mình bằng cách tránh né thực tế không vui thay vì công nhận nó. Bằng cách này, ta tự chôn mình trong một thế giới theo ý muốn và đứng ngoài thực tế.

b) Tránh né: ta không chối bỏ thực tế đau buồn, nhưng tô hồng nó như bà C tô hồng thực tế bằng cách khoe khoang của cải, con cái.

c) Bù đắp: là cố gắng che đậy một khuyết điểm, khuyết tật bằng cách phát triển một nét tích cực khác. Điều này khá bình thường và không có gì xấu. Ví dụ như người mù có thính giác tốt nên cố học ngoại ngữ, học hát thật hay… Tuy nhiên, nếu làm thái quá có thể mất tác dụng. Ông B tận dụng sự có duyên của mình để vui với bạn bè, để bù đắp cho sự thiếu quan tâm của vợ con. Nhưng khi ông “nổ” quá thì người ta ngán.

d) Phóng chiếu: là gán cho người khác những ý kiến hay lỗi lầm của mình. Không thích một thầy giáo trong lớp, N tuyên bố “đa số” học sinh chống đối thầy. Hoặc ta đổ lỗi cho số phận về những thất bại của ta.

e) Viện lý lẽ: đưa ra những lý lẽ không đúng sự thật để biện minh cho hành động của ta: “tôi đánh con vì tôi thương con”.

f) Giận cá chém thớt: như bà mẹ E giận chồng lại đánh con kể trên.

g) Thoái bộ: là trở lại hành vi thơ ấu để tránh né thử thách, khỏi có trách nhiệm. Đứa bé đã lớn đột nhiên đái dầm, bắt mẹ đút ăn vì mẹ mới có em bé. Nó sợ mất tình thương của mẹ, sợ mất vị trí ưu tiên nên muốn trở thành em bé. Người lớn cũng có những lúc đau ít mà tỏ ra đau nhiều để được chăm sóc…

Trên đây là những phản ứng mà ta có thể quan sát hằng ngày khi con người phải đối phó với những khó khăn thử thách nội tâm và không có sức mạnh để nhìn nhận thực tế. Chúng chi phối thái độ và hành động của ta khiến ta không còn thật với mình và với người khác. Điều này làm cho các mối quan hệ thêm khó khăn, nội dung truyền thông bị rối nhiễu.

Do đó, để truyền thông có hiệu quả, cần biết mình, biết các động cơ và cảm xúc chi phối mình. Làm chủ chúng, điều chỉnh chúng để phát ra những thông điệp càng khách quan càng tốt. Khi truyền thông, ta muốn điều tốt cho người kia nhưng lắm khi ta lại làm tổn thương họ, gây mất tin tưởng, làm cho đôi bên khó gần nhau. Ta tưởng ta giúp họ nhưng thực tế ta đang giải tỏa nhu cầu của chính ta.

NGUYỄN THỊ OANH

Sống thế nào để thể hiện chính mình và trở thành hữu dụng nhất ?

Chào các bạn,

Đời sống thường được xem là bãi chiến trường giữa thiện và ác, giữa ánh sáng và bóng tối. Các truyền thống tâm linh nhân cách hóa hai thế lực này thành thánh và quỷ, Christ và anti-Christ, God và Satan v.v… Và lịch sử nhân loại xem như là lịch sử của cuộc đấu tranh triền miên giữa hai thế lực đó.

Lịch sử con người cũng cho thấy con người thường có ảo tưởng là “chúng ta” là bên của ánh sáng và “chúng nó” là bên của bóng tối. Trong các cuộc chiến khi con người giết nhau như những con thú dã man nhất, thì chiến sĩ của mỗi bên vẫn cầu nguyện bền bỉ với Thượng đế của mình. Thượng đế hẳn nhiên rất nhức đầu với lời cầu nguyện của hàng trăm đoàn quân điên khùng giết nhau tại nhiều nơi trên thế giới hằng ngày, đoàn nào cũng tự nhận là con ngoan của Thượng đế, cũng xin Thượng đế cho mình thắng.

Nhưng chỉ cần một tí thành thật là ai trong chúng ta cũng biết trong lòng mỗi người chúng ta có cả thiện lẫn ác, và lằn ranh thiện ác không nằm trên mảnh đất nào cả, mà là trong tâm thức của mỗi con người. Alexander Solzhenitsyn nói, “Ước chi chỉ có những người gian ác đâu đó quỷ quyệt làm những việc gian ác, và ta chỉ cần lặt họ ra khỏi đám chúng ta và tiêu diệt họ. Tiếc thay, lằn ranh phân chia thiện ác cắt ngang mỗi trái tim con người, và ai là người sẵn sàng tiêu diệt con tim của chính mình?”

Nhưng mà thiện ác từ đâu mà đến? Làm sao ta có thể tăng cái thiện và diệt cái ác trong tâm thức của ta, tâm thức của đất nước ta, và tâm thức của thế giới?

Để trả lời, trước hết hãy khảo sát rất nhanh, theo cách nhìn hiện tại của con người chúng ta, thiện là gì và ác là gì. Hãy dùng một ví dụ về giết người. Mọi hệ thống luật pháp và truyền thống tâm linh đều xác định là giết người là có tội, ngoại trừ vài trường hợp rất đặc biệt như tự bảo vệ mình (self-defense), bảo vệ người khác, và chiến sĩ trong chiến tranh với kẻ thù. Nếu chúng ta phạm luật giết người trên đây, thì chúng ta có tội, hay chúng ta đã làm điều ác.

Nếu hai con chó sói cắn nhau và một con giết con kia, thì đó là đời sống tự nhiên của chó sói, chẳng có tội tình gì hết. Vậy thì, cái làm cho hành động giết người của con người thành tội chính là luật cấm giết người.

Như vậy, luật là tiêu chuẩn, thiện là “giữ tiêu chuẩn” và ác là “không giữ được tiêu chuẩn.” Khi ta giữ được tiêu chuẩn thì ta thiện, khi không giữ được thì ta ác. Thiện hay ác không phải là hai đặc tính hiện diện trong con người chúng ta, mà là khả năng giữ tiêu chuẩn của ta, như người thể thao viên—ngày nào cử được bao nhiêu kilogram là ngày đạt tiêu chuẩn; ngày nào vì mệt mỏi, cử không nổi, là thiếu tiêu chuẩn.

Nhận xét rằng thiện và ác là khả năng của ta để giữ tiêu chuẩn, đưa đến một vài hệ luận sau đây:

• Khi ta lỡ yếu ớt không giữ được tiêu chuẩn, đó là vì ta yếu ớt lúc đó, chứ không phải bản tính của ta là ác. Và khi ai đó lỡ phạm tiêu chuẩn thì đó là vì họ yếu ớt giây phút đó, chứ không phải bản tính của họ là ác.

• Khi ta tự xem mình là tốt và ai đó là xấu, thì ta rất kiêu căng và thiếu thông minh. Tương tự như vậy, chỉ những người lớ ngớ mới tự cho là “phe ta tốt” còn “chúng nó” là gian ác. Chỉ những dân tộc lớ ngớ mới nói là dân ta tốt và dân tộc khác là xấu.

• Vì thiện và ác là khả năng giữ tiêu chuẩn, chúng ta phải trau dồi luyện tập hằng ngày, bởi vì nói đến khả năng là nói đến luyện tập trau dồi. Các bạn không thể đọc sách học làm người và trở thành người tốt, không thể đọc sách đắc nhân tâm và thắng được quả tim của người khác, không thể đọc tư duy tích cực và có được tích cực tư duy. Tất cả đòi hỏi luyện tập, luyện tập, và luyện tập. Hằng ngày. Đọc mà không cố gắng thực hành hằng ngày thì, dù là vẫn tốt hơn không thèm đọc, nhưng cũng không thể đưa đến kết quả gì tốt.

• Bởi vì ác là thiếu khả năng giữ tiêu chuẩn, nên không có “cái ác” ở đâu mà chống. Chỉ có tình trạng yếu ớt, thiếu khả năng. Và cách duy nhất để tăng khả năng là thực hành “giữ tiêu chuẩn”–thực hành và luyện tập hằng ngày, và khuyến khích người khác thực hành luyện tập hằng ngày. Tức là “Chống cái ác” là (1) thực hành giữ tiêu chuẩn và (2) khuyến khích người khác giữ tiêu chuẩn. Nếu đủ khả năng thì là thiện, thiếu khả năng thì là ác. Giản dị vậy thôi.

• Nếu ta không dùng từ thiện ác, nhưng dùng các từ ánh sáng và bóng tối thì cũng thế. Ánh sáng thì có, nhưng thực sự là không có bóng tối. Có tia sáng, nhưng không có tia tối. Bóng tối chỉ có nghĩa là thiếu ánh sáng. Trong một phòng kín, nếu ta mở đèn, ta có ánh sáng. Nếu ta tắt đèn, không còn ánh sáng nữa, và căn phòng tối đen, chỉ vì thiếu ánh sáng.

Thế nghĩa là, cái ác không có thật, “cái ác” mà ta thấy chỉ là do “thiếu cái thiện” hay “thiếu khả năng làm việc thiện.” Cho nên không có “cái ác” đâu để mà chống. Muốn “chống cái ác” ta phải làm việc thiện và khuyến khích mọi người làm việc thiện. Khi mở đèn thì bóng tối biến mất. Khi ta làm việc thiện thì điều ác biến mất.

Cho nên chúng ta không thể giải quyết các vấn đề trong tâm thức ta cũng như các vấn đề xã hội bằng cách phàn nàn, kêu la, xỉ vả, chửi rủa. Muốn hết bất công, ta phải làm việc công chính. Muốn hết tham nhũng, ta phải ngưng trả tiền và nhận tiền dưới gầm bàn. Muốn hết nghèo đói ta phải làm ra tiền và dạy người khác làm ra tiền. Muốn hết ngu dốt ta phải học và dạy người khác học. Muốn hết kỳ thị giới tính ta phải tôn trọng người khác giới và dạy người khác tôn trọng người khác giới. Muốn hết kỳ thị chủng tộc ta phải tôn trọng các chủng tộc, các dân tộc khác như anh em, và dạy người khác tôn trọng các dân tộc khác như anh em.

Muốn hết bóng tối thì xin vui lòng đứng dậy thắp đèn. Đừng ngồi đó nguyền rủa bóng tối.

Chúc các bạn một ngày vui vẻ.

Mến,

Hoành

© Copyright 2009, TDH
www.dotchuoinon.com
Licensed for non-commercial use

Chào các bạn,

Tích cực và tiêu cực có mhiều mức độ, từ zero đển vô cùng. Làm sao ta biết được ta nằm ở mức nào trên cây thước? Điều này rất khó khăn vì không có thước thực sự có thể đo lường chính xác. Các test tâm lý mà thỉnh thoảng ta thấy chỉ là để chơi cho vui, chứ không sờ đến điều gì sâu hơn là lớp da của vấn đề. Nhưng nếu không biết được mình đang đứng ở mức nào thì làm sao mình khá lên được?

Dĩ nhiên là ta hay nói, “Nửa ly nước nói là đầy nửa ly cũng đúng mà cạn nửa ly cũng đúng.” Nhưng như vậy không có nghĩa là hai bên như nhau. Người tích cực thì thành công, người tiêu cực thì thất bại. Đó là lý lẽ chung ai cũng thấy. Dĩ nhiên ta có quyền chọn thành công hay thất bại cho ta. Nhưng nói rằng hai cách chọn này như nhau thì quả là nói ngày cũng như đêm, phải không các bạn?

Vì vậy biết được mình tích cực hay tiêu cực đến đâu có ảnh hưởng trực tiếp đến tiềm năng thành công hay thất bại của mình. Nhưng, trở lại vấn đề, làm sao mình biết mình tích cực hay tiêu cực đến đâu? Câu trả lời lệ thuộc vào hai điều. Thứ nhất, ta có quan sát tâm ta thường xuyên và cẩn thận không? Thứ hai, ta có thật sự thật sự thật sự thành thật với chính mình không? Tâm mình chỉ có mình biết, nếu mình không thành thật với chính mình thì chẳng còn ai có thể giúp.

Nếu ta dành khoảng mười phút, yên tĩnh, lướt qua danh sách dưới đây, ta có thể có một khái niệm khá rõ ràng là ta tích cực hay tiêu cực đến mức nào. Không điều nào trong danh sách này có thể nói được điều gì tự một mình nó. Nhưng đứng chung với nhiều câu khác, chúng có thể vẽ ra được phần nào mô hình của tâm thức chúng ta.

Hãy tự hỏi

Mình thường:

Hay nổi nóng?

Hay nói không thành thật?

Hay thắc mắc thầm, “Anh chàng này có âm mưu gì đây?”

Ghét hay nghi ngờ cả một group người nào đó (như dân Trung Quốc? dân miền Bắc? dân Công giáo? Nhà nước? dân Mỹ?).

Không vui khi thấy bạn bè thành công?

Hay run sợ ?

Hay lo lắng?

Nghĩ về quá khứ nhiều hơn hiện tại?

Nghĩ về tương lai nhiều hơn hiện tại?

Ra đường thường không thấy gì ngoài các ý tưởng trong đầu mình?

Thích phê phán?

Không thích làm?

Không phục ai?

Không thấy ai có cái gì đáng học?

Không quan tâm đến những gì “vặt vãnh” quanh mình như nắng mưa, hoa cá, chim chóc?

Không quan tâm đến những người “không quan trọng” quanh mình?

Không khen và ca ngợi người khác ?

Luôn luôn thấy ý kiến người khác cần bổ túc?

Thích được khen?

Hay buồn?

Hay bực mình?

Hay cau có gắt gỏng?

Hay gây cãi nhau?

Hay nghĩ về mình?

Ít khi nghĩ về cái gì khác mình?

Ít ủng hộ việc người khác làm?

Có mục tiêu đập đổ ai đó hay cái gì đó?

Không có mục tiêu xây dựng ai đó hay cái gì đó?

Tin rằng mình không nghĩa lý gì cho cuộc đời này hết?

Tin rằng mọi cố gắng trên đời rốt cuộc đều không nghĩa lý gì?

Tin rằng mình rất quan trọng cho cuộc đời này?

Xem là mình đang bị đày đọa trong cuộc đời này?

Tin rằng đời là cá lớn nuốt cá bé?

Tin là dịu dàng và tình yêu là khờ khạo trong đời sống này?

Tin là con người phải được cai trị bằng bàn tay sắt?

Hận đời?

Ghét đời?

Hay nói, “Tôi không thích”?

Hay nói, “Tôi không quan tâm”?

Hay nói, “Tôi không cần”?

Hay nói, “Tôi chẳng là gì cả.”

Hay nói, “Không được”?

Hay nói, “Quá khó”?

Hay nói, “Làm chi cho mệt”?

Hay nói “Lừa lọc hay tham nhũng là sống khôn”?

Hay giảng, “Phải biết sống theo thời thế”?

Hay phê phán những người “lý tưởng” và “ngây thơ”?

Hay nói, “Chết là hết”?

Hay có thành kiến với những người làm việc để kiếm lợi cho chính họ?

Hay nghĩ là những người tin vào tôn giáo là mù quáng?

Hay nghĩ là những người không tin vào tôn giáo là ngu dốt?

Hay nghĩ là những người không làm theo Chúa dạy, Phật dạy, bác Hồ dạy, hay Đảng dạy là ngu dốt?

Hay nghĩ là người nào không biết và không thích ABC hay XYZ là ngu dốt?

Hay thầm ước thế giới nổ tung?

Hay bị lở bao tử hay đường ruột?

Mình đã cố tình không sắp các câu hỏi này theo một thứ tự và hệ thống nào, vì tất cả chúng hầu như có giá trị ngang nhau trong tâm thức của ta. Nếu các bạn rất thành thật với mình, càng nhiều câu trả lời “Yes” trong danh sách trên, có nghĩa là bạn càng tiêu cực. Ít Yes, nhiều No, là tích cực. Càng nhiều Yes trong một ngày thi càng nhiều tiêu cực trong ngày đó.

Danh sách này chỉ là một tí tượng trưng, không đáng là bao đối với tất cả những gì trong tâm ta có thể quán sát. Và chúng ta cũng không thể dùng nó như toán học, bao nhiêu phần trăm Yes, bao nhiêu phần trăm No. Tính cho vui thì được, nhưng các vấn đề tâm thức không đơn giản như toán học. Tuy nhiên, nếu bạn cố gắng sử dụng các câu hỏi này như một cách khuyến khích mình kỷ luật với chính tư duy của mình, thì chính thái độ nghiêm chỉnh đó là dấu hiệu của một tâm thức rất tích cực. Nhưng lại không có trong danh sách trên. 🙂

Chúc các bạn một ngày vui vẻ.

Mến,

Hoành

© Copyright 2009, TDH
http://www.dotchuoinon.com
Licensed for non-commercial use

Chào các bạn,

Chúng ta đối diện thường xuyên với những tình trạng tiêu cực, như xả rác ngoài đường, hay ù lì với đời sống—ai làm gì, chuyện gì xảy ra, thì cũng như là không nghe không thấy không biết. Đối diện với những tình trạng tiêu cực như vậy, ta phải làm gì?

Đây là câu hỏi ta đối diện hằng ngày, nhiều lần trong một ngày. Và dĩ nhiên là ta có những câu trả lời khác nhau, tùy theo từng trường hợp và tùy theo cá tính mỗi người. Tuy nhiên, đối với những người thực hành tư duy tích cực như chúng ta, chúng ta luôn luôn có một nguyên tắc suy tư căn bản trong mọi trường hợp—đó là suy tư cách tích cực nhất. Và trong những vấn đề liên hệ đến đời sống thực tại, “tích cực nhất” có nghĩa là có khả năng cao nhất để giải quyết vấn đề.

Dùng nguyên tắc này làm căn bản, chúng ta sẽ chọn lựa, trong những cách giải quyết vấn đề khác nhau, cách nào ta cho là tích cực nhất. Tức là chúng ta phải biết cách suy nghĩ có hệ thống, nhận ra được tư tưởng nào tiêu cực, tư tưởng nào tích cực hơn, tư tưởng nào tích cực nhất, để có thể lựa chọn giải pháp một cách hiệu quả.

Hãy dùng vấn đề “mọi người hay xả rác ngoài đường” làm thí dụ. Nếu trong thành phố của chúng ta có nhiều người xả rác, chúng ta có những cách giải quyết nào ?

1. Coi như không có chuyện gì xảy ra. Và ta cứ xả rác.
2. Phê phán chỉ trích những người xả rác (là vô trách nhiệm, thiếu ý thức, vô giáo dục 🙂 v.v…), trong khi đó ta vẫn xả rác.
3. Phê phán chỉ trích những người xả rác, và ta không xả rác.
4. Ta không phê phán ai, nhưng chính ta không xả rác.
5. Ta nói về giữ thành phố sạch và đẹp (nhưng không phê phán ai).
6. Ta nói về giữ thành phố sạch và đẹp và ta làm một dự án nào đó để giữ một khu phố khoảng 500m rất sạch và rất đẹp.

Tàm tạm là như vậy, để chúng ta có dịp phân tích. Danh sách trên đây là mình viết theo thứ tự từ tiêu cực nhất đến tích cực nhất. Chúng ta hãy nghiên cứu nó một tí:

Số 1, coi như không có chuyện gì xảy ra và ta cứ xả rác. Điều này thì quá tệ rồi, miễn bàn.

Số 2 thì cũng rất tệ, nhưng số 2 lại rất quan trọng. Tại sao? Tại vì rất nhiều người trong xã hội hành xử theo cách số 2—miệng thì phê phán người khác, tay thì cứ làm như người khác. “Bố bảo con không được hút thuốc. Bố hút. Nhưng hãy nghe những gì bố nói, đừng nhìn những gì bố làm.” Cách số 2 này so với số 1 thì cách nào tiêu cực hơn vậy? Chàng số 1 tồi thì có tồi, nhưng ít ra chàng không dối trá. Chàng thứ 2 thì vừa tồi vừa dối trá (đạo đức giả). Vậy thì ai tiêu cực hơn ai? Xem ra thứ tự 1, 2 của chúng ta có vấn đề rồi.

Số 3, phê phán người xả rác và ta không xả rác. Cách này tiêu cực hay tích cực? Có lẽ nhiều người chúng ta sẽ cho là tích cực, vì mình phê phán những người tiêu cực tức là mình tích cực, hơn nữa mình không làm điều tiêu cực, tức là đã tích cực.

Tuy nhiên, các chuyên gia về tư duy tích cực có thể nói cách này tiêu cực. Tại sao?

“Không xả rác” thì tự nó trung tính. Không làm bậy thì không tiêu cực, nhưng nó không có năng lượng tích cực. Nếu ban chỉ ngồi đó, không nói gì, không làm gì, thì bạn chẳng tạo ra năng lượng gì cả. Không tiêu cực và không tích cực.

“Phê phán người xả rác” thì hành động phê phán này tạo ra năng lượng tiêu cực. Tại sao? Nếu các bạn còn nhớ, trong bài Luật Hấp Dẫn chúng ta đã nói:

Luật hấp dẫn là luật của tư tưởng, mà ngôn ngữ là một phần rất lớn của tư tưởng, cho nên ngôn ngữ rất quan trọng trong luật hấp dẫn. Chúng ta đã nói qua điều này trong bài “Sức mạnh của tư tưởng.” Trong ngôn ngữ của con người, thể phủ định có ảnh hưởng rất yếu trong tâm thức. Ví dụ: “Tôi không yêu ai” thì nhạt như nước ốc. Nó chẳng có nghĩa lý gì hết, nó chỉ có nghĩa là tôi không yêu ai, và không chắc là tôi có ghét ai không. Nghe chán phèo. Hay “tôi không chống anh,” chẳng nghĩa lý gì cả, vậy anh có ủng hộ tôi không?

Vì vậy khi ta nói một câu phủ định “tôi không muốn béo,” tiềm thức của ta không “thấm” cái yếu ớt của chữ “không” phủ định, mà lại thấm cái mạnh mẽ của chữ “béo” xác định. Cho nên tiềm thức cứ hướng ta sống theo hướng “béo.” Vì vậy, các chuyên gia về tư duy tích cực (cũng như các luật sư chuyên về tranh tụng trước tòa) luôn luôn dạy người ta nói và viết ở thể xác định: “Tôi muốn gầy” (không phải là “tôi không muốn béo”), hay “tôi muốn giàu” (không phải là “tôi không muốn nghèo”).

Một số các chuyên gia còn có cách trình bày thế này: Luật hấp dẫn không biết văn phạm , chỉ biết các từ mà thôi. Nếu câu bạn nói mà có chữ “yêu,” không cần biết đó là phủ định hay xác định, thì luật hấp dẫn cứ dẫn ta đi theo hướng “yêu.” Các bạn có nghe các phụ nữ lớn tuổi kể chuyện đời của họ không: “Hồi đó tui ghét ổng gần chết, thấy mặt là wẹo đường khác. Nhất định là không thèm thương. Rốt cuộc cũng lấy ổng.” Tóm lại “tôi yêu anh Tín” hay “tôi không yêu anh Tín,” đối với luật hấp dẫn thì như nhau, và cả hai chỉ có nghĩa là “yêu” và “anh Tín.” Tương tự như vậy, “tôi không thích béo” và “tôi thích béo” đều chỉ có nghĩa là “tôi” và “béo.” Vì vậy, ta luôn luôn phải suy nghĩ (và nói chuyện cũng như viết lách) theo thể xác định. Và dĩ nhiên là chỉ nên dùng các từ tích cực. (Từ tích cực là từ nói đến cái ta muốn, ta thích. Nếu bạn thích gầy, thì “gầy” là từ tích cực và “béo” là từ tiêu cực. Ngược lại nếu bạn thích béo, thì “gầy” lại là từ tiêu cực và “béo” là từ tích cực).”

Nếu ta cứ mạnh miệng phê phán người xả rác, tức là ta cứ lập đi lập lại hai chữ “xả rác, xả rác, xả rác…” thì mọi người sẽ nhập tâm hai chữ này và cứ thế mà xả rác. Theo các chuyên gia tư duy tích cực chủ trương Luật Hấp Dẫn (và mình ở trong trường phái đó), thì phê phán tiêu cực có hậu quả trong tâm thức mọi người cũng như là ủng hộ tiêu cực. Tức là,mắng con “Mày dối trá, cấm dối trá, không được dối trá” thì có cùng hậu quả như “Mày dối trá, cứ dối trá, nên dối trá.”

Số 4, ta không phê phán ai, nhưng ta không xả rác. Nhiều người trong chúng ta có thể nói đây là tích cực rồi, nhưng thông thường thì “không hành động” tự nó không có năng lực gì cả. Nó không tiêu cực, rõ rồi. Nhưng không tiêu cực chưa có nghĩa là tích cực. Không thiếu tiền chưa có nghĩa là có tiền.

Số 5, đây là cách tích cực đầu tiên trong danh sách của ta: Ta không phê phán xả rác, nhưng ta nói đến điều tích cực ngược lại—giữ một thành phố đẹp đẽ sạch sẽ. Đây cũng giống như là dạy con—ta không nói “mày dối trá, cấm dối trá, không được dối trá” tức là nhồi vào đầu hai chữ “dối trá,” mà nói “Con nên thành thật, cần phải thành thật với chính mình, thành thật với mọi người, và thành thật với trời đất”, tức là nhồi vào đầu hai chữ “thành thật.” Nếu ta cứ nói “sạch sẽ đẹp đẽ” thì các từ này sẽ thấm vào tâm thức mọi người và hướng người ta đi đến cung cách “sạch sẽ đẹp đẽ” cho thành phố.

Ngoài việc giáo dục trẻ em, nguyên lý này cũng thể hiện rất rõ trong hệ thống luật pháp và chính trị. Các hệ thống luật pháp và chính trị chú trọng đến khen thưởng thường thành công hơn các hệ thống chú trọng vào trừng phạt.

Số 6, ta nói về giữ thành phố sạch và đẹp, và ta làm một dự án nào đó để giữ một khu phố khoảng 500m rất sạch và rất đẹp. Đây rất rõ là một phương cách rất tích cực, vì ta (1) nói điều tích cực và (2) làm điều tích cực. Điều đáng lưu tâm ở đây là, một hành động nhỏ có năng lực tích cực mạnh bằng cả nghìn lời nói lớn.

Ta có thể viết hàng nghìn bài báo và tung ra hàng triệu truyền đơn về giữ thành phố sạch sẽ, hậu quả cũng không bằng một dự án giữ được một khu phố chỉ 500 m thật sạch thật đẹp. Một toán sinh viên nhỏ có thể thực hiên dự án này rất dễ–chỉ cần bỏ thì giờ đến nói chuyện với các chủ doanh nghiệp trong khu phố và khuyến khích họ làm một dự án cho chính họ. Sự thành công của khu phố này đương nhiên sẽ được nhiều người nói đến, trên báo chí, radio, TV, Internet. Mọi nơi khác thấy khu phố đẹp, thấy việc làm ăn của khu phố tăng lợi tức, sẽ từ từ học theo. Đó là kết quả của năng lượng tích cực của các sinh viên và chủ doanh nghiệp trong dự án.

Mục đích của bài này không phải là đưa ra đề nghị cụ thể cho vấn đề nào hay dự án nào, nhưng là để giúp chúng ta nắm vững được phương cách tư duy tích cực trong cách suy nghĩ và hành động của chính mình, trong giáo dục, trong sinh hoạt xã hội, và trong việc hoạch định chính sách quốc gia. Nhan đề của bài này là “Chống tiêu cực như thể nào ?” Qua phân tích trên, các bạn thấy, ta “chống tiêu cực” bằng cách “không chống tiêu cực” nhưng “làm điều tích cực.” Điều này nghe có vẻ hơi lạ, nhưng thật ra nó là luật tự nhiên của đời sống. Ta chống bóng tối cách nào? Thưa, ta chống bóng tối bằng cách không chống bóng tối (vì chẳng có cách nào để chống bóng tối–nguyền rủa bóng tối chẳng có ích gì), mà bằng cách đưa ánh sáng vào nơi tối tăm.

Tư duy tích cực không phải chỉ nằm trong đầu chúng ta đâu. Nếu ta dạy học, nó trở thành phương cách giáo dục của ta đối với học trò. Nếu ta quản lý quốc gia, nó trở thành chính sách quốc gia mà ta dự phần quyết định.

Chúc các bạn một ngày vui vẻ.

Mến,

Hoành

© Copyright 2009, TDH
http://www.dotchuoinon.com
Licensed for non-commercial use

Chào các bạn,

Có lẽ là người mà ta cư xử nghiêm khắc và khó khăn nhất trên thế giới không phải là con cái hay học trò hay kẻ thù, mà là chính ta. Đôi khi ta làm một lỗi lầm nào đó, ta ân hận, đau đớn, và mang cảm giác tội lỗi rất nhiều năm. Và mặc dù là ta có thể tha lỗi cho ai đó dễ dàng, hình như ta vẫn không thể nào tha lỗi cho chính mình được.

Đôi khi đó là một lỗi lầm lớn, nhưng thường khi đó là chuyện rất nhỏ. Dù vậy ta vẫn không bỏ qua cho ta được. Và những khi như thế chúng ta thường ân hận, đôi khi xỉ vả chính mình, và thường khi mất cả tự tin vào mình.

Trong những biến cố lớn trong đời, ví dụ một tai nạn nào đó mà người thân cùng đi với mình bị chết nhưng mình thoát chết, ta có thể có những câu hỏi quy lỗi về mình như “Bữa đó nếu mình không rủ chị đi chơi thì chị đâu có chết” hoặc “Nếu hôm đó mình phản ứng nhanh một tí thì chị đâu có chết.” Cảm giác phạm tội có thể theo ta suốt đời, và hành động như một mũi gai thường xuyên châm chích trong tim. Rất khó mà vui vẻ và tích cực với một cảm giác như thế trong tâm. Continue reading Tha lỗi chính mình →