“Hướng về ánh nắng, bạn sẽ không nhìn thấy bóng râm.” Nhân sinh quan tích cực, chính là ánh nắng trong trái tim.

Mỗi người trong chúng ta đều mang trong mình những hạt giống tâm hồn tốt (tích cực) và không tốt (tiêu cực) . Cũng như mọi loại cây để có thể tăng trưởng, đều cần có người trồng chăm vun xới, cho ánh sáng, nước và dưỡng chất, mảnh đất tâm hồn và các hạt giống của ta cũng thế. Chúng ta cũng cần chăm bón những dưỡng chất cho mảnh đất- khu vườn tâm hồn ta phát triển mới có thể tạo ra hoa thơm và quả ngọt: hạnh phúc cho ta, cho người, cho đời.

Theo tâm lý học Phật giáo tâm thức của chúng ta gồm có hai tầng: tầng dưới là Tàng thức, tầng trên gọi là Ý thức. Tàng thức là tiềm thức, còn Ý thức là phần sinh hoạt bình thường. Tàng thức được ví như mảnh đất chứa đủ loại hạt giống: những hạt giống tốt đẹp của tình thương, niềm vui, lạc quan, hạnh phúc, tha thứ, bao dung, … , nhưng cũng không thiếu các hạt giống xấu của giận hờn, ích kỷ, ganh tỵ, sân hận, bi quan, tuyệt vọng, ….

Xin nhắc lại một ẩn dụ rất hay của Thiền sư Nhất Hạnh : “Ý thức là phòng khách, và tàng thức là nhà kho. Khi các hạt giống được tưới tẩm sẽ trở thành một thứ năng lượng trên tầng ý thức và trở thành những tâm hành.“ Ví dụ hạt giống GIẬN nằm im dưới tàng thức, khi bị chọc giận (bị tưới tẩm), chúng hiển lộ thành tâm hành giận và năng lượng giận trào dâng, sục sôi như sóng dữ và từ nhà kho chúng tràn ngập phòng khách. Các bạn cũng như tôi đều biết sức tàn phá của sân hận như thế nào rồi? Ấy là địa ngục cho ta và những người thương yêu hay những ai là nạn nhân của cơn sân hận ấy.

Như thế, nếu muốn giữ được phòng khách sáng, đẹp trang nhã, mỗi chúng ta đều phải ngăn ngừa không cho những hạt giống tiêu cực từ nhà kho xuất hiện, lao vào phòng khách và gây bạo động. Cũng giống như người làm vườn, muốn có và giữ hoa thơm, trái ngọt cho khu vườn của mình, phải biết chăm bón, diệt cỏ dại, ngăn ngừa sâu rầy đến phá hại khu vườn của mình vậy.

Để ta sống đẹp và hạnh phúc, chúng ta cần tạo một môi trường sống tốt cho mình. Ta có thể làm được như thế, nếu ta biết phát triển 4 nguyên tắc để làm tăng sức mạnh của hạnh tinh tấn. (The Art of Power, Thích Nhất Hạnh, 2008)

1. Cần thiết phải ngăn ngừa, tránh để cho những cảm xúc tiêu cực phát khởi.

2. Nếu những cảm xúc tiêu cực này đã vì duyên cớ gì đó biểu hiện thì ta nên làm cho chúng lắng dịu hay thay thế chúng.

3. Hãy luôn mời gọi các hạt giống tích cực lên vùng ý thức

4. Hãy quan tâm lưu giữ những hạt giống tích cực- những tâm hành thiện ỡ trên phòng khách càng lâu càng tốt

Mỗi ngày chúng ta ăn gì, làm gì, đọc gì, xem gì và nói gì cũng nên cố gắng nhớ đến bốn nguyên tắc trên.

Nguyên tắc thứ nhất:

Ai trong chúng ta còn mơ hồ về tác hại của một bài báo kích động, loan truyền tin thất thiệt, một cuốn phim bạo lực, đầy những máu me, sex, chết chóc, dục vọng …, và các chất kích thích như rượu, như ma túy, … không chỉ với thanh thiếu niên, mà cả những người lớn?. Đã có bao nhiêu trẻ vị thành niên, thanh niên, và người lớn sau khi phạm pháp, gây nhiều thứ tội như ăn cắp, đã thương, sát hại người vì thù hằn, ghen tuông, cãi vã, hay hiếp dâm… đều khai nhận đả thủ ác dưới tác động của những độc tố kia?!

Trong môi trường hàng ngày, ta nên tránh các độc tố ấy, bởi chúng sẽ đánh thức các hạt giống bạo động trong ta.

Nguyên tắc thứ hai:

Khi một hạt giống xấu- tiêu cực như sân hận, tuyệt vọng…. bị khơi dậy, phải tìm cách ngăn chận và đưa chúng xuống tàng thức, bởi nếu để chúng hoành hoành quá lâu trên vùng ý thức, chúng càng mạnh lên càng gây đổ vỡ và tác hại lớn hơn. Không cần phải đè nén chúng, mà hãy nhận diện chúng và thay thế chúng.

Thay vì ngồi gục đầu bên chai rượu đế, để cay đắng nguyền rủa cuộc đời cho quên sầu, mắng nhiếc người khác vì tức tối, hãy bước ra ngoài ngắm nhìn thiên nhiên, nghe một bản nhạc êm dịu, tìm đọc một cái gì đó lành mạnh hơn, như câu chuyện cuộc đời về nghị lực phi thường, tấm gương cao đẹp của Nguyễn Bích Lan, chùm thơ hay của cô ấy. (Báo Tuổi Trẻ ngày 12 – 17/03/ 2009). Nhưng bạn phải nhớ rằng các hạt giống tích cực, hạt lành phải luôn mạnh và hấp dẫn để trấn át được các hạt giống tiêu cực, xấu kia. Nói cách khác, nhiều tâm hành tích cực hiện diện trong phòng khách của chúng ta, thì chẳng còn chỗ cho tâm hành tiêu cực xâm nhập.

Nguyên tắc thứ ba:

Để mời gọi các hạt giống tích cực lên và an cư trên vùng ý thức, ta phải biết tạo cơ hội cho các hạt giống ấy từ tàng thức vươn lên, biểu hiện và tăng trưởng trên vùng ý thức. Sao bạn không nghe một bản nhạc êm dịu, xem một bộ phim có sức lôi cuốn như Cuộc Đời Tuyệt Đẹp, Giai Điệu Hạnh Phúc, Mamma Mia ….? Chắc chắn bạn không thể không xúc động và ngưỡng mộ những Maria ( do Julie Andrews đóng trong The Sound of Music, Giai Điệu Hạnh Phúc), Guido (do Roberto Benigni đóng trong Life is Beautiful, Cuộc Đời Tươi Đẹp). Về nhạc thì có rất nhiều các bạn ạ: Những bản nhạc như Mỗi Ngày Tôi Chọn Một Niềm Vui, Hãy Yêu Nhau Đi… của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, hay Beautiful That Way ( nhạc trong phim Life is Beautiful, Nicola Piovani và tiếng hát của Noa ), I Have A Dream ( nhạc của ban ABBA), nhạc hòa tấu, không lời,…

Nhân đây cũng xin nói, bài này là để tiếp nối một cảm xúc tích cực sau khi được đọc loạt bài báo về những tấm gương nghị lực phi thường và những con người khuyết tật biết nuôi dưỡng những hạt giống tích cực, và vượt lên số phận làm đẹp cho đời, như Nguyễn Bích Lan, hay xem Ca sĩ Thủy Tiên hát và nhạc sĩ Nguyễn Thế Vinh (chỉ còn một tay vừa chơi đàn ghi ta, vừa thổi harmonica ) trong chương trình Gặp Mặt Cuối Tuần, HTV 7, đài truyền hình thành phố Hồ Chí Minh, tuần 3 tháng 3)

Nguyên tắc thứ tư:

Giống như có bạn hiền, ta nên trân trọng họ, gìn giữ những tình cảm quý mến ấy trong sự hiểu biết, cảm thông, chúng ta phải ôm ấp, gìn giữ những tâm hành thiện, những hạt giống tích cực như yêu thương, lạc quan, trung thực, bao dung, vui tươi… ở lại trong ý thức của ta càng lâu và càng nhiều càng tốt. Trong khi với các hạt giống tiêu cực của tâm bất thiện ( sân hận, ích kỷ, ghen tuông, đố kỵ…), ta đẩy chúng xuống tàng thức, hoặc tìm cách hóa giải và triệt tiêu những biểu hiện của chúng càng nhanh càng hay. Chẳng phải bạn vẫn thường thấy một đề nghị thực đơn giản và dễ thực hiện trên các trang như Lá Xanh, Đọt Chuối Non, hay trên các bài viết về Sống Đẹp: Hãy cho đi thật nhiều những nụ cười bạn có, ấy là tặng phẩm không mất tiền của người giàu niềm vui . Thế thì tại sao các bạn không hào phóng trao tặng nụ cười cho những người bạn gặp mỗi ngày trong đời để mọi người cùng vui?

Những nguyên tắc hay phương sách trên, gọi là chánh tinh tấn, có thể xem như phép thực tập để chế tác chánh niệm và đem lại sức mạnh tinh thần cho chúng ta. Chánh tinh tấn đem lại rất nhiều niềm vui, hạnh phúc cho bản thân ta, cho những người ta yêu thương và mọi người sống quanh ta. Với chánh tinh tấn, bạn có thể tự thân chuyển hóa, chuyển hóa cả môi trường , và cả thế giới nữa, bởi vì bạn có quyền lực đích thực.

Chánh tinh tấn tuyệt vời như thế đấy. Các bạn ạ, tôi luôn tin mỗi chúng ta đều có khả năng bồi đắp cho những hạt giống tích cực và chánh tinh tấn ấy.

Huỳnh Huệ