Phù giai binh giả bất tường chi khí,
Vật hoặc ố chi.

Cố,
Hữu Đạo giả bất xử.
Quân tử cư tắc quí tả,
Dụng binh tắc quí hữu.
Binh giả, bất tường chi khí,
Phi quân tử chi khí.
Bất đắc nhi dụng,
Điềm đạm vi thượng.
Thắng nhi bất mĩ,
Nhi mĩ chi giả.
Thị lạc sát nhân,
Phù lạc nhân sát giả.
Tắc bất khả dĩ đắc chí ư Thiên hạ hĩ.
Kiết sự thượng tả,
Hung sự thượng hữu.
Thiên tướng quân cư tả,
Thượng tướng quân cư hữu:
Ngôn dĩ tang lễ xử chi.
Sát nhân chi chúng,
Dĩ ai bi khấp chi.
Chiến thắng dĩ tang lễ xử chi.

Binh khí tốt là vật chẳng lành,
Vật nào cũng ghét nó.

Nên chi,
Người có Đạo, không dùng.
Quân tử thì trọng bên trái,
Dụng binh thì quí bên phải.
Binh là việc chẳng lành,
Không phải đồ của người quân tử.
Bắt buộc mà dùng đến,
Điềm đạm là hơn.
Thắng trận, đâu có tốt,
Mà cho là tốt.
Là vui giết người,
Phàm vui giết người,
Không thể vừa ý muốn thiên hạ.
Việc tốt chuộng bên trái,
Việc dữ chuộng bên phải.
Phó tướng ở bên trái,
Thượng tướng ở bên phải:
Là chỗ đứng trong khi tang lễ.
Kẻ giết người nhiều,
Thảm thương khóc đó.
Kẻ chiến thắng, lấy tang lễ mà xử đấy.

Dĩ Đạo tá nhân chủ giả,
Bất dĩ binh cưỡng thiên hạ,
Kì sự hảo huờn.
Sư chi sở xử,
Kinh cức sanh yên.
Đại quân chi hậu,
Tất hữu hung niên.

Cố,
Thiện hữu quả nhi dĩ,
Bất cảm dĩ thủ cường.

Quả nhi vật căng,
Quả nhi vật phạt,
Quả nhi vật kiêu,
Quả nhi bất đắc dĩ,
Quả nhi vật cưỡng.

Vật tráng tắc lão,
Thị vị bất Đạo.
Bất Đạo tảo dĩ.

Ai lấy Đạo phò Vua,
Không dùng binh mà bức thiên hạ,
Sẽ thấy đặng kết quả tốt.
Chỗ đóng sư đoàn,
Gai góc mọc đầy.
Sau cuộc chiến chinh,
Nhiều năm mất mùa.

Vậy,

Thắng một cách khéo léo,
Không dám dùng sức mạnh.
Thắng mà không khoe khoang,
Thắng mà không tự khen,
Thắng mà không kiêu căng,
Thắng vì cực chẳng đã,
Thắng mà không áp bức.

Vật mạnh lớn ắt già,
Ấy là Trái Đạo.
Trái đạo, mất sớm.

Tương dục thủ thiên hạ nhi vi chi,
Ngô kiến kì bất đắc dĩ,
Thiên hạ thần khí bất khả vi dã.
Vi giả bại chi,
Chấp giả thất chi.

Cổ,
Vật hoặc hành, hoặc tùy,
Hoặc hư, hoặc xuy,
Hoặc cường, hoặc luy,
Hoặc toả, hoặc truy.

Thị dĩ Thánh nhân
Khứ thậm, khứ xa, khứ thái.

Muốn lấy thiên hạ mà làm (theo ý mình),
Ta thấy không thể được rồi,
Thiên hạ là món đồ thần, chẳng thể làm theo ý mình được đâu.
Hễ làm thì hỏng,
Hễ giữ thì mất.

Cho nên,
Vật hoặc đi, hoặc theo,
Hoặc hà, hoặc hít,
Hoặc mạnh, hoặc yếu,
Hoặc che, hoặc phá.

Ấy nên Thánh nhân
lánh bỏ những cái gì thái quá.

Tri kì hùng, thủ kì thư,
Vi thiên hạ khê.
Vi thiên hạ khê,
Thường đức bất li.
Phục qui ư anh nhi.

Tri kì bạch, thủ kì hắc,
Vi thiên hạ thức.
Vi thiên hạ thức,
thường đức bất thắc.
Phục qui ư vô cực.

Tri kì vinh, thủ kì nhục,
Vi thiên hạ cốc.
Vi thiên hạ cốc,
thường đức nãi túc.
Phục qui ư phác.
Phác tán tắc vi khí,
Thánh nhân dụng chi tắc vi quan trưởng.
Cố đại chế bất cát.

Biết như con trống, giữ như con mái,
Làm khe nước cho thiên hạ.
Làm khe nước cho thiên hạ,
hằng theo Đức mà không lìa.
Lại trở về trẻ thơ.

Biết trắng, giữ đen,
Làm khuôn mẫu cho thiên hạ.
Làm khuôn mẫu cho thiên hạ,
hằng theo Đức mà không sai.
Lại trở về vô cực.

Biết vinh, giữ nhục,
Làm hang sâu cho thiên hạ.
Làm hang sâu cho thiên hạ,
hằng theo Đức mới đầy đủ.
Lại trở về mộc mạc.
Mộc mạc, tán ra, sinh đủ hạng người.
Thánh nhân dùng hạng tàu năng, phong làm quan trưởng.
Nên phép trị lớn không chia.

Thiện hành vô triệt tích;
Thiện ngôn vô hà trích;
Thiện số bất dụng trù sách;
Thiện bế vô quan kiện nhi bất khả phai;
Thiện kết vô thằng ước nhi bất khả giải.

Thị dĩ Thánh nhân
Thường thiện cứu nhân, cố vô khí nhân;
Thường thiện cứu vật, cố vô khí vật.
Thị vị tập minh.

Cố,
Thiện nhân giả bất thiện nhân chi sư.
Bất thiện nhân giả, thiện nhân chi tư.
Bất quí kì sư,
Bất ái kì tư,
Tuy trí đại mê,

Thị vị yếu diệu.

Đi khéo, không để dấu chân;
Nói khéo, không để lỗi lầm;
Tính khéo, không dùng bàn toán;
Đóng khéo, không cần khoá mà không mở đặng;
Thắt khéo, không cần buộc mà không tháo đặng.

Cho nên Thánh nhân,
Thường khéo cứu người, nên không có người nào bị bỏ;
Thường khéo cứu vật, nên không vật nào bị bỏ.
Ấy gọi là “sáng bằng hai”.

Nên chi,
Người lành là thầy của kẻ không lành.
Người không lành là của cải của người lành.
Không quí người lành ấy,
Không yêu người không lành ấy,
Dù bậc trí cũng mê to.

Yếu diệu là đó!

Trọng vi khinh căn,
Tịnh vi táo quân.
Thị dĩ, Thánh nhân chung nhật
Hành bất li tri trọng.
Tuy hữu vinh quan,
Yến xử siêu nhiên.
Nại hà vạn thặng chi chủ,
Nhi dĩ thân khinh thiên hạ.
Khinh tắc thất bổn,
Táo tắc thất quân.

Nặng là rễ gốc của nhẹ,
Tịnh là chủ của náo loạn.
Ấy nên, Thánh nhân suốt ngày
Đi mà không lìa xe nặng.
Tuy xem thấy cảnh tượng vẻ vang,
Mà lòng yên lặng vượt lên trên cả.
Vì sao vua nước vạn thặng,
Lấy thân mà xem nhẹ thiên hạ?
Nhẹ thì mất gốc,
Náo loạn thì mất chủ.

Hữu vật hỗn thành,
Tiên thiên địa sinh.

Tịch hề liêu hề.
Độc lập bất cải.
Châu thành nhi bất đãi,
Khả dĩ vi thiên hạ mẫu.

Ngô bất tri kì danh,
Tự chi viết Đạo,
Cưỡng vi chi danh viết Đại.
Đại viết Thệ,
Thệ viết Viễn,
Viễn viết Phản.

Cố,
Đạo đại, Thiên đại, Địa đại, Vương diệc đại.
Vực trung hữu tứ đại,
Nhi vương cư kì nhất yên.
Nhân pháp Địa,
Địa pháp Thiên,
Thiên pháp Đạo,

Đạo pháp Tự nhiên,

Có vật hỗn độn mà nên,
Sinh trước trời đất.

Yên lặng, trống không.
Đứng riêng mà không đổi.
Đi khắp mà không mỏi,
Có thể là Mẹ thiên hạ.

Ta không biết tên,
Gọi đó là Đạo,
Gượng cho là Lớn.
Lớn là tràn khắp,
Tràn khắp là đi xa,
Đi xa là trở về.

Vậy,
Đạo lớn, Trời lớn, Đất lớn, Người cũng lớn.
Trong đời có bốn thứ lớn.
Mà người là một.
Người bắt chước Đất,
Đất bắt chước Trời,
Trời bắt chước Đạo,

Đạo bắt chước Tự nhiên.

Khí giả bất lập,
Khoá giả bất hành,
Tự kiến giả bất minh,
Tự thị giả bất chương,
Tự phạt giả vô công,
Tự căng giả bất trưởng.

Kì tại Đạo dã, Viết “Dư thực chuế hành,
Vật hoặc ố chi.”

Cố,
hữu Đạo giả bất tử

Nhón gót lên thì không đứng vững;
Xoạc chân ra thì không bước được.
Tự xem là sáng thì không sáng,
Tự xem là phải thì không chói,
Tự xem là có công là không công,
Tự kiêu căng thì không đứng đầu.
Theo Đạo mà nói thì: “Đồ ăn dư, việc làm thừa.
Ai cũng oán ghét.”

Vì vậy,
người có Đạo không làm.