Các bạn thân mến,
Tuần này chúng ta cùng tìm hiểu bài diễn văn của thủ tướng Israel đọc trước nghị viện vào năm 1970, tìm hiểu về những vấn đề trong bài diễn văn này, là chúng ta đang tìm hiểu về một trong những cuộc xung đột chính trị – tôn giáo – xã hội sâu sắc và dai dẳng nhất trong lịch sử loài người – xung đột tại Trung Đông. Cuộc xung đột này bắt nguồn từ xa xưa và đến ngày nay vẫn chưa có giải pháp hoà bình hiệu quả.
Ngược dòng thời gian rất xa, quay về trước năm 1800 trước Công Nguyên, khu vực Trung Đông ngày nay là khu vực định cư của người Do Thái. Sau đó, người Ai Cập đã bắt toàn bộ dân Do Thái làm nô lệ (thời đó Ai Cập phát triển rực rỡ và hùng mạnh). Người Do Thái phải di cư sang Ai Cập nhưng suốt thế hệ này sang thế hệ khác, vẫn nhớ về nguồn gốc của mình.
Category Archives: Lịch sử
Nhà hát Lớn Hà Nội: Xưa và Nay – Nhân Chứng Lịch Sử
Nhà hát Lớn Hà Nội xưa và nay
Hôm nay, nhà hát lớn Hà Nội tròn 100 tuổi. Không chỉ là công trình kiến trúc đồ sộ được xây dựng từ thời Pháp, nhà hát Lớn còn là nơi diễn ra hàng loạt sự kiện trọng đại của đất nước.
> Những bức ảnh lịch sử về Hà Nội
|
|
| Khởi công xây dựng năm 1901 và hoàn thành năm 1911, Nhà hát Lớn Hà Nội là sự kết hợp kiến trúc cổ Hy Lạp và nhà hát Opera Paris. Với kinh phí lên tới 2 triệu Franc, dự án nhà hát rộng 2.600 m2 ở Hà Nội đã gây nên những tranh cãi trên báo chí tại Pháp thời kỳ đó. |
Các Diễn Văn Làm Thay Đổi Thế Giới – “Tất cả mọi người sinh ra có quyền bình đẳng. Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được” – Hồ Chí Minh
Các bạn thân mến,
Bài tuần này là 1 bài rất đặc biệt vì chúng ta sẽ tìm hiểu 3 bài diễn văn của Chủ tịch Hồ Chí Minh liên quan đến công cuộc chiến đấu dành độc lập và tìm kiếm hòa bình của dân tộc Việt Nam. Tiến trình dành độc lập và tìm kiếm hòa bình này đã đưa đến các cuộc chiến đấu chống Pháp với chiến thắng Điện Biên Phủ của quân đội Việt Minh 1945, và cuộc chiến đấu chống Mỹ với Đại thắng mùa xuân 1975, tạo nên hội chứng Việt nam (Vietnam Syndrome) trong chính sách ngoại giao của Mỹ.
Từ 1975 cho đến cuối thập niên 1990’s của thế kỷ 20, hội chứng Việt Nam đòi hỏi các chính khách Mỹ quan tâm đặc biệt đến việc sa lầy quân sự và chính trị khi đưa quân Mỹ tham chiến tại một quốc gia nào đó, và do đó làm giảm thiểu đến mức tối đa các hoạt động quân sự của Mỹ trên thế giới. Sang thế kỷ 21, với cuộc đánh bom 911 (Sept. 11, 2001) của al Qeada ở Mỹ. Mỹ lại bắt đầu có nhiều cuộc chiến trên thế giới (Afghanistan, Irag…), nhưng hội chứng Việt Nam vẫn luôn có mặt trong các tranh cãi trong nội bộ Mỹ mỗi khi Mỹ định lâm chiến bên ngoài: “Mỹ có nên nhúng tay vào quân sự ở nước… không, hay là lại bị sa lầy như ở VN trước đây?” (Ví dụ, Worse than Vietnam [about Afghanistan], http://opinionator.blogs.nytimes.com/2010/11/23/afghanistan-and-vietnam/; Iraq: Learning the lessons of Vietnam War, http://www.foreignaffairs.com/articles/61195/melvin-r-laird/iraq-learning-the-lessons-of-vietnam)
Vì sao sư sãi Tây Tạng tự thiêu?
Temtsel Hao
BBC Tiếng Hoa
Hòa thượng Thích Quảng Đức tự thiêu, góp phần làm chính phủ Ngô Đình Diệm sụp đổ
Vào sáng ngày 11/06/1963, tại ngã tư đông đúc ở Sài Gòn, khi chứng kiến Hòa thượng Thích Quảng Đức tự thiêu, nhà báo Mỹ David Halberstam đã viết trong cơn sốc:
“… Ngọn lửa phát ra từ một con người. Thân thể ông cháy héo khô dần và teo nhăn lại, đầu ông đen dần và hóa than… Khi cháy, ông không hề cử động một cơ bắp nào, không hề bật ra một âm thanh nào. Sự điềm tĩnh của ông thật trái ngược với những người đang rền rĩ khóc than xung quanh”.
Các Diễn Văn Làm Thay Đổi Thế Giới – Cuộc Khủng hoảng Tháng Mười, “Những nạn nhân bị bắt cóc là ai?” – Pierre Trudeau
Các bạn thân mến,
Tuần này chúng ta tìm hiểu về bài diễn văn xuất hiện vào một trong những hoàn cảnh lịch sử đặc biệt nhất của Canada: thời điểm duy nhất nước này phải áp dụng Thiết Quân Luật (War Measures Act) trong thời bình, và phong trào khủng bố đòi ly khai của Quebec đạt đỉnh điểm.
Tuần này chúng ta tìm hiểu về bài diễn văn xuất hiện vào một trong những hoàn cảnh lịch sử đặc biệt nhất của Canada: thời điểm duy nhất nước này phải áp dụng Thiết Quân Luật (War Measures Act) trong thời bình, và phong trào khủng bố đòi ly khai của Quebec đạt đỉnh điểm.
Để hiểu hơn về thời điểm này, chúng ta ngược dòng lịch sử khoảng 5 thế kỷ trước …
Vào thời điểm đó, các nước Châu Âu (theo chân Christopher Columbus) tiến hành khám phá châu Mỹ và mỗi nước tuyên bố chủ quyền trên một bộ phận của Châu Mỹ. Khu vực Canada ngày nay được Anh và Pháp chia nhau. Giữa 2 nước này liên tục nổ ra các cuộc tranh chấp đất đai và giành quyền giao thương trong khu vực này.
Những bức ảnh chưa từng công bố về thảm sát Mỹ Lai
vnexpress
strong>Cựu phóng viên Ronald Haeberle, người chụp những hình ảnh chấn động thế giới về vụ giết hại thường dân Mỹ Lai, vừa gửi VnExpress những bức hình chưa từng công bố về thảm kịch.
> Tác giả bộ ảnh Mỹ Lai: ‘Vụ thảm sát day dứt mãi đời tôi’
> Tác giả bộ ảnh thảm sát trở lại Mỹ Lai
43 năm trước, ngày 16/3/1968, Ronald Haeberle theo chân lính Mỹ vào làng Mỹ Lai ở Sơn Mỹ, Quảng Ngãi với tư cách là phóng viên chiến trường. Tại đây, lính Mỹ đã sát hại 504 thường dân, chủ yếu là phụ nữ, trẻ em, người già. Cuộc bắn giết, đốt nhà diễn ra trong 4 tiếng đồng hồ ám ảnh day dứt ông cả một đời.
Một năm sau sự kiện này, ông quyết định công bố bộ ảnh vụ thảm sát trên tạp chí Life, lần đầu tiên đưa sự việc ra công luận thế giới. “Một khi sự thật lịch sử mất đi thì tính nhân văn không còn”, tác giả bộ ảnh nói về quyết định công bố bộ ảnh độc quyền.
Trong số những hình ảnh ông chụp ở làng Sơn Mỹ ngày định mệnh đó, có một số tấm chưa từng được công bố với thế giới. Giờ đây ông quyết định giới thiệu chúng qua VnExpress, nhân lần đầu trở lại Việt Nam với tư cách là nhân chứng của bi kịch lịch sử Mỹ Lai. Các ảnh dưới đây đều chụp lại từ ảnh gốc.
|
|
| Trong bức ảnh này, người anh che đạn cho đứa em trườn trên bờ ruộng. Ronald Haerle chụp trong buổi sáng xảy ra vụ thảm sát Mỹ Lai.
Sau 43 năm, bức ảnh này vẫn còn gây tranh cãi, chưa thể xác định được danh tính của hai đứa bé trong bức ảnh. Tuy nhiên, ông Trần Văn Đức, hiện là Việt kiều ở Đức, tự nhận mình là nhân vật trong ảnh. Trên đây là bức ảnh gốc, phía bên bìa phải của ảnh là cánh tay của một lính Mỹ. Bức hình công bố trên tạp chí Life năm 1969 đã được cắt cúp lại bố cục, bỏ đi cánh tay này. |
Continue reading Những bức ảnh chưa từng công bố về thảm sát Mỹ Lai
Các Diễn Văn Làm Thay Đổi Thế Giới – “Tôi thường bị kỳ thị vì tôi là phụ nữ nhiều hơn vì tôi là người da đen” – Shirley Chisholm
Xã hội Mỹ vào khoảng thập niên 60-70 rất xáo trộn và xung đột bởi sự xung đột giữa những tư tưởng xã hội cũ và mới. Các phong trào nhân quyền liên tục nổ ra, như phong trào đòi bình đẳng cho người da đen, phong trào đòi quyền bình đẳng cho phụ nữ, phong trào người đồng tính (sự kiện Stonewall), ngoài ra còn có các cuộc biểu tình chống chiến tranh Việt Nam !
Một loạt các cuộc ám sát John F. Kennedy (1963), Malcolm X (1965), Robert F. Kennedy và Martin Luther King, Jr. (cùng 1968) cũng thể hiện các xung đột xã hội này.
Những tuần trước chúng ta đã tìm hiểu về phong trào người da đen, trong tuần này chúng ta cùng đọc bài diễn văn giàu sức thuyết phục của bà Shirley Chisholm, Hạ Nghị Sĩ, đấu tranh cho quyền bình đẳng phụ nữ.
Các Diễn Văn Làm Thay Đổi Thế Giới – “Các bạn không thể ghét gốc rễ của một cây mà không ghét chính cây đó” – Malcom X
Các bạn thân mến
Tuần trước chúng ta đã đã đọc một bài giới thiệu dài dòng về chế độ nô lệ và sự phân biệt chủng tộc đối với người da đen trong lịch sử cận-hiện đại của Hoa Kỳ. Chúng ta đã biết về Martin Luther King, là 1 trong 2 người được xem là đóng góp nhiều nhất cho sự xoá bỏ phân biệt chủng tộc, thông qua bài diễn văn nổi tiếng thế giới “tôi có một giấc mơ” rung động lòng người
Tuần trước chúng ta đã đã đọc một bài giới thiệu dài dòng về chế độ nô lệ và sự phân biệt chủng tộc đối với người da đen trong lịch sử cận-hiện đại của Hoa Kỳ. Chúng ta đã biết về Martin Luther King, là 1 trong 2 người được xem là đóng góp nhiều nhất cho sự xoá bỏ phân biệt chủng tộc, thông qua bài diễn văn nổi tiếng thế giới “tôi có một giấc mơ” rung động lòng người
Hôm nay chúng ta có dịp biết về người khác, sống cùng thời, cùng địa điểm và có cùng chí hướng với ông: Malcolm X. Điểm giống nhau của King và MalcolmX là họ đều mong muốn giải phóng người da đen. Tuy nhiên nếu triết lý của King là: hãy làm cho người da trắng cảm nhận họ đã đánh cắp gì từ người da đen, từ đó làm họ rung động và mở lòng ra với người da đen, thì triết lý của Malcolm cực đoan hơn: nếu người da trắng có các không gian dành riêng cho họ, thì người da đen cũng sẽ liên kết chặt chẽ trong cộng đồng của mình (và mặc xác người da trắng cho đến khi nào họ chủ động muốn người da đen mở lòng mình), vì không có lý gì mà người da đen phải đi xin xỏ người da trắng!
Các Diễn Văn Làm Thay Đổi Thế Giới – “Tôi có một giấc mơ” – Martin Luther King, Jr.
Chế độ nô lệ và sự phân biệt chủng tộc đối với người da đen luôn là một mảng quan trọng trong lịch sử cận-hiện đại của Hoa Kỳ
Từ năm 1500, trong những chuyến tàu chở nô lệ đầu tiên đến Mỹ, những người nô lệ da đen bị lùa từ châu Phi sang. Họ bị đối xử như súc vật đúng nghĩa (vì luật pháp bấy giờ không coi họ là con người), làm việc 16 giờ 1 ngày và không được hưởng bất cứ quyền gì (Nếu bạn muốn hiểu rõ hơn về tình cảnh của những nô lệ da đen thời kỳ đầu, có thể đọc thêm cuốn “Cội Rễ” miêu tả về 7 thế hệ người da đen bắt đầu từ ông tổ bị bắt ở châu Phi đến thế hệ cuối cùng được giải phóng)
Từ đó (đến tận ngày nay) người da đen vẫn liên tục đấu tranh cho quyền con người của mình với ước mong được bình đẳng với những con người khác. Trong quá trình đấu tranh đó, xuất hiện 2 người vĩ đại tạo nên những bước ngoặc quan trọng
Continue reading Các Diễn Văn Làm Thay Đổi Thế Giới – “Tôi có một giấc mơ” – Martin Luther King, Jr.
Thái độ của Mỹ sau trận Hoàng Sa 1974
Ông Henry Kissinger từng đóng vai trò quyết định trong chính sách của Hoa Kỳ với Đông Nam Á nhiều năm liền
Một số tư liệu giải mật gần đây của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ cho người ta biết rõ hơn về thái độ lưng chừng của Mỹ trước tranh chấp quanh quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa đầu thập niên 1970.
Loạt sách Quan hệ Ngoại giao của Hoa Kỳ là hồ sơ chính thức về hoạt động ngoại giao của chính phủ Mỹ bắt đầu từ 1952, tập hợp các văn bản gốc như biên bản cuộc họp, điện tín, thư từ.
Các Diễn Văn Làm Thay Đổi Thế Giới – “Đừng hỏi tổ quốc có thể làm gì cho bạn; hãy hỏi bạn có thể làm gì cho tổ quốc” & “Tôi là người Berlin” – John F. Kennedy
Ngày 20 tháng 1 năm 1961, John F.Kennedy tuyên thệ nhậm chức tổng thống Hoa Kỳ. Lúc này tình hình chiến tranh lạnh đang căng thẳng trên thế giới.
2 khối Tư Bản Chủ Nghĩa và Xã Hội Chủ Nghĩa vẫn đối đầu và chạy đua vũ trang ngày càng quyết liệt: khối Warszawa thành lập năm 1955, chiến tranh ở Việt Nam, mâu thuẫn tại Berlin, Liên Xô đang thắng thế trong công nghệ vũ trụ (phóng phi thuyền không người lái đầu tiên – 1957), Cuba vẫn tiếp tục là nước XHCN ngay sát nách Hoa Kỳ…
Do vậy, có thể thấy các vấn đề đặt ra cho vị tân tổng thống này chủ yếu là đối ngoại (mặt dù ông vẫn phải lưu tâm đến giải pháp phát triển kinh tế và giải quyết phân biệt chủng tộc). Do đó, ông cần thúc đẩy sự nhiệt tình của nhân dân Mỹ chiến đấu và cống hiến cho toàn thế giới, toàn nhân loại, mặt khác, ông cần liên kết các nước khác tập hợp xung quanh nước Mỹ tiếp tục chống khối Cộng Sản.
Chúng ta hãy đọc và cảm nhận 2 bài diễn văn của ông:
Các Diễn Văn Làm Thay Đổi Thế Giới – “Họ đều là những người tốt” – Éamon de Valera
Lịch sử của Ireland trải dài suốt 800 năm từ thế kỷ 12 đến thế kỷ 20 là 1 giai đoạn xung đột và bất ổn kéo dài của người dân Ireland chống lại ách đô hộ của Vương Quốc Anh, lồng thêm vào đó là cuộc xung đột tôn giáo giữa Công Giáo La Mã và Kháng Cách (hay trong trường hợp này là Anh Giáo):
Cuối thế kỷ 12, nước Anh xâm chiếm toàn bộ Ireland và áp đặt ách đô hộ của mình lên Ireland.
Một thế kỷ sau đó, Giáo Hội Thiên Chúa Giáo tại châu Âu bắt đầu có những bất đồng, dẫn đến sự tồn tại của 2 Giáo Hoàng song song, phát sinh cuộc chiến giữa các vương hầu. Điều này ảnh hưởng đến hình ảnh thiêng liêng, quyền lực của Giáo Hoàng, rồi nhiều người bắt đầu “suy nghĩ thêm” về bản chất của giáo hội, nguồn gốc và giới hạn của thẩm quyền dành cho giáo hoàng và các vương hầu.
Continue reading Các Diễn Văn Làm Thay Đổi Thế Giới – “Họ đều là những người tốt” – Éamon de Valera
Chân dung Sài Gòn một thế kỷ
vnexpress
Đầu thế kỷ 20 đàn ông Nam bộ không còn búi tóc củ hành nên nghề cắt tóc ra đời; giày dép bắt đầu phổ biến làm xuất hiện nghề sửa giày… Ngày nay trên vỉa hè vẫn còn ông thợ hớt tóc dạo, người thợ sửa giày lâu năm…
> Sài Gòn và những vẻ đẹp đi cùng năm tháng
> Sài Gòn và những địa danh mang tên ‘Ông’, ‘Bà’
Không còn hình ảnh lam lũ chân đất áo bà ba như xưa, nhưng trong mưu sinh người Sài Gòn ngày nay vẫn giữ những nét văn hóa cơ bản của đầu thế kỷ 20.
 |
| Từ những năm 1910-1930, nam giới đã không còn búi tóc củ hành mà bắt đầu cắt tóc ngắn. Theo đó, nghề hớt tóc dạo đường phố ra đời. Đến nay, các tiệm cắt tóc, salon tóc đã chuyên nghiệp hơn, tích hợp nhiều dịch vụ tiện ích, nhưng thỉnh thoảng đâu đó trên vỉa hè đường phố Sài Gòn, dưới những bóng cây mát vẫn còn những người thợ cắt tóc bình dị, với những dụng cụ hành nghề rất đơn giản, nhỏ gọn. |
Các Diễn Văn Làm Thay Đổi Thế Giới – “Tôi là bị cáo đầu tiên” – Nelson Mandela
Cuối thế kỷ 19, cuộc Cách Mạng Công Nghiệp diễn ra ở châu Âu, máy móc được áp dụng rộng rãi, nhu cầu về nguyên liệu và thị trường tiêu thụ tăng vọt (vì sản xuất ra quá nhiều hàng hoá). Thị trường châu Âu không đáp ứng nổi nhu cầu này.
Các nước châu Âu bắt đầu đi tìm thị trường và nguồn tài nguyên mới, và châu Phi là 1 miếng mồi ngon. Các nước tư bản đổ xô vào giành giật thuộc đia ở châu Phi. Để dễ cai trị những thuộc địa này, người châu Âu ra sức củng cố tư tưởng phân biệt chủng tộc, khơi lên các hận thù giữa các bộ lạc, gây tình trạng bất ổn triền miên ở châu Phi cho đến tận ngày nay, và dân châu Phi sống trong tình trạng đói khổ
Những cuộc đấu tranh, nổi loạn liên tiếp bùng lên ở châu Phi và các nước tư bản vất vả đàn áp
Trong khi đó, nhóm các nước tư bản cũng phát sinh mâu thuẫn về phân chia thuộc địa, nên nổ ra cuộc chiến tranh thế giới I, rồi đến cuộc chiến tranh thế giới II.
Continue reading Các Diễn Văn Làm Thay Đổi Thế Giới – “Tôi là bị cáo đầu tiên” – Nelson Mandela
Các Diễn Văn Làm Thay Đổi Thế Giới – ‘những người lính già không bao giờ chết, họ chỉ dần dần tan biến’ – Tướng Douglas MacArthur
Chiến tranh thế giới 2 kết thúc, khối phát xít bị tiêu diệt. 2 khối còn lại Đồng Minh Tư Bản và Đồng Minh Xã Hội Chủ Nghĩa vừa kình địch, vừa hoà hoãn nhau phân chia lại thế giới.
Ở một số quốc gia, 2 khối không thể thống nhất với nhau toàn bộ lãnh thổ sẽ thuộc về phe Tư Bản hay Xã Hội Chủ Nghĩa. Nên cả 2 thống nhất sẽ chia đôi đất nước để giải giáp quân Nhật, sau đó rút đi để quốc gia đó tự do tuyển cử theo chế độ nhân dân nước đó muốn (ví dụ điển hình là Hàn Quốc, Việt Nam).
Tuy nhiên, trong thời gian chiếm đóng các quốc gia này, các phe cố gắng nhanh chóng xây dựng/ủng hộ lực lượng chính trị địa phương thân với phe của mình, với hy vọng lực lượng chính trị đó sẽ thắng trong cuộc tổng tuyển cử.
Đọt Chuối Non 