Chào các bạn,
Hôm qua ta có 4 câu đầu trong bài thơ I still rise của Maya Angelou. Hôm nay thêm 8 câu nữa nhé. Tổng cộng đến lúc này là 12 câu:
.
.
.
I still rise
Maya Angelou
You may write me down in history
With your bitter, twisted lies,
You may trod me in the very dirt
But still, like dust, I’ll rise.Does my sassiness upset you?
Why are you beset with gloom?
‘Cause I walk like I’ve got oil wells
Pumping in my living room.Just like moons and like suns,
With the certainty of tides,
Just like hopes springing high,
Still I’ll rise.
Các bạn tiếp tục dịch nhé.
Để mình giải thích một tí, góp ý cho các bạn.
Maya Angelou là nữ thi sĩ người da đen ở Mỹ. Hiểu được lịch sử người da đen ở Mỹ thì thấm bài thơ này hơn.
Ngôn ngữ thi ca cực kỳ sáng tạo. Thi sĩ dùng những chữ bình thường và sử dụng nó một cách mới lạ, làm ta liên tưởng đến những hình ảnh và ý tưởng rất sâu xa.
Trong tiếng Việt, chữ bình thường là tiếng Việt Nôm, như là ăn, uống, anh, em. Chữ khó hiểu là Việt Hán, như bình đẳng, thân tâm, vọng quốc. Trong nghệ thuật viết, dù là viết gì, thì các chữ bình thường luôn luôn có sức mạnh hơn các chữ khó hiểu.
Trong Anh văn các chữ bình thường là các chữ có một hay hai vần (syllables), như I still rise, mỗi chữ chỉ có một syllable. Đa số các từ này là từ Anglo-Saxon, tức là từ gốc Anh Mỹ, như là tiếng Việt Nôm của ta. Các từ có 3 syllables trở lên, đa số là từ gốc Latin, tức là gốc ngoại quốc đối với truyền thống Anh Mỹ, tương tự như Việt Hán của ta. Vì vậy, các bản văn hay Anh Mỹ dùng rất ít từ có 3 syllables trở lên.
Có lẽ các bạn đã nhận ra câu đầu rất hay, “You may write me down in history.” Đây là các chữ bình thường thôi, nhưng là một sáng tạo mới.
1. Write … history liên tưởng đến “viết sử.”
2. Write me down in history: Viết tên tôi vào sử sách. (Write me down in that list = Ghi tên tôi vào danh sách đó).
Tuy nhiên, khi người Mỹ nghe câu này, vì chữ “down” và vì tác giả là người da đen, họ liên tưởng ngay đến:
3. Push me down, step down on me, reduce my value down, etc…
4. Thực ra trong kế toán có từ “write down.” Khi giá trị thực của tài sản không còn cao như trong sổ sách, kế toán viên điều chỉnh sổ sách bằng cách “write down” giá trị của tài sản cho đúng giá trị hiện hành. Nhưng người Mỹ không làm kế toán chắc không biết từ này; ngay cả các kế toán viên cấp thấp cũng có thể không biết từ này. Và có lẽ Angelou cũng không dùng từ kế toán để làm thơ (nếu bà biết kỹ thuật kế toán).
5. Ngày nay, theo tự điển thì write down còn có nghĩa là viết để hạ giá trị của điều gì, cũng gần như là nghĩa kế toán. Nhưng mình không biết nghĩa này có trước khi Angelou làm bài thơ (tức là do kế toán mà ra), hay nó trở thành từ ngữ phổ thông nhờ bài thơ. Dù sao thì dân Mỹ vẫn chưa dùng cách này hằng ngày, và có lẽ là đại đa số dân Mỹ vẫn chưa biết ý write down này.
Nhưng đối với đại đa số dân Mỹ (kể cả người ít học), thì các điểm 1, 2 và 3 đã đủ để họ thấm đúng ý thơ ngay khi nghe.
Các bạn cứ tiếp tục nhé.
Mến,
Hoành
Đọt Chuối Non 