Bài 1: Chàng Phó chủ tịch xã ăn ngủ cùng trưởng thôn

TP – Trong vòng chưa đầy một năm nhận nhiệm vụ phó chủ tịch xã miền núi Vĩnh Quang, Vĩnh Thạnh (Bình Định), Trịnh Bảo Luân (SN 1984) đã vận động người dân triển khai, thực hiện 3 đề án góp phần đổi thay cuộc sống.

PCT xã Vĩnh Quang, Trịnh Bảo Luân (ngồi, giữa) hướng dẫn bà con làm đường bê tông. Ảnh: hoàng minh.

Sinh ra và lớn lên ở Vĩnh Thạnh, Luân hiểu rõ quê mình còn nghèo lắm và nhiều người chỉ muốn rời quê tìm việc tại những thành phố lớn. Năm 2009, tốt nghiệp chuyên ngành xây dựng tại ĐH kiến trúc Hà Nội, Luân về Vĩnh Thạnh công tác tại Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng của huyện.

Công việc đang thuận lợi cùng với khoản thu nhập lớn từ việc làm thêm của Luân là mơ ước của nhiều thanh niên cũng là lúc Bình Định chiêu mộ trí thức trẻ làm PCT xã nghèo. Tháng 7/2012, Luân được bầu làm PCT xã Vĩnh Quang, phụ trách lĩnh vực kinh tế.

Từ niềm vui chưa trọn vẹn

 

Trịnh Bảo Luân kiểm tra trên cánh đồng mẫu lớn.

 

Nắm thông tin và hiểu xã Vĩnh Quang như lòng bàn tay, trong 3 vụ lúa, vụ mùa cho năng suất thấp và khó khăn khi thu hoạch, phơi sấy lúa vì mùa mưa bão, nhiều vụ mất trắng, Luân đề xuất chuyển đổi cơ cấu cây trồng.

Đến đặt vấn đề trực tiếp với lãnh đạo trang trại bò sữa tỉnh về việc cung cấp cây và bắp ngô non và được Cty chấp nhận bao tiêu sản phẩm, đề xuất của Luân được lãnh đạo xã ủng hộ, trạm khuyến nông huyện đầu tư vốn. Liền đó, Luân vận động người dân từ trồng lúa vụ mùa chuyển sang trồng ngô non với diện tích thí điểm 2 ha đất ruộng và 15,5 ha trên đất soi (đất màu).

Thí điểm đúng mùa mưa bão nên ngô trồng trên 2ha đất ruộng không phát triển được vì ngập nước nhưng trái lại, diện tích 15,5 ha trồng trên đất soi lại đạt năng suất cao.

Trong khoảng hơn 2 tháng chăm sóc, người dân đã thu hoạch cả trái non lẫn thân cây bán với giá 900 đồng/kg. Năng suất trung bình đạt 360 tạ/ha, so với trồng ngô lấy hạt lãi khoảng 8,4 triệu/ha, thuận tiện hơn khi không phải phơi sấy ngô hạt trong mùa mưa bão.

Hiệu quả thấy rõ nên nhiều hộ dân đăng ký năm tới tiếp tục trồng cây ngô non. Tham gia vụ thí điểm, ông Lương Thế Quang ở thôn Định Xuân cho biết gia đình ông tiếp tục dành diện tích 5000 m2 đất màu trồng ngô non.

Đến những chương trình dân hưởng

Vĩnh Quang là một trong hai xã điểm xây dựng nông thôn mới của huyện nên được lựa chọn xây dựng cánh đồng mẫu lớn cây lúa với diện tích 20 ha. Để mô hình thành công, Luân cùng đội ngũ lãnh đạo xã luôn bám sát đồng ruộng, hướng dẫn nhân dân thực hiện đúng quy trình kỹ thuật đã được tập huấn, cộng với sự chăm chỉ của bà con, kết quả mang lại thật đáng mừng với năng suất đạt cao nhất từ trước đến nay là 72,2 tạ/ha.

Trong khoảng thời gian gần một năm nhận nhiệm vụ, ngoài việc triển khai đề án trồng cây ngô non và xây dựng cánh đồng mẫu lớn, Luân cùng HTX xây dựng đề án thu gom rác thải, chỉ đạo và tổ chức thực hiện chương trình 167 tấn xi măng của tỉnh (Tỉnh hỗ trợ xi măng định mức 167 tấn/km, người dân bỏ tiền và công sức để làm đường bê tông).

Lần đầu tiên thực hiện 2 đề án mới ở xã miền núi, Luân cùng tổ công tác xuống từng thôn vận động cán bộ và nhân dân toàn xã hiểu được vai trò, ý nghĩa và tầm quan trọng của việc thu gom rác thải và bê tông hóa đường giao thông thôn xóm.

Thường xuyên ăn ngủ tại nhà các trưởng thôn, Luân vận động được những người đứng đầu thôn xóm, rồi lan tỏa đến từng người dân để Vĩnh Quang là xã duy nhất huyện Vĩnh Thạnh thực hiện được việc thu gom rác thải. Từ tháng 1/2013, đều đặn mỗi tuần có 2 chuyến xe thu gom rác tại tuyến đường chính của xã.

Thấy được lợi ích của việc thu gom rác, người dân ở các thôn đề xuất tăng tuyến, thêm xe để thu rác tại từng thôn. Trước nhu cầu của bà con, Luân trăn trở, hiện xã phải thuê xe tải của tư nhân nên không đảm bảo giờ thu gom rác và chất lượng như xe chuyên dụng. ”Tôi đang kêu gọi, vận động các nguồn lực để xã có tiền mua xe chở rác chuyên dụng”, Luân nói.

Công việc khiến Luân vất vả nhất là vận động, hướng dẫn kỹ thuật bà con làm đường. Năm 2012, xã đã hoàn thành được 11,85 km trên tổng số 21 km toàn huyện, năm 2013 triển khai thêm 7 km. UBND tỉnh đã sơ kết đánh giá chương trình 167 tấn xi măng trong toàn tỉnh, xã Vĩnh Quang được tỉnh chọn là một trong ba xã đề nghị trung ương khen thưởng trong công tác giao thông nông thôn.

 

Sau một năm thực hiện đề án đưa trí thức trẻ về làm PCT xã nghèo, ông Hồ Quốc Dũng, Phó Chủ tịch thường trực UBND tỉnh Bình Định đánh giá đây là sự thành công rõ nét trong công tác cán bộ, triển khai nhiều dự án kinh tế cải thiện cuộc sống người dân ở các xã nghèo mà trước đây tỉnh chưa thực hiện được. Ông Dũng đề xuất mở rộng mô hình này, tạo nguồn và đào tạo cán bộ lâu dài cho các cấp chính quyền địa phương.

Dự án 600 trí thức trẻ làm phó chủ tịch xã (PCT) đang góp phần tạo nên những vị công bộc tuổi đôi mươi hết lòng vì dân.

 

Phương Hiếu
Còn nữa

 

Bài cuối: Lên rẻo cao trồng nấm, nuôi tằm

TP – Qua hơn một năm công tác tại các xã rẻo cao Yên Bái, hai phó chủ tịch (PCT) xã phụ trách lĩnh vực kinh tế Tô Văn Học (SN 1983) và Đặng Phúc Long (SN 1986) có nhiều sáng kiến mang lại lợi ích cho bà con vùng cao.

Tô Văn Học (đứng) đi thăm ngọn núi trồng tre. Ảnh: Trường Phong.

 

Mang tre lên núi

Dự án trồng tre măng bát độ của Tô Văn Học tại xã Cao Phạ (huyện Mù Cang Chải) là một trong những dự án phát triển kinh tế được đánh giá cao tại Hội nghị sơ kết Dự án 600 trí thức trẻ về làm PCT xã (tổ chức tháng 6/2013).

Cùng với Học, anh Khang A Cha, cán bộ văn phòng xã là những người đầu tiên trồng thử nghiệm dẫn tôi đi xem rừng tre. Đến lưng chừng núi, những hốc tre bứt khỏi cỏ dại, vươn lá lên ngang thân người. “Nếu phát triển tốt, khoảng 1 – 2 năm tới tre sẽ cho thu hoạch măng. Tuổi thu hoạch của mỗi gốc tre có thể lên tới hơn chục năm, mang lại giá trị kinh tế tương đối cao” – Học nói.

Tốt nghiệp ĐH Nông Lâm Thái Nguyên, Học về công tác tại huyện Yên Bình. Học nhận nhiệm vụ PCT xã Cao Phạ từ tháng 12/2011. “Lên Cao Phạ công tác vào mùa đông, thấy cây cối héo úa vì lạnh, tôi thực sự rối trí, không biết nên đưa cây gì, con giống nào lên đây để nuôi, trồng. Thời tiết khắc nghiệt, trâu bò nhiều khi còn bị chết rét”, Học chia sẻ.

Một lần, ngồi ở phòng làm việc, tình cờ thấy mấy gốc tre vẫn tươi tốt trong giá lạnh, Học nghĩ tới cây tre bát độ ở Yên Bình, dù giá rét nhưng vẫn phát triển rất tốt. “Tôi lên ý tưởng trồng cây tre măng bát độ. Chia sẻ ý tưởng này với một cán bộ về hưu, ông ủng hộ bằng cách trồng thử 50 gốc trên quả đồi của gia đình. Cây xanh tốt và rất mau lớn” – Học nói.

Học dành nhiều thời gian tìm hiểu thị trường măng tre ở Yên Bình và biết việc tiêu thụ măng tre rất tốt, Học thêm quyết tâm. Anh đặt mua gốc tre từ Yên Bình với chi phí hơn 20 triệu từ nguồn vốn xóa đói giảm nghèo của xã.

Học đang phối hợp với một số hộ dân trên địa bàn, trồng thử nghiệm hơn 1.700 gốc tre trên núi. Sau hơn bốn tháng, những gốc tre đã vươn lên cao hơn những đám cỏ rừng. “Chỉ vài tháng nữa, khi cây tre đủ lớn sẽ bắt đầu cho măng. Cây tre có thể cho nhiều nguồn thu từ lá, thân. Ngoài ra, tre còn có tác dụng chống xói mòn, lở đất” – Học chia sẻ.

Biến nơi ở thành vườn thí nghiệm

 

“Những dự án do PCT Tô Văn Học nghiên cứu, thử nghiệm thành công, nhân rộng nuôi trồng đang và sẽ góp phần cải tiến đời sống cho đông đảo bà con nghèo vùng cao Mù Cang Chải”. Ông Sùng A Dê, Chủ tịch UBND xã Cao Phạ

Trước đó, Học bỏ tiền túi mua giống tằm mang về nơi ở nuôi thử. Biết sẵn mối tiêu thụ, Học khuyên và hướng dẫn một số gia đình trong bản nuôi tằm. Ông Lò Văn An ở bản Ít Thái là một trong số những người đầu tiên tiếp nhận nhộng giống về nuôi. Tính đến nay, trung bình mỗi tháng, ông An kiếm được khoảng 500 nghìn tiền bán nhộng. “Cứ 18 – 20 ngày thì được thu hoạch một lần. Bình thường nhộng ăn lá dâu, nhưng ở đây chúng tôi cho ăn lá sắn”, ông An kể. Hiện, bản Ít Thái đã có hơn chục người nuôi tằm. “Tôi khuyến khích bà con tăng thêm diện tích trồng sắn để lấy thức ăn cung cấp cho mô hình nuôi tằm”, Học nói.

 

Chịu khó học hỏi nên cứ thấy chương trình mới, có thể mang lại lợi ích cho người dân, Tô Văn Học nghiên cứu, tìm hiểu và ấp ủ dự định phát triển tại địa phương. Lúc chúng tôi đến thăm, trong phòng làm việc của Học có 5 cây nấm linh chi để ngay lối ra vào. Học kể, trong một dịp ghé qua trang trại trồng nấm linh chi ở Nghĩa Lộ, anh quyết mua về để nghiên cứu. “Nguồn cung ít, giá nấm rất cao, tôi tìm hiểu kỹ thuật, thấy có thể trồng được nên mua về nghiên cứu”, Học chia sẻ.

Từ kinh nghiệm của trang trại, Học để ý, chăm chút cho 5 cây nấm chu đáo. Học chờ kết quả thu hoạch nấm linh chi để nghiên cứu hình thức nhân rộng mô hình này. “Chăm sóc gần 1 tháng rồi, nấm cũng to thêm nhưng không bằng ở trang trại. Khó khăn nhất là kinh phí mở trang trại, đầu tư vật chất, kỹ thuật. Hơn nữa, việc dạy lại cho bà con kỹ thuật nuôi trồng cũng không hề đơn giản”, Học nói. Biết ít tiếng Mông nên những cuộc tiếp xúc với dân bản, Học vẫn phải cần trưởng bản phiên dịch cho bà con hiểu.

Học muốn trồng, nuôi thử nghiệm nhiều cây, con có giá trị kinh tế để nhân rộng giúp nâng cao đời sống bà con. Anh vừa mua gà mái đen của người Mông về nuôi. Gà ăn ngon lại có giá trị kinh tế, Học lên kế hoạch nghiên cứu quá trình sinh sản của giống gà đen, nếu thuận lợi, sẽ tư vấn cho bà con mở các trang trại nuôi trên núi vì với khí hậu vùng cao, gà ít khi bị dịch cúm.

Trồng dược liệu quý trên núi

Đặng Phúc Long quê ở huyện Văn Yên, hiện là PCT xã Phình Hồ (Trạm Tấu, Yên Bái). Tốt nghiệp ĐH Văn hóa Hà Nội, Long nhận nhiệm vụ tại Phình Hồ, được giao phụ trách lĩnh vực kinh tế, nông lâm nghiệp. Chàng trai trẻ người Dao nhanh chóng tiếp cận với công việc, tham gia chỉ đạo, động viên nhân dân phát triển sản xuất gieo cấy ngô, đặc biệt là việc chuyển đổi diện tích lúa nương kém hiệu quả sang trồng ngô hai vụ.

“Giống ngô được nhà nước cấp, nhưng việc khó nhất là thuyết phục bà con chuyển đổi vì ít nhất 2 – 3 năm giống ngô mới quen với thổ nhưỡng và cho năng suất cao. Bà con chỉ quen với việc trồng những thứ cho thu hoạch ngay”, Long chia sẻ. Cùng cán bộ xã đến từng thôn, bản vận động, thuyết phục, đến nay, đã có hơn 10ha lúa nương hiệu quả thấp được chuyển đổi sang trồng ngô.

Long đang thử nghiệm dự án trồng cây dược liệu. Long gieo thử nghiệm giống cây đương quy và đẳng sâm, đồng thời trồng thêm cây khôi, cây quế. Tuy nhiên, do thời tiết khắc nghiệt, hiện chỉ có cây khôi là phát triển tốt và có kế hoạch nhân rộng cho hộ dân trồng.

 

Có thể đề bạt PCT xã trước thời hạn

Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng vừa ban hành văn bản chỉ đạo các bộ, ngành, các tỉnh thực hiện Dự án 600 PCT xã trong việc quy hoạch, đào tạo và có kế hoạch bố trí, sử dụng trí thức trẻ tham gia dự án. Theo đó, trong trường hợp đội viên hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ có thể điều động, đề bạt vào các chức danh lãnh đạo, quản lý hoặc chuyển làm nhiệm vụ khác phù hợp với năng lực, phẩm chất của trí thức trẻ mà không cần đợi hết 5 năm theo quy định của Dự án.

Thủ tướng chỉ đạo Bộ Nội vụ phối hợp với các địa phương tổ chức nhân rộng mô hình tạo nguồn trí thức trẻ ưu tú làm PCT xã đối với các xã đặc biệt khó khăn.

Hà Thanh

Trường Phong