Này Bi ơi này Lữ ơi
hồi tụi mình còn học lớp ba
nắng chắc vàng hơn bây giờ nhỉ?
(Thơ Nguyễn Hồi Thủ)
Tôi có một người bạn rất thân khi học cấp hai. Rồi không hiểu vì sao, do đâu và từ bao giờ, chúng tôi không gặp mặt nhau nữa, không trò chuyện với nhau. Chúng tôi mất hút nhau trong cuộc đời.
Một hôm kia, tôi chợt nhìn thấy bạn khi đang trên đường đi làm về. Tôi không kìm được mừng rỡ đến chào hỏi bạn, bắt tay bạn và nhắc lại thời thơ ấu xưa. Nhưng bạn có vẻ ngại ngần…Và tôi, sau mấy câu xã giao bỗng dưng không còn gì để nói. Chia tay bạn ra về, tôi chợt nhận ra rằng tình bạn ấy đã phai nhạt từ lâu lắm. Tôi vẫn yêu quý bạn như ngày cũ, vẫn nhớ về bạn dù bao năm trời không gặp. Và bạn, có lẽ không đến nỗi hững hờ. Nhưng những ngã rẻ cuộc đời đã khiến chúng tôi không còn gì chung để chia sẻ với nhau…
Người ta thường nói tình bạn khởi đầu từ tuổi hoa niên luôn rất đẹp. Nhưng người ta quên không nói rằng tình bạn ở tuổi hoa niên cũng có thể là một bước ngoặt.
Đó là thời điểm của những đổi thay về thể xác, tâm lý, nhận thức và tình cảm…Những thay đổi đến từ từ và không hề theo trình tự nào, không giống nhau ở từng người một. Đó là lúc ta nhận ra mình thay đổi, ta khám phá ra hình ảnh của mình, ngày một rõ ràng hơn. Và rồi, cả những người bạn vốn rất thân thiết của ta cũng thay đổi.
Những người bạn đồng hành cùng em đi qua thời mới lớn chông chênh này nhiều khả năng sẽ là những người bạn thân thiết và chân thành nhất mà em có được trong suốt cuộc đời. Đó là những người đã nhìn thấy em trong quá trình lột xác, có khi từ một người hiền lành bỗng dưng trở nên cục cằn, có khi từ xấu xí trở nên xinh đẹp, từ yếu đuối trở nên mạnh mẽ, hoặc ngược lại. Người đã chứng kiến những thay đổi lạ kỳ nhưng vẫn ở bên cạnh em, và người đã thay đổi nhưng em vẫn cảm thấy thân quen.
Có nhiều khả năng đó sẽ là một người bạn thiết.
Giai đoạn thơ ngây và thường vô vị lợi này là cơ hội tốt nhất để tìm được một tình bạn thân thiết. Em có thể có nhiều mối quan hệ trong đời được mệnh danh tình bạn, nhưng những người bạn thiết thì thật sự hiếm hoi. Vì thế, hãy cố giữ chặt lấy họ.
Nhưng nếu…
Nếu em không thể nào giữ được tình bạn thì sao? Trong quá trình thay đổi không gì ngăn cản được ấy, có những người bạn ngày càng trở nên gắn bó, nhưng cũng có khi, em đột nhiên nhận ra rằng có những người bạn từ thời ấu thơ giờ bỗng trở nên xa lạ. Có thể đó là lỗi của em, có thể đó là lỗi của bạn, có thể là lỗi cả hai, nhưng có thể (và cũng thường như thế) là không ai có lỗi.
Mary Tyler Moore đã nói rằng “Đôi khi, bạn phải quen biết một người thật sâu sắc mới có thể nhận ra đó là một người hoàn toàn xa lạ”. Cuộc sống đang chảy về phía trước. Em đổi thay và bạn cũng đổi thay. Sự chia xa âu cũng là lẽ thường tình của đời sống, có rồi lại mất, đến rồi lại đi. Vì thế sẽ có những tình bạn keo sơn kéo dài đến tận khi ta xa lìa cuộc đời với mái đầu bạc trắng, nhưng cũng có những người chỉ gắn kết với nhau trong một đoạn đời nào đó rồi thôi. Những người bạn của cuộc đời/ Có người như tấm gương/ Có người như cái lược/ Có người như con dao/ Có người như ngụm nước…(*) Theo sự đưa đẩy của cuộc đời (và đôi khi của cả lòng người), ta có thể kết thân rồi sau đó phải giã biệt không ít tình bạn qua mỗi chặng đường.
Người ta vẫn viết trong sách rất nhiều cách để giữ cho tình bạn lâu bền. Nhưng dường như chẳng mấy khi người ta nói cho chúng ta biết cách để tình bạn ra đi đúng lúc. Giữ được tình bạn đẹp là một nghệ thuật. Nhưng biết cách chia tay tình bạn (đã từng) đẹp cũng là một nghệ thuật. Đó là phải làm sao để dù không còn cà phê cà pháo, hẹn hò hàn huyên hay quan tâm sâu sắc đến nhau nữa, nhưng vẫn không hề ghét bỏ nhau.
Nếu sống chân thành, em sẽ hiểu là đôi khi phải buông tay để tình bạn ra đi – nhẹ nhàng trong luyến tiếc. Bởi sự thân mật một cách gượng ép – cốt để níu kéo một mối quan hệ đã nhạt nhòa – sẽ chỉ tạo nên những vết hằn xấu xí trên gương mặt hồn nhiên của kỷ niệm.
Chi bằng cứ trả tình bạn ấy về đúng chỗ của nó – trong một ngăn ký ức của ta – để mỗi lần nhớ đến ta đều thấy lòng mình rung lên bởi chút bồi hồi rất nhẹ: “Về đâu dăm người bạn nhỏ/ tựa những vì sao đêm/ lấp lánh trong dòng Ngân Hà của trí nhớ?”(*)
Và điều đáng kể nhất, chính là những dư vị còn lại trong trái tim ta, làm đầy ắp tâm hồn ta. Những dư vị ngọt ngào từ một tình bạn – dù đã nhạt nhòa.
Phạm Lữ Ân
(*) Thơ Nguyễn Hồi Thủ.
Có lang thang giữa trời trung du vào những ngày giữa hạ, khi phía trước là nắng, sau lưng là nắng và trên đầu lồng lộng gió ngàn, dưới kia thăm thẳm dòng xanh mới cảm được thiên nhiên thật hào phóng và khoáng đạt, cái sự hào phóng pha lẫn hoang dại núi rừng và hồn hậu đồng bằng làm nên một lịch lãm trung du.
Sông nước nghiêng mình, kí ức soi mình hiện lên lồng lộng mây trời, ngưòi tình lữ ấy một đời lãng du chung tình với lũ lượt nhân gian, rồi sau những phút giây bạo tàn hiến đời cho bão gió, sau những mỏi mệt đợi chờ những cơn mưa, người tình nổi tiếng phù du ấy lại chung thủy quay về úp mặt vào sông, và nước mắt rửa trôi những nỗi niềm, và sông nước lại lặng thầm lưu giữ chuyện nhân gian.
Như một nụ cười đôn hậu từ lăn tăn sóng nước. Rằng ra đi là nhường lại. Rằng ra đi là không chiếm giữ. Rằng chia tay là rủ bỏ những bận lòng. Rằng mãi miết chia tay để làm nên trong vắt, làm nên tinh lọc, làm nên sâu thẳm.
Rồi Trà Bồng, Trà Khúc.
mình, khao khát sáng lên. Dù rất biết hạn hữu cuộc đời.
Đăng bảo: “Còn sống ve sầu mới đẹp, vỏ bóng, cánh còn óng ánh, mắt long lanh, xanh biếc”. Tôi thì nghĩ, khi những con ve còn hát được, phải để chúng hát cho hết cuộc đời ngắn ngủi của chúng. Tại sao không đi tìm những xác ve sầu lột vỏ để giữ chúng lại như lòng biết ơn.
Như là ngơi nghỉ cần cho hoạt động, sự cô độc cũng cần cho mình sau những ồn ào văn hóa đó em.
Đôi khi café đứng ở vai trò phụ hơn, như khi đi nghe nhạc sống, ví dụ như quán Nhạc Tranh ở đường Thái Thịnh hay quán Café Opera ở khu Bách Khoa Hà Nội. Thật vui, sảng khoái và trầm lắng. Café giúp câu chuyện thêm đậm đà, hay giúp nghĩ sâu về một vấn đề, giãi bày cùng bạn bè, tập trung vào công việc hay ôn thi gấp. Café giúp người ta dễ nói chuyện, về công việc, về thời tiết lăng nhăng, hay đôi khi chỉ về café 🙂 Đôi khi cảm xúc chợt xuất hiện khi ta nhìn những giọt café phin nhỏ tí tách. Người ta bảo café và thuốc lá kết nhau lắm, nhưng mình không hút thuốc nên chẳng dám bình luận 🙂
Hồi ở thị trấn Burlington tiểu bang Vermont, mình hay qua quán 
Có nhiều tranh Nghệ Thuật Mới, về môi trường, về sự nóng lên của toàn cầu, hay tranh trừu tượng với nhiều nét thẳng, dài, cá tính và thách thức. Các bức tranh được thay đổi thường xuyên hàng tuần làm cho mình thấy quán luôn mới và sáng.
Đọt Chuối Non 