Hirsch cho rằng “đọc thơ là một cuộc phiêu lưu trong sự cách tân, một hành động mang tính sáng tạo, một sự khởi đầu mãi mãi, một cuộc tái sinh của niềm ngạc nhiên”. Stevens gọi người đọc là “học giả của một ngọn nến”. Chăm không đọc Glơng Anak với con mắt soi mói của nhà nghiên cứu cân đong đo đếm câu chữ. Đã có kẻ làm như thế và tuyên tất cả sai bét, riêng mỗi ta đúng. Ngay lối nói ngạo mạn này đã sai lạc tinh thần thông điệp Glơng Anak rồi.

Nếu nhà bác có khả năng giảng giải lang yah, tầm chương trích cú Glơng Anak ở câu, đoạn nào bất kì mà tâm bác chưa tận diệt ppalai tung tian mọi căm thù sâu kín, là nhà bác còn chưa hiểu Glơng Anak. Khi tâm hồn bạn còn trì nặng nỗi oán trách nhỏ bé, suy nghĩ nhỏ bé, hay bạn còn nuôi ý định âm u triệt tiêu ai đó, không biết cảm thông và tha thứ, là bạn chưa hiểu tinh thần Glơng Anak. Khi bạn chưa mở lòng với con người hèn yếu xung quanh, với mọi sinh thể trên thế gian mỏng manh này, là bạn chưa thể sẵn sàng đón nhận thông điệp Glơng Anak.

Inrasara

Xả là buông bỏ, một trong những đức hạnh quan yếu của đạo Phật. Xả, tâm thức ta vững như bàn đá. Xả, ta độc lập với vui buồn, sân hận.

Câu chuyện: Rija Nưgar vừa qua, vài bạn văn Chăm đề cập đến tính ích kỷ của Chăm. Không là ích kỷ sao, khi bí quyết xây tháp đã tiệt mất kỹ thuật cao cường? Không là ích kỷ sao, khi lớp học ngày xưa chỉ có mỗi thầy với một hay vài trò, như thể bí truyền? Hay lối viết giấu chữ ppadơp akhar, sách không cho ai mượn, v.v…, không gọi là tâm ích kỷ thì còn kêu là gì? Anh bạn viện dẫn tục ngữ:

Sunuw đơ bauh habei – Gru si brei đa ka abih.
Bùa bé chỉ bằng củ khoai – Thầy muốn cho ai, e là mất hết.

Kiến thức bé xíu thôi, nếu thầy cho hết thì cái bụng trống trơn, còn chi để ra oai thể hiện uy quyền. Một bạn phản đối quyết liệt lối hiểu này. Rằng Chăm rất nghệ sĩ tính, nghĩa là hào hoa, chịu chơi. Anh muốn dịch câu trên theo kiểu khác, qua dị bản khác, mang ý nghĩa khác:

Sunuw đơ bauh habei – Gru si brei đa ka o hacih.
Bùa bé chỉ bằng củ khoai – Thầy muốn cho sợ [ai] chưa sạch.

Nghĩa là, thầy muốn ban phát lắm, nhưng sợ đầu óc trò không mang vác nổi, hay tâm trò chưa tẩy sạch tham sân si, sẽ dùng chính cái bùa này làm điều bậy bạ. Ý này tôi đã một lần đề cập trong một bài viết. Ông Thành Tín được Nưbi ban cho bài thuốc trừ rắn độc, ông không truyền cho ai, ngay cả với con. Ví ông giấu kín bí quyết để trục lợi thì miễn bàn, đằng này, ông sẵn sàng bỏ buổi cày lặn lội qua chục cây số để chữa trị vô vị lợi cho người bị nạn. Không phải ông không tin người, nhưng biết sao bây giờ? Đã xảy ra bao nhiêu chuyện đau lòng nơi cõi nhân gian này, ai biết được?

Đúng sai không bàn, sự thể ở đây chứng tỏ ông không mang tâm ích kỉ.

Chăm ít cho sách mượn, có lí do chính đáng của nó: văn hóa Chăm chưa trải qua kỹ thuật in ấn, có được một bản chép tay là chuyện thiên nan vạn nan. Nơi đó không ít vị ppalơm tapuk mượn rồi giấu đi. Nên, nếu bác thích thì hãy qua nhà tớ mà chép. Không hợp tình sao?

Các vị đạo sư Bà-la-môn như Vivekananda, Chandra có bao giờ giấu bí quyết đâu! Họ nói tất đấy chớ. Nói và bỏ đi. Buông bỏ, chối bỏ, cắt đứt, thả đi, phóng thích, ra đi, từ bỏ, rời khỏi, triệt tiêu, xua đuổi, dứt bỏ, nhổ bật, bứt rời… là huyền nghĩa của XẢ. Thầy không truyền dạy cho bạn, e là bạn chưa chuẩn bị tâm và trí để đón nhận. Trí chưa thông, bạn bị tẩu hỏa nhập ma như chơi. Tâm chưa sạch, bạn dùng tri thức hay bùa phép lừa người, hại đời. Có thể lắm chứ! Hãy nghĩ đến truyện cổ: Đi tìm học bán vợ, cũng đủ biết Chăm đã quý mến tri thức như thế nào, người học phải trải nghiệm thử thách ra sao.

Xả có nghĩa là buông bỏ những gì mình có, mà không tính toán, không kể số.

Năm 1992, vào Sài Gòn, tôi vô cùng kinh ngạc khi hỏi mượn của một ông anh Ariya Glơng Anak, anh đã nói rất ngây thơ rằng: Sara có gì để trao đổi không? Tôi nói không phải tôi không có nó, chỉ vì vội vào nên quên mang theo. Tôi còn có cả đống bản chép tay ở phòng trọ, anh cần gì cứ sang lấy. Khi tâm hồn ta giàu sang thực sự, ta mới dám cho, dám buông bỏ. Giàu – ta luôn giữ bàn tay mở. Để cho mọi thứ đi vào và đi ra bàn tay ta. Bàn tay ta luôn mới mẻ, mới mẻ để phong phú hơn. Còn thái độ nắm chặt một dúm, thì một dúm đó cứ còn lại mãi thế, không giàu lên được.

Xả là tự do là sáng tạo. Tự do chắc chắn không đồng hành với vô trách nhiệm.

Tự do khỏi Chúa, Phật, khỏi tất cả ý thức hệ tôn giáo và chính trị, khỏi mọi vướng bận truyền thống và định kiến. Càng tự do ta càng trách nhiệm. Khi sai lầm hay phạm tội, ta không còn đổ lỗi cho hoàn cảnh, đổ tội cho thầy, quy trách nhiệm cho truyền thống giáo dục, ta hết còn bởi-tại-vì Chúa, Phật, Allah hay bất kì đảng phái hoặc cơ chế chính trị nào ta tự nguyện quy thuộc vào.

Buông bỏ để giải thoát khỏi vướng bận cũ, những triền phược nô lệ, để dấn mình vào chân trời mới đầy tự do và sáng tạo. Nghĩa là dám đối mặt với cái không biết, kiếm tìm thách thức mới, qua đó làm phong phú tâm hồn và cuộc sống mình. Gauguin từ bỏ cuộc sống hạnh phúc gia đình trong yên ngoài ấm, rời bỏ thành phố văn minh để lên tàu thẳng hướng hòn đảo Tahiti còn hoang sơ, quyết mở hướng đi mới cho nền hội họa phương Tây đang bế tắc và tù túng giữa bao nhiêu trào lưu, trường phái.

Sự buông bỏ có thể dẫn đến thất bại, thậm chí tại họa; nhưng chính nó làm nên sự thay đổi. Từ đó, nó thổi luồng gió đại dương vào lục địa đã quá già cỗi.

Inrasara

Thomas Straub là một tác giả thành công. Ông cũng đồng thời là người sáng lập trang web http://www.Bonanzle.com, nơi bạn có thể tìm thấy mọi thứ về tự phát triển con người. Sau đây, tôi xin giới thiệu với mọi người về một bài viết của ông.

Làm thế nào để duy trì động lực mà sống một cuộc đời như bạn muốn

Mỗi ngày, những yếu tố làm chúng ta phân tâm, những lời xin lỗi do chúng ta tự tạo ra, những lí do để chúng ta từ bỏ,… cùng rất nhiều những thứ khác đang chống lại chính chúng ta, làm sao vẫn giữ được động lực để đạt được những mục tiêu của chúng ta và có những điều chúng ta muốn khi đã rời xa cuộc sống?

Nếu mục đích của chúng ta là phát triển bản thân thì việc giữ được động lực sẽ giúp đảm bảo vươn tới những mục tiêu của chúng ta cũng như hoàn thành mọi thứ khác trong cuộc sống.

Câu nói “Dành toàn bộ cho công việc và không có giải trí” từ ngày trước chắc chắn không phải là cách để bạn sống cuộc sống của mình.

Cũng như trong tất cả mọi thứ, cân bằng chính là chiếc chìa khóa

Nếu bạn tập trung quá nhiều vào một khía cạnh duy nhất của cuộc sống, sau một thời gian, bạn sẽ nhận thấy rằng các khía cạnh còn lại bắt đầu trở nên tồi tệ và có thể sẽ bị hất ra lề đường.

Sự mất cân bằng trong cuộc sống khiến con người bị áp lực và căng thẳng, cuối cùng kết thúc trong một cảm giác rằng từ bỏ sẽ thich hợp hơn là kiên trì đi tiếp trong cuộc sống.

Và khi đó có thể bạn sẽ thấy rằng việc tìm cách giữ động lực và tránh những cái bẫy do sự mất cân bằng trong cuộc sống gây ra là điều vô cùng quan trọng.

Hãy tự thưởng cho chính bạn

Công nhận bạn đã làm việc chăm chỉ và những thành quả bạn đã đạt được bằng cách thỉnh thoảng dành thời gian để thưởng cho chính mình là một điều quan trọng

Nếu trong cuộc đời, không có ai muốn làm điều đó cho bạn thì hãy trở thành người hâm mộ cuồng nhiệt nhất của chính mình, người ủng hộ mạnh mẽ nhất của chính mình và người bạn tốt nhất của chính mình.

Tự dành cho mình những phần thưởng nho nhỏ để kỉ niệm những thành quả của mình sẽ giúp làm tươi mới lại tâm hồn bạn, giữ cho bạn một nguồn năng lượng tinh thần mạnh mẽ và tích cực.

Hãy giải phóng trí tưởng tượng của bạn

Ngay bây giờ, tôi muốn bạn ngồi xuống và suy nghĩ về tất cả những gì bạn có thể nói và làm trong suốt cả ngày để thúc đẩy chính bạn. Ví dụ như, những thứ có thể thúc đẩy bạn đến nơi làm việc, lau dọn nhà cửa, và nói chung là về bất cứ thứ gì.

Rõ ràng rằng kĩ năng thúc đẩy bản thân đang ẩn sâu bên trong con người bạn, chính nó đã kéo bạn đọc bài báo này!

Bạn đã có chìa khóa … và giờ đây bạn chỉ cần dùng nó để giải phóng khả năng của chính bạn! Chỉ cần luyện tập và sau đó thực hành kĩ năng này nhiều lần cho đến khi nó trở thành một thói quen tự động.

Một vài ý tưởng có thể giúp bạn thúc đẩy bản thân

Hãy thử nhắc nhở mình về phần thưởng cuối cùng

Hãy đi và tạo động lực cho những người khác. Điều này sẽ củng cố thêm kĩ năng để thúc đẩy chính bạn khi bạn thực hiện.

Hãy tự khen về những gì bạn đã hoàn thành. Điều đó tăng cường tính tự trọng và lòng tự tin của bạn.

Sự mạo hiểm chẳng bao giờ là dễ bắt đầu cả! Có thể làm được điều này đã là đáng khen rồi.

Sự thật đáng buồn của thế giới này là quá nhiều người dành cả cuộc đời họ để ước họ có thể chiến thắng nỗi sợ cố gắng một vài bước đi dũng cảm có thể khiến cuộc đời họ trở nên tốt đẹp hơn.

Hãy học thói quen tự thúc đẩy bản thân. Hãy để những phần thưởng và kết quả của tương lại mở ra phía trước bạn.

Thật không đáng để phải kết thúc cuộc đời trong vô vàn những điều nuối tiếc.

Nguyễn Hồng Hải dịch
.

How to Stay Motivated to Live the Life You Want

By Thomas Straub

Distractions, excuses, reasons to quit… with so much working against us everyday, how do we stay motivated to achieve our goals, to get what we want out of life?

If our goal is to improve ourselves, then surely staying motivated will help ensure our success in reaching our goals, as well as in accomplishing everything else in life.

The old adage “All work and no play” is certainly not the way to live your life.

As in all things, balance is the key.

When you focus on only one aspect of your life too much, you eventually find that other aspects in your life start to suffer and can get placed to the wayside.

Imbalance in your life causes one to feel pressure and stressed, eventually culminating in a feeling that giving up would be preferable to perseverance in life.

You can see then, that it is imperative to find ways to stay motivated and avoid the trap that is caused by imbalance in your life.

Reward yourself.

It is important to acknowledge your hard work and achievements by taking the time to reward yourself from time to time.

If you do not have anyone in your life who is willing to do it for you, then become your own biggest fan, your own biggest supporter, your own best friend.

Giving yourself little awards to celebrate your accomplishments will refresh your spirits and keep your mental energy high and positive.

Let your imagination go.

Right now I want you to sit back and muse over the things you say and do all day long to motivate yourself. For instance, the things that motivate you to go to your job, to clean up around the house, to just about anything at all.

Obviously, you already have this skill of motivating yourself deep inside you; after all it pushed you to read this article!

You already have the key… you just need to use it to unlock your potential! Just exercise this skill, and then practice it over and over until it becomes an automatic habit.

Some ideas that can help you motivate yourself.

Try reminding yourself of the final reward.
Go and motivate others! This reinforces the skill to motivate yourself when you do it.
Praise yourself for your accomplishments. This reinforces your self-esteem and self-confidence.
Big risks are not easy to take on! Being able to do this is praiseworthy in and of itself.
The sad fact of the world is that too many people live their whole life wishing they could conquer their fear of attempting some brave move that could change their lives for the better.

Learn the habit of motivating yourself and let a future of rewards and accomplishments open before you.

It’s not worth ending up with a pile of regrets later in life.

Cái Tôi từ đâu đến?

Marianne Williamson định nghĩa rằng “Cái Tôi theo nghĩa đen là một suy nghĩ đầy lo sợ”.

Là những đứa trẻ, chúng ta được dạy trở thành những đứa con trai và con gái “tốt”, điều đó dĩ nhiên hàm ý rằng chúng ta đã không tốt. Chúng ta được dạy rằng chúng ta là người tốt khi mà chúng ta quét nhà, hay có điểm cao. Rất ít trong chúng ta được dạy rằng chúng ta cơ bản là người tốt. Rất ít trong chúng ta có được một sự chấp nhận vô điều kiện, một cảm giác rằng chúng ta giá trị vì những gì chúng ta vốn có, chứ không phải là những việc chúng ta làm. Đôi khi, trong thực tế, những người yêu thương chúng ta nhất là người cảm thấy có nhiều trách nhiệm nhất trong việc rèn luyện chúng ta cách đấu tranh.

Tại sao? Bởi vì thế giới như nó là thế, khó khăn, và họ muốn chúng ta trở thành người tốt. Chúng ta phải trở nên điên cuồng như thế giới, hoặc chúng ta không bao giờ vừa vặn với nó cả. Chúng ta phải phấn đấu, lấy điểm, đi học ở Havard. Điều kì cục là chúng ta đã không học nguyên tắc từ quan điểm của mình, và cũng như thế đó là một sự thay thế kì cục cảm giác về sức mạnh ra khỏi bản thân và phụ thuộc vào các nguồn lực bên ngoài. Cái mà chúng ta đánh mất là cảm giác về sức mạnh của riêng ta. Và cái mà chúng ta học là nỗi sợ hãi, sợ hãi rằng chúng ta không đủ tốt, theo cách mà chúng ta sống.

Trích A Return to Love: Reflection on the Principles of A Course in Miracles

Làm thế nào để từ bỏ được cái Tôi?

Chúng ta đều được dạy để cho tâm trí ra quyết định chứ không lắng nghe trái tim mình. Trí óc của bạn, cuối cùng, là một cỗ máy kinh khủng và có thể làm được mọi thứ. Sự càn thiết thể hiện quan điểm của bạn về một chủ đề được đưa ra bởi vì bạn biết là nó sẽ đúng, mặc cho mọi người có lắng nghe hay không. Bỏ qua cảm xúc của những người khác bởi vì hành động của bạn là “hành động đúng”. Đây là những ví dụ cho thấy sự thể hiện của cái Tôi, và cần bạn kiểm soát chúng. Tiếng nói của con tim không có một chỗ đứng nào.

Vì thế cởi bỏ cái Tôi là một quá trình khó khăn, thậm chí đầy sợ hãi. Nhưng không còn cái Tôi nữa là một điều tuyệt vời. Nó giúp chúng ta đến gần trái tim hơn và cho phép chúng ta cảm thấy nhiều hơn chúng ta đã từng.

Một cách để bắt đầu quá trình này đó là nhận ra khi nào cái Tôi của bạn bắt đầu diễn ra. Có thể đó là lúc bạn muốn sửa sai ai đó, giải thích quan điểm của họ là sai (theo cách nghĩ của bạn), nếu bạn cảm thấy tức giận ai đó về những hành động của họ đối với bạn. Hãy thừa nhận những cảm giác này với bản thân, dù đó là sự lẫn lộn, tức tối, ghen ghét, hoảng loạn, ở bất cứ hình thức nào. Hãy chỉ cảm thấy chúng chảy qua người bạn. Đừng hành động. Chỉ cảm nhận thôi. Không cho bản thân bạn phản ứng hay đánh giá. Hãy kệ chúng. Dần dần qua thời gian cái Tôi sẽ không trở nên mạnh nữa và sẽ bất đầu sự nắm giữ của nó trong trái tim bạn. Điều đó không chỉ giúp bạn nhận thức được cái Tôi của bạn xảy ra thường xuyên như thế nào, mà còn làm cho bạn ngạc nhiên vì bạn cảm nhận được bản thân mình nhiều hơn theo một cách hoàn toàn khác. Và an bình sẽ ở trong bạn khi mà cái Tôi dần biến mất.

Lisa C Moore, What is Ego, http://ezinearticles.com/?What-is-Ego&id=1465886

Hoàng Khánh Hòa tổng hợp

Tuyên truyền áp đặt một chiều tức là đã “bạo động” rồi. Như thể con ngựa bị che kín hai bên để chỉ thấy một lối duy nhất ở phía trước, ta đòi hỏi đối tượng nhìn một chiều duy nhất về vấn đề, sự việc nào đó. “Bạo động” nguy cơ đẩy con người vào cuộc chiến đẫm máu hay chia rẽ nghiêm trọng. Trong khi tinh thần triết học luôn đòi hỏi cái nhìn mở, đa diện và đa chiều.

Con người sinh ra để sống, chứ không phải cúi đầu làm theo một điều gì đó, nhân danh một ý thức hệ nào đó, một tín điều hay chủ thuyết nào đó. Con người sinh ra để sống cuộc sống của mình, chứ không phải để nghe theo mệnh lệnh của bất kì đấng nào, lãnh tụ hay nhà cách mạng nào, dù ông/ bà ta có vĩ đại tới đâu đi nữa! Sinh chỉ một lần và sống chỉ một lần đời sống của chính mình.

Camus: “Một cuộc đời không là gì cả, một cuộc đời là tất cả”! Đó là biện chứng đẹp về ý nghĩa cuộc đời.

Vài nhà văn nghĩ rằng tôi cổ xúy cho trào lưu văn chương hậu hiện đại Việt, tôi nói: không! Sáng tác hậu hiện đại Việt xuất hiện trước khi tôi viết về nó. Đúng hơn, tôi “lập biên bản” khi nó đã có mặt. Như tôi đã ứng xử với các trào lưu, hệ mỹ học khác. Nghĩa là tôi đối xử công bằng với mọi trào lưu văn học. Ngay cả với mỗi trào lưu, tôi cũng đã xử sự rất công bằng với chính nó.

“Lập biên bản có nghĩa là chấp nhận mọi hiện tượng văn chương xảy ra trong thời đại ta đang sống. Bày nó ra như nó là thế, tìm hiểu triết lí trên đó thơ văn đó nảy sinh… Các quan điểm sáng tác ấy chưa hẳn đã cùng lối nghĩ của tôi hay tôi đã đồng tình hoàn toàn với nó, nhưng tôi cố gắng nhìn nhận nó như là thế”.

“Nhìn nhận nó như là thế”, chứ không phải bằng quan điểm độc đoán của tôi, để buộc người khác nhìn theo cách nhìn của tôi. Đó là cái nhìn công bằng và rộng mở. Độc giả chưa biết gì về tác phẩm, tôi dẫn họ đến với tác phẩm đó trong tâm thế mở, tránh diễn giải mang tính áp đặt, mà chỉ bày nó ra. Từ đó, độc giả thưởng thức nó theo kiểu của mình, mà không bị chi phối bởi các nhận định của tôi.

Trong cuộc sống, với con cái cũng vậy. Nếu có ghét ai (trong đời sống không thể tránh chuyện hỉ nộ ai lạc), bạn không phải lộ ra cho con cái biết. Chúng cứ đến với đối tượng đó, như tờ giấy trắng. Còn nếu bạn áp đặt cái nhìn của bạn lên tâm trí con cái, là bạn đã bạo động rồi. Con bạn sẽ nhìn đối tượng qua con mắt của bạn chứ không phải của chính nó. Làm như thế, xét về tính thực dụng thì có thể gây hại cho bọn trẻ. Vì nếu đó là kẻ xấu, con bạn sẽ bị lợi dụng. Còn đợi nó rút kinh nghiệm thì đầu nó bị sứt mẻ rồi. Thế nhưng, nhìn từ khía cạnh triết học và nhân văn, bọn trẻ sẽ học được rất nhiều điều, qua va chạm và tiếp xúc.

Tôi gọi đó là tinh thần phi tuyên truyền trong đời sống hàng ngày.

Tuyên truyền bất cứ về cái gì là diễn giải và áp đặt để gây nơi đối tượng một niềm tin. Hậu hiện đại chống lại tinh thần đó, và quyết giải tán nó. Đó là tinh thần dân chủ mới.

Inrasara

Thế giới ngày nay trở nên nhỏ bé hơn bao giờ hết, khi mà bạn chỉ cần một chiếc máy tính nối mạng Internet, bạn có thể làm việc, nói chuyện với bạn bè hay đối tác ở khắp nơi. Khoảng cách địa lý đã được thu hẹp lại rất nhiều. Nếu biết cách tận dụng sức mạnh của Internet, bạn sẽ ngày càng có nhiều cơ hội gặp gỡ những người thú vị và nhiều người cũng biết đến bạn hơn.

Khi Internet chưa ra đời, bạn chỉ được biết đến qua cộng đồng nhỏ mà bạn có các giao tiếp trực diện hàng ngày: khu phố, công ty, trường học vv…Sẽ khó có thể tưởng tượng được là một bạn học sinh bình thường ở Việt Nam lại kết bạn với một bạn trẻ ở nước Úc xa xôi. Và đôi khi, thật khó khăn để tìm được một người bạn đồng quan điểm và chí hướng trong đám đồng nghiệp ở cơ quan hay bạn bè ở lớp. Nhưng ngày nay, Internet mang đến cho bạn rất nhiều cơ hội và lựa chọn.

Internet là một phương tiện tốt để bạn thể hiện con người mình đầy đủ hơn, và nhiều người sẽ biết đến bạn, hiểu được bạn thông qua những kinh nghiệm, kiến thức và cách mà bạn chia sẻ. Một người thầy của mình còn nói rằng, “bây giờ search tên mình trên google mà không có gì nghĩa là ta không tồn tại”, để thấy rằng sự hiện diện của bạn trên Internet quan trọng đến mức nào. Có thể nói đó là môi trường sống thứ hai của bạn.

Với Internet, bạn có thể hiện diện ở khắp mọi nơi trên thế giới này. Tham gia các forum có hàng ngàn thành viên. Chia sẻ các bài viết trên blog hay website riêng mỗi ngày với hàng trăm người đọc. Bằng cách đó, bạn không chỉ vẫn có được một cộng đồng vật lý quanh mình như trước, mà còn xây dựng một hình ảnh về bản thân ở nhiều góc độ khác nhau.

Vì thế, đừng lo rằng bạn không tìm được một đối tác ưng ý hay không có người đồng ý tưởng trong các dự án sắp tới. Đừng lo rằng bạn đang đi một mình trên con đường du học hay kinh doanh đầy chông gai.

Hãy để cho nhiều người biết đến bạn qua Internet và tỏa sáng như một ngọn nến lớn. Và nhớ rằng, những gì bạn nói ra ngày hôm nay trong thế giới Internet là hình ảnh phản chiếu con người thật của bạn.

Nếu bạn muốn chân thành, hãy nói lời chân thành. Nếu bạn muốn trí tuệ, hãy nói lời trí tuệ. Nếu bạn muốn vui vẻ, hãy nói lời vui vẻ.

Và bạn sẽ không chỉ còn được biết tới như một người thanh niên trẻ giỏi chuyên môn ở công ty, một người con hiếu thảo ở nhà, một công dân tốt ở khu phố. Hàng ngàn người khác ở khắp nơi sẽ còn biết đến bạn là một người yêu âm nhạc và biết nhiều bản nhạc hay, một người sâu sắc và tử tế thích giúp đỡ cộng đồng, một doanh nhân tiềm năng vì có nhiều ý tưởng táo bạo.

Trong số đó, chắn chắn là bạn sẽ tìm thấy những người bạn đồng hành tương lai.

Hãy tỏa sáng theo cách của mình và chúc bạn may mắn nhé.

Hoàng Khánh Hòa

Hai câu chuyện

Chuyện 1. Năm 1977, ông thầy cũ ghé nhà tôi tại Caklaing thấy tôi đang ôm cuốn L’Être et le Temps của Heidegger, chợt nhăn nhó:

– Trời đất! Thiên hạ đang chết đói mà mầy lại đi đọc triết! Mầy sống bằng không khí à?

Thế là ông thầy lên lớp tôi một hơi về phải học biết thế nào là thực tế, thực tiễn. Tôi im lặng chịu đựng, không một lời cãi lại. Đợi cho ông qua cơn thuyết giáo, tôi mới thủng thẳng hỏi: Thầy có biết mình đang sống dưới chế độ nào không?

– Chủ nghĩa xã hội, đương nhiên.
– Thế chế độ này do ai lập nên? Không phải Hồ Chí Minh sao?
– Thì đúng rồi!
– Mà Hồ Chí Minh là ai? Ông có phải học trò của Lênin, và học thuyết Lênin chẳng phải xây dựng trên nền tảng triết học của Karl Marx? Mà Marx là ai chứ? Ông ta hẳn nhiên là đại triết gia rồi…

Ông thầy nín thinh, tôi tiếp: Con người là cây sậy suy tư… Chỉ cần một làn gió cũng đủ giết chết con người. Nhưng làn gió kia khi giết chết con người, nó không hiểu, còn con người thì hiểu. Pascal đấy, chắc thầy chưa quên. Đây là chế độ đang tác động đến chính cuộc sống của em và mọi người xung quanh em, em là con người, em cần hiểu nó. Hiểu đến nơi đến chốn. Vậy thôi.

Chuyện 2. Năm 1991, một trí thức Chăm từ ngoại quốc về, bên cạnh số người chạy theo cũng có không ít vị chống. Chống và nói xấu ông ta sau lưng. Sự việc vừa xót xa vừa buồn cười. Tôi thử im lặng quan sát. Sau một thời gian ngắn, không ít kẻ chạy theo ông quay lại nói xấu ông. Tôi nói với một bạn trẻ: Cả chạy theo hay nói xấu đều xuất phát từ thiếu hiểu biết. Trong khi trí thức là kẻ hiểu biết, kẻ biết để cho tâm TRÍ mình luôn ở tình trạng THỨC.

Đâu riêng Chăm, quần chúng nhân loại nói chung thiếu chất trí thức. Thiếu, nên dễ bị tuyên truyền làm lung lạc. Ngụ ngôn Trung Quốc: Mẹ Tăng Sâm dạy và rất tin con, khi lần đầu tiên có người đến báo: “Tăng Sâm giết người”, bà chỉ im lặng cười khẩy; lần thứ hai bà nghe ngờ ngợ; đến lần thứ ba thì bà phải bỏ dở công việc chạy ra ngoài xem thật hư thế nào? Ai dè, đó là tên trùng tên.

Các nhà chính trị hoạt đầu thường lợi dụng tính thiếu trí thức đó của công chúng, càng lợi dụng. Vô hình trung, chúng ta trở thành con rối lúc nào không hay.

Hai năm qua vài “trí thức” trong cộng đồng hay nhân danh dân tộc để kết án chú này phản bội truyền thống, bác kia xấu xa. Họ nói mãi, thế nào cũng có kẻ tin. Gặp trường hợp như thế, đòi hỏi trước hết là, bạn phải biết đặt câu hỏi với người phê phán: Anh/ chị là ai? Ai cấp giấy phép cho anh/ chị có quyền “nhân danh” dân tộc? Nguyên động lực nào anh/ chị phát biểu câu đó? Anh/ chị có quan hệ “nợ nần” gì với đối tượng bị phê phán không? Và phê phán với thâm ý gì?

Tôi gọi đó là tinh thần hoài nghi mang tính triết lí.

Hỏi như thế, là bạn đã đặt bản thân kẻ phê phán và vấn đề bị phê phán vào tư thế phải được xét lại; qua đó bạn khiến đối tượng mất tự tin và lúng túng. Bước tiếp theo là, bạn bình tâm tìm hiểu phía bên kia: Đối tượng bị phê phán đó có thật sự hành xử như thế không? Đâu là tang chứng vật chứng? Nếu có, sự thể có đáng bị lên án nặng nề như vậy không? Khi nghe sự phê phán đó, họ đã phản ứng hay tự biện minh thế nào? Bạn hãy lắng nghe họ giải minh.

Vậy là bạn không bị nhồi sọ một chiều mà nhận được thông tin từ cả hai phía. Dĩ nhiên, nếu sự thể động cập đến chuyên môn, bạn cũng cần sự hỗ trợ của các chuyên gia uy tín. Uy tín và đạo đức. Bạn tham khảo thông tin từ nhiều phía khác nữa. Sau cùng, qua tổng hợp và phân tích, bạn có thể đưa ra ý kiến của riêng bạn.

Đó chính là tinh thần tư duy độc lập. Bạn không phải nghe theo, tin theo, nói hùa theo bất kì ai cả! Bạn đủ khôn lớn để phán xét mọi việc.

Làm như thế, chẳng những bạn minh oan được cho đối tượng bị phê phán thôi mà còn giúp chính mình nữa. Bởi vì nếu không tự tạo cho mình tinh thần phản biện, thiệt thòi về phần bạn là chính. Bạn mất cơ hội để nhận biết sự thật, từ đó bạn luôn chịu thao túng của tuyên truyền một chiều. Của báo chí hay của dư luận. Bạn giống thứ thân cây mềm yếu nghiêng ngả theo chiều gió, thành nô lệ của tuyên truyền và không tránh khỏi bị lợi dụng. Không phải lợi dụng tiền bạc bạn mà lợi dụng tâm hồn bạn, lợi dụng sự ngây thơ của tâm trí bạn.
Chỉ khi nào bạn biết độc lập tư duy, bạn mới trở thành người lớn, trở thành chính bạn.

Sự thể này nói lên thái độ công bằng đối với mọi thành phần trong xã hội, tránh cho cá nhân bị nhìn một cách bất công. Sự bất công này dễ đẩy đối tượng đến tình trạng tuyệt vọng hay có phản ứng ngược lại, tác hại đến xã hội không ít. Nếu vài người học biết ứng xử như thế, mọi hiểu lầm to lớn đến đâu cũng được vượt qua dễ dàng.

Inrasara