Speech is the mirror of the soul; as a man speaks, so he is. –Publilius Syrus
(Lời nói là tấm gương phản chiếu tâm hồn, bạn nói thế nào, bạn là người thế ấy.)

Kind words are short and easy to speak, but their echoes are truly endless– ( Mother Theresa)
(Những lời nhân ái ngắn và dễ nói, nhưng âm vang của những lời ấy vô tận.)

CẢI THIỆN QUAN HỆ

Hôm nay ngày 1/ 4 , Ngày Cá Tháng Tư, Ngày Nói Dối vui nhộn. Mặc dù là một người thích đùa, nhưng tôi không nghĩ ra được trò đùa nào cho hôm nay. Thay vào đó, tôi tin rằng thật thà là tốt nhất (“Honesty is the best policy “).

Những lời nói thực sau đây trong từng trường hợp cụ thể có thể đem đến niềm vui cho chúng ta trong các mối quan hệ với bạn hữu, gia đình …

BA TỪ NGỮ GIÚP CẢI THIỆN CÁC QUAN HỆ

Có nhiều cách ta có thể làm để cải thiện các mối quan hệ của chúng ta. Trong thời buổi cơ chế thị trường, giá trị vật chất lên ngôi, nhiều người thường chọn những món quà đắt tiền như một cách bày tỏ tình cảm, để tạo nên các mối quan hệ. Thực ra quà tặng không thể thay cho những hành động tiếp theo sau những lời giản dị chân thành sau đây. Khi ta nói một cách chân thành, ba từ sau trong từng hoàn cảnh có thể tạo nên những tình bạn mới, làm cho các tình bạn đã có thêm sâu sắc, và hàn gắn ngay cả những mối quan hệ đã rạn nứt.

Ba từ ngữ sau có thể là công cụ giúp phát triển và cải thiện các mối quan hệ của chúng ta

1. Để tôi/ mình…giúp

Bạn tốt thấy bạn mình (và người khác) cần giúp đỡ luôn cố gắng giúp. Khi họ thấy nỗi đau, họ làm hết sức để giúp hàn gắn. Họ tự nguyện giúp đỡ mà không cần ai nhờ cậy.

2. Tôi (Anh/ Chị / Em..) hiểu bạn( …..)

Người ta sẽ gắn bó và vui vẻ hơn khi được chấp nhận và hiểu biết. Hãy để cho người yêu, người bạn đời, hay những người bạn của bạn biết- bằng nhiều cách đơn giản và những việc nho nhỏ – rằng bạn hiểu họ.

3 Tôi tôn trọng bạn ( Anh/Em … tôn trọng em/ anh…. )

Tôn trọng là một trong nhiều cách biểu lộ yêu thương. Tôn trọng người ta yêu thương chứng tỏ rằng người ấy bình đẳng với ta. Nếu ta nói với các con như nói với người lớn, ta sẽ tạo được sự gắn bó và tin cậy như với những người bạn thân thiết . Điều này áp dụng cho mọi mối quan hệ cá nhân

4. Anh /(Em) nhớ em ( anh)

Có lẽ, và có thể cứu vãn được hay cũng cố thêm những cuộc hôn nhân nếu các cặp vợ chồng nói với nhau lời này một cách chân thành. Lời khẳng định này khiến người bạn đời biết họ được yêu thương và người chồng / vợ cần có mình. Thử nghĩ xem giữa ngày làm việc tại cơ quan, hay khi về đến nhà vào cuối buổi, bạn nghe một lời “Anh nhớ em/ Em nhớ anh“, bạn cảm thấy thế nào?

5. Chắc bạn đúng

Ba từ này rất hiệu quả trong các cuộc thảo luận. Ngụ ý của lời này là sự khiêm tốn, thừa nhận “ chắc tôi sai, hay có lẽ tôi sai”. Ta hãy đối mặt với điều này. Khi bạn tranh cãi với ai, những gì bạn nên làm là chớ quyết liệt phản bác quan điểm của người kia. Cả hai đều không muốn thay đổi quan điểm và bạn có thể làm sứt mẻ mối quan hệ giữa hai người. Khi nói “ Có lẽ bạn đúng” , câu này có thể mở rộng cánh cửa đi sâu hơn vào vấn đề. Sau đó bạn tìm cơ hội bày tỏ quan điểm của mình với người đó theo cách nào đó dễ hiểu và có thể chấp nhận.

6. Xin thứ lỗi

Nhiều mối quan hệ đã rạn nứt có thể được cứu vãn và hàn gắn nếu người trong cuộc biết nhận sai lầm và xin thứ lỗi. Tất cả chúng ta đều có điểm yếu, dễ mắc sai lầm, và có thể thất bại. Một người không nên xấu hổ khi thú thực mình có những hạn chế và sai lầm ấy.Và tìm cách khắc phục. Điều này đúng trong mọi mối quan hệ, kể cả khi cha mẹ sai lầm với con cái. Nói cách khác, hôm nay người nói ” xin thứ lỗi ” sẽ hiểu biết và khôn ngoan hơn ngày hôm qua.

7. Cám ơn bạn ( anh/ chị / em)

Lòng biết ơn là một phong cách lịch sự tuyệt vời . Những người vui sống với những tình bạn thân thiết tốt đẹp không coi nhẹ phong cách lịch sự tối thiểu. Họ sẵn sàng nói những câu nói cám ơn những cử chỉ ân cần , những việc nhỏ bạn làm cho mình. Ngược lại, những người rất ít bạn thường cũng ít bày tỏ sự biết ơn. Trong nền văn hóa Á Đông, một số người thấy không quen với những câu nói cám ơn khi có người mời mình ngồi hay nói một câu khen ngợi mình. Và thậm chí có người còn cho lời cám ơn là khách sáo khi nhận một món quà của người thân trao tặng . Điều đó không đúng

8. Tin ở tôi

Một người bạn là người bước vào và ở lại bên ta khi những người khác bỏ đi. Trung thành, thủy chung là một yếu tố quan trọng đối với những tình bạn chân thực. Đó là sợi dây tình cảm gắn bó bạn hữu. Những người có nhiều bạn tốt thường cũng là những người bạn chân tình và thủy chung. Khi gặp khó khăn, bạn tốt là người nói ”Bạn có thể tin cậy ở tôi”

9. Tôi sẽ đến

Nếu bạn đã từng phải gọi một người bạn đến vào lúc nửa đêm, để giúp đưa một đứa con hay người nhà, hoặc chính bạn đến bệnh viện, hay khi xe của bạn chết máy cách nhà vài cây số, bạn sẽ hiểu giá trị của câu nói đơn giản “ Mình sẽ đến”. Sự có mặt là tặng phẩm lớn nhất ta có thể trao cho nhau. Khi chúng ta thực sự có mặt cho những người khác ( gia đình, bạn bè và cả những ai cần đến ta) những sự thay đổi quan trọng diễn ra trong lòng ta và những người đó. Chúng ta được tắm mình, tươi mới hơn trong tình yêu và tình bạn. Chúng ta được bồi đắp về tình cảm và nâng đỡ về tinh thần . Sự có mặt chính là cốt lõi của phong cách lịch sự.

10. Theo đuổi nó.

Tất cả chúng ta đều là những cá thể độc đáo với những tính cách riêng. Đừng cố gắng buộc người khác tuân theo các khuôn mẫu lý tưởng của mình. Hãy ủng hộ bạn mình theo đuổi những hứng thú, sở thích của họ, dù cho những sở thích ấy rất khác với của mình. Ai cũng có những ước mơ của riêng mình. Hãy ủng hộ và khuyến khích bạn và người thân của mình theo đuổi những ước mơ đẹp ấy.

11. Anh(em) yêu em(anh) / Tôi yêu bạn

Có lẽ đây là những từ quan trọng nhất bạn có thể nói ra. Nói rằng bạn thực sự yêu thương một người là bạn đã thỏa mãn nhu cầu tình cảm lớn nhất của người đó: nhu cầu được thuộc về, được thừa nhận và trân trọng, yêu thương. Người bạn đời, người yêu, bạn, con cái, … tất cả dều cần được nghe 3 từ giản dị nhưng chân thành: “Anh yêu em / Tôi yêu bạn”Tình yêu là một chọn lựa. Bạn có thể yêu ngay khi cảm giác này tưởng như không còn nữa.

(Viết theo Pravs)

Nghe có vẻ giản đơn. Xin nhớ rằng sự chân thành và hành động tiếp theo sau của người nói rất quan trọng. Về bản thân tôi, tôi thực sự tin vào tác dụng của ngôn từ và thấy được hiệu quả của những lời này trong những mối quan hệ của tôi.

Huỳnh Huệ

Chào các bạn,

Trước đây chúng ta đã có bài Điều gì làm nên lãnh đạo và Thành tố của tuyệt vời , tóm tắt các điểm chính về lãnh đạo. Hôm nay chúng ta bắt đầu đi sâu hơn vào chi tiết, từ những điểm chính trong hai bài đó.

Lãnh đạo có lẽ là nghệ thuật sống hấp dẫn nhất cũng như mù mờ nhất của con người. Hấp dẫn vì lãnh đạo giỏi luôn luôn làm cho mọi thành viên đi theo bùng lửa trong lòng. Mù mờ vì (1) lãnh đạo tùy thuộc rất mạnh vào cá tính người lãnh đạo, và (2) vì đa số mọi người hay nhầm lẫn chức vị với lãnh đạo.

Hãy tưởng tượng đến một câu thanh niên lập quán phở. Từ “cái không”, cậu thuê nhà, sửa cửa, tìm đầu bếp hoặc tự nấu, quảng cáo tiếp thị, đón khách , nếu cần thì làm tiếp viên và chùi nhà luôn, tạo thành tiệm phở. Khi tiệm phở thành công, cậu thuê một quản lý trông coi tiệm, để cậu đến nơi khác mở thêm tiệm mới. Cậu này là lãnh đạo, và người quản lý của tiệm phở là quản lý.

1. Điều khác biệt giữa lãnh đạo và quản lý là lãnh đạo tạo từ “cái không” ra “cái có” và quản lý thì giữ cái có cho đừng mất đi thành cái không. Lãnh đạo cần tầm nhìn, cần lòng tin, cần sáng tạo, cần can đảm, cần khả năng khởi lửa trong lòng những người theo mình. Quản lý cần quy tắc, phương thức vạch sẵn, duy trì và sử dụng những phương thức này để duy trì và phát triển tổ chức.

Dĩ nhiên là ta muốn các quản lý đều có tính lãnh đạo, như vậy thì tổ chức mới có đủ năng lực sáng tạo và động lực để tiến. Tuy nhiên, các khóa học dạy kỹ năng quản lý (management) nhưng lại gọi là khóa học về lãnh đạo (leadership), làm hại nghệ thuật lãnh đạo rất nhiều, vì làm cho người ta hiểu lầm là lãnh đạo chỉ là những kỹ năng quản lý.

Khác biệt giữa quản lý và lãnh đạo cũng thường là khác biệt giữa lãnh đạo và chức vị. Các chức vị trong các tổ chức là các chức vị quản lý. Lãnh đạo có thể có chức vị, như là giám đốc hội đồng quản trị, nhưng thông thường là không có chức vị, như người chủ quán phở mới mở, tự mình phải làm đủ mọi chuyện từ chỉ huy và giao tiếp đến quét nhà. Chức vị thông thường nhất cho lãnh đạo là “người sáng lập.”

Bất cứ người nào thành lập môt dự án nào đó, một nhóm nào đó, như là “Thanh niên ái quốc tranh đấu cho cà phê vỉa hè” :-), thì đương nhiên là lãnh đạo của dự án đó, của nhóm đó, mà chẳng cần ai cho mình một chức vị lãnh đạo nào cả. Lãnh đạo là một vai trò tự nhiên nằm trên vai của người lãnh đạo, hoàn toàn không lệ thuộc vào chức vị của tổ chức. Người có “chức vị lãnh đạo” có thể là lãnh đạo thực của tổ chức đó, hoặc cũng có thể chỉ là bù nhìn nếu các thành viên chỉ nghe theo lời của một người khác, tức là người “lãnh đạo thực sự”, dù rằng người này chỉ có chức vị “phó thường dân” trong tổ chức.

2. Điều quan trọng nhất cho lãnh đạo là phải biết mình và quản lý được chính mình. Nếu không biết ngay cả mình thì không biết được ai cả, nếu không quản lý được cả mình thì không quản lý được ai cả, làm sao làm lãnh đạo được? Biết mình và quản lý mình thực ra chỉ là một việc, vì nếu ta thực sự biết ta đương nhiên là ta tự quản lý ta được.

Đó chính là làm chủ được tất cả mọi sinh hoạt tri thức và cảm tính của mình. Biết khi nào cơn giận muốn đến, tại sao nó muốn đến, và có khả năng chận nó lại, không cho nó phủ chụp lên mình, vì “giận mất khôn”, làm sao dẫn đường cho ai được?

Tất cả mọi loại cảm xúc—thành kiến, nóng giận, sợ hãi, bảo thủ, yêu, ghét, v.v..— đều có có thể làm cho ta mất thông minh, đều phải được nhận diện, chận đứng và quản lý. Nêu không thì không thể thành lãnh đạo khá được. Một cái tâm luôn luôn tĩnh lặng và bình tĩnh là điều tiên quyết của lãnh đạo. Ngay cả trong các võ đường khi xưa, ngoài giờ chạy nhảy đấm đá, ngồi thiền tập hít thở, tập đầu óc tĩnh lặng, được con nhà võ gọi là tập khí công, là điều quan trọng nhất trong võ học chính tông (Ngày nay, phần nhiều các võ đường không hiểu mức quan trọng của việc này). Tiếng đồn là tập khí công cách đó thì công lực sẽ tăng tuyệt đỉnh. Thật ra, cái chính của ngồi thiền như vậy là để tâm tĩnh lặng, không thể nhảy choi choi vì giận, vì sợ, hay vì gì cả. Thông thường khi gặp nguy hiểm, adrenaline tăng đột ngột và làm cho não bộ ta không còn sáng suốt như lúc thường. Tập tâm tĩnh lặng để adrenaline không thể làm cho ta thành u tối là điều tiên quyết của võ học, và tiên quyết cho tướng trên chiến trường. Tướng mà giữa chiến trận mịt trời tâm vẫn lặng như mặt hồ thu, thì rất khó thua.

3. Lãnh đạo phải tự có lửa trong lòng, vì lãnh đạo phải tự động viên mình và động viên người khác. Thông thường chẳng mấy ai động viên lãnh đạo vì (1) người lãnh đạo có tầm nhìn thường làm các việc chẳng có nghĩa lý gì (nếu không nói là điên) đối với đa số người, và (2) lãnh đạo cứ phải động viên mọi người thường xuyên, nên chẳng ai nghĩ là chính lãnh đạo cũng cần được động viên. Vì vậy, lãnh đạo phải có lửa rất mạnh trong lòng. Cho nên, yêu một cái gì đó, đam mê một cái gì đó, mơ ước đắm đuối một điều gì đó, là một thành tố không thể thiếu trong lãnh đạo. Và nếu ta gạt bỏ đam mê của mình và sống cái đam mê của người khác, dù người khác đó là cha mẹ, thì rất khó để có đủ lửa làm lãnh đạo.

Ở đây ta dùng các từ rất nóng, như đam mê, say đắm, để nhấn mạnh đến sức mạnh của điều tạo ra lửa trong lòng. Nhưng đam mê này không nhất thiết phải hừng hực như lửa, mà nó có thể là một ước muốn rất mạnh mẽ nhưng tĩnh lặng và dịu dàng, như đam mê đi tu hay đam mê hy sinh cuộc đời lo cho các người nghèo nơi thôn ấp. Thực ra, như đã nói trên, quản lý tâm được tĩnh lặng là điều kiện tiên quyết cho lãnh đạo, cho nên nếu ta đam mê mạnh nhưng tâm ta cứ nhảy chồm chồm vì đam mê đó, thì ta chưa đủ khả năng lãnh đạo. Phải có ước muốn và quyết tâm rất mạnh, nhưng vẫn quản lý được tâm tĩnh lặng, như vậy mới là lãnh đạo.

4. Lãnh đạo phải có mục đích. Đây còn gọi là tầm nhìn, nếu ta muốn ám chỉ mục đích xa hơn là một hai năm. Lãnh đạo là dẫn đường, mà dẫn đường thì đương nhiên là phải biết đi đâu. Mà đi đâu, thì đó là quyền và nghĩa vụ của người lãnh đạo. Mình cứ muốn đi đâu trước, rồi gọi mọi người đi theo, ai muốn đến cùng nơi thì sẽ theo mình, ai không muốn thì không theo. Đây là điều rất quan trọng trong lãnh đạo. Ví dụ, Gandhi muốn dành độc lập bằng đấu tranh bất bạo động. Có rất nhiều người Ấn lúc đó chủ trương bạo động. Nếu Gandhi nghe theo họ, và thay đổi đường lối thì đó không còn là Gandhi nữa. Lãnh đạo phải đặt mục tiêu, và mọi người đi theo lãnh đạo.

Nhưng tại sao ta hay nghe nói lãnh đạo phải đi theo dân? Đi theo ở đây là đi theo ước muốn và rung động của dân—dân muốn công ăn việc làm, không bị áp bức, con cái có trường học, khi bệnh có bệnh viện, có quyền giữ tài sản, v.v… Phục vụ những ước muốn này là “đi theo dân”. Còn xuất cảng/nhập cảng thế nào, tổ chức giáo dục thế nào, tổ chức phát triển thế nào, đó là mục tiêu của lãnh đạo. Thủ tướng không thể nói với các bộ trưởng, “Muốn làm gì đó thì làm.” Thủ tướng phải có đường đi rõ ràng để các bộ trưởng cùng đi trong đường đó. Tương tự như thế, người sáng lập một nhóm bạn trẻ phải biết là mình muốn lập nhóm để làm gì thì mới có thể kêu gọi bạn bè gia nhập được.

5. Lãnh đạo phải có hấp lực tự nhiên. Tự nhiên tức là tự mình mà có, không cần các trò quỷ quái hay tiếp thị rẻ tiền. Lãnh đạo là dẫn đường cho một nhóm người, đương nhiên là phải có hấp lực để người theo mình. Nhưng hấp lực đó từ đâu mà có?

Đương nhiên hấp lực đến do mục đích và hăng say (lửa) của mình, nhưng nó còn lệ thuộc vào một số yếu tố khác.

• Những giá trị mà mọi người ưa thích: Nói chung, ta có thể nói ai cũng quý trọng nhân lễ nghĩa trí tín, tạm dịch (không hoàn toàn chính xác) là lòng thương người, lễ độ, lòng trung thành, trí tuệ, và thành thật. Người có những cá tính này đương nhiên là có nhiều người yêu.

Tuy nhiên, người ta lại rất ghét đạo đức giả, hoặc “tự xem là đạo đức” (self-righteous), hoặc máy móc. Cho nên nếu miệng nói nhân lễ nghĩa trí tín để chỉ đạo đức giả thì thiên hạ ghét. Hoặc cứ xem ta là người đạo đức hơn thiên hạ, cũng không ai ưa. Hoặc cứ dùng đạo đức công thức máy móc như rôbô, cũng rất đáng chán.

Nói chung là nếu ta nhân lễ nghĩa trí tín thật trong lòng, và đừng mang nhân lễ nghĩa trí tín của ta ra mà đo người khác và phê bình người khác, nếu ta khiêm tốn và thành thật với những khuyết điểm của mình một tí, thì ta sẽ có hấp lực tự nhiên. Và vì là hấp lực tự nhiên, nên nó tự nhiên mà có. Nếu ta cố cho có, thì không có được, mà nếu có thì cũng không “tự nhiên.”

• Càng mở rộng cửa lòng ta thì nhiều người càng dễ vào. Con người của ta phong phú hơn chỉ là cái tên và chức vụ– ta có gia đình, con cái, sở thích cá nhân (ẩm thực, âm nhạc, phim ảnh, thơ phú, v.v..), lo lắng, quan tâm,… Người khác càng hiểu con người cá nhân của ta, càng dễ cho họ yêu ta. Ngược lại, ta càng quan tâm vào đời tư của người khác, càng dễ cho ta yêu họ. Dĩ nhiên quan tâm vào đời tư không có nghĩa là xâm phạm vào đời tư của người khác. Khi mình cảm thấy người ta có vẻ ngại là mình chúi mũi hơi sâu thì dừng lại ở đó.

6. Lãnh đạo phải tự tin. Vì lãnh đạo có tầm nhìn thì thường thấy cái mà người khác không thấy, cho nên thường là lãnh đạo không có thầy dìu dắt trong công việc của mình. Vì vậy, tự mình phải mần mò, thử từng bước một trên cuộc hành trình. Tính toán sai và sửa sai là chuyện thường. Nhiều người khác sẽ cho rằng mình sẽ thất bại, vì sai hơi nhiều. Nhưng mình phải tự tin vào quyết tâm của mình. Quyết tâm phải thành công là sẽ thành công. Không có quyết tâm này, không lãnh đạo được. Tự tin tạo nên quyết tâm và can đảm, không sợ thất bại.

7. Lãnh đạo là phục vụ: Leader is servant. Đây là một mô hình mà mọi “lãnh đạo” đều nói và chẳng mấy người làm. Theo mình nghĩ, nếu một cậu bé đánh giầy đang đáng giầy cho ta và ta lỡ tay làm đổ cà phê trên chiếc dép của cậu bé, nếu ta không xung phong mang chiếc dép đi rửa, thì ta không có khả năng phục vụ. Phục vụ có nghĩa là làm việc kiểu tiếp viên nhà hàng, hay bé đánh giày phục vụ khách. Dĩ nhiên là lãnh đạo quốc gia thì không có thời giờ phục vụ trong nhà hàng, nhưng nếu ông ta không sẵn sàng làm tiếp viên hay đánh giày khi có dịp, thì ông ta chưa đủ chín mùi tâm linh (spiritual maturity) và mọi “phục vụ” của ông ta chỉ là “dịch vụ đầu môi” (lip service).

8. Mọi chúng ta đều là lãnh đạo và đều là người đi theo. Trong cách sống bình đẳng và nâng đỡ nhau ngày nay, ai trong chúng ta cũng đều là lãnh đạo (leader). Cứ khởi động một dự án, thành lập một nhóm, dạy vài học trò, đương nhiên là lãnh đạo. Và ai trong chúng ta cũng là người đi theo (follower). Nếu ta ở trong một nhóm do người khác lãnh đạo, thì ta là người đi theo. Trong mô hình mạng lưới ngày nay, được Internet hỗ trợ mạnh mẽ, tất cả chúng ta lãnh đạo nhau và theo nhau, trong nhiều dự án khác nhau. Mô hình kim tự tháp, với một lãnh đạo cao nhất ở trên, rồi nhiều cấp thấp hơn đi xuống từ từ, còn lại rất ít trong xã hội. Ngay cả trong các đại công ty, mô hình kim tự tháp gần như biến mất. Người ta hay nói đùa (nhưng có thật) là sơ đồ tổ chức các công ty ngày nay chỉ có hai hàng—hàng đầu tổng giám đốc, hàng nhì tất cả mọi nhân viên của công ty.

Vì vậy mỗi người chúng ta, già trẻ nam nữ, đều cần có tự tin, đứng lên tổ chức các hoạt động lợi ích cho xã hội và làm lãnh đạo trong hoạt động đó, đồng thời hăng hái đi theo ủng hộ các lãnh đạo khác trong các hoạt động khác. Tất cả đều hỗ trợ nhau tiến bước đưa nước nhà tiến về phía trước.

Lãnh đạo là sức mạnh và ước muốn nội tâm thể hiện ra hành động bên ngoài. Gốc rễ là sức mạnh bên trong, nhưng phải có biểu hiện bên ngoài mới là lãnh đạo, vì dẫn đường là phải dẫn ai đó. Vì vậy, lãnh đạo là kết hợp cao nhất của nội tâm và hành động. Nó là biểu hiện cao nhất của sức sống con người. Và bởi vì lãnh đạo là tùy ta, chứ không tùy ai thăng chức cho ta cả, cho nên ai trong chúng ta cũng nên làm lãnh đạo cho một dự án nhỏ nào đó, để vừa giúp ích cho xã hội vừa phát triển nhân cách của mình bằng phương thức tối cao.

Chúc các bạn một ngày vui vẻ.

Mến,

Hoành

© Copyright 2009, TDH
Licensed for non-commercial use