Chào các bạn,
Nếu nhìn chung quanh ta, chúng ta thấy hình ảnh của tranh chấp và chiến tranh hàng ngày—giữa các quốc gia, các khối tôn giáo, các khối chủng tộc, các khối ý thức hệ… Trong một nước thì phe chính trị này choảng nhau với phe kia, trong sở làm thì bạn bè đâm sau lưng nhau, trong gia đình thì vợ chồng cha mẹ con cái anh chị em gây gỗ nhau… Cho nên…
… Phúc cho người xây dựng hòa bình, vì họ sẽ được gọi là con Thượng đế.
Đây là câu nói của Chuá Giêsu trong Beatitudes, một trong tám phúc lớn, mở đầu Bài Giảng Trên Đồi Cao nổi tiếng. Con của Thượng đế là chức danh lớn nhất mà một người có thể có. Đối với ngài tổng thống, chẳng có chức danh nào trong thiên hạ quan trọng cho bằng “con của tổng thống.” Cho nên câu nói Beatitudes này nhấn mạnh rất rõ vai trò của xây dựng hòa bình, hay hòa giải, trong nền văn mình con người của chúng ta.
Nhưng mà muốn xây dựng hòa bình trước hết ta phải có hòa bình từ trong chính ta, phải không các bạn? Nếu ta còn thói quen hơn thua, bắt bẻ, đì nhau, cãi nhau, chưởi nhau, đánh nhau…, dù là đúng hay sai, thì rất khó để ta xây dựng hòa bình.
Muốn tránh tranh chấp và chiến tranh, qui luật ai cũng biết là “nhịn nhục và xả bỏ”. Nhưng nói thì dễ làm thì khó. Đa số mọi người sẽ nói “Nhịn nhục và xả bỏ, chỉ khi nào ĐÁNG nhịn nhục và xả bỏ.” Nhưng, chỉ một chữ “đáng” đó cũng đủ triệt tiêu hết tất cả cố gắng của ta rồi. Bởi vì, khi ta bị đụng chạm, hầu như chẳng bao giờ ta thấy “đáng” nhịn nhục và xả bỏ. Hoặc là vì “Chuyện này không phải chuyện nhỏ, không thể bỏ qua được”, hoặc “Bỏ qua nó sẽ coi thường và làm tới,” hoặc “Để yên nó sẽ làm hại đến nhiều người khác nữa,” hoặc “Không trị những người như nó thì xã hội không khá lên được”… Và, tất cả các lý lẽ này đều đúng. Vì vậy, khi chúng ta nói đến chữ ĐÁNG nhịn nhục, thì hầu như ta đã vất hết mọi nhịn nhục vào thùng rác rồi.
Vấn đề còn phức tạp hơn, vì khi ta đau đớn hay nóng giận, khuynh hướng tự nhiên của con người chúng ta là “đánh”, chứ không phải “nhịn”. Những lúc đó toàn bộ cảm xúc và suy tư của ta thiên về “đánh” hơn là “nhịn”.
Cho nên nhịn nhục hoặc xả bỏ, trong tất cả mọi truyền thống tâm linh, từ Phật Thích Ca đến Chúa Giêsu, là một qui luật vô điều kiện—nhịn nhục vô điều kiện, xả bỏ vô điều kiện. Tức là, nhịn nhục xả bỏ khi không đáng nhịn nhục xả bỏ, như khi người kia sai 100%, hay hắn làm ta đau đến mức hắn nên bồi thường lớn mới lấy lại công lý, hay khi hắn phải bị đánh một trận tơi tả thì xã hội mới lấy đó làm gương… Khi việc không đáng nhịn, người không đáng bỏ qua, mà ta nhịn nhục và xả bỏ, đó mới là nhịn nhục xả bỏ. Yêu tất cả mọi sinh linh, kể cả kẻ thù.
Các lời dạy này, chúng ta đểu đã nghe và đã thường bỏ ngoài tai, vì ta cho rằng nó không thực tế, không hạp với đời sống hàng ngày ta phải đối phó. Và vì vậy tất cả chúng ta tiếp tục sống kiểu hòn đất ném đi hòn chì ném lại, và do đó đa số các gia đình và các quốc gia đều có lục đục, thế giới luôn luôn có chiến tranh.
Nhưng, nếu các lời dạy nhịn nhục và xả bỏ vô điều kiện xa xôi với thực tế, tại sao chúng có thể sống đến mấy ngàn năm, và vẫn được nhắc nhở học hỏi hàng ngày, trong khi một lý thuyết kinh tế lớn của thế giới của một đại kinh tế gia, nếu may mắn sống khỏe mạnh được 50 năm thì đó đã là chuyện rất hiếm?
Thực ra, tự trong tâm thức sâu thẳm, mỗi người chúng ta đều biết những lời dạy về nhịn nhục xả bỏ vô điều kiện là đúng, cho nên các lời dạy này mới sống được mấy ngàn năm. Chỉ là ta không muốn thực hành khi ta không thích thực hành, thế thôi.
• Nhưng đương nhiên là có những trường hợp không thể nhịn và không nên nhịn. Ví dụ, một đám cướp vào một ngôi làng nhỏ cướp của, hãm hiếp, giết người. Đương nhiên là ta không nên nhịn mà nên đánh. Hoặc khi có người cầm dao đòi đâm ta, ta không thể ngồi yên chịu đâm được. Và ta có thể kể nhiều ví dụ khác, khi đời sống an vui và hạnh phúc của chính ta hay của xã hội đòi hỏi chúng ta phải đứng lên tích cực chiến đấu.
Thế thì khi nào nhịn nhục xả bỏ, khi nào không nhịn nhục xả bỏ?
Đây thực là vấn đề phức tạp hầu như truyền thống đạo đức và tâm linh nào cũng gặp phải. Và không thể có câu trả lời cụ thể vì mỗi câu trả lời tùy thuộc vào những điều kiên thực tế của vụ việc liên hệ. Không thể trả lời khi không có dữ kiện thật của đời sống.
Tuy nhiên, môt cách chung chung, có lẽ mọi người đều đồng ý với hai tiêu chuẩn sau:
1. Khi có người làm sai trái
2. Và cái hại quá lớn cho bản thân ta, gia đình ta, hay xã hội của ta
thì chúng ta cần ra tay ngăn chận. Tức là không nên nhịn nhục.
• Như vậy cho đến lúc này, phương thức sống của chúng ta có thể tóm tắt như sau:
1. Luôn luôn nhịn nhục và xả bỏ,
2. Ngoại trừ khi, (a) có người làm sai trái, và (b) cái hại quá lớn cho bản thân ta, gia đình ta, hay xã hội của ta.
Công thức này phù hợp với lời dạy của các bậc thánh nhân mà trong thâm tâm ta vẫn biết là đúng, và vẫn thực tế với đời sống hàng ngày.
Và công thức này là đảo ngược của công thức nhiều người chúng ta đang dùng hàng ngày. Đa số chúng ta quen phản ứng theo kiểu: “Tôi đương nhiên trả đũa, trừ khi đáng nhịn nhục xả bỏ”.
Công thức từ lời dạy các thánh nhân là “Tôi đương nhiên nhịn nhục xả bỏ, trừ khi thực tế đòi hỏi tôi không nên nhịn nhục xả bỏ.”
Một đằng lấy trả đũa làm gốc, một đằng lấy xả bỏ làm gốc.
Chúc các bạn một ngày hòa bình.
Mến,
Hoành
© copyright 2010
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com
Bản nhạc này do cả ba người của the Bee Gees viết – Barry, Robin, and Maurice Gibb. Ngày 13 tháng 12, 1977 the Bees Gees tung đĩa single của bản nhạc này ra thị trường như là single soundtracdk của phim Saturday Night Fever. Ngay sau đó bản nhạc lên đứng đầu Billboard Hot bắt đầu ngày 4 tháng 2 năm 1978 và giữ vị thế đó trong 4 tuần liền.
Đọt Chuối Non 