Còn nhớ ngày nào gặp em
Gió và nắng giao nhau giữa trời mùa hạ
Em hiếm hoi như chiếc lá
Chao nghiêng gọi hồn người vào thu
Và như thế từ mênh mông âm u
Hồn tôi ngu ngơ mơ mộng
Không biết có còn ai giữa cuộc đời quá rộng
Không biết ngoài em ra còn ai?
Xa nhau rồi ngày tháng cũng dần phai
Điều anh chưa hay đến giờ anh mới biết
Mùa thu không giành tặng ai riêng biệt
Gió và nắng vẫn giao nhau. Mùa hạ cũ xa rồi!
Nguyễn Tấn Ái
Tặng gã nhà quê
Trong tiềm thức tôi thỉnh thoảng lại vẳng lên câu hỏi: “ Em có về làm vợ của anh không?”
Cái lời tỏ tình nôm na ấy dường như tôi nghe từ lâu lắm, không chỉ nghe, nó đã chảy vào huyết quản tôi từ những ngày xưa.
Tôi đã gặp ở một đêm trăng sáng:
Đêm trăng thanh anh mới hỏi nàng
Tre non đủ lá đan sàng nên chăng?
Tôi đã đón nó từ giếng nước sân đình:
Hỡi cô cắt cỏ đầu đình
Cho anh cắt với chung tình làm đôi
Cô còn cắt nữa hay thôi
Cho anh cắt với làm đôi vợ chồng.
Và bao giờ cũng thế, một cộng hưởng vô hình làm nên bồi hồi xao xuyến.
Cũng có khi giản dị hơn, ở một con hẻm dài có bờ tre bụi trúc, và xào xạc lá khô, hay một bậc đá dắt lên thềm nhà hữu ý thành một lối quanh…nơi trú ngụ muôn đời của những đôi lứa nhà quê, lại vẳng lên lời thật thà da diết: Em có về làm vợ của anh không?
Mẹ tôi ngày xưa đã bỏ dốc Miếu, đồng Chùa, bỏ vườn cau quê ngoại, bỏ đồi sim trái chín… mà men lối bờ đê hun hút theo cha về một miền quê nghèo những lách cùng lau cũng từ lời nôm na ấy.
Và tôi, thuở mười chín đôi mươi, bỏ hết hoa ngôn xảo ngữ học đòi ở chốn phù hoa để chân thành tặng nàng cũng câu chí tình ấy.
Và chính lời tình không một dấu hoa mĩ kia lại là khởi đầu cho hạnh phúc nấp mình sau bao mái nhà tranh.
Một giai điệu đồng quê êm ái!
Cái điệu cái tông ấy không phù hợp với những chàng thư sinh, những nàng áo trắng. Tuổi hoa niên bây giờ thích những trang giấy ướp hoa có in hình con bướm với những lời có cánh, đại loại: “ Cô bé ơi, cô bé ơi, lỡ gặp làm chi rồi vấn vương…”
Hay uyên bác mĩ miều hơn:
Mai rồi em có còn tin
Phút giây ở lại trăm nghìn thì qua
Tim mình trong ngực người ta
Tim người ta da rung da thịt mình.
Mĩ miều được, cộc cằn thô lỗ cũng được thôi, miễn là phải hiện đại. Một câu thơ của Hoàng Lộc đã từng cứu bao chàng tân thời thoát cảnh trắng tay với nàng ưa kênh kiệu:
Em đi thử đất trời nào
Ai yêu ráo máng cạn tàu như anh.
Ừ thì cuộc sống giàu biến tấu. Ngay cả tình yêu cũng cần sang hơn, tinh tế hơn, nghệ sĩ hơn. Và nhất thiết phải phun lên một thứ màu hiện đại.
Song dường như tôi chậm với đời nên cứ như con cù lần thò thụt mãi ở góc nhà quê nơi có bầu rượu trắng với con cá rô dầm nước mắm gừng, nơi có cỏ dại tự nhiên chen chân trong tường đất, nơi có chàng nhà quê áo bà ba cộc với cô nhà quê thắt đáy lưng ong, nơi có lời chân chấc kết tinh cả một trời ao ước: Em có về làm vợ của anh không!
Lời mộc mạc chứng minh cho một lẽ tình yêu bất diệt: Ai yêu chân thật thì ít lời!
Nhói lòng , tôi nhắc em, nhớ không, ngày xưa bao lần anh tặng em cũng lời quê kiểng ấy!
Và cũng một đêm trăng!
Nguyễn Tấn Ái.
Chính cống anh là gã nhà thơ gàn dở.
TẤT NHIÊN rồi!
Tôi không biết nhiều về anh, về đời tư Nguyễn Tất Nhiên, là duyên của tôi. Tôi đành tạm dựng một chân dung, sao cho sạch sẽ, sao cho đúng như là tôi mơ ước.
Vô học!
Chắc mấy cụ đồ làng bảo anh như thế, bởi mấy chữ “chi hồ giả dã” chẳng bao giờ anh thuộc, hễ cứ mở miệng là sầu khổ, đáng đời, điêu ngoa, xảo quyệt.
Dốt nát!
Mấy thầy trường Tây bảo thế. Cũng đáng đời thôi bởi anh không thuộc đến cả bài vở lòng của gã học trò làm thơ rất phổ thông thời ấy: “ Hàng năm cứ vào cuối thu, khi lá ngoài đường đã rụng đầy và trên không có những đám mây bàng bạc, lòng tôi lại nao nức …”
Thơ anh không hấp thụ nỗi cái du dương nhạc tính, cứ ngang phè như con cua mang tập tính bò ngang.
Vô thần!
Giáo dân dè bỉu anh. Linh mục gì cái đồ không đọc nổi một câu kinh, lại học đòi mang thánh giá, lại đòi được xưng danh.
Khùng điên!
Cái này thì đã hẳn, không điên sao lại mưu toan tự tử âm thầm, không khùng sao lấy ô nhục làm danh?
Là Nguyễn Tất Nhiên. Đối với thi đàn, anh là kẻ bàng môn tà đạo. Vậy mà thiên lí độc hành, vô chiêu thức, quái gỡ với ý tưởng, con người ấy cũng để lại cho đời đôi vần đáng gọi là thơ lắm.
Tôi nghe người ta kể lại ( và hoàn toàn không chịu trách nhiệm về những gì mình nghe kể ) về một gã si tình lòng khấp khởi khi người con gái đẹp hỏng một mùa thi:
Nghe nói em vừa thi rớt luật
Môi trâm anh tàn héo nụ xa vời
Mắt công nương thầm khép mộng chân trời
Xin tội nghiệp lần đầu em thất vọng
( Dù thật sự cũng đáng đời em lắm
Rớt đi Duyên rớt để thương người)
Ta thằng ôm hận tú tài đôi
Không biết tìm ai mà kể lể
Và cái tình ngay thật ấy đáng hứng chịu một tràng nguyền rủa té tát. May mà người đẹp lại là con gái Bắc, cái tính Bắc thâm trầm đã vớt vát cho anh một trận đòn lời.
Nguyễn Tất Nhiên khờ thật, với tôi thì chẳng đến nổi dại thế đâu. Và dĩ nhiên với tôi thì chẳng thể có được những lời thơ thật lòng đến đau lòng thế ấy!
Ấy vậy mà con người gàn dở ấy lại được khối chàng sinh viên văn khoa xưng tụng, có lẽ cái cảnh ngộ nhà nghèo với nhà thơ vốn dĩ tương lân. Sổ tay những sinh viên chi chít những dòng thơ viết vội, chép vội, ngoằn ngèo như tia chớp, như sợ cũng là tia chớp thơ Nguyễn hiển linh rồi vụt biến:
Tình cũng khó theo thời cơm áo khó
Ta dìu nhau đi dưới bóng nợ nần
Em bây giờ thấy ân hận chưa em
Vì đã trót yêu anh cái thằng quanh năm túng thiếu.
Tình cũng khó theo thời cơm áo khó
Nên mới yêu nhau mà cư xử rất vợ chồng
Rất thật thà khi chọn quán bình dân
Anh gọi càfe đen bởi hụt tiền uống càfe đá.
Ngày ấy, khi mà những bản nhạc “ Thà Như Giọt Mưa” ( Phạm Duy ), “ Vì Tôi Là Linh Mục” ( Nguyễn Đức Quang) đồng hành cùng cây ghi ta thùng quấy vữa khu nữ sinh nội trú thì Nguyễn Tất Nhiên là thứ tà thần linh ứng nhất.
Các cô nữ sinh cứ tha hồ mơ về một gã trai hiền như đất ( nhà thơ thì phải hiền), da tai tái xanh ( nhà thơ thì phải đói), mắt đen nhấp nháy như cười ( thứ mắt này là chúa đa tình), tóc lút vai rối bời tổ quạ ( vì còn chờ các cô chăm sóc). Tất Nhiên mà có đó thì chắc các cô hôn từ đầu đến chân từ chân lên đầu ( chổ này thì các cô nữ sinh đa tình đáng yêu hơn cô Duyên Bắc kì nho nhỏ). Đâu phải hôn một người phàm tục mà là hôn một đấng tuẫn đạo vì tình.
Tôi thì không thế. Không biết trong mấy nhà thơ của sách giáo khoa tôi có thích ông nào không (bí mật), riêng Nguyễn Tất Nhiên thì dứt khoát là không. Sống sượng hơn cả Xuân Diệu, ẻo lả hơn cả TTKH, quê mùa hơn cả Nguyễn Bính, mà ba trợn thì chấp cả Tú Xương! Nghĩa là đem hết mọi cái dở của các ngài thi sĩ cộng lại, thêm tí nước, quếch cho nhuyễn thì đó là Nguyễn Tất Nhiên!
Vậy mà rồi cũng có lúc thấm đòn, ấy là lúc mà em nhà quê bỏ tôi mà mang cả quê ra phố. Lẫn thẩn đường quê bóng quê, tôi lại lần dò đến chàng thi sĩ Nguyễn Tất Nhiên:
Em bây chừ có lẽ
Toan tính chuyện lọc lừa
Tôi bây chừ có lẽ
Toan làm người tình thua.
Một chiều nhà quê, tôi lần ra bờ suối, còn kia cạnh nhau vẫn hai hòn đá, em từng đồng ý cho tôi gọi là đá phu thê, tôi đợi mãi mà em không lại, mặt trời xuống núi, hắt một tia nắng quái, ngời như một tứ thơ đưa tôi về với Nguyễn Tất Nhiên:
Thế nào rồi em cũng bỏ tôi
Như những hoàng hôn bỏ mặt trời.
Và đó là tứ thơ hàng độc nhất vô nhị mà trong đời tôi gặp.
Tôi đã bắt đầu thành kính:
Kính thưa người thi sĩ Nguyễn Tất Nhiên, anh một đời nghèo khó, anh một đời tâm thần, anh một đời tình si…thôi rồi anh sẽ còn nhiều đời là một phế nhân. Rồi sẽ còn nhiều cô gái Bắc cười cợt tấm chân tình của anh, nhiều gã trai lơ lắm bạc nhiều tiền ngạo với gã điên khùng thất thế. Mà có hề chi, như anh đã nói:
Đời vốn không nương người thất thế
Thì thôi ô nhục cũng là danh!
Một phút suy vi tôi đã ngộ được đời mình, lỡ xưa kia từng mạo phạm đến người, mong người lượng thứ!
NGUYỄN TẤN ÁI
Tôi không mấy đồng tình với triết thuyết của Đác-uyn (Darwin) rằng con người chỉ là động vật đã thoái hóa đi phần động vật.
Tôi suy ngẫm nhiều hơn về phát ngôn của Pascan (Pascal):
“Con người là cây sậy, nhưng là cây sậy biết tư duy”.
Tư duy, tư tưởng, tri thức mới là con người và thế giới con người.
Theo kinh thánh, nguyên tội đã dắt con người rời xa khỏi vườn địa đàng.
Theo Mi-ken-lăng -gien-lô (Michelangelo) trong một họa phẩm thì lời phán truyền của Đức Chúa Trời mang hình tia chớp. Và mang hình não bộ con người.
Và bắt đầu cuộc tồn sinh.
Có lẽ ý thức về địa vị cao trọng của mình mà con người luôn khát khao chinh phục.
Bằng tri thức, con người chinh phục trái đất, chinh phục vũ trụ, và chinh phục chính bản thân mình.
Tri thức hướng vào khoa học tự nhiên, và những chân trời mới mở ra, vũ trụ không còn tăm tối.
Và con người có quyền tự hào về những vĩ nhân của khoa học.
Ác-si -mét ( Archimedes) không chịu để con người chìm vào đáy nước.
Lô-ba-sép-ki ( Lobasepxki)không chịu nép mình vào những mặt phẳng song song.
Và Niu-tơn (Newton)kịp hóa thành hấp dẫn.
Và Anhstanh (Einstein)là năng lượng vĩnh viễn của loài người, lấp lánh cái công thức của trí tuệ: E=mc2.
Tri thức hướng vào khoa học xã hội và nhân văn, và vĩnh viễn còn đó Xô-cờ-rát (Socrate), Pla-tông (Platon), A-rix- tốt (Aristotle).
Còn đó Mô-da (Mozart) với Bết- tô- ven (Beethoven).
Còn đó Huy-gô (Hugo) và Gớt (Goethe) …
Còn mãi những tụng ca vĩnh viễn cho những gì bất tử: Là yêu thương và hành động, là xả kỉ với vị tha, là ánh trăng và đêm tối…
Tri thức hướng vào bản thân, là thứ thuốc rửa giúp ta hoàn thiện chính bản thân mình.
Rằng hiểu biết của mình chỉ là hạt cát, mà sa mạc tri thức lại quá mênh mông.
Rằng một chợp mắt ngơi nghỉ đã kịp đưa mình về thế kỉ trước.
Rằng con sói ích kỉ trong ta còn gầm gừ đói khát.
Và biết tự hỏi:
Có bao giờ tấm chăn hạnh phúc đủ kín phía mình là đủ hở phía tha nhân?
Và sự xơ cứng tâm hồn có là giễu cợt ngày xưa thân ái?
Thật sai lầm khi cứ cố vẽ biểu đồ tri thức, như con còng vẽ tập tính mình trên bãi bờ đại dương.
Song không là ngoa ngôn nếu tin quyết rằng một khi cố gắng đến cạn mình thì trong biển tri thức loài người có thêm một giọt nước từ gom góp nơi ta.
Và thân ái nhắc nhở các học trò của tôi:
“ Bộ lông làm đẹp con công, học vấn làm đẹp con người”
Ngạn ngữ.
Rằng con đường ngắn nhất và chính qui nhất để ghi danh vào hội những người có tri thức là con đường học tập.
Và hãy cố gắng đến cạn mình để chiến đấu với những mùa thi.
NGUYỄN TẤN ÁI
Nếu ai đó hỏi tôi rằng theo bạn điều gì cần nhất trong thế giới tình cảm của con người, tôi sẽ trả lời rằng YÊU THƯƠNG.
Và điều gì không thể thiếu để cuộc sống trở thành thân ái, câu trả lời của tôi là THA THỨ.
Vâng, yêu thương và tha thứ.
Yêu thương và tha thứ quan hệ mật thiết như thế nào? Ta hãy cùng nghe một đoạn kinh văn:
Tình yêu thương hay nhịn nhục, tình yêu thương hay nhân từ.
Tình yêu thương hay dung thứ mọi sự, tin mọi sự, trông cậy mọi sự, nín nhịn mọi sự.
(Cô- rinh- tô I đoạn 13)
Như vậy, đã yêu thương thì phải biết tha thứ.
Và tha thứ là bằng chứng thật của yêu thương, như là vàng ròng làm mệnh giá cho đồng đô la vậy.
Ai cũng biết đời sống cần yêu thương, bởi cuộc sống còn nhiều người cơ nhỡ, bởi xã hội còn lắm đói nghèo, bởi con người rất sợ sự cô đơn…và bởi con tim sợ ngày ghẻ lạnh!
Ai cũng biết yêu thương là hồng cầu nuôi dưỡng sự sống xã hội.
Nhưng có điều không phải ai cũng can đảm biết:
Cuộc sống còn nhiều lầm lạc, còn lắm cơ cầu, con người còn nhiều phần trăm bản năng động vật… còn lần tìm những khúc quanh kín đáo để đắp điếm cho cái phần tư kỉ của mình! Và còn nhiều tội lỗi.
Không phải là tội lỗi của ý thức, mà là một thứ tội lỗi bản năng.
Tôi không phân ra thành nguyên tội hay kỉ tội.
Và chắc gì trên con đường tội lỗi ấy không in dấu chân của chính mình với cái tôi vọng ngã?
Nếu là tôi, là em, là bạn…Chúng mình cầu mong điều gì?
Sẽ có những lúc tức tửi, thương thân xót phận, sẽ là những giọt nước mắt ăn năn.
Con đường tội lỗi dẫn cá nhân về phía cô đơn, phía hắt hủi, phía lạnh căm mắt nhìn, phía nụ cười rẻ rúng…
Cần biết bao nhiêu lòng tha thứ của con người?
Như bàn tay mẹ cha ân cần dắt đứa con hoang đàng về với chính ngôi nhà của mình, tha thứ cũng sẽ làm cho con người ấm lòng, hồi sinh, tìm lại ý nghĩa thật của sự sống.
Mỗi một lầm lạc được thứ tha, xã hội có thêm một con người có cơ hội làm lại đời mình.
Yêu thương sinh ra cái đẹp.
Thì tha thứ là sự hồi sinh cái đẹp.
Mà sinh thành và tái tạo, nào ai biết rằng trọng rằng khinh?
Và bạn, và tôi còn ngần ngại so đo gì với lòng tư kỉ?
Ta hãy nhủ nhau đãi người bằng yêu thương và tha thứ!
Nguyễn Tấn Ái
Ca dao nói nhiều về mẹ, mà phải lọc trong chuỗi ngọc long lanh ấy để chọn một sắc màu, thì tôi thích hình ảnh này của mẹ:
Ngồi buồn nhớ mẹ ta xưa
Miệng nhai cơm búng lưỡi lừa cá xương.
Mỗi lần ngẫm lại lời ca ấy, tôi lại bần thần. Dễ thường mấy ngàn năm qua những bà mẹ đã nuôi dưỡng con bằng bản năng sinh vật mớm mồi. Mà đó là bản năng yêu thương. Hạt cơm từ miệng mẹ sang con, yêu thương từ mẹ trực tiếp vào con, mà tâm hồn con cũng từ đó mà thành hình.
Rồi sau những câu ca thời thơ ấu, tôi mãi miết đi vào cõi mênh mông thi phú, và trong mênh mông ấy tôi càng cảm nhận mênh mông tình mẹ.
Ai cũng một thời ấu thơ, cũng có cái phúc dựa vào yêu thương của mẹ, những chăm ẳm từng tí từng li của mẹ rồi lớn đến khôn cùng trong ngày đời xa tắp. Kiên Giang thi sĩ đã ghi lại ngày xưa yêu thương bằng những lời thơ thật cảm động:
Ngày xửa ngày xưa thời bé dại
Con đau rên xiết mẹ sầu lo
Bán đôi bông cưới mua thang thuốc
Mua bánh tai heo, giấy học trò.
Kiên Giang
Đến cái kỉ niệm buổi mẹ buổi cha thành một thể ấy mẹ cũng không có quyền cất giữ, mà chỉ để đem lại cho con thơ niềm vui nho nhỏ : Giấy học trò cùng chiếc bánh tai heo. Đổi chác hay hi sinh, hi sinh hay ban tặng, ban tặng hay đem cho, đem cho hay dành lại mẹ ơi?
Rồi mỗi bước một dần xa, diện đời mênh mông, rồi góc mẹ góc cha đâu hay một ngày thành góc khuất. Rồi nhói lòng mỗi lúc mỗi khi nhớ vườn cau cũ nhớ bóng dừa xưa nhớ tóc mẹ bồng bềnh mây trắng. Một khao khát trở về cũng chỉ là khao khát, chao ôi!
Thức trắng đêm nay nghe mưa rơi
Niềm đau thôi rụng bốn phương trời
Nay mai con sẽ về quê mẹ
Mẹ của hồn con, Mẹ của đời!
Dũ Tường Long.
Rồi mỗi bước một dần xa. Bầu vú mẹ xa rồi mà sữa đời thì đắng lắm. Những phong trần đày đọa lên dáng con ngổ ngáo tục tằn, những bước đi nặng gánh đời cứ vồng lên những bước chân, không còn chập chững thuở ấu thơ mà sụp xuống chới với hơn cả ngày xưa lững chững, con còn sống đây là tựa vào niềm tin mẹ với tình yêu bất diệt. Ê Xê Nhin, nhà thơ Nga đã thật giản đơn mà thấm thía trong đốn ngộ thiêng liêng tình mẹ:
Con có đâu nát rượu sa đà
Đến nỗi chết mà không nhìn thấy mẹ.
Ê Xê Nhin
Ai như Vương Trọng thì phải đã nói rằng chỉ duy nhất lần con đau mà mẹ không khóc là khi mẹ qua đời. Xin chân thành chung cùng nỗi đau của nhà thơ Đồng Đức Bốn:
Đưa mẹ lần cuối qua làng
Ba hồn bảy vía con mang vào mồ
Mẹ nằm như thuở còn thơ
Mà con trước mẹ già nua thế này.
Khi mẹ trở về cõi ấu thơ là khi con hiểu mình không còn phép làm ấu thơ được nữa. Người ta chỉ có quyền làm trẻ thơ khi còn có mẹ thôi. Buồn thay những đứa trẻ không mẹ không cha, chúng không có tuổi thơ, bé tuổi người mà cái tuổi đời già nua lăm lắm!
Mỗi người rồi sẽ đến khi không còn thấy quê mẹ ở phương nào nữa, bởi đụng đâu cũng mẹ mà không thấy người!
Mà khi mẹ bỏ quê đi rồi ấy là khi quê mẹ dọn vào ở cõi lòng con, vĩnh viễn!
Nhìn về quê mẹ xa xăm
Lòng ta chổ ước mẹ nằm đêm mưa
Ngồi buồn nhớ mẹ ta xưa
Miệng nhai cơm búng lưỡi lữa cá xương.
Nguyễn Duy.
Mẹ giờ khuất nẻo phương nào, ngày của mẹ, lòng con cõng mẹ đi chơi, con ru mẹ, như ngày xưa mẹ ru con mẹ nhé!
Lòng con yên ủi lắm, nhìn thấy mẹ cười, mẹ cười thanh thản chiêm bao, vĩnh viễn cõi mộng nhẹ gánh đời nhìn con thanh thản!
Quế sơn mùa cho mẹ
Nguyễn Tấn Ái
Từ một người anh
Ngồi với tôi, trong một tâm tình, anh đọc cho tôi nghe một bài thơ:
Thêm một mùa Vu Lan vắng mẹ
Mây trời hay tóc phủ con xưa
Và nắng cũng thương tình nên dịu nhẹ
Ai biết lòng con đang đổ mưa.
Bài thơ anh viết sau một giấc chiêm bao, thấy mẹ về nhổ tóc sâu cho mình. Lạ thay, tỉnh giấc rồi mà sợi tóc mẹ còn vương trên áo. Bài thơ ấy, câu chuyện ấy cứ day dứt tôi hoài. Ngồi trước mặt tôi không còn là viện trưởng thành đạt, mà là một người bạn trong một giao cảm ước mong con đừng lớn nữa và mẹ đừng đi qua. Và chúng ta là những người con của mẹ, anh Lê Tú à, tình mẹ ấy sẽ giữ các con mãi sạch trong dù phải lặn lội dọc theo các bụi hồng trần.
Tôi yêu sao lời thơ của Kiên Giang:
Đêm nào con khóc đòi ru ngủ
Mẹ thức mõi mòn nhịp võng đưa
Thân lạnh nằm khoanh lòng mẹ ấm
Mẹ ơi con lớn giữa niềm ru!
Chao ôi! Giá như đêm nào là đêm nay, để được làm đứa con bé thơ trong vòng tay mẹ ấm! Chao ôi! Có hay mỗi bước đường là mỗi bước đi qua, mỗi trưởng thành là mỗi mất mát, mất dần ấu thơ, mất dần yêu thương, mà mất mát hiển nhiên đến đau lòng là mất mẹ!
Và tôi yêu mẹ
Năm tôi học lớp mười, lần đầu ở trọ, nhớ mẹ lắm, cứ chiều chiều ngồi trong lớp học là nước mắt lưng tròng. Ngày ấy nào đã biết làm thơ, chỉ có chút lòng thành gửi mẹ, bài Lời Hứa:
Tạm biệt mẹ, con lên đường mẹ nhé
Lần đầu tiên con trai phải đi xa
Xa đàn trẻ thân yêu, vắng bóng mẹ già
Chắc con nhớ con thương nhiều đó mẹ
Mái trường mới biệt li đời tấm bé
Gắng lên mình tấm thẻ nhỏ : Cấp ba.
Con bước vào đời khác mẹ, khác cha
Không phải vào đời trong đau thương dòng lệ
Bằng cái rựa, cái quang như cha thường kể,
Con bước vào đời bằng ngưỡng cửa cấp ba
Con bước vào đời khác mẹ khác cha!
Tạm biệt mẹ, lên đường con xin hứa
Mái trường mới con gắng nhiều gắng nữa
Cố học chăm cho lòng mẹ được vui
Từng củ khoai, củ sắn ngọt bùi
Vẫn nhắc nhỏ con trên đường học vấn
Rằng miền quê con có dáng ai cần mẫn
Quên tuổi tác già làm lụng say sưa
Rằng mẹ con chẳng quản nắng hay mưa
Bán tóc bạc mà nuôi con ăn học.
Mẹ có nghe chăng lời con đã khóc
Về miền quê trong một buổi học chiều
Con khóc thương về mẹ.. Mẹ thương yêu!
Con lại hứa sẽ gắng nhiều, gắng nữa!
Cứ nghĩ sau tháng ngày ở trọ lại trở về, lại là con bé bỏng của mẹ con, đâu hay lại suốt một đời ở trọ trần gian, và rồi cũng đến lúc phải lơ ngơ hoài nỗi mồ côi !
Mà tôi nay đã được làm thầy giáo, có lẽ quá thời vụng dại rồi, mừng vì chưa một lần to tiếng, chưa cố ý hại ai, vui với mình, phải không là tôi đã giữ lời ngày xưa đã hứa: Sẽ gắng nhiều , gắng nữa ?
Xin rằng nơi xa kia mẹ của con hãy yên lòng!
Đọt Chuối Non yêu quí!
Tôi cứ nghĩ đây là nhà của chúng mình, nên cứ thuật chuyện mình, mà không kể về những người mẹ của các vĩ nhân.
Mà có mẹ nào không là mẹ của các vĩ nhân, chỉ có các con không kịp lớn thành vĩ nhân, đành để phần thiệt thòi cho mẹ, lại thêm một lần thấy mình có lỗi.
Xin chia sẻ cùng ai trong nỗi nhớ niềm thương của mùa báo hiếu.
Cũng xin mừng cùng ai chưa chạm đến niềm đau phải đi tiếp đoạn đường dài mà không có mẹ bên mình.
Và đọc lại lời nhắn nhủ:
Ai còn mẹ xin đừng làm mẹ khóc
Đừng để buồn lên mắt mẹ nghe không.
NGUYỄN TẤN ÁI
Tự bao giờ câu đối cứ ngự một cách trang trọng nơi cung thất, miếu đền hay những ngôi nhà cổ. Câu đối cũng đi liền với danh thần, lương tướng, thi sĩ văn nhân tạo nên những giai thoại. Bởi thế cái nhìn của người đời nay về những hàng chữ dọc có phần ngài ngại. 
Ấy thế mà cũng có khi cái sang trọng ấy cũng xủ áo vi hành đi lạc vào cõi nhân gian, cho hay khi áy những vế đối mới nôm na gần gũi mà không kém phần thú vị.
Xin giới thiệu một đôi câu đối dân gian, như kể chuyện đùa cùng bạn bè những lúc cao hứng mà không cần câu chấp.
Người đầu tiên bày ra chuyện đùa cùng những vế đối là ai thì tôi không tường, nhưng biết được cụ Tam nguyên Yên Đổ là vị khoa bảng lừng danh vậy mà cũng hay đùa với thứ chữ mực tàu này lắm.
Này là bà vợ ông thợ rèn khóc chồng, xin cụ một đôi câu, cụ huơ tay thảo liền tắp lự:
Nhà cửa lầm than con thơ dại lấy ai rèn cặp
Cơ đồ bỏ bể vợ trẻ trung lắm kẻ đe loi.
Thật đúng tình, đúng cảnh, đúng nghiệp, đúng người.
Còn đây là chữ giành cho người thợ nhuộm:
Thiếp từ lá thắm xe duyên, khi vận tía, lúc cơn đen, điều dại điều khôn nhớ bố đỏ
Chàng ở suối vàng có biết, vợ má hồng, con răng trắng, tím gan tím ruột với trời xanh.
Cùng một chút nghịch nghịch vui vui. Mà cũng thâm trầm đáo để. Dường như cụ Nguyễn tin vào phẩm chất bà nhuộm hơn bà rèn.
Dân gian còn truyền lại một đôi vế đối cũng rất nhà nghề:
Đến phố Mía gặp cô hàng mật, cầm tay kẹo lại hỏi thăm đường.
Trời mưa đất thịt trơn như mỡ, giò (dò) đến hàng nem chả muốn ăn.
Đem thịt mỡ chả nem mà trả lại mía mật kẹo đường thì cũng xứng đồng tiền bát gạo.
Vế trên thì ngọt. Vế dưới thì béo. Cả hai vế đều ngon cả!
Chuyện lang thang dọc đường dân gian thì còn dài dòng lắm, xin kết lại chuyện xưa bằng một vế hãy còn bỏ ngỏ:
Gái tơ chỉ kén ngài quân tử
Tơ chỉ kén ngài làm nên cái nghiệp tằm tang, cũng làm nên cái giá của cô hàng dệt, chết ngặt là thế.
Ngày nay, đi dọc đường cười, cái đối đôi khi cũng trêu ghẹo con người ta chút đỉnh, ghẹo cho vui thôi mà.
Đây là bản lĩnh của người đất thép:
Gái Củ Chi chỉ cu hỏi củ chi!
Lật ngược lật xuôi hai chữ thành ba nghĩa, vừa nghịch chữ vừa bạo miệng, gặp câu này thì các thầy đối cũng bó tay chấm com.
Này là các thầy các cô đùa nhau:
Cô dạy lí bồ thầy dạy hóa hóa ra vô lí
Thầy sinh vật cưới cô sinh vật vật vật sinh sinh.
Đây là tình cảnh của những anh nghèo rách mồng tơi mà lại thêm bỉ vận:
Con heo nái của anh Hai nếu ngủm cù đeo nghẻo cù đum.
Chú cu mồi của bác Côi mù ngấc cẳng quay ngay cẳng quấc.
Tôi thường được học rằng văn hóa văn học dân gian là nơi cư trú sức sống bình dân. Mạo muội nói thật rằng trong thời đại nào cũng thế, người bình dân thường có mức sống thấp nhất, vậy mà họ là lớp người có sức sống mạnh mẽ nhất. Cứ coi cách họ đùa với cái ngặt của mình thì có lẽ ít có triết gia nào đạt đến.
Ta đang trò chuyện đối xưa, đối nay. Dĩ nhiên là đã lược bỏ đi cái phần trang nghiêm đĩnh đạt, cái trí vốn chuộng sự hài của tôi cũng chỉ kịp lưu giữ một vài câu vui vui và cũng thuộc hàng “vô danh thị”.
Và kết lại chuyện xưa- nay bằng một gặp gỡ khá thú vị cũng thuộc hàng xưa nay hiếm.
Xưa còn lưu truyền một vế đối:
Đồng tử đả đồng tử, đồng tử lạc, đồng tử lạc.
( Đứa trẻ ném trái ngô đồng, trái ngô đồng rụng, đứa trẻ hân hoan)
Tôi chưa gặp lời đối nào cho ưng ý. Mãi gần đây, ở Ngũ Hành Sơn miền trung thịnh nghề tạc tượng đá, và tôi nhặt thêm một vế ưng ý:
Tượng nhân tạc tượng nhân, tượng nhân hoàn, tượng nhân hoàn.
( Người thợ tạc tượng người đi tạc tượng người, tượng tạc xong, người tạc tượng trở về)
Các bạn xem thấy có chỉnh không?
Một ngày bận bịu, tối về gom lại những câu vui, tự khuyến mình, cũng đem chia sẻ cùng các bạn của Đọt Chuối Non. Chúc các bạn một ngày vui.
NGUYỄN TẤN ÁI.
Câu chuyện Dự Nhượng đã trở nên quen thuộc với mọi người qua lời tuyên dương của Trần quốc Tuấn ở Hịch tướng sĩ văn:
“ Dự Nhượng thốn than nhi phục chủ thù”
( Dự Nhượng nuốt than để báo thù cho chủ)
Nhượng người nước Tấn, theo phò Phạm Trung Hàn. Trí Bá diệt Phạm, Nhượng theo hầu Trí Bá. Triệu Tương Tử diệt Trí Bá, Nhượng tìm cách báo thù. Triệu Tương Tử tìm cách thu phục Nhượng mà không đặng. Thù chủ không trả được, Nhượng phải tự hủy. Trước khi chết còn để lại câu nói nổi tiếng:
“ Trước ở với Phạm Trung Hàn, Hàn xem tôi là hạng tầm thường nên lấy cách hạng tầm thường mà trả. Khi theo Trí Bá, Trí Bá đãi tôi vào hàng quốc sĩ nên lấy lễ của hàng quốc sĩ mà đền trả.”
Trí Bá, nhân vật chìm khuất trong câu chuyện cắt ngắn này lại là người đáng phục nhất.
Từ một Dự Nhượng hèn kém mà rèn thành hàng quốc sĩ nổi tiếng cổ kim, Trí Bá đáng xếp hàng vương đạo.
Và một chút băn khoăn, sống ở trong đời, ta có đủ cái đảm lược để đãi người bằng cả cái chí thành?
Thường thì một chút ích kỉ, một chút băn khoăn, thường thì yêu mình nên mãi đo lòng người. Một chút băn khoăn cẩn trọng đôi khi vụt mất người tri kỉ.
Giá mà đủ cái tâm để sống chí thành với tình bạn, tình yêu, và dồng nghiệp. Và giành đãi mọi người. Cuộc sống sẽ dễ chịu biết mấy với lòng tin cẩn.
Và mong sao đời còn nhiều Dự Nhượng.
Thêm một Trí Bá, xã hội thêm một nhà lãnh đạo có tài.
Thêm một Dự Nhượng, cũng cố thêm lòng tin của con người vào cuộc sống.
Biết người là một Đức sống, mà cũng là cái Lễ của thời hiện đại.
Chúc các bạn của Đọt Chuối Non thêm một chút suy tư trong cái kinh nghiệm sống của mình qua câu chuyện ngày xưa. Và một ngày mới thật lạc quan vào con người.
Nguyễn Tấn Ái
Ngày xưa có cô Tấm hiền lành.
Tấm ngoi lên từ chiếc ao làng, đầu tóc áo quần lấm lem buồn đất, quà tặng cho Tấm là chị Bống tâm tình.
Ừ thì ta tắm ao ta
Ừ thì trong đục ao nhà vui lắm Tấm ơi!
Đồng quê sẵn rồi con rô con rạch, đồng quê sẵn rồi rau má rau sam. Tấm ngồi hóng mát bờ tre, Tấm đi bờ ruộng Tấm về bờ kênh, gió nồm ru Tấm ngủ quên…
Hây hây má thắm đồng tiền tặng anh, anh cho Tấm giấc mộng lành.
Rồi làng mở hội. Rồi Tấm đua chen. Rồi đời phù du cám dỗ, rồi Tấm giữ mộng phù hoa.
Tấm đánh rơi giày đôi chân khập khiễng. Rồi nòi con ghẻ đánh ghen. Té lên té xuống mệt nhoài. Tấm chết giữa ngày, chết giữa chiêm bao. Anh thương Tấm lắm, anh giận Tấm lắm!
Nhà quê mặc áo nhà quê, mang chi áo thắm xun xoe với đời, sao chẳng trở về đồng cỏ Tấm ơi!
Ngày xưa có cô Tấm hiền lành.
Tấm bước ra từ quả thị. Thơm!
Quà tặng cho Tấm là bát nước bà hàng phúc đức. 
Bà có nồi cơm tám. Bà có cơi trầu đầy. Lòng bà hạt gạo làng ta. Lòng bà lòng trầu thắm đỏ. Bà kể chuyện cổ tích Tấm nghe. Bà vắt sữa ca dao nuôi Tấm lớn .
Bà mừng tóc Tấm dài mượt mà hương bưởi. Bà vui răng Tấm nhưng nhức hạt na.
Tấm chăm tưới cải trồng cà, tay chai da sạm mới là Tấm ngoan.
Rồi vướng bùa yêu. Rồi võng tía lọng vàng.
Tấm ngồi chỗ cao, Tấm ngồi chỗ sang.
Bà mừng cô Tấm trổ hoa, bà lo cô Tấm bôn ba xứ người, bà kêu ơi Tấm về thôi!
Mà Tấm không về.
Chuyện xưa cô Tấm một ngày rủ áo lên ngôi hoàng hậu.
Sao chẳng giữ yêu thương, sao chỉ có hận thù.
Tấm giết Cám rồi. Cái ác Cám trả nợ đời. Nợ đời cái ác còn nơi cô Tấm.
Sao chỉ vừa thay bậc đổi ngôi đã vội bạc lòng đến thế.
Bà hoàng soi gương.
Gương kia ngự ở trên tường, nữ lưu ai độc ví dường như ta.
Bà hoàng sưởi nắng ngả chiếc bóng đen. Bà hoàng hóng mát ao sen, ngả chiếc bóng hồng diêm dúa.
Tấm bỏ Tấm rồi. Tấm đem cái ác Tấm trả nợ đời. Cái Tấm – Bà hoàng sinh đôi khác mặt.
Anh thương Tấm lắm, anh giận Tấm lắm, thề chẳng gặp Tấm nữa đâu!
Anh về nhà quê qua chiếc ao làng, ao làng rưng rưng.
Anh về nhà quê qua lối bờ tre, bờ tre thút thít.
Anh về nhà quê anh ngắm bóng trăng, bóng trăng mây che.
Anh về nhà quê vục mặt vào rượu, rượu đắng.
Anh về nhà quê anh hát câu ca, thơ buồn:
Đói từ bờ rơm gốc rạ
Mẹ đâu hay
Chắt chiu gửi ác cho đời.
Sao chẳng trở về đồng cỏ Tấm ơi!
Chuyện xưa cô Tấm nhắc người, yêu thương nghìn lần chưa đủ, cái oán uất kết một lần cái oán khó tan.
Tấm nhớ giữ mình lòng lành như nước, lắng đục thành trong.
Tấm gắng giữ mình hồn thơm cỏ hoa, đẹp đời một chốc.
Mùa hè Tấm về giỗ bà, anh còn Tấm hiếu thảo.
Mùa xuân Tấm về thăm họ hàng, anh còn Tấm trong veo.
Sự người chín bỏ làm mười, đừng giận đừng hờn.
Mà Tấm chưa về. Anh thương Tấm lắm, anh giận Tấm lắm!
Chuyện xưa cô Tấm một lần bỏ quê trẩy hội. Anh lo cho Tấm giữa đời phù du.
Anh ngồi anh ru:
Ru hời ru hỡi là ru
Tấm đi có hứa thiên thu Tấm về?
Tấm mau trở về đồng cỏ Tấm
Nguyển Tấn Ái
Cha mẹ chỉ cho tôi yêu một lần.
Trời đất chỉ se duyên cho tôi một lần.
Ủy ban cũng chỉ cấp cho một tờ đăng kí kết hôn.
Bằng chẳng thế, bằng nhiều lần, hẳn tôi chẳng còn, hoặc chẳng chịu là người của hôn nhân nữa.
Có thể là hoang tàn. Có thể là vô vị. Cũng có thể vì chẳng còn đúng mùi vị tình yêu nữa.
Tình yêu của tôi với thơ Phạm Thiên Thư cũng vậy.
Ngày xưa học trò, những trang thơ nằm lòng chỉ có đàn kiến, quả dừa, con cua, hạt gạo…được chế ra từ một thần đồng thơ.
Ngày xưa học trò, những trang thơ nằm lòng của tôi nghênh ngang đao kiếm, lại vang lừng đến hai mươi phát đại bác.
Tôi đã được rèn giũa để sẵn thành một anh hùng.
Và tự nguyện lắm.
Rồi một ngày, năm lớp tám, một cô giáo của tôi ôm đàn gõ nhịp:
Em tan trường về
Đường mưa nho nhỏ…
Điệu valse và giọng cô mênh mang cõi nhớ mang những bước chân se sẽ của trang thơ tình vào trong tôi từ đó.
Cô giáo thị thành ngày ấy chắc tiếc chút tuổi học trò, chắc luyến chút tình kín dấu mà tâm tư đầu độc đứa học trò miền quê bằng Cung Tiến, bằng Lê Hựu Hà, bằng Phạm Duy… bằng Phạm Thiên Thư, bằng Nguyễn Tất Nhiên, bằng Hoàng Trúc Ly, bằng Nguyễn Nho Sa Mạc nữa. 
Và bây giờ tôi biết cảm ơn cô.
Giáo án của cô ngay hàng thẳng nếp. Này là Tố Hữu với “ củ sắn lùi” và cánh đồng hợp tác dập dìu mùi no ấm.
Giáo án cô còn những trang thơm hương, thằng nhỏ tò mò. Này trái táo thơm, này xin làm cây thánh giá, này môi thâm khô từ thuở định hôn người…
Giờ thì thơ ca nhiều hàng xịn. Thời đại mới cho ta đôi cánh. Tôi thỉnh thoảng lại mở trang vở cũ nhấm nháp thứ “hàng hiếm”, “hàng độc” quà tặng ngày xưa.
Này là Ngày xưa Hoàng thị. Cái cô Ngọ đời thường đã ý tứ dấu tên để chỉ còn cái họ như lời dẫn vào cõi động hoa vàng.
Nhịp thơ như những bước chân học trò se sẽ, nhẹ khẽ như đếm từng bước một, như sợ mưa gió cõi trần, như sợ chạm ngày biển động
Cuối đường mây đỏ
Anh nhìn theo Ngọ
Dáng lau lách buồn…
Này là Guốc Tía:
Con đường hoàng hoa
Em đi hài lục
Con đường bạch cúc
Em đi hài hồng
Con đường sầu đông
Em đi guốc tía
Khởi từ mạch kể, nhịp tĩnh đến lạ thường. Thằng này chỉ điểm, rình chộp từng bước chân.
Rồi cái tĩnh giả vờ qua đi, để cái thật lộ nhẹ, nhẹ thôi, mà lây lan mãi:
Anh ngồi thấm thía
Cội sầu trổ bông!
Đúng điệu, đúng tông, đúng cái bâng quơ chết người của…học trò!
Này là Em Học Bài:
Em ngồi học bài
Dưới cành mận trắng
Tóc xõa ngang vai
Mi trầm xa vắng
Trời hoe hoe nắng
Nhuốm dải mây sầu
Nhìn em thật lâu
Đố người vì đâu?
Như có sự gặp gỡ của vần và ý, tình cờ mà hữu duyên.
Khởi là vần gián cách:
………………………..bài
………………………..trắng
………………………….vai
………………………….vắng
Biểu đồ biểu diễn đôi mắt học trò trộm nhìn, xấu hổ, ngó lơ, mà chẳng đành, lại trộm.
Mà tình yêu và khói thuốc thì làm sao mà giấu được ( Duyên Anh bảo thế).Thì kệ, hết biết xấu, nhìn, cứ nhìn.
Vậy nên cái vần e lệ kia lại trơ tráo vần nhau liên tiếp:
………………………..vắng
………………………….nắng
………………………….sầu
………………………….lâu
………………………….đâu
Cái thơ thật duyên, thật đúng nết trẻ thơ.
Và tôi yêu cái duyên này lăm lắm.
Này là,
Mà thôi. Tôi cảm ơn cô Tôn Thất Hoàng Linh trước khi bỏ trường về xuôi vui với thị thành đã kịp tặng lại cho tôi tập NGÀY XƯA HOÀNG THỊ chép tay. Và từ đó tôi mơ mộng làm thơ, bấp bênh ngoại đạo.
Sau này tôi lớn lên, học giả hơn (nghĩa là học chơi, không học thật) khi lăn lội vào trường đại học, giàu có hơn khi nhập vào thế giới mạng, gặp nhà thơ xưa, giờ là cụ Phạm, và mọi góc đời riêng đã hơ hớ quá rồi, lại tiếc hoài một Phạm xưa.
Và tôi biết là cái tình đầu.
Lại là cái tình ngày xưa Hoàng thị.
Nguyễn Tấn Ái
Chớ nhìn đến rượu khi nó đỏ hồng 
Lúc nó chiếu sao trong li
Và tuôn chảy dễ dàng.
Rốt lại, nó cắn như rắn,
Và chít như rắn lục.
Sa- lô-môn ( Salomon), ông vua nổi tiếng thông minh của tuyển dân Y-sơ- ra- en, ( Israel) đã để lại lời khuyên như thế.
Ở phương diện tri thức chính thống, rượu bị lên án.
Với tri thức bình dân, rượu bị mắng mỏ:
Giàu đâu đến kẻ ngủ trưa
Sang đâu đến kẻ say sưa tối ngày.
Song cũng trong giới bình dân đã từng có lời thách thức cũng rất nghênh ngang thi sĩ:
Còn trời, còn nước, còn non
Còn cô bán rượu, anh còn say sưa.
Mà chính thống thì xưa mấy khi anh hùng, tài tử, kì nữ, văn nhân mà lại không gá nghĩa với rượu.
Lọc riêng làng văn mà kể thì cũng đã bao giai thoại, giai phẩm về rượu đủ để nhâm nhi suốt một chiều.
Ngay giữa lâu đài Đường thi đạo mạo thì thi đề RƯỢU cũng đã khá giàu có.
Lí Bạch đại tửu gia uống rượu đề thơ ngợi Dương Qúi Phi, ngạo Cao lực sĩ, đã để lại “Tương Tiến Tửu”, “ Nguyệt Hạ Độc Chước”… Đỗ Phủ với “Túy Thì Ca”, Đỗ Mục với “ Khiển Hoài”, Vương Hàn với “Lương Châu Từ”…
Có lẽ phải kể đến Lưu Vũ Tích với “ Ấm Tửu Khán Mẫu Đơn”tuy ít người biết đến song cũng đủ nồng độ để chếnh choáng ngàn năm:
Kim nhật hoa tiền ẩm
Cam tâm túy sổ bôi
Đãn sầu hoa hữu ngữ
Bất vị lão nhân khai
(Hôm nay uống rượu bên hoa
Vui lòng ta say mấy chén
Chỉ e rằng hoa sẽ nói:
“ Không nở cho người già đâu đấy nhé”)
Xuân Diệu, theo chỗ tôi biết, trộm vía ông, là người sành ăn kém rượu, song lại có lời thơ như dịch tứ thơ say của người xưa:
Ta thấy em xinh khẽ lắc đầu
Bởi vì ta có được em đâu
Tay kia sẽ ấp nhiều tay khác
Môi ấy vì ai sẽ đậm màu.
Thơ hay, tiếc là thiếu men.
Làng thơ cổ điển Việt Nam cũng đọng lại vài danh tửu.
Hồ Xuân Hương, đáng mặt bà chúa với cái khí rượu đáng hổ mặt nam nhi lắm:
Bầu giốc giang sơn say chấp rượu.
Tú Xương nổi tiếng phong nguyệt tình hoài ấy thế mà cốt cách tửu thi chừng kém lắm. Cả túi thơ của vị tú tài ấy không có lấy một tứ rượu cho đáng mặt trượng phu.
Nguyễn Khuyến thâm sâu với rượu, thật đáng ngưỡng mộ.
Trăm chén hình tặng ảnh
Nghìn năm ta là ai ?
Thi nhân hiện đại phong Tản Đà làm thống soái của làng thi tửu, song vị đô đốc này có lẽ bất phùng thời nên cái khí vị kẻ say đã nhiều phần kém đi cốt cách, đã luộm thuộm đi nhiều:
Đất say đất cũng lăn quay
Trời say mặt cũng đỏ gay ai cười.
So với cái kiểu “ Túy ngọa sa trường quân mạc tiếu”( say lăn chiến địa cười khà) của người xưa thì thật kém thế quá!
Và sau Tản Đà, có lẽ rượu với làng thơ đã có phần nhạt nhẽo, nhiều bị say ít biết say! Rượu rơi vào cái thế luông tuồng, cái thế hạ phong, không đáng kể.
Riêng có một người trụ được, tuy thuộc hàng “kẻ tân”, song đủ cái nội lực để góp mặt với “cựu trào”, ấy là Nguyễn Tuân, tác giả của “ Vang Bóng Một Thời”
Trước hết, ông Nguyễn là người biết rượu khi kể lại thú nhấm sang trọng của người xưa, truyện Hương cuội;
Chiều ba mươi tết, cụ cử, cụ tú, cụ kép cùng thưởng tiệc rượu Thạch lan hương, người bõ già kính cẩn chắp tay đứng sau lưng chủ, có vẽ cũng chừng thèm say lắm.
Rồi mỗi một chén rượu ngừng là một lời thơ trong trẻo cất lên, cứ thế cho tàn hết một buổi chiều.
Người kể Hương Cuội cũng là người giỏi rượu và hay rượu. Vũ Bằng kể rằng Tuân quái khách có khi “ngưu ẩm”, cũng có khi khệnh khạng một mình, một chiều bên hồ Tây và một li Mai quế lộ.
Người viết bài này không thích kiểu say của Đinh Hùng, Vũ Hoàng Chương, càng không thích kiểu rượu của Nguyên Hồng.
Và có lời bàn:
Rượu là thế, nhiều phần dở, nhiều phần phiền nhiễu, nhưng có lẽ không tại rượu mà tại người đời kém rượu. Không đủ nội lực thì đừng lạm dự, kẻo “tu tận hoan” rồi lại “tù tận mạng”
Rủi ro sao mình lại rơi đúng vào hàng kém rượu, đọc một đôi câu rượu hay mà tiếc khéo nòi rượu chính thống rồi đến ngày tuyệt tự.
Suy cho cùng, mình chỉ uống rượu theo thú thanh nhàn như của người xưa, cảm nhận một nét đẹp văn hóa thời nay nâng ly rượu vang của văn hóa Pháp, hoặc nhâm nhi rượu Bầu Đá nét văn hóa đặc trưng của miền đất võ Tây Sơn, Bình Định.
Tôi sinh đúng quê xứ biết chiều
, biết quí cái nhã thú cầm chén nâng chung:
Đất Quảng Nam chưa mưa đà thấm
Rượu Hồng Đào chưa nhấm đã say.
Vậy nên cũng nặng lòng với tửu thú, và băn khoăn hoài với cái tư thế của người biết rượu.
May ra cuối đời sẽ tu luyện được cái đẹp của người biết cầm chén.
Mà khéo cũng vừa chiều theo ý mấy bà vợ khó tính, khỏi phải chiều chiều ca cẩm: Chè với rượu..
Nguyễn Tấn Ái
1. Em như nốt nhạc rời thả rớt giữa đời tôi
Nên có những đêm khuya chợt giật mình thảng thốt
Ôm riêng giấc mơ hoa mà nghe hồn xa xót
Bản tình ca không tên âm ỉ, u hoài.
2 Em mang linh hồn hoang dại
Tình yêu cấu thành từ gai gốc rừng sâu
Ta bươn bả một đời nay nhìn lại
Nhận biết tim mình chằng chịt những đường khâu.
3 Là thượng đế, là thánh thần, là tạo hóa
Anh có một Chúa và có nhiều tên gọi khác nhau
Anh có niềm đau
Em! Một tên gọi, thế thôi, và chỉ thế!
4 Đừng cường điệu tình yêu
Đừng gọi em là thiên thần, là đức mẹ
Với anh em hoài hoài là đứa trẻ
Lầm lạc hoài đến chẳng hiểu lòng anh!
5 Tất cả chân thành anh gửi về em
Nên với mọi cuộc tình anh là thằng lừa dối
Ngày phán xét anh hoàn toàn vô tội
Chúa biết con tim chỉ thật có một lần!
Nguyễn Tấn Ái
Ta như nhân loại trước ngày tìm ra lửa
Cầm trên tay hòn đá xù xì rồi lại quăng đi
Vẫn biết có hồn tràm chờ ta trong ruột gió
Nhưng đợi gió thành hương không đủ sức kiên trì.
Có thứ cây mọc trên vùng đất đá vôi Nam Giang, cành lá xòe rộng đón nắng lửa gió Lào đủ niên hạng để cho ra đời chất nước trắng đục sủi tăm làm say lòng người, gọi là rượu cây tà vạt.
Có thứ cây mọc trên đồi núi Trà Mi, đủ trăm năm khô khốc, thân mình lụi đi, bay đi theo mưa gió còn lại cái lõi dầu thơm, gọi là trầm gió.
Là những mật những hương, những thơm thảo được tự nhiên tôi luyện mà thành, gọi là vàng của đất trời.
Còn lòng người, có đợi được trăm năm khô khốc, trăm năm lụt lội để đá biết tuổi vàng?
Chờ cho đá biết tuổi vàng là lòng ta chờ bạn.
Thân thương à, tụi mình đã kí cả một thời học trò cho mộng tưởng, đã huyễn cả một thời trai trẻ cho tình yêu, đã cùng đói cơm lạt muối, có đủ gọi là thân? Thôi đừng ngộ nhận. Cóp lại một thời kỉ niệm ngót mươi niên cũng chỉ một thập phân đời người nào có đáng là bao? Sợi tình liệu chừng chưa đủ bền qua mưa nắng, chừng mỏng chưa vừa khà một cơn say, chờ cho đá biết tuổi vàng lời chừng còn thẹn. Đâu rồi trong ta giấc mơ quan đại phu mà tặng bạn áo hồ cừu! Đâu rồi trong ai hoài bão đăng quang để vời kẻ ẩn sĩ núi rừng về trọn một đêm bè bạn, gác chân lên nhau mà ngủ, sáng mai lại thong dong rừng núi mà về!
Có bao giờ trên đường đời rong ruổi mình lại trách mình không đủ cái tình Trần Phồn Từ Trĩ, không kịp cái trí Thúc Nha cùng Quản Trọng, đầu dăm sợi bạc nhìn mà thẹn chữ tri âm! Không nỡ buông tay đành nhắc nhau câu chờ cho đá biết tuổi vàng.
Đá biết tuổi vàng cũng là lòng ta chờ người đó.
Thôi nguôi đi một thời yêu đương bồng bột, tình trung du cũng mưa nắng thất thường. Giọng người mềm mượt như tuổi đời mười bảy, ta thực lòng kí thác ở tình yêu đến chẳng kịp liệu lối về. Người đến như thiên thần, cũng như thiên thần vỗ cánh. Còn chấp chới quanh ta một trời hẹn ước, còn toang toác trong ta một cửa tình để ngỏ đến mai sau. Vẫn giàu một niềm tin rằng người đi rồi người sẽ trở về. Ta vẫn nhủ lòng ta chân thành như thế. Ta vẫn dỗ lòng ta như dỗ dành con trẻ, ừ người sẽ về, đừng buồn nhé, đừng trông!
Có thể rồi người mãi mãi không về, nhưng ta tin rằng trong con tim người với nhịp trăm năm sẽ có lúc mơ hồ tự hỏi: Ngày xưa giờ nơi đâu!
Và vô thức thời gian bông hồng nào còn thơm mãi!
Và đá biết tuổi vàng.
Đá rồi biết tuổi vàng là tình ta dành cho em đó, mẹ của các con ta.
Tiếc nuối một thời không là người tình đầu tiên người yêu cuối cùng, nhịp đời khéo so le, song cũng đã gom góp một đời những còn những mất mà trao tặng. Em rồi không mãi mãi là kiều nữ. Ta cũng chẳng còn buổi kiêu bạc hào hoa. Song quí giọt mồ hôi làm nên cơm áo, thôi cắt ngắn tuổi mình để giành tặng các con. Rồi không còn nhìn mắt em mà làm thơ nữa (thơ phú gì buổi cần viết văn xuôi!). Mà này em, mộng đời không mất, không lặn vào chiêm bao, chỉ mất đi những dấu hoa mĩ không cần thiết để thô mộc vẹn nguyên vững chãi một gia đình.
Có bao giờ tiếc nuối buổi yêu nhau?
Có bao giờ hờn trách buổi yêu nhau?
Tình yêu như phút giây con tằm hóa bướm.
Mà ta giành cho em là gỗ đã nên trầm!
Đá biết tuổi vàng đó em.
Thời gian, ôi thời gian!
Sợ khi người mang cho đời quả chín, quả chín rồi rời rã những cánh hoa.
Sợ khi người biến những gã ngốc thành khôn ngoan, mà khôn ngoan thì mất đi quyền khờ dại.
Sợ khi người biến những thi sĩ thành triết gia, mà triết gia thì hết đường thi phú.
Tôi ngại thời gian như ngại một thứ thuốc hiện hình.
Mà cũng cần lắm thời gian, để bạn là bạn, để người là người, để em là em, để ta là ta.
Để lặn đi những son phấn của diện mạo đời.
Để sắp xếp, để định giá những gì còn mất.
Và, để cho đá biết tuổi vàng!
NGUYỄN TẤN ÁI
Những lúc lắng lòng đối diện với mình, tôi thấy yêu lời tâm tư kia đến lạ. Mà nào phải là kia, mà chính là mình:
Cầm vàng mà lội xuống sông
Vàng thời không tiếc, tiếc công cầm vàng.
Lời ca đúng phẩm chất ca dao, tải nặng một cái tình, thăm thẳm. Như mở một nẻo chạy hút về phía cõi mình, cuối con đường hun hút ấy là vườn địa đàng đã vắng cõi trần, đã xanh cõi tâm.
Nhà thơ bình dân nào đã lặng vào vô danh, lặng luôn cả cái sự, để qua một nhọc nhằn mất mát chỉ còn lại bền bỉ nhất một ánh nhìn, một chép miệng thở dài, một suy tư.
Thử hình dung, thử nổ lực ráp nối , gia dĩ cũng thỏa được cái mạch lạc của một sự đời.
Có mở đầu là một hành động: Lội
Có sự kiện diễn biến: Đánh rơi cái gì quí giá.
Có kết thúc: Nỗi niềm tiếc nuối.
Song cái mạch lạc đã lặng đi ở đúng cái chỗ cần lặng nhất. Mấy cái diễn biến luộm thuộm bờm xờm vốn thường thấy ở cái đời nhiêu sự thì tiếc nuối gì mà giữ, mà nên cắt bỏ cho nhẹ cái người, cho thanh thản lời ca.
Cắt bỏ khẳng khái.
Mà thái độ cũng khẳng khái: Vàng thời không tiếc.
Dừng ở đây, lời ca có phẩm chất của một triết lí.
Từ khi linh hồn kết cuộc chung thân với cái chữ người thì đã bỏ hai chân mà lội cõi nhân gian, cái tài, cái tình, cái danh cứ bắt con người ta phải lội. Lộ trình đời người ấy lắm lúc lại cứ phải đánh rơi.
Khi mệt mỏi mà rơi.
Khi bỏ cuộc mà rơi.
Khi yếu tài kém thế mà rơi.
Khi dập giàm giăng bẫy mà hỏng.
Mà mỗi cuộc đánh rơi là mỗi một trận bão lòng!
Lúc ấy giá mà học được thái độ chấp nhận mà nhủ mình: Không tiếc.
Giá mà được làm thằng say một đời trong truyện của Nam Cao để mà khẳng khái: “ Chết cả đi rồi có ai gọi là cụ lớn mả”.
Giá mà nuốt trôi được, tiêu hóa được cái lời của một học giả: “ Không ai ăn một ngày quá ba bữa và ngủ một đêm trên hai cái giường”.
Chấp nhận được thế đời nhẹ lắm, thanh thản lắm. Mà cũng chẳng còn cái vị cái mùi gì nữa.
Vậy thì cứ buông đi phần xác, cứ giữ lại phần hồn:
Tiếc công cầm vàng.
Là tiếc cái vun đắp, tiếc cái hoài bão, tiếc cái thâm tình.
Cũng tại cõi đời vốn không nhẹ như nhiều nhà tư tưởng nghĩ.
Có cái qua đi rồi mà cứ níu lại phía sau.
Có cái đi dùng dằng chẳng đặng.
Nhất là những gì vốn thuộc về tâm hồn, thuộc về con tim.
Dòng xoáy nào cuốn trôi một bàn tay tình bạn.
Con sóng nào đánh bạt một tình yêu.
Ừ thì cho đến cái thân này còn có khi chẳng còn giữ nổi, hơi đâu mà tiếc cái vật vong thân, ai lại triết lí cuồng ngạo thế bao giờ. Lại cứ phải sụp xuống, chới với một bàn tay: Tiếc công cầm vàng.
Như người dân quê tôi những năm lửa đạn, cả quê di tản, từ khu định cư nhìn về chốn cũ chỉ thấy mờ mờ mịt mịt, thay cho những cánh cò chớp trắng là những cánh tàu bay với những chớp trắng là những cánh tàu bay với những chớp lửa đạn nhì nhằng, người dân thương hàng cau sau hè, cây thị trước ngõ, cánh đồng vụ tháng ba oằn oại ngoài đồng mà ngơ ngẩn vào ra.
Thương là thương cái giọt mồ hôi còn nằm lại.
Vàng thời không tiếc, tiếc công cầm vàng.
Như cái bận sau ngày giải phóng, tháng mười hai năm bảy lăm, ba tôi tổ chức lễ mừng Chúa giáng sinh tại gia, chính quyền bắt phạt vì tổ chức hội kín mà không xin phép, tội nghiệp mấy chú du kích vốn là học trò cũ, nhìn ba dẫy cỏ trước sân ủy ban như đứa học trò dốt bị kỉ luật mà không dám một tiếng chào thầy.
Ba chép miệng: Vàng thời không tiếc, tiếc công cầm vàng.
Tôi thương lời ca tình nghĩa ấy, không màu mè câu chữ mà nặng oằn gan ruột.
Tôi cũng đồ chừng rằng để có được lời ca vừa khẳng khái vừa rất đổi ân tình đó thì cái ý tưởng ban đầu cũng đã trôi nổi qua bao nhiêu cuộc riêng tư, rồi cứ như một thứ vàng luyện qua bao lửa đời để chắc tuổi mười đến thế.
Rồi cũng tự nhủ mình đâu phải lúc nào cũng lạnh băng ráo hoảnh mới là bản lĩnh, thôi thì cứ yên tâm mà bận bịu một chút tình.
Dòng sông cuộc đời chảy dọc, có mất mát mới là đời.
Dừng có té sấp té ngửa vì thiệt hơn mới là bản lĩnh.
Và, cần nhất, bận bịu một chút với ngày qua để thực là người, để xứng là người.
NGUYỄN TẤN ÁI.
Đọt Chuối Non 