Bói toán, giải hạn, trừ tà… là những biểu hiện của mê tín dị đoan gây ảnh hưởng xấu tới đời sống của cá nhân cũng như cộng đồng. Từ đời thực đến không gian mạng, hành vi trục lợi kiếm tiền dựa trên sự thiếu hiểu biết và bất an của người dân ngày càng tăng. Thực trạng này đòi hỏi cơ quan chức năng cần quản lý chặt chẽ và xử phạt nghiêm các trường hợp thu lợi từ hoạt động mê tín dị đoan.

Bên cạnh đó, mê tín dị đoan tồn tại bấy lâu nay cũng phản ánh khoảng trống về tâm linh của phần lớn người dân. Vì vậy, Nhà nước và lãnh đạo các tôn giáo cần phối hợp trong việc nâng cao nhận thức và truyền dạy về tâm linh tích cực cho cộng đồng. Khi mỗi người có đức tin trong sáng nơi Chúa Phật, biết sống thiện lành và yêu thương mọi người thì mê tín dị đoan sẽ dần biến mất trong xã hội.

An An

***

Ngăn chặn mê tín dị đoan và vấn nạn cuồng tín (Bài 1): Những lời “phán” toát hồ hôi

13/03/2023 04:13

VHO– Xã hội ngày một phát triển nhưng tình trạng bói toán và mức độ cuồng tín lại đang âm thầm “sinh sôi, nảy nở”, gây ra không ít hệ lụy tiêu cực. Đáng nói hơn, chỉ vì sự mù quáng, cuồng tín quá mức của một bộ phận người dân, trong đó có cả những người đầy bằng cấp, đã trực tiếp tham gia, hoặc gián tiếp dung túng cho tệ nạn này

Theo những lời đồn đại, chúng tôi tìm đến một số điểm “buôn thần, bán thánh” được cho là có “thương hiệu” thu hút hàng chục, hàng trăm con nhang, đệ tử tìm đến mỗi ngày. Với đủ loại mánh khoé, chiêu trò, những “thầy” nọ, “cậu” kia đã trục lợi hàng trăm triệu đồng mỗi tháng từ sự nhẹ dạ, mù quáng của không ít người từ trẻ cho tới già.

 Nơi hành nghề của “cậu” V

Một sáng đầu tháng 3, chúng tôi tìm đến nhà “thầy” L. ở xã Đông Dư, huyện Gia Lâm (Hà Nội) theo lời đồn là nổi tiếng một vùng, con nhang đệ tử gạt đi không hết, ô tô tới “hầu thánh” kéo dài cả cây số. Như quen với sự có mặt của người lạ, người nhà của “thầy” buông giọng lạnh lùng, “chiều xếp hàng ở kia, 2 giờ thầy mới xem”…

Thầy bói nói dựa

Đúng hẹn, chúng tôi có mặt. Đến trước chúng tôi đã gần chục người, tất cả đều thể hiện rõ sự lo âu, thấp thỏm trên gương mặt. 14h “thầy” L. xuất hiện. Nhưng điều ngạc nhiên là, bỏ qua những vẻ mặt sốt ruột, “thầy” không vội xem ngay mà ngồi rót trà mời mọi người. Trong câu chuyện tạo sự thân tình, thầy liên tục PR bản thân rằng từng học Khoa Tâm lý, Đại học Sư phạm, từng là thầy giáo…

“Thầy” khoe khoang có nhiều pha xem bói “bá đạo” như khi chưa chính thức làm nghề, thầy đã từng phán với một gia đình về việc sẽ có người chết vào lúc 7h sáng. Đúng giờ đó gia đình ấy có người gặp tai nạn giao thông. Theo quan sát của chúng tôi, “thầy” L. còn “cân não” con nhang, đệ tử rằng có nhiều người làm công an từng muốn dẹp điểm bói toán của “thầy” đã phải chịu những hậu quả vô cùng nặng nề. Không bị ung thư cũng lâm cảnh nghèo khó, “thân bại danh liệt”… Những câu chuyện phủ màu ma mị, tưởng như hoang đường nhưng khiến cho những người có mặt gật gù, hoang mang, thậm chí là sợ hãi, tin vào “sức mạnh thần thánh” của “thầy”. Khoảng 15h, “thầy” bắt đầu “vào việc” khi có thêm những vị khách mới đến, xếp hàng ngồi chờ. Thoáng thấy chúng tôi cầm điện thoại, “thầy” bực dọc, gắt gỏng: “Cất điện thoại đi, không ghi âm, chụp ảnh gì hết”.

Nghe những lời thầy phán cho các con nhang đệ tử, rất dễ nhận ra nhiều điểm giống nhau, nhưng mọi người đều tưởng đó là chuyện của riêng mình. Sau khi hỏi tên, tuổi, “thân thế sự nghiệp”, “thầy” ra lệnh úp 2 bàn tay xuống, nếu bàn tay xù xì, thô ráp thì công thức là người đó phải gánh đỡ, lo toan mọi việc trong nhà; rồi thầy ra lệnh nhặt các con bài, khi lật lên thầy không phán được con bài thể hiện điều gì mà nói dựa vào những lời người đó kể. Chẳng hạn, một anh chồng đi cùng vợ, khai làm nghề bán mỹ phẩm thì thầy khẳng định anh này bị vợ đè nén, nhưng khuyến khích cứ tiếp tục làm dù chưa giàu nhưng sẽ khởi sắc. “Thầy” vừa phán vừa không quên quay sang giục cô vợ cần phải làm lễ hầu thánh ngay bởi “không thể khất thêm được”. Tới lượt người phụ nữ trung tuổi gương mặt toát lên vẻ lạnh lùng và ánh nhìn dữ dội, sau khi dò hỏi, “thầy” phán “vợ chồng cô ly hôn lâu rồi còn gì”. Chị này ngần ngừ “chưa ly hôn thầy ạ”, thì thầy bồi luôn “chưa ly hôn nhưng tình cảm không còn mặn nồng, chồng cô có người khác rồi, trẻ hơn cô, biết chiều chuộng hơn cô”. Chuyện hai vợ chồng chị trục trặc dù chưa ly hôn, phán “chắc như đinh đóng cột” nguyên nhân là do người vợ nóng nảy, không nhẹ nhàng nên bị chồng chán…

 “Thầy” L. thao thao về số mệnh, vận hạn của người khác

Bằng một giọng điệu nhẹ nhàng như “rót mật vào tai”, hầu hết với những người đến xem đều nhận được “lời mời” hầu thánh do chính “thầy” làm lễ, nếu không mọi việc sẽ tiếp tục trục trặc và không được hóa giải. Đến 5h chiều vẫn còn tới 5-7 người cả nam nữ, già trẻ, ở mọi nghề nghiệp chờ đến lượt, với số tiền đặt lễ không nhỏ. Người sau nhìn theo người trước, cứ 200 – 500 ngàn đồng/người. Trong đó, chúng tôi chứng kiến có hai mẹ con tìm đến “thầy” để làm lễ cắt tiền duyên, trong mâm cúng có nhiều tờ 500.000 đồng.

Thu nhập “khủng” từ đâu?

Rời tụ điểm xem bói của “thầy” L., chúng tôi đến “Thiên địa tự” của “cậu” V. ở phường Văn Quán, Hà Đông, Hà Nội. Ngay khi dừng chân, chúng tôi đã bị choáng ngợp trước cơ ngơi của “cậu”. Bên ngoài căn nhà thiết kế như cổng chùa, vào bên trong là không gian tĩnh mịch, âm u, có tác dụng “dọa ma” những người yếu vía, hay tâm trạng đang rối bời mong cầu giải hạn. “Thiên địa tự” có tấm biển ghi: “Cấm quay phim – chụp ảnh”.

Theo chỉ dẫn, chúng tôi lên nơi “hành nghề” của “cậu”, tọa lạc trên tầng 4, tầng cao nhất của ngôi nhà. Vì đến vào cuối giờ chiều nên không còn con nhang nào ngoài một người đàn ông trung tuổi trong bộ quần áo nâu sồng đang lướt điện thoại. Sau khi ghi tên, tuổi, địa chỉ vào mặt sau tờ lịch cùng tờ 200 ngàn đồng đặt vào đĩa, “cậu” giơ đĩa ngang đầu, bắt đầu khấn vái. Ngay lập tức, “quan thần linh” xuất hiện và nhập vào “cậu”, phán rằng nhà của chị đồng nghiệp của chúng tôi bị đứt long mạch nên làm ăn không ra gì, phải bán đi. Khi đồng nghiệp của chúng tôi tỏ ý không muốn bán, thì “cậu” đổi giọng: “Quan thần linh nói ở không yên chứ không bảo phải bán đi”. Thay mặt “Quan thần linh”, “cậu” V. tiếp tục phán, vì đất đai không yên nên việc làm ăn của đồng nghiệp chúng tôi không được thuận lợi, tài lộc rất ít. Đặc biệt, vợ chồng chị có thể bị chết vì căn bệnh ung thư ngay trong năm Quý Mão.

 “Thầy” L. “huấn thị” các con nhang đệ tử trước giờ xem bói

Chưa dừng lại, “cậu” tiếp tục gieo rắc nỗi lo âu một cách hoang đường: “Do long mạch bị động hết ở huyền quan, tức là quan khí dẫn vào cửa chính là không có. Đất thì bị động, giờ phải làm lễ xin thần linh thổ công tạ yên lại long mạch, tạ yên lại đất đai, giúp vong linh gia tiên ngự vào bát hương, ngự vào bàn thờ “, rồi “cậu” V. thúc giục: “Việc này phải làm ngay, không thể chờ thêm một giờ một khắc nào”. “Cậu” V. cũng cho biết, nếu làm thì làm luôn ở điện của “cậu”, lễ này rất đơn giản, “chỉ cần thỉnh thần linh lên, xong thần linh cấp cho cái lệnh, về đốt ở cửa là xong. Khi đó, khí của long mạch sẽ liền lại ngay…”. Chúng tôi ngập ngừng chưa kịp hỏi tiền lễ bái, “cậu” hiểu ý phán luôn: “Chi phí hết 5,5 triệu, lễ trong vòng một tiếng”. Khi chị đồng nghiệp quyết định không đặt tiền ngay mà chọn cách về nhà hỏi ý kiến của chồng, “cậu” lập tức thay đổi thái độ, giảm sự nhiệt tình, hào hứng.

Rời nhà “cậu” V., chúng tôi tiếp tục khảo sát một vài điểm xem bói khác. Tại nhà cô Y. ở Đền Lừ (Hoàng Mai, Hà Nội), sau khi đặt lễ 200.000 đồng, cô Y. bổ quả cau do chúng tôi mang đến và lắc đầu chê cau xấu quá, rồi cô cầm bộ bài tây, hơ hơ quanh ngọn đèn dầu và bắt đầu phán: Vợ chồng xung khắc nên kiểu gì cũng bỏ nhau hoặc cô vợ sẽ sát chồng… và chốt lại vẫn là dụ làm lễ để hóa giải. Tại nhà cô T. ở Khâm Thiên (Đống Đa, Hà Nội), giá xem một lá tử vi là 500 ngàn đồng. Hôm chúng tôi có mặt, cô đã xem cho 7 người và vì đến giờ đi lễ nên cô không xem nữa mà hẹn ngày khác. Một người xem trước đó cho biết, chị từ Gia Lâm sang đây để nhờ cô lập cho lá số tử vi, nhà có việc không thuận nên cô cũng lễ luôn cho…

Lang thang những nẻo đường bói toán, chúng tôi nhận ra các thầy bói một công thức chung vẫn “hiệu nghiệm” bao năm qua đó là từ nỗi lo âu của người dân, cộng hưởng lên bằng những lời phán thần thánh, sau đó gieo niềm tin hóa giải và cuối cùng “chốt hạ” bằng cách làm lễ, “hầu thánh” kèm theo mức kinh phí phải chi trả. Chỉ cần làm một phép tính đơn giản, với số lượng con nhang đệ tử đặt lễ mỗi ngày từ vài trăm ngàn đồng thì mỗi tháng các thầy cũng đút túi lên cả trăm triệu đồng. “Việc nhẹ, lương cao”, mức thu nhập “trên trời” cho công việc gieo rắc sự mù quáng vẫn tiếp tục trở thành “cái nhọt” khó chữa lành. Khi những nạn nhân càng sợ hãi, càng mù quáng thì cuộc sống của các thầy bói sẽ càng sung túc. 

NGUYÊN KHANG – PHƯƠNG LINH

***

Rủ nhau xem bói… online: Mất tiền rước họa

Khả Vân

Thứ năm, 01/02/2024 – 07:52

(Dân trí) – Cuối năm thì giải đen, đầu năm lại tấp nập xem vận mệnh, tài lộc, những lời “tiên đoán” cho viễn cảnh một năm mới sắp tới.

Nạn mê tín dị đoan đã khó kiểm soát, nay các đối tượng này còn chuyển sang làm dịch vụ online khiến lực lượng chức năng gặp càng nhiều khó khăn. 

 Các “thầy bói online” phán về đủ thứ

Theo Luật sư Quách Thành Lực (Giám đốc Công ty Luật Pháp trị, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội) chỉ cần cầm trong tay chiếc điện thoại, comment họ tên, ngày, tháng, năm sinh, giờ sinh và đợi các thầy hữu duyên gọi tên là mọi muộn phiền sẽ được hóa giải.

Những lời nói nước đôi, lấp lửng, khen chê, có người phấn khởi bỏ buông công việc, có người chủ quan bởi “thầy phán”: “năm nay may mắn, lộc tự nhiên vào nhà”, “không cần làm vẫn có ăn”, “số quan chức”. Tuy nhiên, thông tin thì khá chung chung, mơ hồ và độ tin cậy về những thông tin này thì không ai dám khẳng định. Nhưng vẫn có nhiều người chỉ tin và làm theo lời thầy bói.

Trò lừa tâm lý

Một số người quan niệm xem bói online cho vui và chẳng mất gì, nhưng thực tế, hàng nghìn thông tin cá nhân được công khai và chia sẻ lên các nhóm rất có thể bị đối tượng xấu lợi dụng.

Điều đáng nói, xem bói online là hình thức bói toán trá hình cho hoạt động mua bán đồ mang tính mê tín dị đoan. Để giải vận hạn, đắc tài lộc, đạt tình duyên…, phần lớn người xem bói được “thầy” yêu cầu chuyển tiền để cúng sao hoặc phải mua nhẫn tài lộc, vòng phong thủy, dầu se duyên do “thầy” bán hoặc chỉ định nơi mua thì mới được như ý. 

Theo Luật sư Quách Thành Lực, trên thực tế bói toán qua mạng chỉ là trò lừa tâm lý, đưa ra những thông điệp và miêu tả chung chung. Muốn xem bình giải đầy đủ về mọi mặt từ tiền tài đến sức khỏe, công danh, vận hạn người dùng phải nạp tiền bằng cách thanh toán qua thẻ tín dụng quốc tế hoặc thẻ điện thoại.

Sau khi có được niềm tin, đối tượng lừa đảo thường sẽ bán các mặt hàng tâm linh như vòng tay, búp bê… để mang lại may mắn, hóa giải bệnh tật, không thì cũng sẽ nói những điều tai ương khiến người xem mất ăn, mất ngủ rồi phải tìm đến nhờ các “cô”, “cậu” để làm lễ giải hạn, giải xui.

Theo Luật sư, bói toán, mê tín dị đoan là tệ nạn xã hội, cần phải loại bỏ. Điều 8 Luật An ninh mạng quy định: “Nghiêm cấm việc sử dụng không gian mạng để hoạt động tệ nạn xã hội, phá hoại thuần phong, mỹ tục của dân tộc, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng”.

Ngoài việc bị xử phạt vi phạm hành chính theo điểm đ, Khoản 7, Điều 14 Nghị định 38/2021/NĐ-CP: “Tổ chức hoạt động mê tín dị đoan thì bị phạt từ 15.000.000 đến 20.000.000 đồng” thì các đối tượng hành nghề này còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 320 Bộ luật Hình sự quy định về Tội hành nghề mê tín, dị đoan, bị phạt tù từ 3 đến 10 năm.

Cùng với đó, trong công điện tối 30/1, Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu Chủ tịch các tỉnh, thành không để xảy ra tình trạng trục lợi, phản văn hóa. Những hoạt động tín ngưỡng biến tướng, lệch chuẩn, trục lợi phải bị xử lý. Lãnh đạo Chính phủ chỉ đạo các địa phương không để xảy ra mê tín dị đoan, dâng sao giải hạn, gọi hồn, cúng vong, cúng oan gia trái chủ tại cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo.

Cũng theo Luật sư, dân gian đã có câu “bói ra ma, quét nhà ra rác”. Mỗi người cần giữ cho mình sự tỉnh táo để nhìn nhận đúng bản chất của vấn đề này, không tin vào những đồn thổi vu vơ về quyền phép của bùa chú, theo bói toán vô căn cứ để mê muội, tiền mất tật mang.

Người dân cần giữ cho mình thói quen cập nhật tin tức trên các kênh báo chính thống. Đồng thời tìm hiểu các quy định của pháp luật để có thể tự bảo vệ bản thân và những người xung quanh. Bởi, dù thế nào thì điều tốt lành, sự may mắn chỉ đến với mỗi người khi có tư duy tích cực, có hành động đúng đắn và lối sống lành mạnh.

***

Ngăn chặn mê tín dị đoan và vấn nạn cuồng tín (Bài cuối): Các Bộ, ngành cần thống nhất từ nhận thức đến hành động

22/03/2023 02:38

VHO– Trao đổi với Văn Hóa, đại diện Ban Tôn giáo Chính phủ, TS Trần Thị Minh Thu, Trưởng phòng Tín ngưỡng và Các Tôn giáo khác (ảnh) khẳng định, trước thực trạng vấn nạn mê tín dị đoan đang ngày càng diễn biến phức tạp, đòi hỏi cơ quan quản lý nhà nước phải thích ứng nhanh để có các giải pháp quản lý phù hợp.

TS Trần Thị Minh Thu

Đặc biệt, cần có sự đồng bộ từ nhận thức đến hành động, từ đó ngăn chặn, đẩy lùi các hiện tượng mê tín dị đoan và vấn nạn cuồng tín trong đời sống xã hội.

Cần áp dụng hình thức xử phạt bổ sung

 Các hoạt động truyền bá mê tín dị đoan đang ngày càng phổ biến và tạo nên nhiều hệ luỵ tiêu cực. Xin bà cho biết quan điểm quản lý ở lĩnh vực nhạy cảm này?

– TS Trần Thị Minh Thu: Mê tín dị đoan dưới góc độ quản lý nhà nước được nhìn nhận là hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trái pháp luật. Các hành vi mê tín dị đoan thường biểu hiện dưới hình thức bói toán, xem tướng số, tử vi, gọi hồn, thỉnh vong, cúng sao giải hạn, chữa bệnh bằng thuật bùa chú, yểm bùa, các hình thức kiêng cữ không có căn cứ khoa học…

Mê tín dị đoan xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó hai yếu tố quan trọng là nhận thức và tâm lý. Trong cuộc sống mỗi con người đều luôn mong muốn được bình an, hạnh phúc, vì vậy họ rất sợ hãi khi phải đối diện với rủi ro, bất hạnh, khó khăn. Không vượt qua được tâm lý sợ hãi, con người dễ có hành vi mê tín dị đoan, thậm chí một số người có trình độ học vấn cao, có địa vị trong xã hội. Tôi cho rằng điều này một phần do phong tục tập quán xã hội xưa đã hằn sâu vào nhận thức của một số người. Hoạt động mê tín dị đoan thường “núp bóng” tín ngưỡng, tôn giáo, gây nên nhiều nguy hại. Thực trạng này đang ngày càng lan tràn. Nhiều thầy cúng, thầy bói xây dựng “điện thờ tư gia”, tụ tập đông người; nhiều tổ chức, cá nhân cầu cúng mang tính “buôn thần bán thánh”; việc dâng sao giải hạn bị thương mại hóa…

Thời gian gần đây còn xuất hiện một số hiện tượng tín ngưỡng du nhập từ nước ngoài như hiện tượng “Búp bê Kuman Thong”. Đây là một hình thức mê tín dị đoan, không phù hợp với văn hóa truyền thống, vi phạm pháp luật và làm tổn hại kinh tế, nảy sinh tâm lý hoang mang, trông chờ vào vận may, bùa phép… Các hiện tượng mê tín dị đoan trên không gian mạng cũng ngày càng phổ biến. Thực trạng này đòi hỏi công tác quản lý nhà nước phải có sự thích ứng kịp thời. Khi hoạt động mê tín dị đoan ngày càng biến đổi theo chiều hướng tinh vi, thích ứng nhanh với thời đại công nghệ số và sự phát triển của xã hội thì công tác quản lý nhà nước cũng phải kịp thời, phù hợp, từ việc hoàn thiện thể chế, chính sách pháp luật đến điều chỉnh phạm vi, nội dung, phương thức quản lý,…

Trước một số vụ việc có tính chất truyền bá mê tín dị đoan xảy ra gần đây, dư luận cho rằng, cần có chế tài đủ sức răn đe hơn. Bà có ý kiến gì?

– Pháp luật đã quy định các hình thức xử phạt cụ thể nhưng đúng là có những mức phạt chưa đủ sức răn đe, nhiều người chấp nhận nộp phạt để rồi tái phạm. Để xử lý và đẩy lùi hiện tượng này thì biện pháp đầu tiên vẫn là thực hiện triệt để chế tài xử phạt vi phạm hành chính, bao gồm các hình thức xử phạt chính và hình thức xử phạt bổ sung. Song song còn áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả. Tôi cho rằng, liên quan đến tín ngưỡng, tôn giáo, việc áp dụng các hình thức xử phạt chính đôi khi không có sức răn đe, không hiệu quả bằng hình thức xử phạt bổ sung như tước quyền sử dụng văn bản chấp thuận hoạt động, đình chỉ hoạt động có thời hạn,… hay khắc phục hậu quả như buộc xin lỗi công khai; buộc thu hồi, tiêu hủy, gỡ bỏ tài liệu, hình ảnh có liên quan,…

Thời gian qua, bên cạnh những kết quả nhất định, việc phát hiện, ngăn chặn hoạt động mê tín dị đoan còn gặp một số khó khăn như nhận thức chưa rõ ràng, thống nhất; chế tài điều chỉnh trực tiếp hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trái pháp luật nói chung, hoạt động mê tín dị đoan nói riêng còn thiếu, chưa đủ sức răn đe. Công tác quản lý nhà nước liên quan đến tín ngưỡng còn thiếu sự phối hợp chặt chẽ giữa các ban, ngành; còn tình trạng né tránh, đùn đẩy, ngại va chạm… Luật Di sản văn hóa đã có quy định cấm hoạt động mê tín dị đoan, ngoài ra có các Nghị định xử phạt vi phạm hành chính liên quan đến tín ngưỡng, trong đó có quy định xử phạt hành vi mê tín dị đoan. Bộ luật Hình sự cũng có những quy định về tội hành nghề mê tín, dị đoan; tội lợi dụng các quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tự do tín ngưỡng, tôn giáo, tự do hội họp, lập hội và các quyền tự do dân chủ khác xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Thế nhưng chế tài đã có trong khi đó việc tổ chức thực hiện vẫn chưa đạt yêu cầu đặt ra. Cái khó ở đây là chính quyền cơ sở cũng chưa nắm bắt kịp thời những biến tướng, có nơi xây dựng đền phủ gia đình rất lớn nhưng chính quyền địa phương dường như làm ngơ. Cùng với việc xử phạt vi phạm hành chính thì cần tiếp xúc, răn đe kết hợp cảm hóa, thuyết phục đối tượng hành nghề mê tín dị đoan; tuyên truyền, giáo dục, thuyết phục, vận động người dân hiểu rõ bản chất, tác hại của mê tín dị đoan và từ bỏ việc tin theo các hoạt động này.

 Cách đây mấy năm, hoạt động của CLB Tình người đãđược Ban Tôn giáo Chính phủ kịp thời vào cuộc, làm rõ bản chất mê tín dịđoan, lợi dụng tín ngưỡng để vi phạm pháp luật

Chưa có quy định về các hành vi được xem là mê tín dị đoan

Ranh giới giữa niềm tin tín ngưỡng và mê tín dị đoan khá mong manh. Đây cũng là nguyên nhân dẫn đến thực trạng ngày càng lan tràn các hiện tượng mê tín dị đoan, thậm chí là cuồng tín? Bà có suy nghĩ gì?

– Tín ngưỡng và mê tín dị đoan có những điểm tương đồng như cùng tin vào thế giới siêu nhiên, tin vào sự tồn tại của linh hồn và những điều liên quan đến đời sống tâm linh. Do vậy, cần phải tuyên truyền để người dân nhận diện rõ đâu là tín ngưỡng thuần túy, đâu là mê tín dị đoan. Mê tín dị đoan là niềm tin vào những điều ma mị dẫn con người đến chỗ mất lý trí, mê muội và có hành vi phản khoa học, phản văn hóa, xâm hại đến tài sản, sức khỏe, nhân phẩm… của bản thân và người khác, gây ra nhiều hệ lụy.

Trong khi tín ngưỡng có quy định cụ thể về điển tích, lễ nghi, có cộng đồng người tin theo, có người hướng dẫn thực hành tín ngưỡng và nơi thờ tự thì mê tín dị đoan lại dựa theo quan niệm, phán truyền của cá nhân hoặc nhóm người, không có quy định mang tính hệ thống. Nhà nước luôn tôn trọng và bảo hộ quyền tự do tín ngưỡng của mỗi cá nhân, đồng thời các chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước đều kiên quyết bài trừ các hiện tượng, việc hành nghề mê tín dị đoan cũng như những biến tướng nặng nề dẫn đến vấn nạn cuồng tín, gây tác động tiêu cực trong xã hội.

Thực trạng hiện nay ngày càng phổ biến việc xem bói online, tuyên truyền mê tín dị đoan trên các nền tảng mạng. Theo bà, công tác phối hợp giữa các Ban, Bộ, ngành nhằm nâng cao hiệu quả quản lý trong vấn đề này cần được tăng cường ra sao?

– Công tác quản lý hiện nay cần phải có sự thích ứng nhanh. Tuy nhiên, thực tế là chúng ta đang gặp nhiều khó khăn do thể chế, quy định pháp luật chưa toàn diện. Quy định về các hành vi được xem là mê tín dị đoan chưa có. Pháp luật quy định về mê tín dị đoan cũng chỉ chung chung. Ngành Nội vụ mới được giao nhiệm vụ quản lý nhà nước về tín ngưỡng nên việc tiếp cận cũng như bố trí nguồn nhân lực thực hiện nhiệm vụ này còn gặp khó khăn.

Trên 95% người dân hiện nay có tín ngưỡng và niềm tin tín ngưỡng là quyền tự do của mỗi người. Điều chỉnh hành vi thực hành tín ngưỡng như thế nào thì có những quy định của pháp luật, để xử lý những hành vi vi phạm pháp luật về tín ngưỡng thì cần có chế tài đủ sức răn đe và đội ngũ quản lý phải đủ lớn, đủ mạnh. Cùng với đó, cơ chế phối hợp cần nhịp nhàng, đồng bộ để có sự thống nhất trong ứng xử với các hiện tượng này. Mặt khác, cần tăng cường chia sẻ, cung cấp thông tin giúp các cơ quan chức năng kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hoạt động mê tín dị đoan dù trong bất cứ không gian, nền tảng nào. Đồng thời, cần đẩy mạnh tuyên truyền, vận động với hình thức, nội dung, biện pháp, phạm vi phù hợp, nâng cao nhận thức của người dân về bản chất và tác động tiêu cực của hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trái pháp luật.

Cuối cùng, các Ban, Bộ, ngành và địa phương cần tăng cường quản lý, định hướng hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo, nhất là trên không gian mạng, không để các tổ chức, cá nhân lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo tuyên truyền mê tín dị đoan.

Nhận diện rõ hành vi mê tín dị đoan để xử lý, ngăn chặn

 Nhiều ý kiến cho rằng cần tăng cường các giải pháp đồng bộ để hạn chế việc trục lợi từ niềm tin tín ngưỡng, trở thành mê tín dị đoan. Bà có quan điểm như thế nào?

– Để có những giải pháp đồng bộ, trước hết, cần quán triệt các chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo nhằm tạo sự thống nhất trong nhận thức và hành động. Hoàn thiện pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo và pháp luật liên quan đến tín ngưỡng, tôn giáo. Trong đó, cần nhận diện rõ hành vi mê tín dị đoan để xử lý, ngăn chặn, đẩy lùi.

Giải pháp tiếp theo là tăng cường tuyên truyền, vận động nhân dân nhận diện đúng và đấu tranh với các hành vi lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo vi phạm pháp luật, bao gồm hoạt động mê tín dị đoan. Với các đối tượng hành nghề mê tín dị đoan, cùng với các chế tài xử phạt thì việc tuyên truyền, cảm hóa cũng là nhiệm vụ cấp thiết. Cũng cần quán triệt cán bộ, công chức, viên chức không cổ súy, không tham gia, không tổ chức các hoạt động mê tín dị đoan, xử lý nghiêm những trường hợp vi phạm. Đặc biệt, cần tăng cường phối hợp giữa các Ban, Bộ, ngành, địa phương nhằm chia sẻ thông tin, nghiên cứu, đánh giá, nhận diện thực trạng mê tín dị đoan để đồng bộ từ nhận thức đến hành động khi xử lý hiện tượng này…

Ban Tôn giáo Chính phủ đã có giải pháp quản lý như thế nào và sẽ tiếp tục tăng cường ra sao trong thời gian tới với các hiện tượng mê tín dị đoan, thưa bà?

– Thời gian qua, Ban Tôn giáo Chính phủ đã triển khai hiệu quả Luật Tín ngưỡng tôn giáo và các văn bản quy phạm pháp luật liên quan. Từ năm 2019, chúng tôi đã tổ chức các hội nghị cho những người chuyên hoạt động tín ngưỡng tôn giáo để đội ngũ này nhận thức được trách nhiệm trong quá trình thực hành tín ngưỡng. Công tác thanh, kiểm tra trong thực thi pháp luật về tín ngưỡng tôn giáo, kịp thời phát hiện các hoạt động mê tín dị đoan cũng thường xuyên được đẩy mạnh.

Những “điểm nóng” về lợi dụng tín ngưỡng hành nghề mê tín dị đoan khiến dư luận bức xúc, đơn cử như vụ việc Lương Gia Long, CLB Tình người,… đều đã được Ban Tôn giáo Chính phủ kịp thời vào cuộc xử lý, nêu rõ bản chất mê tín dị đoan, lợi dụng tín ngưỡng để vi phạm pháp luật. Đồng thời, Ban Tôn giáo Chính phủ cũng tham mưu cho Bộ Nội vụ phối hợp với các Bộ, ngành xây dựng dự thảo Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo trình Chính phủ. Nghị định khi được ban hành sẽ củng cố cơ sở pháp lý để xử lý hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trái pháp luật, trong đó có mê tín dị đoan.

Xin cảm ơn bà! 

“Cái khó ở đây là chính quyền cơ sở cũng chưa nắm bắt kịp thời những biến tướng, có nơi xây dựng đền phủ gia đình rất lớn nhưng chính quyền địa phương dường như làm ngơ. Cùng với việc xử phạt vi phạm hành chính thì cần tiếp xúc, răn đe kết hợp cảm hóa, thuyết phục đối tượng hành nghề mê tín dị đoan; tuyên truyền, giáo dục, thuyết phục, vận động người dân hiểu rõ bản chất, tác hại của mê tín dị đoan và từ bỏ việc tin theo các hoạt động này”.

 THU TRANG – NGỌC NHIÊN

***

Lòng tin hay mê tín?

 

Lòng tin là khởi điểm của chiến thắng.

Nếu trong thời chiến tranh dành độc lập, chúng ta không tin là chúng ta sẽ chiến thắng, thì có lẽ là đến giờ này chúng ta vẫn chưa có độc lập.

Nếu em không tin là anh yêu em, em đã chẳng là vợ của anh.

Nếu anh không tin là anh sẽ thành công, anh đã chẳng khởi nghiệp thành lập công ty này.

Lòng tin là sức đẩy cho mọi hoạt động của con người. Và lòng tin rất chủ quan, không thể đo lường được: Anh yêu em và tin vào em, dù rằng tất cả bạn bè đều nói rằng em làm ca sĩ thì không thể tin được. Nếu cái gì đó có thể đo lường khách quan, thì lòng tin chẳng dính dấp gì vào cái đó. Ví dụ: Thùng nước này nặng 20kg, thì một là bạn biết điều đó, hai là bạn không biết. Có thể là bạn hiểu lầm nó nặng đến 30kg, nhưng không có việc tin hay không.

Nếu ta không có lòng tin hàng ngày, có nghĩa là ta đã chết: ta tin nàng/chàng yêu ta, ta tin người này là bạn tốt của ta, ta làm việc siêng năng và tin là ta sẽ khá và sẽ không mãi khố rách áo ôm, ta tin là giáo hội sẽ ngày càng khá hơn chứ chẳng mãi thế này, ta tin là đám tham nhũng sẽ ngày càng ít hơn, ta tin là đa số người Việt thương nhau…

Lòng tin tôn giáo cũng thế: Ta tin vào nhân quả kiếp sau, nên kiếp này ta cố sống tử tế. Ta tin vào phần thưởng của Chúa trên thiên đàng, nên ta cố sống bác ái…

Tin vào Chúa Phật thì cũng chẳng khác gì tin vào người yêu của mình. Đó là một quyết định chủ quan, không đo lường được, và người khác cũng không nói năng gì được.

Nếu bạn tin nàng và vì vậy bạn cố học thành bác sĩ, có lẽ bố mẹ và bạn bè sẽ khuyến khích bạn củng cố lòng tin. Nếu bạn tin nàng và vì thế bạn thành ăn cướp, thì mọi người sẽ đương nhiên kết luận rất đúng rằng đó là một lòng tin và một tình yêu mê muội.

Nếu bạn tin Chúa Phật và hàng ngày sống từ bi bác ái với mọi người quanh bạn, thì có lẽ mọi người trên thế gian này sẽ khuyến khích bạn tiếp tục tin Chúa Phật. Nếu bạn tin Chúa Phật và vì đó mà quyết định thành khủng bố trong một tập đoàn khủng bố thì… đó lại là chuyện khác.

Cho nên, câu giải đáp cho vấn đề lòng tin quay trở lại chính con người của bạn chứ chẳng phải đâu xa cả:

“Lòng tin đó đưa bạn đi đâu? Bạn làm gì với lòng tin đó?”

Đa số các lời dạy của các tôn giáo lớn, thường có khuynh hướng giúp cho người ta hướng thiện. Ví dụ: Câu chuyện Đại sư Mục Kiền Liên vào địa ngục tìm mẹ chẳng hạn. Người bình dân có lẽ là nghĩ đến một nơi gọi là địa ngục trừng phạt những kẻ tham lam ích kỷ như mẹ Mục Kiền Liên, và phải nhờ thần lực của chư tăng 10 phương hỗ trợ để có thể rời địa ngục. Người có trí tuệ cao sẽ hiểu rằng mẹ chính là tâm ta, vì tâm là chủ, tâm điều khiển mọi tư duy và hành động của ta. Tâm tham lam ích kỷ thì ta đớn đau khổ sở trong địa ngục của lòng ta. Tâm tĩnh lặng như chư tăng 10 mười phương, thì ta thoát khỏi địa ngục của lòng ta.

Bạn hiểu kiểu nào cũng được, miễn là tâm bạn không còn tham lam ích kỷ nữa. Đó là chủ đích của các lời dạy của một tôn giáo chân truyền.

Hay một bài học nổi tiếng khác. Con người thời sơ khai (Adam và Eva), như trẻ em, không có ý thức gì về chính mình, vui vẻ và hạnh phúc trong trần truồng. Rồi con người muốn có kiến thức bằng thượng đế, cãi lệnh Thượng đế và ăn trái cấm, biết mình trần truồng, và phải ra khỏi Vườn Địa Đàng, rời an lạc hạnh phúc để vào nơi đau khổ. Người bình dân có thể thích hiểu về một Vườn Địa Đàng ở đâu đó, và tính kiêu ngạo, cũng như tính không vâng lời làm người ta phải xa thượng đế và đau khổ. Hay người trí thức có thể hiểu là con người ta sinh ra có bản tánh ngây thơ, trong sạch và hạnh phúc ngay từ đầu. Bắt đầu lớn là bắt đầu học mọi thứ rác rến—kiêu căng, muốn thông minh bằng ông Trời, có cái tôi—và các rác rến đó làm cho trái tim ta không còn tinh tuyền và hạnh phúc, và ta đau khổ.

Các bài học của các tôn giáo lớn đều nhằm chủ đích chân thiện mỹ như thế. Nhưng người học tin vào đó rồi làm gì, đó mới là vấn đề chúng ta quan tâm. Đây là một số thái độ lạc đường của lòng tin mà ta thấy thường xuyên nhất:

– Đạo của tôi là số một, các đạo khác là mê tín dị đoạn.

– Không theo đạo tôi thì sẽ không được cứu rỗi, không được giải thoát.

– Không tin vào đạo nào hết là chết vô phương cứu chữa.

– Nhân danh đạo, nhân danh Chúa, nhân danh Phật để gây lộn.

Các bạn, chẳng đạo nào dạy người ta làm thế. Nhưng người như thế trong các tôn giáo thì nhiều như rừng như biển.

Đó là mê tín dị đoan.

Rồi có những tôn giáo với những chủ trương thuần túy tiền bạc. Như là cúng cho “thánh” 100 nghìn đồng tiền vàng mã để mình sẽ được 100 triệu hay 1000 tỉ đồng các “thánh” thưởng. Hay, cúng cho “thánh” 1 triệu đồng và vài cái xá để xin được một cô vợ hoa hậu. Hay, tặng cho “thánh” một con heo để cầu được thăng chức. (Các”thánh” này linh đến đâu thì không biết, nhưng về việc quản lý tiền bạc thì có lẽ là không mấy thông minh).

Các bạn, đây là các tổ chức dạy người ta thêm tham lam, sân hận và ngu dốt.

Đó là mê tín dị đoan.

Rồi các tổ chức tôn giáo chuyên dạy người ta phe này đảng kia, gây lộn thường xuyên—chống lại lời dạy từ tâm vô điều kiện của Thầy—đó là mê tín dị đoan.

Tóm lại, mê tín dị đoan hay lòng tin chân truyền, có vài điểm để phân biệt:

• Các nhóm tin ngưỡng bên rìa xã hội, chuyên nuôi dưỡng tính tham lam, ích kỷ, và sự ngu dốt của con người. Đó là mê tín dị đoan.

• Các tôn giáo lớn thì các lời dạy chân truyền (từ kinh sách, không phải là từ miệng các thầy, cha, sư, ni) thường là hướng thiện. Nhưng trong thực tế, các tín đồ có hai hướng phát triển khác nhau:

1. Khi lòng tin tôn giáo làm bạn phát triển tâm linh–khiêm tốn, thành thật, yêu người, tĩnh lặng–thì đó là lòng tin chân truyền.

2. Khi lòng tin của bạn đưa bạn đến kiêu căng, tham lam, ích kỷ, gây lộn… thì đó là mê tín dị đoan.

Trái tim trong sáng của bạn là thước đo lòng tin của bạn.

Chúc các bạn một ngày linh thánh.

Mến,

Hoành

© copyright 2013
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

***

Tâm linh tích cực

July 25, 2022 Trần Đình Hoành 

Chào các bạn,

Tư duy tích cực của ĐCN là tâm linh tích cực, đặt nền tảng lên trái tim linh thiêng của bạn – tâm là trái tim, linh là linh thiêng.

Đương nhiên là tâm linh luôn gợi ý đến một thế giới siêu hình của Chúa, Phật, thánh thần, ma quỷ, kể cả phong thủy. Và như thế là chúng ta có thể bước đến một thế giới cực kỳ phức tạp, chẳng mấy ai biết, và trong đó mê tín thì nhiều, sự thật thì ít. Chính vì thế mà chúng ta cần luôn hiểu rằng trái tim linh thiêng của ta làm chủ, không để trái tim ta để chạy theo những thứ khác bên ngoài. Như vậy thì sẽ chẳng lạc đường.

Ở mức sâu thẳm của trái tim ta – mức yêu thương mọi người vô điều kiện – chúng ta bắt đầu chạm vào những lực vô hình của thế giới với rất nhiều tên khác nhau – Chúa, Phật, chư Bồ tát, chư thánh – hiện diện trong trái tim ta và bàng bạc trong vũ trụ bên ngoài. Điều đó có vẻ như tâm lý học, nhưng có gì sâu xa hơn tâm lý học, có lẽ là siêu hình học. Hay nói đúng hơn, đó là ngưỡng cửa, nơi nối kết tâm lý học và siêu hình học.

Siêu hình là gì? Là vượt lên trên hình thái rõ ràng, đó là thế giới bí ẩn và huyền diệu của chư thánh. Đó là nơi mà nhiều triết gia và nhà đạo học đông tây kim cổ đã nhắc đến như là nguồn lực của vũ trụ với đủ thứ tên như là God, Buddha, Bồ tát, Đức Mẹ, thánh thần… ngay cả trung tính như The Force, The Power of the Universe, The Heaven’s Machine (Cơ Trời), Thái Cực, Đạo (của Đạo Dức Kinh)…

Dù nguồn lực đó bạn gọi tên là gì, thì điều quan trọng nhất là: (1) Giữa bạn và nguồn lực đó luôn có một nối kết chặt chẽ, nếu bạn muốn, và (2) Trong nối kết đó bạn luôn là người chủ động nối kết.

Nếu trái tim bạn tinh khiết – nghĩa là yêu thương mọi người vô điều kiện – bạn sẽ cảm thấy Chúa Phật trong trái tim bạn, đồng hành cùng bạn mỗi giây trong ngày, nếu bạn mời các vị đồng hành. Chúa Giêsu nói: “Phúc cho người có trái tim tinh khiết, vì họ sẽ thấy Thượng đế” (Matt 5:8) là như thế. Khi trái tim bạn tinh khiết (yêu thương mọi người) bạn thấy rõ Thượng đế hiện diện trong trái tim bạn.

Khi Chúa Phật đồng hành với bạn, những điều gì bạn làm có thể có kết quả phi thường mà người ta thường gọi là phép lạ. Đương nhiên đây có thể là tâm lý học khi tư duy của ta ảnh hưởng dây chuyền đến tư duy của hàng nghìn hàng triệu người khác. Nhưng vì ảnh hưởng lớn mạnh quá, lý giải bằng dây chuyền tâm lý học thì có vẻ như là quá chậm chạp, làm cho chúng ta nghĩ đến những lực siêu hình tạo nên phép lạ. Cho nên đó là nơi tâm lý học gặp siêu hình học.

Dù gì đi nữa thì các bạn cần biết rằng ở mức sâu thẳm của trái tim linh thiêng của bạn – mức yêu thương mọi người vô điều kiện – bạn có một sức mạnh nội tâm cực lớn khi bạn tin rằng có những lực lớn của vũ trụ đồng hành với bạn khi bạn mời. Đó thực sự là chuyển hóa thế giới.

Và bạn muốn gọi đó là sức mạnh của trái tim linh thiêng của bạn hay là sức mạnh của thánh thần của bạn là tùy bạn thích nói thế nào. Kết quả vẫn là bạn có thể làm được nhiều điều gọi là linh thiêng.

Và đó là tâm linh tích cực – tích cực dựa trên trái tim linh thiêng của bạn.

Chúc các bạn luôn tâm linh tích cực.

Mến,

Hoành

© copyright 2022
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com