Chào các bạn

Đạo đức kinh (Tao Te Chinh) của Lão Tử (Lão giáo hay Đạo học, Taoism), Nguyễn Duy Cần dịch, Chương 8, có đoạn:

“Bậc thượng thiện giống như nước;
Nước thì hay làm lợi cho vạn vật mà không tranh,
Ở chỗ mà người người đều ghét,
Nên gần với Đạo.
Ở thì hay lựa chỗ thấp;
Lòng thì chịu chỗ thâm sâu;
Xử thế thì thích dùng đến lòng nhân.”

Bậc thượng thiện trong Đạo đức kinh tương tự như bậc thượng căn trong Phật giáo, bậc quân tử trong Khổng giáo, người công chính trong Thiên Chúa giáo (gồm Do Thái giáo, 3 nhánh Kitô giáo – Chính thống giáo, Công giáo, Tin Lành – và Hồi giáo).

“Nước thì hay làm lợi cho vạn vật mà không tranh.” Bậc thượng thiện làm lợi cho người: giúp người giỏi hơn, giàu hơn và bình an hơn. Họ không nghĩ rằng nếu làm lợi cho người như thế thì mình sẽ bị lỗ và thiệt thòi. Họ chỉ nghĩ đến làm lợi cho người. Thêm vào đó, bậc thượng thiện không tranh giành với người: không giành ghế, không giành lộc, không giành yêu mến từ cha mẹ, thầy cô, lãnh đạo…

“Chỗ mà người người đều ghét” là chỗ dơ dáy, hôi hám và nghèo hèn. Hầu như ai cũng thích đến chỗ người người đều thích, là chỗ đẹp, giỏi và giàu; gần như chẳng có ai muốn đến chỗ xấu, dốt và nghèo. Thế nhưng, nơi người chê lại là nơi bậc thượng thiện đến thường xuyên để gần gũi người nghèo hèn, người buồn thảm, người cô đơn, người bị áp bức và bất công.

“Ở thì hay lựa chỗ thấp”. Chỗ thấp cũng tương tự như chỗ người ghét. Bậc thượng thiện chủ động, không phải bị động, lựa chọn chỗ thấp để ở.

“Lòng thì chịu chỗ thâm sâu”. “Chịu” ở đây có nghĩa là thích. “Lòng thì thích chỗ thâm sâu”. Ở nơi người ghét, ở nơi thấp hèn, nhưng lòng thì thích điều sâu sắc trong trái tim con người.

“Xử thế thì thích dùng đến lòng nhân”. Lòng nhân là lòng yêu người. Bậc thượng thiện đi với bụt mặc áo cà sa, và đi với ma cũng mặc áo cà sa.

Bậc thượng thiện giống như nước, thích ở chỗ trũng, thích làm lợi cho người, không tranh giành với người, thích điều sâu sắc và thích ứng xử tình yêu với tất cả mọi người.

Chúc các bạn một ngày thượng thiện.

Phạm Thu Hương