(LĐ) – Số 258 – Thứ năm 07/11/2013 20:00

Sạt lở tại các cồn ở ĐBSCL đang diễn ra ngày càng nghiêm trọng.

Hình thành từ hàng trăm năm qua, những cồn đất (cù lao) nổi lên giữa sông Tiền, sông Hậu không chỉ mang vẻ đẹp sinh thái của vùng châu thổ Cửu Long, mà còn tạo nên những vùng đất trù phú. Những năm gần đây, tác động của biến đổi khí hậu đã làm thay đổi dòng chảy trên các tuyến sông, kèm theo đó là sự xâm hại ngày càng nghiêm trọng của con người đã và đang khiến những cồn đất này có nguy cơ bị xóa sổ do tình trạng sạt lở tàn phá…

Nhiều năm qua, người dân sống ở các khu vực cồn trên sông Tiền, sông Hậu luôn nơm nớp lo sợ. Nạn sạt lở không chỉ đe dọa trực tiếp đến tính mạng và tài sản, đẩy người dân vào những cuộc truy đuổi ráo riết của “thủy thần”…

Nửa đêm thức dậy lo “hà bá”

Chúng tôi trở lại cồn Sơn (quận Bình Thủy) – một trong những “điểm nóng”  sạt lở trên địa bàn TP.Cần Thơ. Chỉ tay về phía mênh mông nước, ông Cao Văn Ba – người dân địa phương – thở dài: “Trước đây, gia đình tui có hơn 5 công đất, nhưng do sạt lở nay diện tích còn chưa tới 2 công. Thậm chí, sạt lở đã đuổi đến tận nhà và đang sắp bị nuốt chửng. Hiện bà con ở đây ai cũng lo sợ; thậm chí nửa đêm đang ngủ mà nghe có tiếng động ngoài sông mọi người tức tốc thức dậy để canh “hà bá””.

Cùng cảnh ngộ, bà Nguyễn Thị Y cho biết, miếng đất 10 công giáp bờ sông Hậu của gia đình bà 5 năm nay lở mất 6 công, năm nào cũng “ăn” vô 15 – 20m. Gia đình bà Y cứ  phải dời nhà dần vô trong để trốn chạy “hà bá”. “Ai cũng biết sông sâu bên lở bên bồi, nhưng lở kiểu này, có bồi bao nhiêu cũng không đủ, cái cồn này sắp mất rồi chú à” – bà Y bộc bạch.

Ao nuôi cá tra của người dân ở cù lao Tân Lộc giờ chỉ còn mênh mông nước.

Theo dòng sông Hậu, chúng tôi đến cù lao Tân Lộc (phường Tân Lộc, quận Thốt Nốt, TP.Cần Thơ). Trước đây, khu vực đầu cù lao trải dài ở tít đằng xa, rồi bị nước sông Hậu bào mòn dần, đã có cả chục hécta đất canh tác, ao đầm nuôi cá tra của cư dân cù lao bị nhấn chìm theo con nước. Cũng tại đây, gần 20 ao – đầm nuôi cá tra đã bị sóng đánh sạt lở ra sông.

Khi chúng tôi có mặt tại khu vực ấp Long Châu, nhiều ao, đầm của bà con đã bị xói lở hết. Để chống chọi với sự khắc nghiệt của thiên tai, bà con đã dùng thân dừa, cừ tràm đóng cọc; đắp bờ để chắn sóng nhưng nhiều vết nứt mới xuất hiện cứ lấn sâu vào đất liền trước sự bất lực của bao người.

Ông Trân Ngọc Lợi (khu vực Long Châu) bùi ngùi: “Ngày xưa đầu cồn cách xa cả cây số, giờ sạt lở đã ăn sâu vào cách nhà chỉ vài chục mét. Với tình hình này, việc xóa xổ khu vực đầu cồn là hoàn toàn có thể”…

Nỗi lo chưa có hồi kết…

Theo thống kê, toàn quận Bình Thủy hiện có trên 20 điểm sạt lở. Riêng khu vực cồn Sơn mỗi năm sạt lở nuốt chửng khoảng 2ha đất. Ngân sách quận phải bỏ ra hàng trăm triệu đồng để gia cố đê bao, đảm bảo an toàn cho người dân, song nạn sạt lở vẫn diễn ra ngày càng nghiêm trọng…

Còn tại Đồng Tháp, theo thống kê, toàn tỉnh có hơn 100 “điểm nóng” sạt lở ở 17 xã, phường, thị trấn với chiều dài gần 17km. Vùng sạt lở nghiêm trọng nhất là cù lao 5 xã thuộc huyện Thanh Bình. Thời gian qua, tình trạng sạt lở bờ sông liên tục xảy ra, diễn biến hết sức phức tạp. Suốt chiều dài tuyến cù lao này nham nhở những vết sạt lở của từng vạt đất, công trình, nhà cửa, cây ăn trái… đã bị trôi tuột xuống sông. Nhiều vị trí, sạt lở tạo “hàm ếch” sâu hoắm ăn vào đất liền. Người dân sống dọc bờ sông phải di dời vào đất liền đến cả trăm mét…

Chúng tôi tiếp tục đi theo dòng sông Tiền. Qua địa bàn các tỉnh Vĩnh Long, Bến Tre… giữa sông là những cái cồn nổi lên từ hàng trăm năm nay đã hình thành xóm làng, ruộng đồng, vườn cây, dân cư đông đúc. Đó là các cồn Phú Đa, Cái Gà, Hang Chuột, Kiến, Bùn… Điểm giống nhau của các cồn này là nguy cơ sạt lở và ngập chìm. Hàng trăm hộ dân đang sống trong tình trạng phập phồng, lo sạt lở có thể khiến đất đai, nhà cửa, ruộng vườn bị cuốn trôi theo dòng nước bất cứ lúc nào…