Chào các bạn,

Mỗi tuần sáng thứ Hai mình ra ở ngoài nhà Lưu Trú với các em và đến chiều thứ Sáu mình về lại nhà trong Buôn Làng. Từ nhà trong Buôn Làng ra ngoài nhà Lưu Trú có hai đường đi: Một đường nhựa nhưng gồ ghề lởm chởm toàn ổ voi, một đường đất chung quanh là rẫy – đường này thì bụi nhưng dễ đi hơn nên người dân trong làng gọi là đường tránh lũ. Vì cứ đến mùa mưa thì lũ dâng lên, không thể đi đường nhựa được và nếu không có đường tránh lũ này thì Buôn Làng sẽ bị cô lập, vì không ra cũng như không vào Buôn Làng được. Hơn nữa, đi đường tránh lũ ra nhà Lưu Trú sẽ tiết kiệm được khoảng bảy, tám cây số nên mình thường xuyên đi đường này. Mới đầu đi thấy quá vắng vẻ, mình cũng sợ nhưng cứ đi hoài, giờ mình cũng bớt sợ! Tuy vậy, bắt đầu từ 17g00 trở đi, mình không dám đi đường đó vì nó rất vắng, hai bên là rãy là rừng và đường dài khoảng mười ba cây số.

Thường trước khi về, mình đợi các em Lưu Trú dùng cơm trưa xong, dặn dò các em cũng như tổ trực nhà một đôi điều cần thiết và khoảng 12g30 mình về. Nhưng chiều thứ Sáu tuần vừa qua có một số công việc phải làm gắng nên mãi đến 16g00 mình mới về. Trên đường về chiều nay, khi xe chạy được khoảng bảy cây số, mình đã gặp một nhóm anh em Buôn Làng đi làm rãy về, gồm bốn người: Một người đàn ông và ba người đàn bà, áo quần lấm lem đi trong dáng bộ mệt mỏi. Họ đi bên nhau nhưng không ai nói với ai lời nào. Phía sau lưng mỗi người gùi một cái gùi, trong gùi có vài khúc củi và một khúc cây chuối rừng còn non. Nhìn thấy khúc cây chuối rừng, mình biết đó là thức ăn của gia đình họ tối nay.

Khi nhìn thấy khúc cây chuối rừng trong gùi của họ, mình thấy nỗi buồn dâng lên lòng mình trĩu nặng. Mình hiểu rằng anh em Buôn Làng mình đến giờ này thật sự đói, họ đói thật rồi! Vì nắng quá, lá cây trên rừng cũng không lên nổi, cũng không còn rễ cây củ gì để có thể đào bới ngoài cây chuối rừng – là loại cây chịu được cái nắng, cái gió của Tây Nguyên… Chạy xe thêm khoảng hai cây số, mình thấy phía trước là dáng gầy gầy của người đàn bà vừa đi vừa hái lá ven đường. Đến nơi dừng xe lại, nhận ra đó là mẹ Được gần nhà mình. Tay mẹ Được đang cầm một nắm lá mới hái nhưng mình không thể nhận ra được lá gì, vì nó mọc sát đường xe chạy nên bụi bám vào nó dày tịt. Mình hỏi mẹ Được: Về chưa, mình chở về. Mẹ Được cười và lên xe về với mình.

Đến nhà, khi mẹ Được xuống xe, mình thấy trong gùi mẹ Được cũng có một khúc cây chuối rừng. Mình hỏi mẹ Được cách làm món này. Mẹ Được cầm khúc cây chuối lên, chỉ cho mình: Bóc hết lớp ngoài cho đến cái lõi non phía trong thì cắt nhỏ, cho vào cối cùng với một ít gạo, muối và giã nhuyễn. Sau đó cho vào nồi đổ nước nấu sệt sệt giống hồ và ăn. Nếu có dầu hoặc thịt mỡ băm nhỏ bỏ vào rất ngon… Nói xong, mẹ Được lấy xà gạc trong gùi và chặt cho mình một khúc cây chuối và nói: Yăh đem về làm ăn cho biết!

Cầm khúc cây chuối, mình thật sự xúc động! Họ thật sự nghèo khó, thiếu thốn nhưng lại có tấm lòng thật rộng! Không bao giờ giữ lại cho riêng mình nhưng sẵn sàng mở rộng lòng chia sẻ!

Matta Xuân Lành