Chào các bạn,

Trước khi sống với anh em đồng bào sắc tộc, mình đã được nghe kể cũng như được một số chị đã sống trước, chia sẻ về những tập tục cũng như những nét đẹp văn hóa của họ, trong đó có tập tục chia phần và sau này khi vào sống trong Buôn Làng, mình thấy rất rõ qua tinh thần tương thân tương ái của họ.

Anh em đồng bào các sắc tộc thiểu số có tinh thần tương thân tương ái rất cao. Họ đùm bọc, chia sẻ cho nhau những gì có thể cũng như những gì họ săn bắn được. Ví dụ trong Buôn Làng, khi săn bắn được con thú lớn, họ chia đều cho mọi người trong Buôn Làng của họ. Nếu con nhỏ thì chia đều cho mọi người trong họ hàng, và nếu nhỏ nhỏ nữa thì mời hàng xóm qua nếm thử cho vui… Như hôm mình vào thôn Giang Thịnh thuộc huyện Krông Năng, tỉnh Đăklăk – nơi người H’Mông sinh sống. Mình đến thôn khoảng chín giờ sáng, vào nhà anh Sơn vừa lúc anh Sơn cùng hai người đàn ông đi săn đêm về được một con khỉ gió. Mình cũng từng nghe người ta nói đến con khỉ gió nhưng hôm đó mới thấy nó. Nó chỉ bé xíu như một con chó con mới đẻ, khi đem về nó đã bị thương gần chết nên chị Ca – vợ anh Sơn – làm thịt, kho nấu chín, dọn ra. Ngoài những người đi săn về, họ còn mời một số người ở gần nhà qua nếm thử. Mỗi người chia sẻ với nhau một gắp đũa cho vui… Mặc dầu đã được những người đi trước chia sẻ kinh nghiệm và cũng đã chứng kiến, nhưng khi về sống trong nhà Lưu Trú sắc tộc Buôn Ma Thuột với các em học sinh Lưu Trú sắc tộc, mình lại quên không để ý nên đã bị một em học sinh nam lớp Bốn đến khiếu nại về chuyện này!

Trong nhà Lưu Trú sắc tộc NK 2009 – 2010 có bốn em học sinh nam cấp I người sắc tộc Êđê – con của các bệnh nhân phong đã ổn định – chơi rất thân với nhau, đi đâu bốn em này cũng đi với nhau. Trong bốn em có gia đình em Y Thương tương đối khá nên em Y Thương thường có tiền hơn ba em kia. Mặc dầu số tiền em Y Thương có không nhiều, như một tháng em Y Thương có chừng năm hoặc mười ngàn đồng, trong khi đa số các em nhỏ khác không có đồng nào và ba em cùng nhóm bạn thân với em Y Thương cũng vậy!

Một hôm sau giờ cơm trưa, em Y Lộc đến xin mình hai ngàn đồng để đóng quĩ giúp người nghèo. Đúng hôm trời nắng nóng, mình nghĩ các em nhỏ đi học buổi chiều thật tội nên đưa cho em Y Lộc mười ngàn đồng. Ngoài hai ngàn đồng để đóng tiền quĩ lớp, tiền còn lại mình cho em Y Lộc mua sinh tố hoặc mua kem tùy ý. Em Y Lộc cầm tiền cảm ơn mình và về phòng chuẩn bị đi học. Chừng mười phút sau, em Y Thương qua gặp mình. Thấy em Y Thương, mình nghĩ em Y Thương qua chào để đi học nhưng không phải, em Y Thương nói với mình: Cô cho em tiền! Mình ngạc nhiên hỏi lại em Y Thương tiền gì? Em Y Thương nói: Cô đã cho Y Lộc tiền nên bây giờ em cũng qua lấy phần của em! Lúc đó mình mới vỡ lẽ ra và nhớ đến tập tục chia phần của người đồng bào sắc tộc nhưng mình cũng nói với em Y Thương: Gia đình Y Lộc rất khó khăn nên hôm nay cô cho Y Lộc mấy ngàn, còn Y Thương lâu lâu bố mẹ cho Y Thương tiền mua quà, đúng không? Em Y Thương gật đầu và nói: Nhưng đó là tiền của bố mẹ, không phải của cô nên em đợi lấy phần của em!!!

Matta Xuân Lành