Đại quốc giả hạ lưu,
Thiên hạ chi giao,
Thiên hạ chi tẫn.
Tẫn thường dĩ tịnh thắng mẫu,
Dĩ tịnh vi hạ.

Cố,
Đại quốc dĩ hạ tiểu quốc,
Tắc thủ tiểu quốc.
Tiểu quốc dĩ hạ đại quốc,
Tắc thủ đại quốc.

Cố,
Hoặc hạ dĩ thủ,
Hoặc hạ nhi thủ.
Đại quốc bất quá dục kiêm súc nhân.
Tiểu quốc bất quá dục nhập sự nhân.
Phù lưỡng giả các đắc kì sở dục.
Đại giả nghi vi hạ.

Nước lớn mà làm chỗ thấp,
Sẽ là chỗ hợp lại của thiên hạ,
Là giống cái của thiên hạ.
Giống cái thường lấy Tịnh mà thắng giống đực,
Lấy Tịnh làm chỗ thấp.

Nên,
Nước lớn hạ mình trước nước nhỏ,
Ắt đặng nước nhỏ xưng thần.
Nước nhỏ hạ mình trước nước lớn,
Ắt đặng nước lớn che chở.

Nên,
Hoặc hạ mình để đặng,
Hoặc hạ mình mà đặng.
Nước lớn chẳng qua muốn gồm nuôi người.
Nước nhỏ chẳng qua muốn vào thờ người.
Cả hai đều đặng chỗ muốn của mình.
Bậc lớn nên hạ mình.

Trị đại quốc nhược phanh tiểu tiên.
Dĩ Đạo lị thiên hạ,
Kì quỉ bất thần.
Phi kì quỉ bất thần,
Kì thần bất thương nhân.
Phi kì thần bất thương nhân,
Thánh nhân diệc bất thương nhân.
Phù lưỡng bất tương thương,
Cố Đức giao qui yên.

Trị nước lớn, khác nào nấu cá nhỏ.
Lấy Đạo mà điều khiển thiên hạ,
Quỉ cũng không lộ thần oai.
Không phải quỉ không lộ được thần oai,
Mà vì quỉ không làm hại được người.
Không phải là thần không hại được người,
Mà vì thánh nhân không hại người.
Cả hai đều không hại người,
Nên Đức của họ nối nhau về một chỗ.

Trị nhân sự thiên mạc nhược sắc.
Phù duy sắc thị vị tảo phục.
Tảo phục vị chi trọng tích đức.
Trọng tích đức tắc vô bất khắc.
Vô bất khắc tắc mạc tri kì cực.
Mạc tri kì cực khả dĩ hữu quốc.

Hữu quốc chi mẫu,
Khả dĩ trường cửu.
Thị vị thâm căn cố đế.
Trường sinh cửu thị chi đạo.

Trị người, giúp trời; không chi bằng tiết kiệm.
Tiết kiệm phải là việc lo đầu tiên.
Lấy nó làm việc lo đầu tiên thì chứa được đức.
Chứa được đức thì không gì là không thắng được.
Không ai biết được chỗ cùng cực của nó, thì mới có thể nắm giữ được nước.

Giữ được Mẹ của nước,
Thì mới có thể lâu dài.
Đó gọi là rễ sâu gốc bền.
Cái đạo trường sinh cửu thị.

Kì chính muộn muộn,
Kì dân thuần thuần.
Kì chính sát sát,
Kì dân khuyết khuyết.

Hoạ hề phúc chi sở ỷ,
Phúc hề hoạ chi sở phục.
Phúc tri kì cực?

Kì vô chính,
Chính phục vi kì,
Thiện phục vi yêu.
Nhân chi mê,
Kì nhật cố cửu.

Thị dĩ Thánh nhân,
Phương nhi bất cát,
Liêm nhi bất quế,
Trực nhi bất tử,
Quang nhi bất diệu.

Chính lệnh lờ mờ,
Thì dân ôn hoà.
Chính lệnh dòm dò,
Thì dân lỗi lầm.

Hoạ là chỗ dựa của phúc,
Phúc là chỗ núp của hoạ.
Ai biết chỗ cùng của nó?

Trên mà không ngay thẳng,
Thì ngay trở thành nguỵ,
Thiện trở thành tà.
Cái mê của người,
Có đã lâu rồi.

Bởi vậy bậc Thánh nhân:
Để vuông vức mà không đẽo gọt,
Cảm hoá người mà không tổn thương.
Kéo cho ngay mà không sửa dạy.
Rọi ánh sáng mà không chói loà.

Dĩ chính trị quốc.
Dĩ kì dụng binh.
Dĩ vô sự thủ thiên hạ.

Ngô hà dĩ tri kì nhiên tai?
Dĩ thử:
Thiên hạ đa kị huý,
Nhi dân di bần.
Dân đa lợi khí,
Quốc gia tư hôn.
Nhân đa kĩ xảo,
Kì vật tư khởi.
Pháp lệnh tư chương,
Đạo tặc đa hữu.

Cố,
Thánh nhân văn:
Ngã vô vi nhi dân tự hoá,
Ngã hiểu tịnh nhi dân tự chính,
Ngã vô sự nhi dân tự phú,
Ngã vô dục nhi dân tự phác.

Lấy ngay thẳng mà trị nước.
Lấy trá nguỵ mà dụng binh.
Lấy vô sự mà được thiên hạ.

Ta làm sao biết được?
Thì đây:
Thiên hạ nhiều kiêng kị,
Thì dân chúng càng nghèo.
Nhân dân nhiều lợi khí,
Nước nhà càng tối tăm.
Người người nhiều tài khéo,
Vật lạ càng nảy sinh.
Pháp lệnh càng rõ rệt,
Trộm cướp càng sinh nhiều.

Vậy,
Bậc thánh nhân mới bảo:
Ta vô vi mà dân tự hoá,
Ta ưa tịnh mà dân tự chính,
Ta vô sự mà dân tự giầu,
Ta không dục vọng mà dân trở thành chất phác.

Tri giả bất ngôn,
Ngôn giả bất tri.
Tắc kì đoai,
bế kì môn,
Toả kì nhuệ,
Giải kì phân,
Hoà kì quang,
Đồng kì trần,
Thị vị Huyền đồng.

Cố,
Bất khả đắc nhi thân,
Bất khả đắc nhi sơ,
Bất khả đắc nhi lợi,
Bất khả đắc nhi hại,
Bất khả đắc nhi quí,
Bất khả đắc nhi tiện,

Cố,

Vi thiên hạ quí.

Biết thì không nói,
Nói thì không biết.
Thường ngậm miệng,
Bịt mắt tai,
Nhụt bén nhọn,
Bỏ chia phân,
Hoà ánh sáng,
Đồng bụi bặm,
Ấy gọi là Huyền đồng.

Thế nên,
Không thể lấy chỗ thân mà được,
Không thể lấy chỗ sơ mà được,
Không thể lấy chỗ lợi mà được,
Không th ể lấy chỗ hại mà được,
Không thể lấy chỗ quí mà được,
Không thể lấy chỗ tiện mà được.

Vì vậy,

Dưới trời không gì quí hơn.

Hàm đức chi hậu,
Tỉ ư xích tử.
Độc trùng bất thích,
Mãnh thú bất cứ,
Cược điểu bất bác.
Cốt nhược cân nhu nhi ác cố.
Vị tri tẫn mẫu chi hợp nhi toàn tác,
Tinh chi chí dã.
Chung nhật hào nhi bất sá.

Hoà chi chí dã.
Tri hòa viết Thường.
Tri Thường viết Minh.
Ích sinh viết Tường.
Tâm sử khí viết Cường.

Vật tráng tắc lão.
Vị chi bất Đạo,
Bất Đạo tảo dĩ.

Kẻ mà Đức dầy,
Giống như con đỏ.
Độc trùng không cắn,
Thú dữ không ăn,
Ác điểu không xớt.
Xương yếu, gân mềm, tay nắm cứng khư.
Chưa biết giao hợp,
Tinh khí có dư.
Suốt ngày hét vang mà tiếng không khan.

Hòa hợp hoàn toàn.
Biết Hòa gọi là Thường.
Biết Thường gọi là Minh.
Quá ham sống thì hại.
Tâm sai khí, thì mạnh.

Vật mạnh lớn thì già.
Đó là nghịch Đạo,
Nghịch Đạo chết sớm.

Thiện kiến giả bất bạt,
Thiện bảo giả bất thoát.
Tử tôn dĩ tế tự bất chuyết.
Tu chi ư thân,
Kì đức nãi chân.
Tu chi ư gia,
Kì đức nãi dư.
Tu chi ư hương,
Kì đức nãi trường.
Tu chi ư quốc,
Kì đức nãi phong.
Tu chi ư thiên hạ,
Kì đức nãi phổ.

Cố,
Dĩ thân quan thân,
Dĩ gia quan gia,
Dĩ hương quan hương,
Dĩ quốc quan quốc,
Dĩ thiên hạ quan thiên hạ.
Ngô hà dĩ tri thiên hạ nhiên tai?
Dĩ thử.

Cắm thật chặt thì không nhổ lên được,
Ôm thật chặt thì không sút ra được.
Con cháu tế tự không dứt.
Nếu lấy Đạo mà tu thân,
Thì Đức ấy chân thành.
Nếu lấy Đạo mà lo việc nhà,
Thì Đức ấy có dư.
Nếu lấy Đạo mà lo cho hàng xóm,
Thì Đức ấy mới dài.
Nếu lấy Đạo mà lo cho nước,
Thì Đức ấy mới thịnh.
Nếu lấy Đạo mà lo cho thiên hạ,
Thì Đức ấy mới rộng.

Nên chi,
Lấy thân mà xét thân,
Lấy nhà mà xét nhà,
Lấy làng mà xét làng,
Lấy nước mà xét nước,
Lấy thiên hạ mà xét thiên hạ.
Ta làm sao biết được việc thiên hạ như thế?
Thì lấy chỗ đó.