Dụng binh hữu ngôn:

Ngô bất cảm vi chủ nhi vi khách,
Bất cảm tiến thốn nhi thối xích:
Thị vị hành vô hành,
Nhương vô tí,
Nhưng vô địch,
Chấp vô binh.
Hoạ mạc đại ư khinh địch.
Khinh địch cơ táng ngô bảo.
Cố,
Kháng binh tương gia,
Ai giả thắng hĩ.

Dụng binh có câu:

Thà làm khách, hơn làm chủ.
Thà thối một bước, hơn tiến một tấc.
Đó gọi là: bước mà không đi tới.
Nhượng mà không xăn tay,
Bắt giặc mà không đối địch,
Cầm giữ mà không binh khí.
Không hoạ nào lớn bằng khinh địch.
Khinh địch thì mất của báu.
Nên,
Hai bên giao binh,
Kẻ nhường là thắng.

Thiện vi sĩ giả bất vũ.
Thiện chiến giả bất nộ.
Thiện thắng địch giả bất dữ.
Thiện dụng nhân giả vi chi hạ.
Thị vị bất tranh chi đức.
Thị vị dụng nhân chi lực.
Thị vị phối thiên cổ chi cực.

Tướng giỏi không dùng vũ lực,
Chiến sĩ giỏi không giận dữ,
Khéo thắng địch là không tranh với đó.
Khéo dùng người là hạ mình giúp đó.
Đó là cái đức của sự không tranh.
Đó là cái thuật của sự dùng người.
Đó là hợp với chỗ cùng cực của Đạo Trời vậy.

Thiên hạ giai vị ngã Đạo đại tự bất tiếu.
Phù duy đại,
Cố tự bất tiếu.
Nhược tiểu cửu hĩ,
Kì tế dã phù!

Ngã hữu tam bửu,
Trì nhi bảo chi:
Nhất viết từ,
Nhị viết kiệm,
Tam viết bất cảm vi thiên hạ tiên.
Từ cố năng dũng,
Kiêm cố năng quảng,
Bất cảm vi thiên hạ tiên,
Cố năng thành khí trưởng.

Kim xá từ thả dũng,
Xá kiệm thả quảng,
Xá hậu thả tiên,
Tử hĩ.

Phù từ dĩ chiến tắc thắng,
Dĩ thủ tắc cố.
Thiên tướng cứu chi,
Dĩ từ vệ chi.

Thiên hạ đều gọi Đạo ta là lớn mà dường như không giống chi cả.
Bởi nó Lớn,
Nên Nó không giống chi cả.
Nhược bằng Nó giống vật chi,
Thì Nó đã nhỏ lâu rồi!

Ta có ba vật báu, hằng nắm giữ và ôm ấp:
Một là “Từ”,
Hai là “Kiệm”,
Ba là “Không dám đứng trước thiên hạ.”
Từ mới có Dũng,
Kiệm mới có rộng,
Không dám đứng trước thiên hạ,
Thì được Ngôi cao.

Nay, nếu bỏ Từ để được Dũng,
bỏ Kiệm để được Rộng,
bỏ Sau để đứng trước,
là chết vậy.

Lấy Từ mà tranh đấu thì thắng,
Lấy Từ mà cố thủ thì vững.
Trời mà muốn cứu ai,
Lấy Từ mà giúp đó.

Giang hải sở dĩ năng vi bách cốc vương giả,
Dĩ kì thiện hạ chi,
Cố,
Năng vi bách cốc vương.

Thị dĩ dục thượng dân tất dĩ ngôn hạ chi,
Dục tiên dân tất dĩ thân hậu chi.

Thị dĩ thánh nhân,
Xử thượng nhi dân bất trọng,
Xử tiền nhi dân bất hại.
Thị dĩ thiên hạ lạc thôi nhi bất yếm.

Dĩ kì bất tranh,
Cố,
Thiên hạ mạc năng dữ chi tranh.

Sóng biển sở dĩ làm đặng Vua trăm hang,
Vì biển khéo đứng dưới thấp,
Nên,
Làm vua đặng trăm hang.

Vậy nên, muốn ngồi trên dân, hẳn lấy lời mà hạ mình;
Muốn đứng trước dân, hẳn lấy mình để ra sau.

Vậy nên thánh nhân,
Ở trên dân mà không hay nặng.
Ở trước dân mà dân không thấy hại.
Vì thế thiên hạ không chán, lại còn đẩy tới trước.

Bởi vì đó không tranh,
Nên thiên hạ không cùng tranh với đó được.

Cổ chi thiện vi Đạo giả,
Phi dĩ minh dân,
Tương dĩ ngu chi.

Dân chi nan trị,
Dĩ kì trí đa.
Cố,
Dĩ trí trị quốc,
Quốc tri tặc.
Bất dĩ trí trị quốc,
Quốc chi phúc.

Tri thử lưỡng giả diệc khẻ thức.
Thường tri khẻ thức,
Thị vị Huyền đức.
Huyền đức, thâm hĩ, viễn hĩ.
Dữ vật phản hĩ.
Nhiên hậu nãi chí đại thuận.

Đời xưa, kẻ khéo thi hành Đạo,
Không làm cho dân “khôn lanh”,
Mà làm cho dân “thực thà.”

Dân mà khó trị,
Vì nhiều trí mưu.
Bởi vậy,
Lấy trí mà trị nước,
Là cái vạ cho nước.
Không lấy trí mà trị nước,
Là cái phúc cho nước.

Biết hai điều đó, là biết làm mô thức.
Thường biết làm mô thức,
Nên gọi là Huyền đức.
Huyền đức thì sâu, thẳm.
Nhân đó, muôn vật trở về.
Rồi sau mới đến chỗ đại thuận.

Kì an dị trì,
Kì vị triệu dị mưu.
Kì tuý dị phán,
Kì vi dị tán.
Vi chi ư vị hữu.
Trị chi ư vị loạn.

Hạp bão chi mộc,
Sinh ư hào mạt.
Cửu tằng chi đài,
Khởi ư luỹ thổ.
Thiên lí chi hành,
Thỉ ư túc hạ.

Vi giả bại chi,
Chấp giả thất chi.
Thị dĩ thánh nhân,
Vô vi cố vô bại,
Vô chấp cố vô thất.

Dân chi tùng sự,
Thường ư cơ thành nhi bại chi.
Thận chung như thỉ,
Tắc vô bại sự.

Thị dĩ thánh nhân,
Dục bất dục.
Bất quí nan đắc chi hoá.
Học bất học.
Phục chúng nhân chi sở quá.
Dĩ phụ vạn vật chi tự nhiên.
Nhi bất cảm vi.

Vật yên tịnh, dễ cầm,
Chưa bày điềm, dễ lo.
Vật mềm dễ tan tác,
Vật nhỏ, dễ phân tán.
Ngăn ngừa khi chưa hiện.
Sửa trị khi chưa loạn.

Cây to một ôm,
Khởi sinh tại gốc nhỏ.
Đài cao chính tầng,
Khởi đầu nhúm đất con.
Đi xa nghìn dặm,
Khởi đầu một bước chân.

Làm thì hư,
Giữ thì mất.
Bởi vậy thánh nhân,
Không làm nên không hư,
Không giữ, nên không mất.

Người dân mà làm,
Gần thành thì bại.
Dè sau như trước,
Ắt không hư hại.

Vậy nên thánh nhân.
Muốn mà không muốn.
Không quí của khó được.
Học mà không học.
Giúp chúng nhân hối mà trở về.
Giúp vạn vật sống theo tự nhiên.
Mà không dám mó tay vào.

Vi vô vi,
Sự vô sự,
Vị vô vị.
Đại tiểu đa thiểu.
Báo oán dĩ đức.
Đồ nan ư kì dị.
Vi đại ư kì tế.
Thiên hạ nan sự,
Tất tác ư dị.
Thiên hạ đại sự,
Tất tác ư tế.

Thị dĩ thánh nhân,
Chung bất vi đại,
Cố, năng thành kì đại.

Phù khinh nặc,
Tất quả tín.
Đa dị tất đa nan.
Thị dĩ Thánh nhân do nan chi,
Cố Chung vô nan hỹ.

Làm mà không làm,
Lo mà không lo,
Nếm mà không mùi.
Xem lớn như nhỏ, coi nhiều như ít.
Lấy đức báo oán.
Làm việc khó, bắt nơi chỗ dễ.
Làm việc lớn, bắt nơi chỗ nhỏ.
Việc khó trong đời,
Khởi nơi chỗ dễ.
Việc lớn trong đời,
Khởi nơi chỗ nhỏ.

Bởi vậy thánh nhân,
Suốt đời không làm chi lớn,
Nên mới thành được việc lớn.

Kẻ hứa dễ,
Ít tin được.
Kẻ xem gì cũng dễ ắt gặp nhiều cái khó.
Vậy nên Bậc thánh nhân xem việc gì cũng khó,
Nên trọn đời không gặp gì khó cả.

Đạo giả
Vạn vật chi áo,
Thiện nhân chi bửu,
Bất thiện nhân chi sở bảo.
Thiện ngôn khả dĩ thị tôn,
Hành khả dĩ gia nhân.
Nhân chi bất thiện,
Hà khí chi hữu?

Cố,
Lập thiên tử,
Trí tam công.
Tuy hữu củng bích,
Dĩ tiên tứ mã,
Bất như toạ tiến thử Đạo.
Cổ chi sở dĩ quí thử Đạo giả hà?
Bất nhật dĩ cầu đắc,
Hữu tội dĩ miễn da?

Cố,
Vi thiên hạ quí dã.

Đạo là
Chỗ chứa sâu kín của vạn vật,
Châu báu của người lành,
Chỗ nương dựa của kẻ không lành.
Lời hay có thể được đắc giá,
Việc hay có thể tăng giá con người.
Nhưng còn kẻ không lành,
Sao lại bỏ chúng?

Bởi vậy,
Mới lập đấng thiên tử,
Mới đặt bậc tam công.
Tay cầm củng bích,
Ngồi xe bốn ngựa,
Nhưng sao bằng ngồi yên trên Đạo mà trị dân.
Người xưa sở dĩ quí Đạo ấy là tại sao?
Không ngày nào họ không cần cho được đó,
Cho nên dù có lỗi cũng được miễn, hay sao?

Vì vậy,
Nó là vật quí của thiên hạ.