Tag Archives: Song ngữ

Kim cương

Kim cương thô
Kim cương thô

Tâm hồn ngụ trong thân xác giống như viên kim cương thô ráp cần được gọt giũa. Nếu không, vẻ đẹp rực rỡ của nó sẽ không bao giờ bộc lộ.

Phạm Kiêm Yến dịch

.

The soul is placed in the body like a rough diamond; and must be polished, or the lustre of it will never appear.

Daniel Defoe, The Education of Women

Dạ khúc

serenade2
Chào các bạn,

Bài thơ Dạ Khúc của anh Hoàng Phủ Ngọc Tường rất đẹp và lãng mạn. Mình đã dịch ra tiếng Anh vài năm về trước. Hôm nay post ở đây để chia sẻ với các bạn. Và trong khi đọc, mời các bạn nghe Andre Rieu trình tấu violin với piano phụ họa, bản Dạ Khúc của Erico Tocelli (mà chị Loan Subaru đã giới thiệu trước đây).

Chúc các bạn một ngày vui.

Mến,

Hoành.

.

Serenade

serenade3
Was there an evening like that evening
On hot sands I dragged back
Long way, thirsty lips blistered
You came gently as the rain

Was there an evening like that evening
Love filled the heart
You came bringing your whole Spring
As bright and warm as flowering

Was there an evening you stopped playing
And gave me the burning kiss
The pain started since
As sweet as fresh grapes

Was there a dream-besieged evening
Your brows curved pouting
On the pillow you loosed sadness
Tangled like blue silk strands

Was there an evening now still living
The moon shone eternity
You vowed an offering
Of your whole life to me

Is there an evening like this evening
My room drowned in darkness
Silent am I a shadow
The flower withers, and you don’t know.

    Translated by TDH

.


.


Dạ khúc

Serenity
Có buổi chiều nào như chiều xưa
Anh về trên cát nóng
Đường dài vành môi khát bỏng
Em đến dịu dàng như một cơn mưa

Có buổi chiều nào như chiều qua
Lòng tràn đầy thương mến
Mang cả xuân thì em đến
Thăm nồng như một bông hoa

Có buổi chiều nào người bỏ vui chơi
Cho tôi chiếc hôn nồng cháy
Nỗi đau bắt đầu từ đấy
Ngọt ngào như trái nho tươi

Có buổi chiều nao mộng mị vây quanh
Nửa vành mi cong hờn dỗi
Em xõa muộn sầu trên gối
Rối bời như mớ tơ xanh

Có buổi chiều nào hình như chưa nguôi
Vầng trăng sáng màu vĩnh viễn
Em có lời thề dâng hiến
Cho anh trọn một đời ngựời

Có buổi chiều nào như chiều nay
Căn phòng anh bóng tối giăng đầy
Anh lặng thầm như là cái bóng
Hoa tàn một mình em không hay

    Hoàng Phủ Ngọc Tường
    100 Bài Thơ Tình Chọn Lọc, tr. 175
    Nhà XBGD, Hà Nội, 1994

© copyright TDH, 2009
www.dotchuoinnon.com
Permission for non-commercial use

Hãy nói rõ ràng

Chào các bạn,

Sau đây là một lời khuyên của anh John Walsh cho lớp tốt nghiệp năm 2000 của trường Wheaton College năm 2000. Anh John Walsh là một nhà lịch sử nghệ thuật.

Hãy rõ ràng!

ĐCN cũng đã đăng một lời khuyên của anh John cũng từ bài phát biểu này, Giành nhiều thời gian để lắng nghe.

Chúc các bạn một ngày rõ ràng,

Hiển

.
clarity

Hãy nói rõ ràng

Điều này là mạo hiểm. Nói rõ ràng điều bạn nghĩ là mạo hiểm bị sai rõ ràng. Nói mù mờ – vẽ điều kiện, phức tạp hóa, nhồi cho cố – thường là một động thái phòng thủ. Đấy là một chiến lược để lấy điểm một phần: bạn biết rằng bạn có thể sai, nhưng ít ra bạn đã khéo léo, đã hùng biện tốt… và có thể sai cũng không nhiều.

Tôi làm việc trong lĩnh vực lịch sử nghệ thuật, lĩnh vực thật giàu có về tĩnh từ, nghèo nàn về những lời khẳng định có thể chứng minh được, đúng ngành cho ai đó muốn dấu đi sự rõ ràng đằng sau ngôn ngữ màu mè tiêu khiển. Liều thuốc tốt nhất cho người viết lách tôi từng nghe là của nhà lịch sử nghệ thuật Howard Hibbard. Ông nói với đám sinh viên chúng tôi điều cần làm khi đã viết xong một câu: “Tìm từ bạn yêu thích nhất và xóa nó đi.” Hibbard muốn nói là thường thì chúng ta đặt từ ngữ ở đó không phải cho sự rõ ràng, mà cho sự phù phiếm.

Vì bây giờ tôi dành hầu hết thời gian làm quản lý, tính rõ ràng đã trở thành thiết yếu, và là bạn tốt nhất của tôi. Sự rõ ràng tiết kiệm thời gian của tôi và của những người khác. Về chuyện rủi ro do rõ ràng mà tôi vừa mới nói, chuyện đó hầu hết là tưởng tượng thôi; rốt cuộc, tôi vẫn còn có việc mà.

(Nguyễn Minh Hiển dịch)

.

Make yourself clear

This is risky. To say clearly what you think is to risk being more clearly wrong. To fudge what you think – to qualify it, complicate it, overload it – is usually a defensive move. It’s a strategy for getting partial credit: you figure you may be wrong but at least you’re clever, you’re eloquent… and maybe not that far wrong.

I work in a field – art history – that is rich in adjectives, poor in provable statements, just right for somebody who hides from clarity behind vivid, entertaining language. The best antidote I ever heard prescribed to writers came from the art historian Howard Hibbard, who told us students what to do when we’d written a sentence: “Take your favorite word and strike it out.” Hibbard meant that often we put the word there not for clarity but for vanity.

Now that I’ve been spending most of my time as a manager, by the way, clarity has become a necessity, and my best friend. It saves my time and other people’s. As to the risk of clarity I mentioned just now, that’s mostly imaginary; after all, I do still have my job.

John Walsh – Author and art historian
Wheaton College
Norton, MA
2000

Máy thời gian

Time Machine

Tất cả chúng ta đều sở hữu những cỗ máy thời gian. Một số đưa chúng ta trở lại quá khứ, chúng có tên là ký ức. Một số hướng chúng ta về tương lai, chúng được gọi là giấc mơ.

Đặng Nguyễn Đông Vy dịch

.

We all have our time machines. Some take us back, they’re called memories. Some take us forward, they’re called dreams.

Jeremy Irons

Bí quyết làm đẹp, đã được thời gian kiểm chứng


Để đôi môi hấp dẫn,
Hãy nói lời tử tế.
beautytips
Để cặp mắt đáng yêu,
Hãy tìm cái đẹp trong mọi người

Để dáng vóc mảnh mai,
Hãy chia sẻ thức ăn với người đói

Để tóc đẹp
Hãy cho em bé luồn tay vào tóc mỗi ngày

Để dáng đẹp
Bước đi với hiểu biết rằng bạn sẽ không bao giờ bước một mình.

Con người, quan trọng hơn đồ vật, phải được phục hồi,
Làm mới, làm sống lại, khai thác lại và cứu chuộc lại;
Đừng bao giờ ném bỏ ai.

Hãy nhớ rằng, khi cần một bàn tay giúp đỡ
Bạn sẽ tìm thấy bàn tay đó ở cuối cánh tay của bạn

Khi lớn tuổi hơn, bạn sẽ khám phá ra rằng bạn có hai bàn tay;
Một bàn tay để giúp chính bạn,
Bàn tay kia để giúp người khác.

(Nguyễn Minh Hiển dịch)

.

Time Tested Beauty Tips

For attractive lips,
Speak words of kindness.
beauty-poise
For lovely eyes,
Seek out the good in people.

For a slim figure,
Share your food with the hungry.

For beautiful hair,
Let a child run his or her fingers through it once a day.

For poise,
Walk with the knowledge you’ll never walk alone.

People, even more than things, have to be restored,
renewed, revived, reclaimed and redeemed;
Never throw out anybody.

Remember, if you ever need a helping hand,
you’ll find one at the end of your arm.

As you grow older you will discover that you have two hands;
one for helping yourself,
the other for helping others.

(By Sam Levenson (1911-1980)
From his book: “In One Era & Out the Other”)

Bạn không đủ thời gian ?

desk
Đừng nói rằng bạn không đủ thời gian. Bạn cũng có đúng khoảng thời gian trong mỗi ngày như Helen Keller, Pasteur, Michaelangelo, Mother Teresea, Leonardo da Vinci, Thomas Jefferson, và Albert Einstein đã có.

Đặng Nguyễn Đông Vy dịch

.

Don’t say you don’t have enough time. You have exactly the same number of hours per day that were given to Helen Keller, Pasteur, Michaelangelo, Mother Teresea, Leonardo da Vinci, Thomas Jefferson, and Albert Einstein.

H. Jackson Brown, Jr.

Tâm hồn

electricity
Tâm hồn là gì? Nó giống như dòng điện. Ta không thật sự biết dòng điện là gì, nhưng đó là sức mạnh làm sáng cả căn phòng.

Phạm Kiêm Yến

.

What is soul? It’s like electricity — we don’t really know what it is, but it’s a force that can light a room.

Ray Charles

Và một chú chiền chiện đồng đã hát

Chú bé thì thầm “Chúa, nói với con”
Và chú chiền chiện đồng đã hát.
Chú bé đã không nghe thấy.
meadowlark
Rồi chú bé hét “Chúa, nói với con!”
Và ngọn sấm lăn dọc tầng trời
Nhưng chú bé không lắng nghe

Chú bé nhìn quanh và nói,
“Chúa, cho con thấy ngài” và một ngôi sao lóe sáng
Nhưng chú bé đã không để ý.

Và chú bé la lớn,
”Chúa, cho con thấy một phép la!”
Và một sinh linh mới ra đời, nhưng chú bé không biết.

Vậy chú bé khóc lớn trong tuyệt vọng,
“Sờ vào con, Chúa ơi, và cho con biết Chúa ở đây!”
Lúc đó, Chúa với xuống
Và chạm vào chú bé.

Nhưng chú bé đuổi con bướm bay đi
Và bước đi mà chẳng biết gì.

    (Nguyễn Minh Hiển dịch)

.

And A Meadow Lark Sang

The child whispered, ‘God, speak to me’
And a meadow lark sang.
The child did not hear.
Monarch_Butterfly
So the child yelled, ‘God, speak to me!’
And the thunder rolled across the sky
But the child did not listen.

The child looked around and said,
‘God let me see you’ and a star shone brightly
But the child did not notice.

And the child shouted,
‘God show me a miracle!’
And a life was born but the child did not know.

So the child cried out in despair,
‘Touch me God, and let me know you are here!’
Whereupon God reached down
And touched the child.

But the child brushed the butterfly away
And walked away unknowingly.

    (Ravindra Kumar Karnani
    This poem was originally written in the Hindi language.)

Nhà thơ Tế Hanh qua đời

Chào các bạn,

Nhà thờ Tế Hanh đã qua đời.  Một thiên tài thi ca đã ra đi.

Trong kho tàng thi ca Việt Nam, bài thơ mình thích nhất là Bão của Tế Hanh.  Mình đã dịch bài này ra tiếng Anh và đã đăng trên tạp chí thơ đại học Illumination vài năm về trước.  Lúc đó mình có gửi tập thơ về Hội Nghệ Sĩ Việt Nam ở Hà Nội nhờ chuyển đến Tế Hanh, nhưng có lẽ không đến. Hai năm trước đây mình có gửi bài dịch về cho chị Phương, con gái Tế Hanh.

Tehanh
Ngoài bài thơ Bão, Tế Hanh còn để lại cho mình một dấu ấn khác.  Năm 1989, lúc đó mình làm việc với một số bạn ở Washington thành lập US-Vietnam Trade Council, và Council bảo trợ anh Nguyễn Ngọc Trường của Bộ Ngoại Giao, tổng biên tập tạp chí Quan Hệ Quốc Tế, qua Mỹ ba tháng tìm hiểu hệ thống Mỹ.  Council sắp một cuộc gặp mặt riêng giữa mình và anh Trường.  Hai người gặp nhau ăn trưa trong một quán ăn gần Quốc Hội.  Đó là người Cộng Sản đầu tiên mình gặp.  Nói với nhau đủ thứ chuyện.   Dĩ nhiên là mình nói nhiều về nhu cầu đổi mới kinh tế chính trị Việt Nam.  Một lúc sau nói đến điều gì đó mà anh Trường đọc “Bài thơ tình ở Hàng Châu” của Tế Hanh:

Anh xa nước nên yêu thêm nước
Anh xa em càng nhớ thêm em

Hai câu đầu này đúng tâm sự mình quá, mình nhờ anh Trường chép lại cả bài.  Và mình nghĩ, Hóa ra người Cộng Sản cũng đầy thi ca mộng mơ như mình chứ đâu chỉ biết đánh nhau như mình tưởng.

Bài thơ này, chị Kiều Tố Uyên vừa đăng gần đây trong bài Hàng Châu và bài thơ tình của Tế Hanh.

Dưới đây là bài báo trên VnExpress nói về cuộc đời Tế Hanh.  Và bài thơ Bão mà mình đã dịch ra Anh ngữ, gọi là một chút để cùng tưởng niệm một vì sao rơi.

    Bão

    Cơn bão nghiêng đêm
    Cây gãy cành bay lá
    Ta nắm tay em
    Cùng qua đường cho khỏi ngã

    Cơn bão tạnh lâu rồi
    Hàng cây xanh thắm lại
    Nhưng em đã xa xôi
    Và cơn bão lòng ta thổi mãi
    .

      Tế Hanh (1957)
      Tình Bạn Tình Yêu Thơ
      (Nhà Xuất Bản Giáo Dục, VN 1987)

    .

    Storm

    The storm tilted the night
    Branches broke, leaves flew
    I clutched at your hand
    Crossing the street together so we wouldn’t fall

    The storm has left long ago
    The trees have turned green again
    But you’re now away
    And the storm in my heart will always stay
    .

      Translated by TDH
      April 5, 1998 (March 9, 2000)

Nhà thơ Tế Hanh qua đời

12h ngày 16/7, nhà thơ Tế Hanh trút hơi thở cuối cùng để về với “sông nước của quê hương”, sau hơn 10 năm nằm liệt giường vì căn bệnh xuất huyết não. Ông hưởng thọ 89 tuổi.

Nhà thơ Tế Hanh. Ảnh tư liệu.
Nhà thơ Tế Hanh. Ảnh tư liệu.

Tế Hanh tên thật là Trần Tế Hanh, sinh ngày 20/6/1921 trong một gia đình nhà Nho nghèo ở thôn Đông Yên, xã Bình Dương, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi. Ông học ở trường làng, trường huyện. Đến tuổi 15, nhà thơ tương lai ra Huế học trung học. Chính nơi đây, ông bắt đầu gặp gỡ, giao lưu với các tác giả của phong trào Thơ Mới và dần dà trở thành một trong những cây bút từng làm nên một thời đại hoàng kim cho thi ca Việt Nam.

Được biết đến với bài thơ đầu tiên Những ngày nghỉ học từ năm 17 tuổi (1938), Tế Hanh ghi dấu ấn trên thi đàn bằng những cảm xúc trong sáng, vẩn vơ, buồn buồn của tuổi học trò. Những sáng tác đầu tay của ông sau đó được tập hợp trong tập Hoa niên – tập thơ được Tự lực văn đoàn khen tặng (dưới tên Nghẹn ngào).

Thời kỳ Cách mạng tháng Tám, Tế Hanh tham gia cách mạng ở Huế. Hòa bình lập lại, ông tập kết ra Bắc, làm việc ở Hội Văn nghệ, sau đó là Hội Nhà văn Việt Nam.

Những năm cuối đời, nhà thơ ốm nặng. Ảnh: ANTG.
Những năm cuối đời, nhà thơ ốm nặng. Ảnh: ANTG.

Sau 1954, vượt qua những thành công đầu tiên của mình, Tế Hanh khẳng định sức bền của ngòi bút qua một loạt tập thơ như Lòng miền Nam (1956), Gửi miền Bắc (1958), Tiếng sóng (1960), Hai nửa yêu thương (1963), Con đường và dòng sông (1980), Em chờ anh (1994)… Chủ đề quen thuộc thời kỳ này của ông là tình cảm với miền Nam quê hương, ý chí đấu tranh, khát vọng thống nhất Tổ quốc. Tác giả có những vần thơ thiết tha về quê hương đã đi vào lòng người với những sáng tác tiêu biểu như Quê hương, Nhớ con sông quê hương, Mặt quê hương... Với những đóng góp nổi bật đó, ông được nhận Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt I năm 1996.

Vào những năm 80, Tế Hanh bị đau mắt, rồi ông mù dần. Hơn 10 năm trước, nhà thơ ngã bệnh nặng và nằm liệt giường, lúc mê lúc tỉnh. Những lúc tỉnh táo, ông vẫn nghe thơ, đón bạn bè đến thăm. Nhưng mấy năm gần đây, nhà thơ gần như sống thực vật.

Nhà văn Đào Thắng, chánh văn phòng Hội Nhà văn cho biết, hiện tại, Hội Nhà văn đang bàn bạc với gia đình nhà thơ để tổ chức chu đáo cho ông về nơi yên nghỉ cuối cùng.

Hà Linh

Một số bài thơ tiêu biểu của Tế Hanh:

Quê hương

Làng tôi ở vốn làm nghề chài lưới
Nước bao vây cách biển nửa ngày sông
Khi trời trong, gió nhẹ sớm mai hồng
Dân trai tráng bơi thuyền đi đánh cá

Chiếc thuyền nhẹ hăng như con tuấn mã
Phăng mái chèo mạnh mẽ vượt trường giang
Cánh buồm giương to như mảnh hồn làng
Rướn thân trắng bao la thân góp gió

Ngày hôm sau ồn ào trên bến đỗ
Khắp dân làng lũ lượt kéo ghe về
Nhờ ơn trời biển lặng cá đầy ghe
Những con cá tươi ngon thân bạc trắng

Dân chài lưới lần da ngăm rám nắng
Tỏa thân hình nồng thở vị xa xăm
Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm
Nghe chất muối thấm dần trong thớ vó.

Nay xa cách lòng tôi luôn tưởng nhớ
Mầu nước xanh, cá bạc, cánh buồm vôi
Thoáng con thuyền rẽ sóng chạy ra khơi
Tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá!

Mặt quê hương

Mặt em như tấm gương
Anh nhìn thấy quê hương

Kìa đôi mắt, đôi mắt
Dòng sông yêu trong vắt

Kìa vừng trán thanh thanh
Khoảng trời xa yên lành

Miệng em cười tươi thắm
Như vườn xanh nắng ấm

Hơi thở em chan hòa
Như hơi thở quê ta

Hôm qua ai thù giặc
Mà môi em mím chặt?

Hôm nay ai xót thương
Mà mi em mờ sương?

Ôi miền Nam yêu dấu
Trên mặt em yêu dấu

Ôi tháng năm nhớ thương
Mặt em là quê hương

Chia buồn với gia đình nhà thơ và chia sẻ cảm xúc về những vần thơ của Tế Hanh.

Tehanh