Chào các bạn,

Nhiều khi nói đến tư duy tích cực với ai, ta có thể nhận một phản ứng chống đối, đôi khi chống đối rất dữ dội, rằng ta không thực tế, không hiểu những khó khăn khốn khổ của cuộc đời, rằng ta lý thuyết, rằng ta ngây thơ.

À, những người phản ứng như thế có hai vấn đề: Thứ nhất, họ chưa hiểu tư duy tích cực là gì. Thứ hai, rất có thể họ là người tiêu cực, và chỉ có thể thấy mọi sự, kể cả tư duy tích cực, qua lăng kính tiêu cực.

• Nếu giữa đường có tảng đá chắn ngang, đó là khó khăn, ai lại không thấy? Kể cả người mù—đụng vào đó một cái rầm là biết ngay.

Và tất cả mọi người đều thấy được “thực tế” đó. Người tiêu cực thì thấy tảng đá quá lớn, không có cách nào vượt qua; thôi thì bỏ cuộc, đi đường khác. Người tích cực thì thấy tảng đá rất lớn, nhưng dù lớn cách nào thì cũng có cách di chuyển nó sang một tí—bằng cách đào đường và đòn bẫy để bẫy nó lăn đi, hoặc đào đường vòng để mình đi quanh tảng đá. Ai cũng thấy “thực tế”, chỉ là hai “thực tế” khác nhau cho hai loại người khác nhau đối diện cùng một khó khăn.

• Nếu nói về khốn khổ thì ai bị mất việc, không có tiền trả tiền nhà tiền ăn, cũng phải thấy cái khổ đó. Người tiêu cực thì thấy đó là bản chất của cuộc đời, thấy rằng số mình là số con rận, thấy rằng đời chỉ là đầy đọa. Người tích cực thì thấy đó là chuyện bình thường–đã sống ở đời thì có khi có việc tốt, có khi thất nghiệp, và thất nghiêp túng tiền chỉ là “một thử thách nữa” để mình chiến thắng, để bỏ công dữ dội hơn tìm việc.

• Có người lại cho rằng đời có vui buồn yêu giận. Tư duy tích cực tức là bóp méo cuộc đời, là làm cho cuộc đời mất hết thi vị với những bộ mặt khác nhau của nó. Ý này nghe ra rất hay, nhưng vẫn là lầm lẫn về bản chất của cuộc đời.

Thất tình–hỉ nộ ái ố bi lạc dục—đây là “bản chất của cuộc đời” hay là “cái nhìn của tâm ta về cuộc đời” vậy? Nếu hôm nay trời mưa, bạn nhìn mưa và rất buồn (vì lý do gì đó, thi hỏng chẳng hạn), thì bản chất trời mưa là buồn hay sao? Đó là mưa buồn hay bạn buồn?

Nếu có người làm bạn giận dữ vì lý do gì đó, nói dối về bạn chẳng hạn, thì đó là vì cuộc đời có nhiều giận dữ, hay chỉ vì bạn chưa điều khiển được tâm mình đến mức tuyệt diệu? Có thể nói bản chất của cuộc đời là có người nói dối chống bạn, giận dữ hay không là do bạn, chứ không phải bản chất của cuộc đời.

Nếu bị người yêu bỏ, đương nhiên ai lại không buồn? Nói là người tích cực không buồn khi bị phụ tình thì hóa ra là chàng ta như rôbô sao? Nhưng người tiêu cực, khi thất tình thì uống rượu chửi người và chửi đời. Người tích cực thì “Mỗi quả tim là một cánh chim tự do. Nàng đã đi rồi, buồn thật đấy, nhưng tốt hơn là cầu xin thượng đế cho nàng nhiều bình an và hạnh phúc, vì nàng vẫn là con của thượng đế dù là đi với mình hay với thằng cốt đột nào đấy.”

• Có người lại nói người tư duy tích cực không phán đoán, lúc nào cũng thấy mọi sự là tốt, cho nên không có khả năng thấy cái xấu của sự vật. Đây lại cũng là một hiểu lầm lớn về tư duy tích cực. Nếu một quan chức tham nhũng, làm sao đó là chuyện tốt được. Thực ra, chính những người tiêu cực mới nói tham nhũng là chuyện “dĩ nhiên”, là chuyện “chấp nhận được”, là chuyện của “người hiểu đời.”

Không một người tích cực nào chấp nhận tham nhũng là OK dưới bất cứ lý do và lý luận nào! Và khác với người tiêu cực chấp nhận cái xấu như là chuyện đương nhiên của cuộc đời, người tích cực sẽ tích cực tìm ra cách chận đứng cái xấu càng nhiều càng tốt. Thay vì chấp nhận “thực tế” rằng “tham nhũng là bản chất của cuộc đời” và, do đó, đồng lõa với tham nhũng, người tích cực sẽ thấy rằng trên “thực tế” tham nhũng lộng hành vì không có nhiều người tích cực đứng lên chống đối tham nhũng, tố cáo tham nhũng, làm những công việc chận đứng tham nhũng.

• Một hiểu lầm thường thấy khác là tích cực hay tiêu cực là bản chất của từng người. Điều đó hoàn toàn sai. Tích cực và tiêu cực có sẵn trong mỗi người chúng ta. Khi ta giận dữ hay sợ hãi, thì năng lực tiêu cực sẽ trỗi dậy làm ta suy nghĩ và hành động tiêu cực. Khi ta bình tĩnh, vui vẻ và yêu thương, năng lực tích cực chiến thắng và làm ta suy nghĩ và hành động tích cực. Con người chúng ta thường bình tĩnh hay yêu mến khi mọi sự chung quanh đều tốt, cho nên rất dễ để tích cực khi đang có công việc tốt, tiền tốt và người yêu tốt. Chỉ khi gặp khó khăn, thì lo lắng và buồn giận mới có cơ hội trỗi dậy và tạo cơ hội cho những năng lực tiêu cực chiếm hữu con tim và khối óc của ta. Lúc đó, chính là lúc ta phải chiến đấu với chính mình, phải biết cách làm cho con tim của mình bình tĩnh và đầy yêu ái trở lại để các năng lực tích cực trở về, hầu ta có thể suy tư và hành động trong chiều hướng tích cực.

Tóm lại, tư duy tích cực là cuộc chiến đấu triền miên để tự thắng và tự chủ. Đó không phải là bản chất thường trực của con ngưởi, không phải là một chuyến du hành chỉ có nắng trong gió mát và không sóng gió. Đó là ánh sáng của ngọn đèn trong tim, thường xuyên bị đe dọa bởi chính những bão tố trong tim.

Chúc các bạn một ngày vui vẻ.

Mến,

Hoành

© Copyright 2009, TDH
http://www.dotchuoinon.com
Licensed for non-commercial use

Vài bài về tư duy tích cực đã đăng:

Nửa ly nước

Sức mạnh của tư tưởng

Xắn tay áo

Lửa trong lòng

Tư duy tích cực là gì ?

Làm sao để nhận chữ “không”

Tư duy tích cực — “Thuộc về” cuộc đời

.

Chào các bạn,

Tất cả những ai giảng dạy về tư duy tích cực đều đồng ý về một định đề căn bản—Nền tảng của tư duy tích cực là yêu người. Từ “yêu láng giềng như yêu chính mình” cho đến “trái tim bồ đề giải thoát chúng sinh,” các truyền thống tư duy khác nhau xây dựng những kiến trúc tư duy khác nhau trên cùng một nền tảng “yêu người.” “Yêu người” là nền tảng cần thiết cho một tâm thức hướng thượng và tích cực. Càng ít yêu người, ta càng ít tích cực, và không yêu người tức là tiêu cực hoàn toàn. Định đề này về tư duy tích cực tạo ra một vài thắc mắc cho một số người, ít ra là trên phượng diện lý luận. Trong bài này chúng ta sẽ xét đến các thắc mắc đó.

• Thắc mắc đầu tiên là tại sao tư duy tích cực lại liên hệ đến yêu người (mặc dù là cô hàng xóm của tôi thật là rất đáng yêu! 🙂 ) ? Tôi cứ tích cực kiếm tiền để cho sướng thân tôi và cóc cần đến thiên hạ, thế thì tại sao lại không tích cực được?

Lý luận này nghe ra có vẻ hợp luận lý. Nhưng nếu bạn cóc cần đến thiên hạ, thì bạn tiêu cực với cả thiên hạ, và chỉ tích cực với chỉ mình bạn. Trong liên hệ con người hoặc là ta tiêu cực hoặc là tích cực, không có trung lập hay trung tính (neutral). Nếu bạn đi trên đường phố, thấy một người bị thương, nhưng bạn cứ phớt lờ, bước qua mà xem như không thấy gì, vì bạn “trung lập” với người ấy. Nhưng “trung lập” kiểu ấy là ông nội của tiêu cực, phải không ạ 😦 Cho nên, nếu ta cóc cần đến thiên hạ, có nghĩa là ta tiêu cực với thiên hạ. Nếu tính toán theo toán học, ta tiêu cực với gần 7 tỉ người trên trái đất và tích cực với chỉ 1 người—Đức Ngài “Tôi”–thì thực ra ta tiêu cực hay tích cực?

Trên thực tế, khi ta tiêu cực với người nào, luôn luôn có một lực đẩy đẩy ta và người đó xa nhau, không thích gần nhau, không thích nói chuyện, không thích tâm sự, đó là chưa nói đến có thể cãi nhau, đánh nhau. Vậy, nếu ta tiêu cực với cả thế giới, thì dù ta có tích cực với chính ta cách mấy, ta cũng chỉ lụn bại mà thôi.

Sự thực là, khi ta tích cực với mọi người, ta sẽ tích cực với chính ta; và ngược lại, khi ta tiêu cực với mọi người, ta sẽ tiêu cực với chính ta. Nói chung, tâm thức của con người thật ra không phân biệt “ta và người” như chúng ta lầm tưởng—đối với tâm thức, ta và người đều là “con người” cả. Ngay cả trên bình diện ý thức (chưa nói đến tiềm thức), rất nhiều khi chúng ta nghe những câu tương tự như thế này: “Con người chỉ là những sinh vật ích kỷ và tội lỗi, kể cả tôi” hay “Nhân chi sơ tánh bản thiện” (Từ thuở bắt đầu, bản tánh con người là thiện). Khi nói đến con người là người nói tự động nói luôn về “tôi” trong đó, không có “ngoại trừ.” Vì vậy, lý luận rằng ta có thể tích cực cho chính ta nhưng cóc cần đến mọi người là một hiểu lầm rất lớn về tâm thức con người. Chuyện đó không có trong thực tế.

Cho nên, tư duy tích cực là tích cực với “con người”—với chính ta và với tất cả mọi người. Thực sự ta không thể chia ra ta và người như ta lầm tưởng. Vì vậy, các truyền thống triết lý và đạo học quan tâm đến tâm thức con người luôn luôn gộp “ta và người”vào chung một nhóm.

• Nhưng, “thiên hạ dối trá xảo quyệt nhiều quá, tôi tích cực với họ sao được? Hơn nữa tôi phải lo phòng thân chớ, nếu không bị lường gạt cả đời sao?”

Đây là một lý luận rất xác thực, và chính vì nó xác thực cho nên nó thường đủ sức thuyết phục người ta không nên tích cực 😦 . Ở đây ta có mâu thuẫn giữa tình yêu và lòng tin–Tôi được dạy là yêu người, nhưng tôi cóc tin người được!

Chúng ta có thể nhìn vấn đề một cách giản dị thế này: Nếu ta có đứa em hút sách, dối trá, trộm cắp, nhất định là ta bực bội đến điên đầu và chẳng tin được câu nói nào của hắn ta, nhưng tận trong tâm tưởng ta vẫn thương em vô cùng, phải không? Không tin, nhưng vẫn thương. Có gì lạ đâu? Quả tim nào của con người cũng làm việc như thế. Cho nên nói rằng phải tin mới thương là một lý luận không hiện thực.

Trong truyền thống của dân tộc ta, chúng ta luôn luôn được dạy là phải tôn trọng người chiến sĩ, dù đó là chiến sĩ của bên thù địch, bởi vì người chiến sĩ chỉ làm đúng phận sự là phục vụ cho tổ quốc họ, dù họ đứng phía nào. Ta được dạy không đánh người ngã ngựa, dù đó là kẻ thù. Đời nhà Lý, sư Thảo Đường người Trung quốc, vốn là tù binh bị bắt tại Chiêm Thành, được vua Lý Thánh Tông mời dạy Phật pháp cho nhân dân và cho mở đạo tại chùa Khai Quốc vào năm 1069, tạo nên dòng thiền Thảo Đường. Đây cũng chỉ là yêu người, dù người là ai, và người thế nào.

Biết người có khiếm khuyết thì ta cố đừng cho người có thêm cơ hội để lầm lỗi. Ví dụ, đừng đi mà không đóng cửa nhà, để khỏi khơi lòng tham của người. Biết người không tin được, thì đừng cho mượn tiền để khỏi khuyến khích người tiếp tục lừa đảo.

Nhưng thông thường ta vẫn có dịp để giúp người ta không tin, như trường hợp khẩn cấp về sức khỏe chẳng hạn. Nếu ta cho người hoạn nạn (nhưng không đáng tin) mượn tiền lúc đó, cứ xem như là cho luôn, để mai mốt khỏi phải nghĩ ngợi về việc trả, và nếu được trả thì xem như là đó là lộc của trời. Đó là giúp người khi hoạn nạn, mà không cần biết người đó tốt hay xấu, vì trời ban mưa phát nắng cho cả người tốt lẫn người xấu, và trời cho mà không cần trả. Hoặc, đôi khi anh chị trong nhà bằng lòng để cho đứa em lừa đảo mình, để mình có cơ hội giáo dục nó bằng tình yêu.

Bạn có thể nghĩ rằng những bàn luận này hơi thừa thãi và lý thuyết; nhưng thực ra đây là điểm căn bản nhất trong thực hành tư duy tích cực: Ta không thể tích cực được nếu ta không tích cực về người khác, và muốn tích cực về người người khác ta không thể dựa tích cực của ta trên lòng tốt hay đức hạnh của họ, vì con người luôn luôn có lỗi lầm–họ, cũng như ta, đã đang và sẽ có lầm lỗi. Ta không thể tin vào sự toàn thiện của họ (cũng như sự toàn thiện của ta). Nhưng ta có thể tin vào quyết tâm của ta là sẽ yêu và tốt với mọi người đến mức tối đa ta có thể làm—đây là nền tảng của tư duy tích cực.

Tư duy tích cực không phải là đổi chác—phải có cái nầy mới đổi được cái kia, anh phải tích cực với tôi, tôi mới tích cực lại. Đó chỉ là đổi chác, hay phản ứng, hay phản động. Và đổi chác như vậy thì năng lực tích cực của ta rất yếu, vì ta cứ nằm ì mãi trong mức đổi chác trung bình, là mức đại đa số người trên thế giới đang đứng. Nhưng ta muốn vượt hẳn lên trên mức trung bình đó. Đối với ta, tư duy tích cực là con đường một chiều. Ta dùng sức mạnh tích cực mạnh mẽ từ rất sâu trong tâm thức để làm cho chính mình và mọi người cùng mọi sự quanh mình thành tích cực thêm. Và khi ta tạo được vài nguồn tích cực, vài người tích cực, ở gần nhau, chúng/họ sẽ tạo nên năng lượng cộng hưởng lớn hơn hẳn tổng số của các năng lượng cá nhân, tương tự hiệu ứng âm thanh nổi (stereo) của âm thanh đến từ vài loa đặt tại nhiều vị trí khác nhau trong thính phòng.

• Và ta cũng đừng nên hiểu lầm “tình yêu và tích cực” với “muốn gì được nấy.” Nếu bố mẹ thực sự thương con, bố mẹ không thể để con muốn gì được nấy, nhưng sẽ làm những gì mà, theo kiến thức và hiểu biết của bố mẹ, là những điều tốt nhất cho con của mình. Đó vừa là tình yêu vừa là bổn phận của bố mẹ. Khi quan tòa quyết định xử tù một tội nhân, đó có thể vừa là muốn cho tội nhân có cơ hội cải thiện sau này, và vừa là lo lắng cho an nguy của bao nhiêu người khác trong xã hội. Cho nên, yêu người và tích cực với người không có nghĩa là ta như đui như mù, hay ta không quan tâm đến phải trái hoặc an nguy cho chính mình và cho những người chung quanh. Tình yêu và tích cực có nghĩa là những gì ta phải làm vì nhiệm vụ và vì công ích ta vẫn phải làm, nhưng làm với tình yêu và tư duy tích cực—người có lòng nhân ái phải chiến đấu vói kẻ cướp để giúp người vẫn khác hơn với người có máu thích giết người chiến đấu với kẻ cướp phải không các bạn?

Hầu như mọi người trên thế giới đều nghe biết đến tư duy tích cực. Tuy nhiên trong thực hành, chỉ có một thiểu số thực sự có năng lượng tích cực hạng thầy, phần còn lại thì đa số là chỉ nằm ở mức trung bình như nhau. Và sự khác biệt đó sinh ra chỉ từ một điểm duy nhất—đại đa số người hành động tích cực theo lối đổi chác, khi có khi không, tùy theo hoàn cảnh và đối tượng. Bậc thầy, thì tích cực một chiều, luôn luôn, mọi nơi, mọi lúc, với bất cứ ai.

Chúc các bạn một ngày vui vẻ.

Mến,

Hoành

© Copyright 2009, TDH
Licensed for non-commercial use

Mong muốn

Bạn muốn thế giới tốt đẹp hơn?
Để tôi nói điều bạn nên làm.
Hãy để ý hành vi của mình,
Giữ nó luôn ngay thẳng và chân thật.
Giải thoát tâm khỏi những động cơ ích kỷ,
Giữ tư tưởng trong sáng và cao thượng.
Bạn có thể tạo một thiên đường bé nhỏ
Trong không gian bạn đang sống.

Bạn muốn thế giới khôn ngoan hơn?
Thế thì, hãy thử bắt đầu nhé,
Bằng tích lũy sự khôn ngoan
Trong sổ lưu niệm của con tim;
Đừng lãng phí trang nào cho dại dột;
Sống để học, và học để sống.
Nếu muốn tặng mọi người kiến thức
Bạn phải có kiến thức trước khi tặng.

Bạn có muốn thế giới hạnh phúc hơn?
Thì hãy nhớ rằng ngày qua ngày
Chỉ cần gieo những hạt giống ân cần
Trên đường bạn đi qua,
Bởi vì niềm hân hoan của nhiều người
Thường bắt nguồn từ một người.
Như bàn tay gieo một hạt dẻ
Che nắng được cho bao đoàn quân.

Loan Subaru dịch

.

Wishing

Do you wish the world were better?
Let me tell you what to do.
Set a watch upon your actions,
Keep them always straight and true.
Rid your mind of selfish motives,
Let your thoughts be clean and high.
You can make a little Eden
Of the sphere you occupy.

Do you wish the world were wiser?
Well, suppose you make a start,
By accumulating wisdom
In the scrapbook of your heart;
Do not waste one page on folly;
Live to learn, and learn to live.
If you want to give men knowledge
You must get it, ere you give.

Do you wish the world were happy?
Then remember day by day
Just to scatter seeds of kindness
As you pass along the way,
For the pleasures of the many
May be ofttimes traced to one.
As the hand that plants an acorn
Shelters armies from the sun.

Ella Wheeler Wilcox