Category Archives: trà đàm

Ta và thế giới quanh ta

Chào các bạn,

Trong việc thực hành nghệ thuật sống, tất cả các kinh sách của mọi trường phái tâm linh, mọi tôn giáo, rốt cuộc đều nắm vào giải quyết tư duy của mỗi người chúng ta về thế giới quanh ta, tức là thế giới gồm mọi người, mọi muông thú, mọi cây cối, mọi tinh tú quanh ta, đặc biệt là mọi người quanh ta.

Thói quen bẩm sinh của con người và đa số mọi loài vật là tập trung mọi tư duy và nỗ lực sống vào mình và cho mình. Lo cho mình no đủ trước, an ninh trước, thành công trước, dành quyền làm chủ cho mình trước, quyền làm vua cho mình trước … Tinh thần hy sinh, nhất là hy sinh cho con cái vẫn có trong loài vật cũng như loài người, nhưng so với tinh thần lo “cho tôi”, thì tinh thần hy sinh vẫn rất thấp. Và ngoài vòng gia đình trực tiếp–vợ chồng con cái—hy sinh cho đồng loại ở vòng ngoài gia đình có rất ít. Trong tâm thức con người và loài vật, có một sự chia cách và căng thẳng giữa “tôi” và “thế giới quanh tôi”, và “tôi” luôn luôn là ưu tiên chăm sóc và lo lắng của tôi, thường khi đến mức xâm hại cả thế giới quanh tôi chỉ vì tôi phục vụ tôi quá đáng. Có lẽ là bản tính của đại đa số các loài sinh vật là thế.

Continue reading Ta và thế giới quanh ta

Nói với nhà giáo dục

Thích Thái Hòa

Cầu học với tâm danh lợi, thì càng học, tâm ta càng trở nên tăm tối và đời sống của ta lại càng trở nên gần gũi với cái gian, cái ác; học tập với tâm vô cầu, thì càng học, tâm ta càng sáng lên và đời sống của ta lại càng trở nên gần gũi với cái chơn, cái thiện.

Ngày xưa có vị lang y tài giỏi, thấu hiểu mọi phương thuật chữa bệnh. Có lần ông ta chữa lành bệnh cho những người nghèo, những người nầy đem thổ sản để cảm ơn ông, ông không nhận, những người ấy năn nỉ ông, ông nói: “Tôi đã nhận được từ nơi tấm lòng cao quý của quý vị rồi”.

Continue reading Nói với nhà giáo dục

Thầy cô là gì?

Chào các bạn,

Vào thời phong kiến chúng ta theo nho giáo và có quân sư phụ–vua, thầy, cha. Vua là thiên tử, con của Trời, thay trời trị dân. Thầy chỉ dưới vua, và cao hơn cha. Ngày nay thầy cô phần đông là thiếu thốn, học trò nhiều khi xấc xược, phụ huynh đôi khi bắt nạt thầy cô, và thầy cô đôi khi làm điều xằng bậy. Phong kiến cũng đã qua xa. Vậy thì, thầy cô hôm nay là gì? Đóng vai trò gì trong xã hội? Và đứng ở vị trí nào trong xã hội?

Ta có đủ mọi loại thầy của mọi loại người và mọi cấp người—từ cô giáo vườn trẻ đến các giảng viên cho các chuyên gia. Mỗi loại thầy có một tầm quan trọng khác nhau đối với mỗi loại học trò, và quan hệ thầy trò cũng vì đó mà thay đổi theo từng trường hợp. Nhưng trong bài này, hãy lấy thầy của các em vị thành niên—từ vườn trẻ đến hết cấp III–làm chuẩn, rồi từ đó ta có thể suy luận về các loại thầy khác khi cần.

Continue reading Thầy cô là gì?

Không vào hùa với những kẻ nói dối, dù chúng có đông!

    TĐH: Hôm nay thấy được loạt bài “Hành trình tư tưởng của L. Tolstoi” về đại văn hào Nga Leo Tolstoi, trên vietnamnet.vn. Bài này, “Không vào hùa với những kẻ nói dối, dù chúng đông”, rất hợp với nguyên lý tư duy tích cực mình nhắc đến thường xuyên trên Đọt Chuối Non, nên post bài này làm bài Trà Đàm thế cho bài của mình.

Hành trình tư tưởng của L. Tostoi:
Không vào hùa với những kẻ nói dối, dù chúng có đông!


Mô tả ảnh.
Lev Nikolaevich Tolstoi (1828-1910)

Tolstoi ưa dẫn lời dạy của Kitô: “Đừng lo lắng cho ngày mai, bởi vì ngày nào có nỗi lo của ngày ấy”, và ông cũng đưa ra châm ngôn của mình: “Việc gì quan trọng nhất trên đời? Việc ta đang làm”.

  • Hành trình tư tưởng của L. Tostoi
  • Không biết Chúa ở trên ấy nhìn và nghe thấy thế nào!
  • Hoặc là tất cả hoặc không có gì!
  • Giá có một cái gì, ngoài một người tình yêu cuồng nhiệt…
  • Từ bất tín đến niềm tin nồng cháy vào Thượng đế
  • Chúa là người và không phục sinh!
  • Cái chương trình ấy được biết đến dưới tên thuyết “không kháng cự” (non – resistance) hay “không chống lại cái ác bằng vũ lực”, thời nay gọi ngắn gọn là thuyết phi bạo lực (non – violence). Ở châu Âu và phương Tây nó có nguồn gốc trong đạo Kitô, ở phương Đông – trong những học thuyết tôn giáo – triết học rất cổ xưa của Ấn Độ và Trung Quốc. Tolstoi đã tự đến với thuyết này trong quá trình tìm tòi chân lý và đã tìm thấy chỗ dựa cho những xác tín mới của mình trong những lời dạy của Kitô được diễn đạt tập trung trong bài giảng trên núi nổi tiếng.

    Continue reading Không vào hùa với những kẻ nói dối, dù chúng có đông!

    Xây dựng hòa bình hàng ngày

    Chào các bạn,

    Nếu nhìn quanh ta thì ta có thể thấy ngay là thế giới loài người tràn đầy mâu thuẫn và chiến tranh—tử trong gia đình anh chị em kình nhau, vợ chồng gây nhau, bố mẹ con cái xung khắc nhau, đến láng giềng khích bác nhau, người cùng trường chống cự nhau, người cùng sở tranh giành nhau, người cùng tổ quốc gây thương tích cho nhau, nước này hục hặc đánh nhau với nước kia… Lịch sử loài người đã luôn luôn là lịch sử của những cuộc chiến triền miên, và có lẽ sẽ tiếp tục triền miên…

    Bản chất chiến tranh dã man là bản chất bẩm sinh của loài vật. Đa số mọi loài sống theo kiểu cá lớn nuốt cá bé và vũ lực quyết định sống chết thắng thua. Con người là một bước nhảy cao hơn loài vật rất nhiều, nhưng thú tính man dã kia vẫn còn dây dưa khá nhiều trong ta.

    Cuộc hành trình làm người là cuộc hành trình tiếp tục con đường đi lên, rời xa thú tính và đến gần thiên tính.

    Và biểu hiện của thiên tính là hòa bình.

    Continue reading Xây dựng hòa bình hàng ngày

    Phẩm chất tuyển chọn từ số đông

    Chào các bạn,

    Thường thường chúng ta có cảm tưởng là phẩm và lượng ít đi đôi với nhau. Ví dụ, quán cơm bình dân đại trà thì đông khách nhưng chất lượng món ăn không bằng quán cơm chém cổ nhìn vào chỉ có 3 cặp tình nhân sang trọng ngồi ăn.

    Nhưng đó là nhìn vào từng trường hợp cá nhân. Nếu nhìn vào tổng thể thì vấn đề thấy khác đi, và lượng thường giúp tạo ra phẩm. Ví dụ: Một quốc gia mà đại đa số dân chúng học Tae Kwan Do như Nam Hàn thì có lẽ đại đa số cao thủ Tae Kwan Do của thế giới là từ Nam Hàn. Đa số người Việt Nam, Tây Tạng, Nhật… theo Phật giáo, nên các danh sĩ Phật giáo đương thời là từ các quốc gia này mà đến, dù là ở Âu Mỹ cũng có một số kha khá trí thức theo Phật giáo. Đại đa số học sinh Mỹ bơi lội thường xuyên nên Mỹ thường có nhiều giải Olympic về bơi lội…

    Continue reading Phẩm chất tuyển chọn từ số đông

    “Đã qua mất rồi bao cơ hội được yêu…”

    …Vì  những thứ tầm thường ta đổi bao điều vô giá
    Đổi cô đơn lấy những cuộc gặp gỡ chẳng cần chi
    Đổi chiếc hôn lấy tiếng cười đùa trống rỗng
    Đổi nỗi dịu êm lấy những phút hội hè
    Đã qua mất rồi bao cơ hội được yêu
    Làm sao kéo về dù chỉ một vầng trăng đã lặn…

    (Tiếng cu gù – Blaga Dimitrova)

    Vừa rồi, chúng tôi có dịp gặp lại một cô bạn cũ thời sinh viên. Đó là một cô gái xinh xắn, mơ mộng, và thân thiện. Tôi còn nhớ khi ấy, đám con trai, và cả con gái, thậm chí đã từng ngồi với nhau nhiều lần ở một quán nước mía và đoán xem cô yêu anh chàng nào trong lớp.

    Continue reading “Đã qua mất rồi bao cơ hội được yêu…”

    Căn bản khiêm tốn hàng ngày

    Chào các bạn,

    Nếu các bạn đọc về chuyện các võ sinh ngày xưa xin học võ, thì đều biết là các cậu mới nhập môn thường chẳng được dạy một miếng võ vào, nhưng cứ phải bị làm việc hạ tiện nặng nhọc như gánh nước, bổ củi, quét nhà, quét sân… Có khi cả vài ba năm như thế rồi mới từ từ được dạy vài miếng quyền cước.

    L‎ý Tiểu Long lúc bắt đầu học Thiếu Lâm Vĩnh Chấn ở Hồng Kông cũng than 3 năm đầu thầy chẳng dạy gì cả, chỉ có các đàn anh ngày nào vào cũng dợt với mình mấy cú đấm đá nhập môn, cả 3 năm như vậy chẳng thấy võ vẻ gì cả.

    Continue reading Căn bản khiêm tốn hàng ngày

    Già cứng

    Chào các bạn,

    Cây cối già, loài vật già, người già thường giống nhau ở điểm là cứng—vỏ cứng, thân cứng, cành cứng, tay chân thân thể cứng, không dịu dàng uyển chuyển như thuở còn trẻ. Tư duy và thái độ cũng thế. Ta càng già lớn, ta càng cứng nhắc. Có nghĩa là càng già lớn ta càng bị đóng cứng vào các khung tư duy và thái độ. Cho nên nhiều khi chúng ta thấy một số người lớn tuổi có vẻ rất khó chịu trong một số các trường hợp. Lại thêm bệnh lãng tai, ai nói gì cũng không nghe (hay không thèm nghe?).

    Có nghĩa là, càng lớn tuổi ta càng có nguy cơ bị chấp vào các thành kiến của mình về tốt xấu, đúng sai, đẹp tồi. Rất đáng chán khi một người có cái đầu hẹp hòi và cứng ngắc như thế.

    Continue reading Già cứng

    Nâng người khác lên bằng mình

    Chào các bạn,

    Khiêm tốn là xem người khác cao hơn mình. Thôi, thôi! Đối với chúng ta là những kẻ đã luôn luôn xem là mình “thấp hèn” hơn người khác, thì có lẽ ta chỉ cần vươn đến mức “khiêm tốn là xem người khác bằng mình” đã là quý hóa lắm rồi.

    Muốn người khác bằng mình thì có hai cách: Hạ mình xuống bằng người khác, hoặc nâng người khác lên bằng mình. Dĩ nhiên là ta có thể làm một trong hai cách này, hoặc cả hai cách cùng lúc.

    Continue reading Nâng người khác lên bằng mình

    Gửi các bạn trẻ có lý tưởng về một Việt Nam không tham nhũng

    Chống tham nhũng có nhiều biện pháp, nhưng tựu chung có thể nhóm thành hai hướng tấn công: (i) tác động từ ngoài vào hay (ii) thâm nhập và chỉnh đốn từ bên trong.

    Tác động từ ngoài nếu gián tiếp hay không triệt để, hiệu quả sẽ không nhiều và dẫn đến tình trạng người muốn chống tham nhũng là những người không bao giờ tham nhũng, còn người có thể tham nhũng thì vẫn tiếp tục tham nhũng.

    Continue reading Gửi các bạn trẻ có lý tưởng về một Việt Nam không tham nhũng

    Cầu vồng mấy sắc?

    Nếu mình hỏi như vậy, hẳn nhiều bạn sẽ nghĩ ‘Ồ, cầu vồng 7 sắc rõ quá mà”. Câu trả lời không sai, nhưng nếu có một người khác trả lời “Cầu vồng có 10 sắc” hay “Cầu vồng có 1000 sắc” hay “Cầu vồng có ti tỉ sắc” cũng không sai luôn. Vậy câu trả lời đúng là gì?

    Theo Wikipedia, cầu vồng là “hiện tượng tán sắc của các ánh sáng từ mặt trời khi khúc xạ và phản xạ qua các giọt nước mưa”. Màu sắc của cầu vồng là một dải quang phổ và với mắt thường thì chúng ta nhìn thấy được 7 màu rõ nhất là đỏ, da cam, lục, lam, chàm, tím. Trong thực tế không có một khoảng nào đó tách biệt giữa màu đỏ và da cam hay giữa màu da cam và màu lục. Giữa hai màu này là một màu trộn của chúng, mà khi phân tích kĩ thì sẽ là hàng chục, hàng trăm … các màu trộn giữa hai màu này nhưng sắc thái khác nhau. Cho nên bạn có thể nói cầu vồng có 7 màu hoặc n màu, đều đúng. Có điều nếu là mắt thường thì chúng ta chỉ phân biệt 7 màu là rõ nhất. Thậm chí đôi lúc chúng ta chỉ thấy 2 hoặc 3 màu của cầu vồng.

    Continue reading Cầu vồng mấy sắc?

    Cầm tay cha về nhà

    Chào các bạn,

    Câu chuyện dưới đây đọng lại trong mình một hình ảnh rất đẹp:

    Buổi chiều, sau khi tòa lâu đài cát bị sóng cuốn đi, cậu bé thu nhặt các dụng cụ và nắm tay cha về nhà…

    Và mình chợt cảm thấy tại sao một phần lớn nhân loại cần Jesus: để những người lớn có một người cha để nắm tay về nhà những lúc như vậy, để những người lớn giữ được tâm hồn trẻ thơ.

    Khi còn nhỏ, mình có một tâm lý bố mẹ là chỗ dựa, chỗ trú ẩn an toàn. Những khó khăn chỉ để mình cố gắng hơn, còn mọi chuyện cuối cùng đã có bố mẹ – chắc chắn mình luôn an toàn.

    Continue reading Cầm tay cha về nhà

    Mỗi chúng ta là một phần của tổng thể

    Chào các bạn,

    Mỗi khi nói về thay đổi tư duy hay hành động, ví dụ như không vứt rác bừa bãi, xếp hàng ở nơi  công cộng để làm gương cho những người khác, người Việt hay phủ nhận bằng câu nói “Ôi giời, một mình mình thì làm được gì”. Chúng ta thường nghĩ rằng bản thân chúng ta là quá nhỏ bé trong một xã hội rộng lớn (dù là “xã hội” theo nghĩa hẹp chỉ là nhóm 2-3 người) và trở nên rất thụ động trong việc thay đổi thói quen. Mặt khác, chúng ta có xu hướng mong chờ một vài hay nhiều cá nhân khác thay đổi và bắt chước theo và có một niềm tin mãnh liệt rằng “một con én không làm nên mùa Xuân”. Tất nhiên, một con én không làm nên mùa xuân có nghĩa là nhiều con én sẽ làm nên mùa Xuân. Vậy ai sẽ là con én đầu tiên đây nếu như ai cũng chờ các con én khác?

    Continue reading Mỗi chúng ta là một phần của tổng thể