Đôi khi anh
rơi bịch xuống đất
gầy dựng nụ cười trên môi héo của em
những cọng cỏ khô và đất làm căn nhà xinh xắn
Em có dám quay mặt với nền văn minh sôcôla
Quên những lời sấm truyền
Và trút bỏ thân xác để bay bổng như chim sơn ca
Có nhiều lý do phải làm như thế
Trước hết ta muốn thành người
đam mê và thăng hoa trong cuộc sống trần tục
trước khi bay loãng trong không khí vô tận
Nâng niu một bàn chân của chim sơn ca
Bàn chân của người họa sĩ vừa vẽ xong.
Chúng ta đã quay các học hỏi thuở rạng đông của chúng ta về phía con đường của người say.
Chúng ta đã quay vụ mùa cầu nguyện của chúng ta về phía nhà kho cúa linh hồn ngây ngất.
Ngọn lửa mà chúng ta quay mặt vào mạnh đến nỗi
Có thể đốt cháy vụ mùa rơm của cả trăm người hợp lý.
Quốc vương của Trước-Vĩnh-Cữu cho chúng ta chiếc quan tài chứa đau đớn của tình yêu làm quà tặng;
Vì vậy chúng ta đã quay buồn khổ của chúng ta về phía căn chòi rách nát của khách du hành mà chúng ta gọi là “thế giới”.
Từ nay trở đi tôi sẽ không dành cánh cửa nào trong tim tôi mở cho tình yêu về các sinh linh đẹp đẽ;
Tôi đã quay lưng và đóng dấu triện của đôi môi thánh trên cánh cửa nhà này.
Bây giờ là lúc quay lưng lại với ảo tưởng dưới lớp áo đã vá bao lần của chúng ta.
Nền tảng của sự nghiệp chúng ta là sự thông minh có thể nhìn xuyên thấu tất cả những trò chơi này.
Chúng ta đã quay mặt về phía viên ngọc trai nằm trên thềm đại dương.
Vậy thì tại sao chúng ta lại lo lắng chiếc thuyền cũ kỹ chòng chành này có đi tiếp hay không?
Chúng ta quay về phía người trí thức và gọi họ là ký sinh trùng của lý lẽ;
Cám ơn Chúa, họ như là những người tình thật không lòng tin không con tim.
Những người Hồi giáo Sufi đã chấp nhận một huyễn ảo, và Hafez cũng chẳng khác.
Đích điểm của chúng ta cách xa tầm với biết bao, và ý chí của chúng ta yếu ớt biết bao!
(TĐH dịch)
The Pearl on the Ocean Floor
by Hafiz (1320 – 1389)
(English version by Rober Bly
Original Language: Persian/Farsi)
We have turned the face of our dawn studies toward the drunkard’s road.
The harvest of our prayers we’ve turned toward the granary of the ecstatic soul.
The fire toward which we have turned our face is so intense
It would set fire to the straw harvest of a hundred reasonable men.
The Sultan of Pre-Eternity gave us the casket of love’s grief as a gift;
Therefore we have turned our sorrow toward this dilapidated traveller’s cabin that we call “the world.”
From now on I will leave no doors in my heart open for love of beautiful creatures;
I have turned and set the seal of divine lips on the door of this house.
It’s time to turn away from make-believe under our robes patched so many times.
The foundation for our work is an intelligence that sees through all these games.
We have turned our face to the pearl lying on the ocean floor.
So why then should we worry if this wobbly old boat keeps going or not?
We turn to the intellectuals and call them parasites of reason;
Thank God they are like true lovers faithless and without heart.
The Sufis have settled for a fantasy, and Hafez is no different.
How far out of reach our goals, and how weak our wills are!
Anh ngồi bất động trong công viên thành phố
Một vài cô gái đi qua
Những luồng ánh sáng đi qua
Những làn hương vây bủa anh
Trái tim thời gian sắp tan vữa
Công viên đóng cửa
Chẳng còn các cô gái
Những luồng ánh sáng cũng tan trong làn hương đêm
Người cuối cùng ra về có phải là em
Là em là em là em, anh đang nghĩ tới.
Nơi anh nằm lại xuân xưa
Mẹ trồng một cây phượng vĩ
Bông hoa anh hằng yêu thích
Thường ép đầy những trang thơTheo cùng tháng năm vần xoay
Cây dang tay ôm trời rộng
Đón gió cao nguyên lồng lộng
Tung vào nắng sắc ngời tươiĐàn trẻ hồn nhiên đùa chơi
Tiếng cười vô tư hồn hậu
Lớp lớp theo nhau lớn lên
Biết đâu cây chừng bao tuổiTừ lâu lắm rồi vẫn thế
Lá xanh đến tận cùng xanh
Như anh tan hòa lòng đất
Vẹn nguyên trẻ giấc vĩnh hằngTừ lâu lắm rồi vẫn thế
Cùng tiếng ve rộn phố phường
Khắp nơi cháy bùng hoa phượng
Sáng nhất cây tay mẹ trồngƠi màu hoa đỏ hết lòng
Phải em hóa thân rạng rỡ
Người trai ngày xưa nằm lại
Yêu thương dâng mẹ dâng đời
Người xưa đã cưỡi hạc vàng
Bay rồi đây để lầu Hoàng nằm trơ
Hạc vàng đi mất từ xưa
Ngàn năm mây trắng lững lờ còn bay
Hán Dương sông tạnh cây bày
Xanh rì Anh Vũ bãi dày cỏ thơm
Quê hương khuất nẻo hoàng hôn
Sóng xao khói tỏa héo hon tấc lòng
Tích nhân dĩ thừa hoàng hạc khứ
Thử địa không dư Hoàng Hạc lâu
Hoàng hạc nhất khứ bất phục phản
Bạch vân thiên tải không du du
Tình xuyên lịch lịch Hán Dương thụ
Phương thảo thê thê Anh Vũ châu
Nhật mộ hương quan hà xứ thị
Yên ba giang thượng sử nhân sầu
Thôi Hiệu
Dịch nghĩa
Lầu Hoàng Hạc
Người xưa đã cưỡi hạc đi rồi
Ở đây chỉ còn lại một mình lầu Hoàng Hạc nằm đó
Hoàng hạc bay đi không trở về nữa
Hàng ngàn năm mây trăng vẫn bay lờ lững
Trời trong phía bên sông kia là cây mọc nơi đất Hán Dương
Cồn Anh Vũ cỏ mọc đầy hoa rậm rì
Chiều về tắt mất hướng nẻo quê hương
Khói tỏa trên sông lăn tăn sóng gây nỗi buồn nhớ quê
Ý
Cảnh xưa còn đó, người xưa về đâu. Khói nước trên sông trong trời chiều bảng lảng, lai láng gợi nỗi lòng quê.
Chủ Nhật vừa rồi (4/4/2009) mình có dịp tới thăm Bảo Tàng Holocaust ở thủ đô Washington DC của nước Mỹ. Bảo tàng Holocaust nằm ngay sát The Mall trưng bày toàn bộ lịch sử về chuyện Hitler và Đức Quốc Xã sát hại người Do Thái ở toàn châu Âu thời chiến tranh thế giới thứ hai.
Sự điên loạn của Hitler, những cỗ máy giết người ghê rợn trong trại tập trung, sự trong trắng vô tội của hàng nghìn người Do thái không biết rằng số phận của họ sẽ chấm dứt hàng loạt chỉ trong 5 hay 15 phút nữa bởi khí độc. Những hoạt động văn hóa tinh thần của người Do Thái trong trại tập trung: họ vẫn hát và cầu nguyện.
Đó là một trang sử đau thương và đầy nhân văn của nhân loại khiến người ra ngoài bảo tàng thay đổi hẳn về thế giới quan.
Một bài thơ được khắc chữ nổi trên bức tường đi ra của Bảo Tàng làm mình ấn tượng vì lời thơ có ý tương tự như bài Hạnh phúc thật. Mình tìm lại được bài thơ trên Internet và được biết câu chuyện của tác giả bài thơ – nữ anh hùng người Do Thái Hannah Szenes ở Hungary. Mình muốn giới thiệu với các bạn ngày hôm nay câu chuyện của chị Hannah Szenes và một số bài thơ của chị.
Mộ của Hannah Szenes
Chị Hannah Szenes là một người Do Thái gốc Hung. Chị là một trong 37 người sống ở Palestine thời đó (bây giờ là Israel) được huấn luyện bởi quân đội Anh để nhảy dù xuống Tiệp Khắc trong Thế chiến thứ 2 để cứu người Do Thái ở Hung, những người sắp bị giải tới trại tập trung của Đức ở Auschwitz.
Chị bị bắt ở biên giới Hung, bị bỏ tù và tra tấn, nhưng chị không chịu khai bí mật của sứ mệnh của chị và cuối cùng bị hành quyết. Khi đó chị mới 23 tuổi. Trong trại giam, chị liên lạc với những tù nhân ở phòng khác qua ánh sáng phản chiếu qua gương và xếp từng con chữ Hebrew. Chị hát để động viên tinh thần của những tù nhân khác. Chị là người nữ anh hùng của đất nước Israel. Thơ của chị được biết đến rộng rãi.
Sau đây mình giới thiệu với các bạn ba bài thơ – bài hát “A Walk to Caesarea” hay còn được biết đến với tên “Eli Eli” (“My God My God”), bài thơ “Blessed is the match” và “There Are Stars” của chị.
Chúc các bạn một ngày sâu sắc,
Hiển
.
Eli, Eli by Hannah Szenes
.
Eli, Eli, lyrics Hannah Senesh, music David Zahavi
A Walk to Caesarea
My God, My God,
I pray that these things never end,
The sand and the sea,
The rustle of the waters,
Lightning of the Heavens,
The prayer of Man.
.
Chúa của con ơi, Chúa của con ơi,
Con cầu rằng những điều này không bao giờ hết,
Cát và biển cả,
Tiếng rì rào của nước
Chớp của thiên đường,
Cầu nguyện của con người.
. Blessed Is The Match
(Serdice Yugoslavia May 1944)
Blessed is the match consumed
in kindling flame.
Blessed is the flame that burns
in the secret fastness of the heart.
Blessed is the heart with strength to stop
its beating for honor’s sake.
Blessed is the match consumed
in kindling flame.
Phúc cho que diêm
Phúc cho que diêm được cháy trụi
Trong ngọn lửa đang nhen nhóm
Phúc cho ngọn lửa cháy sáng
Trong nơi trú ẩn bí mật của trái tim.
Phúc cho trái tim với sức mạnh để ngừng
nhịp đập của nó cho danh dự
Phúc cho que diêm được thiêu trụi
Trong ngọn lửa đang nhen nhóm.
. There Are Stars
There are stars whose radiance is visible on earth
though they have long been extinct.
There are people whose brilliance continues to light
the world even though they are not longer among the living.
These lights are particularly bright
when the night is dark.
They light the way for human kind.
.
Có những ngôi sao
Có những ngôi sao có ánh sáng được thấy trên trái đất
Mặc dầu chúng đã chết từ lâu rồi.
Có những con người mà vẻ rực rỡ tiếp tục chiếu sáng thế giới
Mặc dầu họ không bao giờ nằm trong sự sống nữa.
Những tia sáng này đặc biệt sáng lúc trời đen kịt
Chúng chiếu sáng con đường cho nhân loại
Chỉ với nếp gạo đơn sơ và mấy cánh lá Dong
Chàng Lang Liêu đã gói và trải ra tấm lòng hiếu thuận
Hùng Vương đâu thiết sản vật cao sang, ngọc ngà báu vạn
Ngài cùng non sông cần tấm chân tình.
Ta thương ông hoàng nghèo khố nhàu, chân đất
Sáng sớm ra đồng cuốc bẩm, cày sâu
Thả hồn mình theo cánh diều no gió
Nghe lúa trổ đòng vẽ trời đất tròn vuông trong ngan ngát hương chiều.
Ta thương ông hoàng ở nhà tranh vách lá liêu xiêu
Trăn trở cái rét căm căm dân nghèo thiếu áo
Xót xa khi gió mưa tràn qua nát phên, dứt dậu
Thánh nhân bước ra từ hữu Đạo, tinh Hòa…
Ta mong những ông hoàng nhân từ đạt lễ đăng cơ
Làm đấng quân vương anh minh, lỗi lạc
Huyền sử thời gian. Vinh hoa được mất
Nghĩa nhân truyền tụng đến muôn đời.
Những cái bánh chưng, bánh dày từ nếp gạo quê thôi
Thần tốc hành quân Quang Trung đại thắng…
Chơn chất, giản đơn tình quê hương bất tận
Đạo lý trường miên…vạn đại dân sinh.
Ta yêu cuộc đời, ta nhớ Lang Liêu
Chiếc bánh chưng lót lòng buổi sớm
Ta học tiền nhân làm những điều chân thiện
Càng không thể quên đi hết vòng đời mới biết được…đất vuông.
Lên Tam Đảo
Gặp những con đường xanh
Dắt nhau lên
Dìu nhau xuống
Ngắn thôi mà thành ma trận
Đi hoài không tới nơi
Gặp mây líu ríu mây
Quấn rừng cây
Phủ voan sườn núi
Buông rèm rủ rỉ
Gọi người chìm thấp tìm cao
Gặp chợ trong lòng tay
Bán bán mua mua
Tới lui không vội
Sắc trung du đậm trên rau trên quả
Mắt người nhìn hớn hở
Tuồng như bao ưu phiền đã thả chân dốc mờ sương
Gặp đêm cuối tuần ba phía núi rộn ràng
Sao trời nhường lung linh cho ánh đèn thêm đẹp
Vách đá vọng tiếng cười em ngọt
Nhịp sống quay
Cuốn thời gian vun vút
Trả tĩnh lặng thứ hai thứ ba…
Ngơ ngác cao tầng
Gặp linh thiêng đền miếu chon von
Lòng lắng lại trước uy linh tiên tổ
Bụi phàm trần rơi theo từng bậc đá
Chiêm nghiệm đời thắm đượm ý tiền nhân
Lên Tam Đảo một lần
Trong trẻo tâm
Nhẹ chân tục lụy
Mai xuôi phồn hoa trở về thực tại
Gởi lại người
Giọt giọt nhớ
Không rơi
.
Chào các bạn,
Đọt Chuối Non 