Đã từ lâu Đà Lạt là một trong những thành phố du lịch hấp dẫn của Việt Nam. Nằm ở độ cao 1.450 m so với mực nước biển nên khí hậu của Đà Lạt mát mẻ quanh năm như Sapa, Bà Nà, Mẫu Sơn hay Tam Đảo. Từng được xem là “Thủ Đô Mùa Hè”, Đà Lạt luôn gợi nhớ đến những cánh rừng thông bạt ngàn, hồ nước nép mình quanh đồi núi chập chùng, và những dòng thác nên thơ.
Từ Sài Gòn đi ô tô theo quốc lộ 20 chừng 300km là đến Đà Lạt, cung đường sẽ đưa du khách lên cao dần, cao dần, cao dần và cả một bức tranh thiên nhiên hùng vỹ hiện ra trước mắt. Lúc này cảm giác oi bức, huyên náo như không còn hiện hữu mà thay vào đấy là không gian yên bình ôm trọn bước chân du khách.
Sau khi được khám phá vào năm 1983, thành phố trên 100 tuổi này được chọn làm nơi nghiên cứu khoa học và nghỉ dưỡng của quân đội Pháp. Người Pháp đã gây dựng cho thành phố này nhiều biệt thự, giao lộ và nét đẹp Thụy Sĩ đến ngày nay vẫn còn lưu giữ. Trong thời Pháp thuộc, Đà Lạt có tên tiếng Latin là “Cho Những Người Này Niềm Vui, Cho Những Người Khác Sự Mát Mẻ” và chính quyền Pháp sử dụng như là tên gọi chính thức cho Đà Lạt lúc bấy giờ.
Nhưng thực ra, tên gọi của Đà Lạt có nguốn gốc từ tiếng đồng bào người Lạt, sống tập trung chủ yếu ở khu vực Cao Nguyên Lang Bian, có nghĩa là “Dòng Suối Lạt”. Có thể kể đến sự hiện hữu đầu tiên của những tộc người thiểu số ở Đà Lạt, họ là những người gắn bó lâu đời trên mảnh đất tuyệt vời này. Văn hóa của người đồng bào vùng cao vì thế cũng chính là nét văn hóa đặc trưng của xứ sở mộng mơ.
Đà Lạt mang đậm bản sắc văn hóa Tây Nguyên với những người dân hiền lành sống bằng nghề làm rẫy, làm vườn, trồng cà phê, chè, chăn nuôi gia súc…Vào dịp lễ hội, du khách sẽ được xem người dân múa, hát, chơi nhạc bằng những nhạc cụ độc đáo mà âm thanh của nó nghe như tiếng gió hú, tiếng thác chảy trên ghềnh đá. Thiên nhiên tươi đẹp đã tạo nên những mẫu người Đà Lạt có phong cách đáng yêu, hiền hòa, thanh lịch và mến khách.
Được thiên nhiên ưu đãi nên cả thành phố Đà Lạt như một vườn hoa trăm hương, ngàn sắc suốt quanh năm. Phong cảnh ấn tượng của Đà Lạt có lẽ là rừng thông với những con đường uốn lượn, và lũng dốc ngập tràn hoa dã quỳ khi mùa đông đến. Có lẽ Đà Lạt là thành phố có kiểu khí hậu ôn đới độc đáo ở một đất nước nhiệt đới như Việt Nam. Còn gì tuyệt hơn là dạo quanh Đà Lạt mỗi sớm mai, ngắm sương mù giăng khắp thung lũng, xuýt xoa cơn gió lạnh, và chờ hừng đông trên cao nguyên ngàn hoa này. Chính vì lẽ đấy mà Đà Lạt được mệnh danh là “Thành Phố Của Mùa Xuân Vĩnh Cửu”. Với khí hậu tuyệt vời, Đà Lạt trở thành là nơi lý tưởng cho các đôi tình nhân hưởng tuần trăng mật, chôn dấu kỷ niệm chốn mộng mơ.
Du khách đến Đà Lạt không chỉ được chiêm ngưỡng phong cảnh trữ tình, kiến trúc đặc sắc, con người hiền hòa, món ăn bản địa mà còn những mặt hàng lưu niệm riêng của thành phố thượng sơn. Từ trên đỉnh Lang Bian cao chót vót, cao nguyên lạnh đẹp như một bức tranh muôn sắc màu sẽ làm du khách không nỡ cất bước quay về.
EMBRACING THE COLD PLATEAU
Dalat has long been one of the appealing tourist cities in Vietnam. Located at 1,450m above sea level, Dalat’s climate is as cool all year round as Sapa, Ba Na, Mau Son or Tam Dao. Once regarded as “The Summer Capital”, Dalat always wakes us of vast pine woods, charming lakes nestled in the rolling mountains, and poetic waterfalls.
A 300km drive from Saigon along the National Highway 20 leads to Dalat, and the stretch takes tourists to be little by little higher, higher and higher; and the whole spectacular natural picture appears before the eyes. Then, the feelings of heat and hustle no longer exist, but give way to a peaceful space embracing the travelers’ steps.
After its discovery in 1893, this over-100-years-old town was appointed as a science-researching and resort place for the French army. The French offered it with a lot of villas and boulevards, and Swiss charms still remain. During the French colonial era, the name of Dalat was derived from a Latin phrase “Dat Aliis Laetitiam Aliis Temperiem” – Giving Pleasure to Some, Freshness to Others – and it was used as the offical emblem of Dalat during that time.
In fact, its name comes from the local language of Lat people, who gather around the LangBian Highland, meaning “Stream Of The Lat”. It may be mentioned to the first existence of Dalat’s ethnic groups, having identified themselves to this wonderful land for so long. Accordingly, the montagnards’s cultures are typical ones of this dreamy homeland.
Dalat deeply bears cultural characters of the Central Highlands with mild residents living on doing milpa, gardening, growing coffee and tea, and raising cattle… On the festivals, visitors will have a chance to witness local people dance, sing and play music with unique intruments whose sounds are like the blowing of winds and the flowing of falls on the cliffs. The beautiful nature has created a type of Dalat’s people with lovely, gentle, smart and hospitalble styles.
Endowed with its nature, the whole Dalat city looks like a garden with hundreds of flowers and thousands of flavors all year round. Dalat’s impressive landscapes may be the pine woods with snaking roads, and wild sunflowers covering slopes in the winter. Perhaps Dalat is the town with a unique kind of temperate climate in such a tropical country as Vietnam. Nothing is more wonderful than strolling around Dalat in the mornings, seeing the mist spread over valleys, fluttering ourselves from the chill winds, waiting for the sunrise on this plateau of thousands of flowers. That’s why it’s dubbed “The City Of Eternal Spring”. With its amazing climate, Dalat becomes an ideal place for young newly-weds to honeymoon and keep their memories into the dreamy realm.
Travelers to Dalat not only gaze at romantic views, special architectures, mild people, local food but at this mountainous city’s own souvenirs as well. From the summit of the lofty LangBian peak, the cold higland which is as fascinating as a many-colored picture, will make them too attached to it to depart.
“Thùng thình thùng thình trống rộn ràng ngoài đình
Có con sư tử nó múa quanh vòng quanh
Trung thu liên hoan trăng sáng ngập đường làng
Dưới ánh trăng vàng đàn em cất tiếng hát vang…”
Một mùa Trung thu nữa lại về. Tôi sinh ra vào lúc thu vừa chớm trên những tán lá bàng cổ thụ. Sinh nhật vào mùa thu, cái mùa đẹp nhất trong năm, thi vị nhất trong năm. Cái mùa có một ngày trăng thật đẹp, trăng tròn vành vạnh, sáng lung linh trên đầu. Ngày rực rỡ những sắc màu của đèn lồng. Đó là Tết Trung thu.
Chiều nay ngồi trong quán nước gần cổng trường, chợt nghe đâu đó vẳng đến một bài hát về Trung thu, lòng tôi nôn nao quá đổi. Tuổi thơ của tôi trôi qua với những mơ ước về một chiếc đèn ông sao thật đẹp vào mỗi dịp Trung thu. Lớn dần lên, ước mơ đó vẫn cháy bỏng trong tim. Dù bây giờ tôi đã có đủ điều kiện để sắm cho mình bất kỳ món đồ chơi đắt tiền nào, nhưng hình ảnh về chiếc đèn ông sao mộc mạc, giản dị vẫn in đậm trong tâm trí. Cuộc sống ngày càng hiện đại, những món đồ chơi cho con trẻ cũng ngày càng hiện đại để phù hợp với sở thích của chúng. Nhưng không phải vì thế mà nét đẹp của đồ chơi truyền thống bị phai nhạt. Vẫn còn đó những chùm đèn lồng giấy, còn đó những chiếc mặt nạ được làm bằng tay mang đậm hồn dân tộc.
Vẫn còn đó những con Tò he được làm từ bột gạo với đủ sắc màu của các cụ già. Bột được làm từ gạo nếp và gạo tẻ nghiền nhỏ rồi trộn lẫn với nhau. Nhào bột với nước cho đến khi bột nhuyễn, quyện dính vào nhau, sau đó vê thành cục. Cho cục bột vào nồi nước đang sôi, để khoảng một giờ, đến khi bột nổi, chìm rồi lại nổi thì vớt ra, để nguội. Cuối cùng là nhuộm màu cho bột. Màu sắc để nhuộm bột cũng được lấy từ cây nhà là vườn. Qua bàn tay tài ba của người nghệ nhân, hình thành nên những con vật ngỗ nghĩnh thân thuộc với nhà nông tới những nhân vật trong chuyện cổ tích từ cục bột màu đó.
Dạo một lượt qua phố Hàng Mã, Lương Văn Can, Chả Cá, chợ Đồng Xuân những ngày này, bạn dễ bị cái không khí náo nhiệt và đầy màu sắc níu giữ bước chân. Bạn cũng sẽ thấy mình như trẻ lại, như quay về ký ức tuổi thơ khi bắt gặp những nụ cười hồn nhiên, trong sáng của con trẻ. Phố Hàng Mã như được nhuộm đỏ bởi sắc đỏ của đèn lồng. Vui tươi hơn với những chiếc mặt nạ mang đủ hình dáng. Đêm về, con phố mang một vẻ lung linh huyền ảo, vẻ huyền ảo làm phiêu diêu lòng người. Lương Văn Can, Chả Cá, Đồng Xuân…cũng rực rỡ và náo nhiệt không kém. Vào dịp này, muốn dạo chơi qua những con phố đó, bạn phải gửi xe, rồi đi bộ qua Hàng Ngang, Hàng Đào, Cầu Gỗ…mới vào được, mới có thể rảnh rang mà nhìn ngắm, mà chọn cho mình, cho người thân món quà ý nghĩa.
Mọi năm vào những ngày này, tôi cùng bọn trẻ của mình háo hức chuẩn bị mâm cỗ để tối hôm rằm đón chị Hằng xuống chơi. Năm ngoái tôi còn dắt bọn trẻ lên phố để chúng lựa chọn cho mình món đồ chơi ưa thích.
Trung thu năm nay có quá nhiều việc xảy ra nên tôi gần như quên mất là bọn trẻ đang chờ đợi. Chặp tối nay, tôi cũng chỉ kịp ghé qua, vội vã trao cho chúng những món quà. Mà năm nay, tôi cũng không được đón Trung thu ở Hà Nội cùng với bọn trẻ nữa. Sáng mai tôi sẽ đi công tác tới miền Trung mưa bão. Ở đó chắc cũng sẽ có những đứa trẻ đang ngóng chờ quà Trung thu trong làn nước mênh mông. Ở đó sẽ có những đôi mắt trong veo nhìn tôi. Ở đó sẽ có những nụ cười thiên thần dành cho tôi. Ở đó tôi sẽ nhận được nhiều tình cảm mến yêu của đồng bào miền Trung ruột thịt. Bấy nhiêu thôi cũng đủ để tôi tạm xa một mùa Trung thu Hà Nội rực rỡ sắc màu, tạm xa những đôi bàn tay nhỏ xinh, tạm xa những tiếng cười khúc khích, đi theo hướng trái tim gọi, đóng góp chút sức lực nhỏ bé, cùng mọi người mang Trung thu tới vùng lũ.
Thế giới chúng ta đang đứng trước hiểm họa về môi trường và biến đổi khí hậu, như trong bài viết Chúng ta chẳng có nơi nào khác để đi mà chị Đông Vy và anh Công Luận có nhắc tới.
Rất nhiều người trong chúng ta sẽ nghĩ rằng vấn đề đó quá vĩ mô, nó không thuộc trách nhiệm của bạn, cũng không ảnh hưởng gì đến bạn. Giá như trái đất có nóng lên một chút, thì bạn cũng có thất nghiệp được đâu phải không? Nhưng bạn thử nghĩ xem, hơn 6,7 tỉ người trên trái đất mà cũng nghĩ như mình, thì có lẽ là ngày hôm nay đâu còn là ngày hôm nay nữa. Chiến tranh, bạo lực, ô nhiễm môi trường vv…chắc hẳn không phải là vấn đề của riêng ai. Thế giới đã có những thay đổi tích cực vì có những nhà lãnh đạo tích cực.
Hai từ “lãnh đạo” có thể là điều gì đó xa vời với bạn, nhưng thực ra, mỗi người trong chúng ta đều rất cần tố chất này. Lãnh đạo nghĩa là thay vì ngồi xem chương trình ca nhạc trên Tivi sáng chủ nhật, bạn đứng dậy và sơn lại bức tường bên hông nhà đầy những chữ “khoan cắt bê tông”, giúp bác hàng xóm đóng cái giá sách, và nói chuyện với bác tổ trưởng dân phố làm thế nào để chấm dứt tệ nạn vứt rách bừa bãi trong khu phố nhà mình. Và hơn nữa, không chỉ mình bạn thôi, mà hãy cùng thuyết phục mọi người cùng làm với mình, vì một mục tiêu mà bạn cho là sẽ làm cho cộng đồng của mình tốt hơn.
Mình tin rằng cứ mỗi ngày chúng ta đặt ra câu hỏi “Làm gì để cuộc sống tốt hơn, tốt hơn, tốt hơn?” thì chắc chắn bạn sẽ có cực kì nhiều ý tưởng và năng lượng để có những thay đổi tích cực tới cộng đồng của mình và tới chính mình.
Các bạn cùng đóng góp cho “100 cách làm cho môi trường sống tốt hơn” cùng mình nhé!
1. Thu nhặt quần áo cũ của gia đình và hàng xóm để ủng hộ đồng bào bão lụt
2. Thăm các cụ già trong viện dưỡng lão
3. Đi bộ cùng một cụ già trong khu phố
4. Dạy một bác trung niên cách sử dụng máy tính và Internet
5. Sơn lại bức tường đầy các quảng cáo “khoan cắt bê tông”
6. Mua thêm 1 thùng rác để phân loại rác nilon, đồ tái chế
7. Trồng cây hoặc hoa trong khu vực công cộng
8. Thu âm sách hoặc báo cho những người khiếm thị
9. Đem đồ chơi cho trẻ em mặc bệnh ung thư trong bệnh viện
10. Tổ chức một diễn đàn các vấn đề công cộng cho dân cư quanh vùng
11. Dọn sạch rác dọc bờ sông, bãi biển hoặc công viên
12. Tổ chức cuộc vận động đi xe đạp hoặc đi bộ
13. Dạy các lớp học tình thương hoặc xóa mù chữ
14. Viết thư cho các cựu chiến binh hoặc các chiến sĩ đang làm nhiệm vụ
15. Tình nguyện tại trung tâm thanh thiếu niên của khu vực
16. Tham gia trong cuộc chạy marathon để quyên góp từ thiện
17. Tặng sách cho thư viện địa phương
18. Thành lập một câu lạc bộ sách
19. Nhường ghế cho ai đó trên xe bus hoặc tàu
20. Tặng chiếc máy tính cũ của bạn cho một trường học
21. Hiến máu
22. Hướng dẫn một đội các em nhỏ chơi thể thao
23. Dạy một lớp khiêu vũ
24. Tình nguyện cho một đường dây nóng
25. Không uống rượu và lái xe quá tốc độ
26. Lắng nghe người khác
27. Mua đồ sản xuất trong nước thay vì nhập ngoại
28. Viết một lá thư cho người thầy đã có ảnh hưởng tích cực đối với bạn
29. Không xả rác bừa bãi
30. Không tuyên truyền hay khơi các đề tài tán gẫu
31. Nói với người quét dọn vệ sinh là bạn rất cảm kích công việc của họ
32. Luôn nhìn thấy những điều tốt đẹp ở tất cả mọi người
33. Khi đến gặp ai trong một bệnh viện, hãy nói chuyện với người mà ít có người đến thăm
34. Ghé thăm http://dotchuoinon.com mỗi ngày để chia sẻ các ý tưởng tư duy tích cực của bạn
35. ….là gì tiếp theo nhỉ?
Cứ tưởng Hà Nội năm nay sẽ không có mùa Thu, nhưng tối qua nghe trong gió có mùi hương hoa Sữa mới biết rằng Thu đã về. Sáng nay dậy sớm, phóng xe lên chợ hoa. Lâu lắm rồi mới có lại cái cảm giác này. Hà Nội trong tôi luôn gắn liền với những phiên chợ hoa buổi sáng sớm và mùa Thu nhuộm nắng những con đường. Không biết có phải vì sinh vào mùa Thu không mà cứ mỗi độ Thu về trong tôi luôn có cảm giác nôn nao, hồi hộp như mong chờ một người bạn thân thiết đi xa lâu ngày quay trở lại. Những con phố, những góc đường ngập tràn lá vàng và hương hoa.
Ngày Thu lao xao nắng, đêm Thu lao xao gió, Hà Nội Thu lao xao trái tim của ai đó.
Thu Hà Nội đẹp mê hồn, làm say lòng bất kỳ ai đã có một lần được tận hưởng. Ai lang thang qua những con phố mùa Thu, dù không phải là thi nhân cũng ngâm nga một câu hát về mùa Thu, cũng sẽ thấy vấn vương, thấy nhớ thương một nỗi niềm mà lòng mình không thể nào gọi tên. “Hà Nội mùa Thu, mùa Thu Hà Nội, nhớ đến một người để nhớ mọi người”…
Đường phố đêm mùa Thu ngập tràn hương hoa sữa. Hoa sữa nồng nàn níu giữ bước chân người qua đây. Cảm giác nồng nàn đó sẽ gây khó chịu cho người lần đầu tiên chạm phải, nhưng sẽ vấn vương mãi trong từng cơn gió, về theo bước chân đôi tình nhân qua từng góc phố nhỏ. Nếu không có hương hoa sữa, mùa Thu Hà Nội sẽ rất nhạt. Chẳng có nơi đâu hoa sữa mùa Thu thơm như ở Hà Nội. Hoa sữa có ở khắp nơi nhưng nhiều nhất là ở đường Nguyễn Du, Hoàng Diệu, Trần Phú,…nhiều nhiều lắm.
Ngày Thu, những cơn gió mang cái se lạnh ngọt ngào. Nắng hanh hanh trên ngọn cây bàng lá nhuộm đỏ. Dường như ai cũng đi chậm lại để tận hưởng cảm giác mát mẻ, lành lạnh đầu buổi sớm. Về qua Hồ Tây, thấy con đường Thanh Niên hôm nay sao lạ quá, mặt hồ nước cũng xanh trong hơn, ngẩn ngơ mãi mới nhớ ra đã từ lâu rồi mình không đi qua đây vào lúc sớm thế này. Còn đường tình yêu hôm nay ngập tràn nắng, gió và hương Ngọc Lan. Cứ tưởng mình đã hiểu hết về mùa Thu Hà Nội, nhưng hôm nay thấy “bạn” như mang một diện mạo mới đấy Thu ạ. Dừng xe lại thôi, không thể bỏ qua giây phút này được, nhưng tiếc hùi hụi vì không mang theo máy ảnh. Chán vậy đó, tâm trí dạo này hay bị xao lãng đâu đâu.
A, hình như có người bán cốm rồi thì phải!!! Đúng rồi, cốm xanh mướt, gói trong lá sen cũng xanh mướt. Hương thơm êm dịu, mộc mạc của những hạt cốm li ti đủ sức mê hoặc lòng người. “Mùa cốm xanh về thơm bàn tay nhỏ, cốm sữa vỉa hè, thơm bước chân ai”, chẳng phải cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã viết như thế sao?
Thôi lan man quá rồi, hãy dừng lại để tận hưởng mùa Thu bạn nhé.
“Hà Nội mùa thu, đi giữa mọi người, lòng như thầm hỏi tôi đang nhớ ai,
Sẽ có một ngày trời thu Hà Nội trả lời cho tôi,
Sẽ có một ngày từng con đường nhỏ trả lời cho tôi.”
Nhiều người Việt trên khắp mọi miền tổ quốc biết về Daklak qua bài hát Ơi Madrak với giọng ca của nghệ sĩ Y Moan và những giai điệu tha thiết của nhạc sĩ Nguyễn Cường cứ ngân nga mãi trong lòng người nghe:
“ Nơi đây thảo nguyên, từng đàn bò đua nắng tung tăng mặt trời.
Du dương kèn Đinh Năm, xa xăm ngọn Chư Prông, xa xăm biển rộng.
Tôi sinh, sinh từ nơi đây, cha tôi cũng sinh từ nơi đây.
Ơi M’Đrăc, M’Đrac ơi…”
Những người yêu Ban Mê cũng bồi hồi xao xuyến khi nghe Siu Black thổi hồn mình vào Ly Cà Phê Ban Mê:
“Hương bay theo làn khói vẽ mùa xuân long lanh
Hương bay theo làn tóc vẽ tình yêu mong manh.
Ánh mắt, ánh mắt đắm say hay mùa xuân đang về
Khói thuốc bâng khuâng ly café
Tiếng hát tiếng hát cao nguyên như ngàn xưa vọng về
Ánh mắt soi trong ly café Ban Mê.”
Dù không phải nơi chôn nhau cắt rốn của mình, nhưng Ban Mê đã là thành phố mình yêu mến nhất bởi gần cả cuộc đời đã gắn bó với mảnh đất đỏ cao nguyên này.
Xin các bạn thông cảm cho mình chút xíu tình riêng với mảnh đất và con người nơi đây.
Đã một lần mình hứa với các bạn : “Rồi sẽ có một lần nào tôi sẽ kể cho các bạn về thành phố cao nguyên, xứ sở của nắng, gió, của ly cà phê Ban Mê, của những buôn làng, của rừng nguyên sinh, của đại ngàn xanh thẳm…”
Thực ra, những người con của Daklak đã làm thay mình việc đó rất tuyệt. Các bạn đã biết về Phố Núi Ban Mê với cây bút trẻ Quan Jun trong bài mở đầu cho chuyên mục Nước Việt Mến Yêu. Chị Linh Nga một cây cổ thụ của văn hóa nghệ thuật được rất nhiều người yêu mến. Hai anh Quý Ninh, Hồng Phúc qua những bài thơ rất quen thuộc và gần đây với những vần thơ họa trữ tình của chị Minh Tâm, cũng như những gương mặt còn rất trẻ đã tự thắp cho mình một ngọn lửa sáng của ước mơ đến từ tư duy tích cực như Viên Hy, Quang Nguyễn và Thảo Uyên.
Hôm nay trên Đọt Chuối Non, mình lại hân hạnh giới thiệu với các bạn một gương mặt mới: chị Tôn Nữ Ngọc Hoa. Thực ra nhiều người yêu thơ đã biết về chị qua nhiều bài thơ đăng báo và tập san văn nghệ Daklak. Chị Ngọc Hoa còn là đồng nghiệp và bạn của mình, nên mình hay gọi một cách vui là nhà thơ Huế- Ban Mê của tôi. Chị Hoa yêu thơ và làm thơ từ những năm học phổ thông ở xứ Huế (quê nội của mình).
Mời các bạn đọc bài thơ Người Về của chị Ngọc Hoa để thấy Ban Mê không chỉ đẹp, mà đã thành nỗi nhớ thật đầy với những hình ảnh đáng yêu trong thơ chị.
Thân ái chúc các bạn một ngày tươi vui với nhiều hương sắc trong khu vườn Đọt Chuối Non. 🙂
Huỳnh Huệ
NGƯỜI VỀ
Vướng dây nơi nào
Người để quên đâu
Lời hẹn cùng Ban Mê ?
Rón rén tháng mười
Nhiệt cuồng giêng hai
Tháng tư khát khao
Bước chân gió vang trong nắng
Dắt mùa khô qua mỏi mong .
Lướt thướt vai mưa
Chưa thấy người đâu
Rượu ủ đầy nỗi nhớ
Chờ tay vít
Cần oằn cong vẻ muôn dấu hỏi
Men hứa mùa say
Chao đảo nhip chiêng
Vướng dây nơi nào
Để rớt góc tim
Để lạc bước chân người buông lời hẹn
Hay phố nhiều ngổn ngang ít nồng nàn đằm thắm
Hay chưa đủ yêu
Người chưa đi hết nỗi tơ vò.
Vốc chùm mưa
Khe khẽ gọi tên
Lời hẹn nhói đau lòng suối
Giọt cà phê tròn căng hạt đắng
Thả hương thẫm tím trời chiều .
Trước chúng ta là một bãi đất khô cằn tại một làng ở Kenya, châu Phi, cách đây 33 năm.
Những người đàn ông Kenya sống manh mún làm ăn nhỏ, trong những bộ lạc khác nhau, dưới một chính quyền Kenya hà khắc và tham nhũng cực độ, có rất nhiều người dưới mức nghèo khổ và hỗn loạn.
Chẳng có gì nhiều ở đó, thỉnh thoảng mọi người xô xát vì những thứ lặt vặt, tranh đấu nhau vì không đủ ăn và tài nguyên để sống. Người này hơn thì người kia thiệt.
Các bạn nghĩ sao, nếu giữa bãi đất khô cằn kia bỗng mọc lên những cây xanh, cung cấp lương thực và bóng cây xanh mát cho cả làng?
Cải thiện đất bị xói mòn? Cung cấp không khí để thở? Cung cấp gỗ để làm củi?
Làm mát dịu những con người nóng tính, tác động đến hòa bình cho khu vực?
Ai nghĩ đến việc này? Ai sẽ làm những việc này?
Năm 1976, một người phụ nữ bản địa tên là Wangari Maathai hàng ngày bước chân đi trên mảnh đất khô cằn ở Kenya đó.
Tên chị Wangari Maathai nghe có quen không nhỉ? 🙂
Chị bắt đầu trồng cây.
Chị thành lập phong trào những người dân cùng trồng cây. Phong trào Green Belt Movement ở Kenya.
Chị dẫn dắt phong trào liên tục. Phong trào Green Belt Movement đã trồng được hơn 40 triệu cây trải khắp đất nước Kenya cho tới nay.
Phong trào phát triển thành Pan Africa Green Belt Network, cả châu Phi cùng trồng cây, và giúp những đất nước ở các châu lục khác trồng cây.
Khơi nguồn cảm hứng từ chị, chương trình môi trường của liên hợp quốc vận động phong trào trồng hàng tỉ cây xanh. Kế hoạch là nội trong năm 2009, trồng 7 tỉ cây xanh.
“The billion tree campaign enters a second wave
Together, let’s plant 7 billion trees by the end of 2009!”
(website của Liên Hợp Quốc)
Hành động của chị suốt hơn 30 năm được kính trọng khắp thể giới và đã đem đến cho chị thật nhiều niềm vui.
Nhận giải Nobel Hòa Bình năm 2004
Năm 2004, chị nhận giải Nobel về Hòa Bình.
Hôm nay, chúng ta cùng tìm hiểu về chị Wangari cùng phong trào Green Belt nhé.
Wangari Maathai – Cảm hứng và hành động
Chị Wangari sinh năm 1940 giữa vùng cao nguyên của Kenya, vào thời mà sự thiếu hụt hoàn toàn thức ăn rất hiểm khi xảy ra. Chị nhớ và yêu tuổi thơ chị với đất đai xanh tươi và màu mỡ, với “những mùa thật thường xuyên đến nỗi mà bạn có thể hầu như đoán chắc chắn được mùa mưa ngâu sẽ đến vào giữa tháng ba”.
Vào cuối thời thuộc địa ở Đông Phi, năm 1959, chị là một trong 300 sinh viên Kenya được chọn qua Mỹ học đại học theo học bổng của quỹ Joseph F. Kennedy. Chị học chuyên về sinh học. Chị theo học tiếp thạc sĩ về sinh học và sau đó trở lại Kenya làm nghiên cứu ở trường đại học Naibori.
Năm 1971, chị là người Đông Phi đầu tiên nhận bằng tiến sĩ ở đại học Naibori ở Kenya.
Ngoài làm công việc nghiên cứu, chị làm tình nguyện cho các tổ chức dân sự vào đầu những năm 1970s ở Kenya – Hội chữ thập đỏ Kenya, Chủ tịch của Environment Liaison Centre và mở rộng sự liên kết giữa các tổ chức dân sự với các chương trình của liên hợp quốc, Hội đồng quốc gia về phụ nữ ở Kenya.
Qua nhiều vị trí làm tình nguyện như vậy, chị Wangari hiểu rằng cội rễ của hầu hết các vấn đề ở Kenya là do suy thoái về môi trường. Chị hiểu rằng các chính phủ nước ngoài và chính phủ Kenya rất hư hỏng, họ khai thác kinh tế bừa bãi chẳng quan tâm đến nhu cầu của người dân, cũng như vấn đề về tăng dân số. Một chút cảm xúc cá nhân, chị nhận thấy những mùa mưa ngâu trong tuổi thơ yêu dấu của chị không còn đều như trước.
Năm 1977, chị giới thiệu với Hội phụ nữ Kenya về ý tưởng cộng đồng trồng cây.
Tiền để cho sứ mệnh chị đưa ra rất đơn giản: ở Kenya và ngay cả nhiều nước trên thế giới ngày nay, đất đai bị xói mòn bởi sự phá hủy rừng. Ít đất đai có nghĩa là vụ mùa nghèo nàn hơn. Nghèo nàn hơn dẫn đến đói nghèo. Đói nghèo dẫn đến bất ổn về chính trị và bạo loạn. Hơn nữa, những khí thải carbon từ những nhà máy công nghiệp tạo ra ô nhiễm môi trường. Trong cả hai trường hợp, Green là câu trả lời. Trồng cây để hấp thụ khí thải carbon và chống xói mòn đất.
Đầu ra của phong trào trồng cây sẽ rất có lợi? Tại sao? Chữa lành cho môi trường và tạo việc làm cho người dân – những người phụ nữ. Ở hầu hết khắp châu Phi, đàn ông nắm giữ của cải và phụ nữ trông nom gia đình và trồng trọt. Và phụ nữ cũng là người gánh chịu hậu quả đầu tiên vì các vấn đề về môi trường. Tạo việc làm cho những người phụ nữ cho họ có thu nhập tốt hơn, giúp gia đình và chữa lành cho quê hương.
Thật là một ý tưởng đơn giản và mạnh mẽ!
Green Belt có những ngày tháng khó khăn. Bởi lẽ, đối với những người nghèo, họ đã tin rằng bởi họ nghèo, họ không chỉ thiếu tư bản, mà cả kiến thức và kỹ năng để đối mặt với những thử thách của họ. Những người nghèo đã quá quen với suy nghĩ rằng giải pháp cho những vấn đề của họ phải đến từ “bên ngoài”. Họ không thế thấy được những vấn đề vĩ mô.
Để hỗ trợ cộng đồng hiểu được những liên hệ, Green Belt đã tạo ra chương trình giáo dục người dân, trong đó, người dân nhận ra vấn đề của họ, các nguyên nhân, và những giải pháp có thể. Sau đó, họ liên kết những hành động của cá nhân họ với những vấn đề họ thấy được ở môi trường và xã hội.
Trong quá trình đó, những người tham gia khám phá ra rằng họ phải ra một phần của giải pháp. Họ nhận ra năng lực của mình. Họ nhận ra năng lực chưa khai phá của họ và được tiếp năng lực để vượt qua sự ì ạch và hành động. Họ nhận ra rằng họ chính là những người làm vườn và người hưởng lợi từ chính môi trường nuôi dưỡng họ.
Tất cả những cộng đồng nhỏ như nhà thờ, trường học, khu chợ, bộ lạc đã nhận ra rằng, trong khi thật cần thiết để bắt chính phủ của họ có trách nhiệm, điều cũng thật quan trọng, mà còn quan trọng hơn trong đất nước Kenya nghèo đói là, trong quan hệ của những người dân bình thường với nhau, họ làm gương bằng những giá trị lãnh đạo mà họ mong muốn thấy ở chính những người lãnh đạo của họ, có nghĩa là công lý, trung thực và đáng tin tưởng.
Mặc dù lúc đầu hoạt đồng trồng cây không nói gì đến vấn đề dân chủ và hòa bình, rất sớm sau đó, câu chuyện rõ như dưới ánh sáng mặt trời là việc quản lý môi trường có trách nhiệm không thể xảy ra được nếu không có “không gian mang tính dân chủ”. Do đó, cây xanh trở thành một biểu tượng của sự tranh đấu cho dân chủ ở Kenya. Những người dân bình thường được huy động để thách thức sự lạm dụng quyền lực, tham nhũng và quản lý môi trường cẩu thả.
Qua phong trào Green Belt, hàng ngàn người dân hàng ngày cầy ruộng lên nương được huy động và tiếp năng lượng để hành động và tác động tới thay đổi. Họ đã học được cách vượt qua nỗi sợ hãi và cảm giác tuyệt vọng và hành động để bảo vệ quyền lợi của họ.
Có những ngày tháng khó khăn, khi chị Wangari bị bắt, bỏ tù và đánh đập khi phong trào trồng cây từ người dân cày của chị chạm vào sự tham nhũng và lạm dụng quyền lực của chính phủ. Nhưng, cám ơn Chúa, chị vượt qua tất cả.
Theo thời gian, cây xanh đã trở thành biểu tượng của hòa bình và giải quyết mâu thuẫn, đặc biệt là mâu thuẫn sắc tộc ở Kenya, khi phong trào Green Betl dùng “cây xanh hòa bình” để giải quyết mâu thuẫn giữa các cộng đồng. Trong suốt quá trình viết lại hiến pháp Kenya, những “cây xanh hòa bình’ tương tự cũng được trồng khắp các vùng của đất nước để phát triển văn hóa hòa bình. Dùng cây xanh để giữ hòa bình cũng là tập tục lâu đời của Châu Phi.
Vào năm 2002, sự can đảm, kiên tâm, kiên nhẫn và cam kết cao của những thành viên của phong trào Green Belt, và những tổ chức dân sự khác, và công chúng Kenya đã đem đến cuối cùng sự chuyển tiếp hòa bình của đất nước Kenya thành một đất nước dân chủ trong thực tế, và tạo ra nền tảng cho một xã hội ổn định.
Chị được bầu vào quốc hội của Kenya và hiện nay chị phục vụ ở vị trí phó bộ trưởng về môi trường, tài nguyên thiên nhiên và cuộc sống hoang dã.
Trong hơn 30 năm phong trào Green Belt hoạt động, những hoạt động tàn phá môi trường vẫn tiếp tục không ngưng nghỉ.
Chị Wangari, nhóm Green Belt và những nhà môi trường kêu gọi, rằng nhân loại cần chuyển đổi lối tư duy, dừng lại việc đe họa hệ thống duy trì sự sống của hành tinh này. Chúng ta được kêu gọi, để giúp Mẹ Đất chữa lành vết thương của mẹ, và trong quá trình đó, chữa lành vết thương của chính chúng ta – thật ra là vậy, để ôm lấy tạo vật trong toàn bộ sự đa dạng, vẻ đẹp và kỳ diệu của nó.
Điều này sẽ xảy ra nếu chúng ta nhìn thấy sự cần thiết để làm sống lại cảm giác thuộc về của chúng ta về một gia đình lớn hơn.
Hội đồng Nobel ở Na Uy đã thách thức thế giới mở rộng hơn sự hiểu biết về Hòa bình: chẳng thể có hòa bình nếu không có phát triển đồng đều, và chẳng thế có phát triển mà không có sự quản lý bền vững về môi trường trong một không gian dân chủ và hòa bình. Suy thay đổi tư duy này là một ý tưởng mà thời gian của nó đến rồi đó. Chị Wangari chia sẻ như vậy ở Hội đồng giải Nobel.
Những năm gần đây, chị đi khắp thế giới để nói chuyện chia sẻ những kinh nghiệm của chị và giúp đỡ cho phong trào hòa bình và môi trường ở các đất nước đang phát triển và phát triển.
Sẽ chẳng thể đủ để nói hết về chị Wangari, người phụ nữ của niềm cảm hứng bất tận này. Các bạn có thể tìm hiểu thêm về chị ở trang web của Green Belt Movement: http://greenbeltmovement.org/
Hay tìm kiếm tên chị “wangari maathai” qua một cỗ máy tìm kiếm Internet.
Ở đây, mình chia sẻ với các bạn cảm xúc của chị khi nhận được giải Nobel: Những cây Hy vọng
Giải Nobel đã cho tôi một cơ hội để bàn luận về những vấn đề mà tôi đã làm 30 năm qua. Tôi đã nói liên tục cho tới khi tôi khản cả giọng. Nó (giải Nobel) cũng đã cho tôi cơ hội để nói tới một khán giả rộng lớn hơn. Điều này tôi thấy thật rất tuyệt vời. Những người Kenya đã thực sự rất hạnh phúc, từ chủ tịch nước tới những người dân làng. Mọi người thực sự thực sự hạnh phúc. Tôi thấy thật khó có thể xử lý với những cảm xúc này, vậy tôi vội vã lấy một cái cây, đào một cái lỗ, và trồng nó. Tôi nghĩ quan trọng là chúng ta không cân bằng một cây xanh như là một cây xanh cho hòa bình. Điều tôi muốn mọi người hiểu là cây xanh là một biểu tượng. Rất nhiều cuộc chiến tranh chúng mà chúng ta đang tranh đấu trên hành tinh ngày hôm nay liên quan tới tài nguyên thiên nhiên. Cuộc vận động (Green Belt) cố gắng tiếp năng lực cho các cơ sở địa phương, người phụ nữ, và mọi người trong cộng đồng để làm điều gì đó với môi trường. Cây xanh đối với tôi là hy vọng, nó là tương lai. Khi tôi nhìn thấy một cây xanh, tôi nhìn thấy sự hứa hẹn. Nó bắt đầu bằng một cái hạt. Cuối cùng nó trở thành một cái cây to. Nó trở thành một hệ sinh thái trong chính nó. Nó là nhà cho những sinh vật. Nó là biểu tượng của nhiều thứ. Một cái cây là mọi thứ đối với tôi.
.
Trees of Hope
The Nobel Prize gives me an opportunity to discuss these issues that I have been working on for 30 years. I have been talking until I am hoarse. It has also given me the opportunity to speak to a large audience of people. This I find very very wonderful. Kenyans were really happy, from the president to the people in the villages. Everyone was really, really happy. I found it very difficult to deal with those emotions, so I hurried to get a tree, dug a hole, and planted it. I think it is important for us not to equate the tree as a tree to peace. What I would like people to understand [is] the tree is a symbol. A lot of wars that we are fighting on the planet today have to do with these national resources. The campaign tries to empower the grass roots, women, then every person in the community to do something about their environment. The tree for me is hope, it is the future. When I look at the tree I see promise. It starts from a seed. Eventually it becomes a huge tree. It becomes an ecosystem in itself. It is a home for other species. It is a symbol of many things. A tree is everything to me.
Lời kết
Khi chị Wangari Maathai chia sẻ những kinh nghiệm của chị ở Bảo tàng Tự Do, thành phố Chicago, Mỹ tháng Tư vừa rồi, điều kinh ngạc nhất từ khán giả không chỉ là sự cảm thông sâu sắc của những người đặt câu hỏi, mà bởi con số kinh ngạc của những câu hỏi bắt đầu với “Tôi có thể làm gì để giúp đỡ?” (What can I do to help?) và “Chị có lời khuyên nào cho một ai đó muốn thuộc về phong trào hơn” (What advice would you give someone who wants to get more involved?) – không chỉ sự đa dạng về màu da và văn hóa, mà cả độ tuổi. Những gia đình, trẻ em, người lớn tuổi – họ đều đến nghe những chia sẻ đầy cảm hứng từ chị.
Chúng ta sẽ làm gì để tiếp thêm sức cho “tinh thần xanh” ở Việt Nam?
Chúng ta sẽ làm gì để tiếp thêm sức cho Hà Nội Xanh, Nhiệt Huyết, Làm Việc Tốt và các nhóm dân sự khác?
Tất cả công việc chị Wangari Maathai làm đều bắt nguồn từ tình yêu và niềm cam kết vô hạn của chị cho sứ mệnh. Khi chị nhìn thấy bãi đất cằn khô, chị thấy một rừng cây xanh. Khi chị nhìn thấy sự chết chóc và héo tàn, chị thổi làn gió sự sống vào khoảng không. Khi chị nghe thấy âm thanh của xung đột, chị hát lên thứ âm nhạc của hòa bình.
Bạn sẽ thổi làn gió gì vào một khoảng không khô cằn?
Khi con lớn lên con sẽ biết được con sinh ra như thế nào. Cái tạo nên mầm sống được đưa từ cơ thể Cha vào cơ thể Mẹ bằng một con đường duy nhất. Con là tạo hóa của thiên nhiên, là kết tinh của tình yêu thương của Cha và của Mẹ.
Khi con lớn lên, con cũng sẽ hiểu rằng, bên cạnh sự yêu thương gần gũi để tạo ra những đứa con xinh đẹp, mạnh khỏe, vợ chồng còn gần gũi, yêu thương nhau vì nhu cầu hòa hợp tinh thần và thể xác. Con người chỉ thật sự cảm nhận được tình yêu thương này, hạnh phúc này, sự bình an này khi đã thành vợ thành chồng. Nhu cầu gần gũi, đụng chạm thân thể do tò mò, tìm hiểu, hoặc do không kiểm sóat, kiềm chế được bản thân trước hôn nhân sẽ gây nên những hậu quả không lường, những tội lỗi không thể nào tha thứ.
Còn bây giờ, khi con chỉ mới lên 10, thân thể con còn là một nụ hoa xinh tươi trong vườn, chung quanh có nhiều ong, nhiều bướm và cả sâu bọ. Tâm hồn con còn ôm ấp những nhân vật trong Cổ tích Thần tiên. Nhưng Mẹ muốn con biết rằng bên cạnh những nhân vật Bà tiên, Công chúa, Hòang tử còn có mụ Phù thủy độc ác. Và trong cổ tích ngày nay còn có Quỷ Râu Xanh. Báo chí hằng ngày đưa tin Quỷ Râu Xanh có khi còn rất trẻ, chỉ bằng tuổi anh, tuổi chú, có khi đã già đáng tuổi bác, tuổi ông. Nạn nhân của Quỷ Râu Xanh là những bé gái như con. Sự gần gũi thân thể (vuốt ve, ôm ấp) mẹ nói ở trên sẽ không còn là biểu hiện của sự yêu thương mà trở thành tội ác, là sự cưỡng đọat nếu Quỷ Râu Xanh muốn đụng chạm đến những bé gái. Con phải biết để tránh xa và tự bảo vệ mình để không là nạn chân của chúng.
Mẹ Thảo – 04/2006
Phương Thảo (lá thơ này, viết 3 năm trước, chưa gửi cho con… cho đến hôm nay)
Tôi chưa bao giờ viết về Mẹ, vì tôi nghĩ không có giấy viết nào đủ để viết về Mẹ được. Với tôi, Mẹ là những gì vĩ đại nhất và tuyệt vời nhất…
Những năm tháng tôi sống cạnh Mẹ không được nhiều, nếu so với khoảng thời gian tôi sống tha phương cầu thực, lập gia đình và yên bề gia thất. Thỉnh thoảng tôi mới về thăm nhà, một năm đôi ba lần, nhưng lần nào cũng không ở được lâu, vì công việc của hai vợ chồng và cũng vì việc học của con cái nữa.
Chỉ những năm cuối của Mẹ, tôi mới được gần Mẹ nhiều nhất. Mẹ hay lên xuống thành phố khám chữa bệnh, và dù muốn dù không Mẹ cũng phải ở lại lâu. Vậy mà lần nào Mẹ cũng khăng khăng đòi về, viện lý do phải lo chuyện này chuyện nọ…Tôi biết là Mẹ tôi nhớ nhà, nhớ các con, nhớ mảnh vườn, sân trước, sân sau. Nhà tôi ở chung cư, Mẹ phải suốt ngày ở trong nhà, bảo sao không chán, không đòi về cho được. Suốt ngày Mẹ phải loay hoay trong mấy bức tường, hết xem TV lại vào phòng đọc kinh, thậm chí xem cả những cuốn truyện tranh của đứa cháu đưa nữa. Thế mà Mẹ cũng ráng ở với chúng tôi khá lâu một phần cũng vì vợ chồng tôi và các cháu nài nỉ.
Nhờ vậy, các con tôi mới được biết thêm nhiều về bà ngoại của chúng qua những câu chuyện bà kể. Mẹ chạy giặc Tây, trốn giặc Nhật ra sao, các con còn nhớ rõ hơn tôi. Bọn trẻ tâm phục khẩu phục nhất là khi nghe kể về thời niên thiếu của Mẹ. Mới hơn 10 tuổi đầu mà Mẹ đã biết đi bán thuốc lá cho bọn Nhật, chỉ biết lõm bõm vài câu tiếng Nhật để đối đáp nhưng cũng biết ứng xử thật nhanh nhẹn. Mẹ tôi vất vả khi còn nhỏ. Nhà nghèo, Mẹ phải bưng thức ăn đến bán ở trước cổng trường học chứ không được đến trường như những đứa trẻ khác, nhưng Mẹ thật hiếu học. Mẹ nói lúc nào cũng để sẵn cuốn tập học vần để tranh thủ mỗi khi học trò vào lớp là lấy ra ráp vần, tự học. Cũng vì vất vả trong việc học nên Mẹ từ đó luôn tâm niệm rằng, khi lớn lên, nếu lấy chồng có con, sẽ cố gắng cho con cái học đến nơi đến chốn, ít nhất cũng được hết lớp mười hai.
Các con tôi nghe chuyện phục bà lắm. Nhờ vậy, tôi mới được gần Mẹ hơn bao giờ hết. Công việc nhà có gì vui buồn, Mẹ đều thủ thỉ với tôi. Con cái đứa nào khiến Mẹ buồn, đứa nào làm Mẹ vui, Mẹ đều kể hết. Ngay cả ngôi nhà hư hao ở đâu, cần sửa chữa gì, giỗ chạp tháng nào, Mẹ đều nhớ rõ. Tôi cũng rù rì với Mẹ về những lo toan, tính toán trong cuộc sống và lần nào cũng nhận được những lời khuyên thật quý giá của Mẹ.
Rồi bất ngờ tai biến đổ ập xuống gia đình tôi. Nhà tôi ở quê bị cháy. Em trai tôi mất. Đau xé lòng…! Nỗi đau không bao giờ nguôi trong trí nhớ của tôi.
Bị cú shock quá lớn, hai năm sau Ba tôi mất. Liên tiếp chịu đựng những nỗi đau lớn trong đời, mất nhà, mất con và mất chồng, Mẹ tôi suy sụp. Nhưng rồi với ý chí và nghị lực phi thường, Mẹ đã vượt qua được. Mẹ chắt chiu dành dụm sau bao năm tháng buôn bán để xây lại ngôi nhà. Con cái gửi tiền về, mẹ cũng ăn không dám ăn, mặc không dám mặc. Mẹ giao hết tiền bạc cho tôi quản lý. Nhìn những đồng tiền thẳng băng không một nếp gấp, tôi ứa nước mắt. Suốt cuộc đời Mẹ tần tảo lo cho con, giờ cuối đời rồi Mẹ vẫn còn lo. Mẹ nói: “Khi nào xây lại được căn nhà, Mẹ mới yên tâm nhắm mắt. “Mẹ ơi! Lòng Mẹ cao cả quá. Mẹ hi sinh vĩ đại quá! Các con mang tiếng là lớn cả rồi mà có báo đền gì được đâu”.
Ba năm sau kể từ ngày Ba tôi mất, Mẹ tôi xây lại được căn nhà. Thật như một giấc mơ!
Những năm tháng cuối đời, Mẹ hay xuống ở với tôi để chữa bệnh. Những ngày cuối, Mẹ ở với chúng tôi được gần 2 tháng. Cả nhà vui mừng săn sóc Mẹ hết lòng cho đến khi thấy khoẻ hơn, Mẹ lại đòi về.
Rồi Mẹ yếu dần… Những ngày cuối, tôi về quê cùng chị và các em chăm sóc Mẹ. Nhưng Mẹ cũng không qua khỏi. Mẹ ra đi trong một đêm khuya sau khi chúng tôi đưa Mẹ về từ bệnh viện, để mẹ được nhắm mắt tại nhà như ý nguyện. Các em tôi ở xa không về được, khóc hết nước mắt…
Có một điều kỳ diệu xảy ra tôi không lý giải nổi. Giờ mỗi khi nhớ lại tôi vẫn còn cảm thấy lạ lùng: Trong đám tang Mẹ tôi, một ngày sau khi Mẹ mất và trước khi nắp quan tài được đóng lại. Tôi nhớ lời em gái tôi ở xa không về được, có dặn rằng: “Chị nhớ hôn Mẹ một cái cho em”. Tôi đã cúi xuống hôn Mẹ. Và ô kìa! Lạ chưa! Hai nếp nhăn trên sóng mũi, giữa hai hàng lông mày quen thuộc của Mẹ đâu rồi? Hai nếp nhăn hằn thật sâu theo năm tháng của Mẹ sao tự nhiên không còn nữa. Nó giãn ra thẳng cả vầng trán an bình của Mẹ. Khuôn mặt Mẹ tôi thanh thản lạ. Đẹp tuyệt vời! Lòng tôi lâng lâng buồn vui lẫn lộn. Tôi biết Mẹ tôi đã mãn nguyện khi từ giã cuộc đời vô thường này, mẹ đã rủ bỏ hết nợ trần. Kỳ diệu thay!
Bây giờ, mỗi khi thấy tôi buồn nhớ Mẹ, con trai tôi thường nói: “Mẹ đừng buồn nữa. Mẹ phải biết rằng bà Ngoại luôn hiện diện ở quanh đây. Và Ngoại sẽ luôn ở trong tim của mỗi chúng ta”.
Hôm nay mình rất vui giới thiệu với các bạn bài viết “Đi xe đạp, tại sao không?” của anh Ngô Xuân Trường.
Anh Trường hiện nay đang học sau đại học tại trường đại học Leipzig, cộng hòa liên bang Đức.
Đồng thời, anh là người sáng lập và quản lý của nhóm Hà Nội Xanh – “Hành động vì môi trường Hà Nội” nhằm kêu gọi và xắn tay áo thực hiện các hành động cụ thể để làm Hà Nội xanh, sạch, đẹp trước sức ép của phát triển và sự vô ý thức của người dân.
Nhóm Hà Nội Xanh mới thành lập nên cần rất nhiều sự giúp đỡ, chúng ta hãy giang tay, làm những gì có thể, vì môi trường chung cùng Hà Nội Xanh.
Chúc các bạn một ngày ý thức môi trường,
Hiển.
.
Đi xe đạp, tại sao không?
Tại nơi tôi sống, cũng như tại rất nhiều thành phố khác ở châu Âu, xe đạp là phương tiện đi lại chính của sinh viên, học sinh và thanh niên nói chung. Nhân viên công sở cũng hay đạp xe đi làm nếu như chỗ làm cách nơi ở không quá xa. Hầu như ai cũng có ô tô, nhưng tranh thủ đi xe đạp được lúc nào, họ sẽ đi lúc ấy. Ở nhiều thành phố, người ta vạch riêng một con đường cho xe đạp, bên cạnh làn đường dành cho ô tô và người đi bộ.
Tôi nhớ có một lần chúng tôi than vãn về chuyện giữa hai tiết học nghỉ có 30 phút mà phải di chuyển từ một giảng đường nọ sang giảng đường kia cách nhau 3,4 km. Ông giáo sư cười haha, nói “Già như tôi mà vẫn có thể đạp xe chéo thành phố trong 30 phút, anh chị đừng có kêu!”. Quả thực là các thầy cô dạy tôi đa số đều đạp xe hoặc đi bộ đi làm, mặc dù thu nhập của họ rất cao.
Ở đây khi bạn đạp xe ngoài đường, chẳng ai coi bạn là nghèo. Bản thân những người đạp xe ra đường đều rất thích thú và tự hào với việc họ làm. Họ đã ngồi trong công sở kín bưng cả ngày trời, sau đó lại phải chui vào trong cái hộp thiếc di động nữa thì thật là tội nghiệp. Nhất là những hôm trời đẹp, từng đoàn từng đoàn người nối đuôi nhau qua các con phố.
Các thành phố của VN thực ra không lớn, vì người người sống chen chúc nhau. Tôi tin rằng nếu như có đường riêng cho xe đạp (và người ta chịu đạp xe) thì tốc độ di chuyển có lẽ không thua gì xe máy, nếu không muốn nói là hơn. Đạp xe thì không có gì lợi bằng, vừa khỏe, vừa rẻ, vừa tiết kiệm xăng, vừa giảm khói bụi cho thành phố, đỡ phải nhập khẩu xe cộ, xăng dầu, giảm thâm hụt thương mại vv
Cứ thử tưởng tượng người ta bỏ hết xe máy và ô tô trong nội đô, chuyển sang dùng xe đạp và tàu điện, chúng ta sẽ có một thành phố trong veo.
Tôi nghĩ ở phương Tây toàn đi ô tô xịn mà họ còn bỏ để đi xe đạp được, thì vứt cái xe máy còm ở nhà để đạp xe ra đường thì có gì khó khăn đâu nhỉ?
Huế đang mưa rất lớn – mưa, gió, lạnh, lụt là những cảnh sắc mà không ai là dân Huế và đã từng ở Huế không khỏi trãi qua! Cả một bầu trời là mưa và mưa, một màu xám phủ khắp, cái buốt lạnh thấu xương đi kèm với một nổi buồn cô quạnh! Ai không có người thân: cái buồn len lén như muốn bóp nát tâm can! Ai đang có người yêu mà phải xa: một nổi nhớ nhung u hoài đi cùng cái lạnh mãi tràn ngập con tim!
Ai đang có người thân phải đang đi ngoài mưa gió? Mau mau tìm về bếp lửa ấm bên khói chiều vương vương bên các người thân thương để được thấm ngái cái mùi ruốc sả kho đậm đà rất đặc thù của Huế trong những ngày mưa, để vội xa lãng đi những hàng thầu đâu ( sầu đông ) như những cô gái xõa tóc xót xa khóc dưới những chiều mưa triền miên! Và tôi , một kẻ xa xứ rất lâu trở về Huế đô đúng vào một chiều mưa lạnh như thế! Một nổi ơ thờ tràn ngập vào cõi lòng, và từ cảm xúc đó tôi làm nên bài thơ này xin tặng các bạn!
Huế , Những Ngày Mưa
Tôi nghe những co ro
chiếc áo mưa sờn củ
hàng thầu đâu buồn rủ
ấm mùi ruốc sả kho
mưa , màu mưa màu mưa
màu xám xa mù khơi
tê tái niềm cô quạnh
phủ bóng kinh thành xưa
bên ni bờ sông Hương
bên tê là giấc mộng
có đồng hương – người thương
cõi nào cõi hoang đường ?
sáng mơ qua Trường Tiền
bầy hạc trắng nghiêng nghiêng
trong mắt ai hờ hững
để tóc thề lạnh thêm
Huế đô những ngày mưa
hẹn hò giấc mơ xưa
về đây lòng trĩu nặng
lãng đãng nổi ơ hờ
Học đại học luôn luôn là một khó khăn cho người nghèo–học phí, sách vở, không thể đi làm để kiếm tiền. Và nếu trường học ở xa nhà, phải ở trọ nơi xa, thì chi phí luôn luôn quá sức một gia đình nghèo có thể lo lắng.
Tại thành phố nhỏ Kalamazoo ở tiểu bang Michigan, Mỹ, 25% gia đình thuộc dạng nhèo đói, học đại học xem như là một giấc mơ không tưởng cho nhiều con em.
Nhưng, một giáo chức tận tâm, chị Janice Brown, giám đốc giáo dục Kalamazoo cố tìm cách cho tất cả con em trong vùng Kalamazoo đều có cơ hội học đại học. Janice Brown (bên trái) người tạo ra Kalamazoo Promise
Chị bỏ ra 5 năm trường, nói chuyện không ngừng với nhiều người trong vùng. Cuối cùng chị thuyết phục được một nhóm công dân nặc danh trong vùng đồng ý bỏ ra 10 triệu đôla một năm để làm học bổng cho tất cả mọi em trong vùng. Người đi học chỉ cần học đủ điểm trung bình để lên lớp, và tùy theo đã ở vùng Kalamazoo và học các trường công lập Kalamazoo bao lâu, các em sẽ có một số tiền học bổng tương ứng, trả học phí và các khoản tốn phí bắt buộc cho trường, như sách giáo khoa v.v…. theo các bậc thang dưới đây.
Thời gian đã học
ở Kalamazoo——————Học bổng đại học
Vưởn trẻ-12——————————–100%
1-12——————————————-95%
2-12——————————————-95%
3-12——————————————-95%
4-12——————————————-90%
5-12——————————————-85%
6-12——————————————-80%
7-12——————————————-75%
8-12——————————————-70%
9-12——————————————-65%
10-12—————————————–None
11-12—————————————–None
12-12—————————————–None
Sau khi sở giáo dục Kalamazoo công bố “Lời Hứa Kalamazoo” ngày 10 tháng 11 năm 2005, người ta thấy ngay ảnh hưởng. Kalamazoo là một thành phố đang chết bỗng nhiên nhà cửa lên giá, nhiều gia đình từ các nơi khác chuyển về để con cái được hưởng lợi ích của lời hứa, có gia đình đến từ nước Nga, số học sinh trong vùng gia tăng, và số học sinh tốt nghiệp trung học theo học đại học tăng vọt. Người ta nhẩm tính là tổng số tiền tặng cho chương trình này lên đến 250 hay 300 triệu đô la.
Nhiều nơi khác trên đất Mỹ mở những chương trình “Lời hứa” tương tự, tại El Dorado tiểu bang Arizona), Denver (tiểu bang CO) và Pittsburgh (tiểu bang Pennsylvania).
Balwin, một vùng rất nghèo ở của tiểu bang Michigan, nơi 90% gia đình ở vào dạng nghèo, cũng vừa mới có Lời hứa sẽ cho mỗi một em tốt nghiệp trung học 5 nghìn đô la một năm để học đại học. Đây là thành phố đầu tiên của bang Michigan theo gương Kalamazoo (cũng của Michigan).
Các “Lời Hứa” này là các chương trình thiện nguyện hoàn toàn do dân chúng đóng góp. Một quốc gia chỉ có thể mạnh khi nhân dân góp tay vào việc giải quyết các vấn đề của quốc gia như thế. Không thể dồn tất cả mọi việc vào tay nhân viên nhà nước. Nhân viên nhà nước sẽ có hiệu lực gấp nhiều lần, bằng cách khuyến khích và hỗ trợ nhân dân tự nguyện.
Để làm được như thế chúng ta cần có hai điều kiện phát triển song hành:
1. Mỗi người dân phải thấy vai trò quan trọng của mình trong việc phát triển đất nước.
2. Chính sách nhà nước phải khuyến khích phát triển xã hội nhân sự, phát triển các tổ chức thiện nguyện của nhân dân. Dùng luật để khuyến khích, thay vì dùng luật để cản trở. Và dùng luật để kiểm soát và chận đứng các lạm dụng lường gạt, để môi trường thiện nguyện của nhân dân được trong sạch và phấn chấn, kích thích được nhân dân đứng ra tự tổ chức các đoàn nhóm thiện nguyện.
Nếu nhân dân cùng bắt tay nhau làm việc và nhà nước hỗ trợ, thì có lẽ là hiệu năng phát triển sẽ 10 lần hơn là hiệu năng khi nhà nước làm mọi thứ một mình.
Có rất nhiều vấn đề đất nước cần giải quyết, những người dân chúng ta nên tìm cách đóng góp vào cách giải quyết, được tí nào hay tí nấy. Nhất là trong vấn đề trọng đại nhất của tương lai đất nước–giáo dục.
Phố cổ Hội An nằm cách Đà Nẵng 30km về hướng Nam, là một thành phố nhỏ bé, xinh đẹp dải mình trên bãi biển miền Trung nổi tiếng với tên gọi China Beach.
Thành phố lịch sử này được du khách biết đến khoảng nửa cuối thiên niên kỷ trước, lúc Hội An còn là một trong những hải cảng bậc nhất ở Đông Nam Á, thu hút các thương gia từ Nhật, Trung Quốc, Bồ Đào Nha, Hà Lan và cả Ả Rập. Chẳng lâu sau, cánh lái buôn đã tận dụng lợi thế cảng biển này, xây dựng một đô thị kiên cố, và Hội An đã trở thành tuyến hàng hải quan trọng nối liền eo biển Melaka và Macao suốt một thời gian dài đấy.
Hội An rất nổi tiếng trong các bức vẽ của Bùi Xuân Phái, họa sỹ tài danh của Việt Nam. Những tác phẩm nghệ thuật này gợi ta nhớ về những nét xưa cũ của một đô thị cổ ven sông, được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới năm 1999. Thật là chẳng khó để hình dung một phố thị cách đây ba hoặc bốn trăm năm, buôn bán tấp nập và từng ở thời kỳ phồn thịnh về kinh tế văn hóa.
Ngoài những giá trị văn hóa qua những kiến trúc tinh hoa, độc đáo như khu phố cổ, chùa chiền, đình đền, giếng, cầu Nhật, thương cảng, chợ… Hội An vẫn còn giữ lại vô vàn giá trị văn hóa phi vật thể. Cuộc sống thường nhật của người dân phố cổ với những phong tục tập quán, sinh hoạt tín ngưỡng, nghệ thuật dân gian, lễ hội văn hoá đã và đang được bảo tồn và phát huy, cùng với cảnh quan thiên nhiên thơ mộng, các làng nghề truyền thống, những món đặc sản địa phương… Tất cả những điều này làm cho Hội An ngày càng trở thành điểm đến hấp dẫn của du khách thập phương.
Thời điểm tuyệt nhất để du lịch Hội An là vào những ngày mùng một hay ngày rằm, đặc biệt là Tết Trung Thu hằng năm. Cả phố cổ ngập chìm trong sắc màu của lồng đèn giấy treo dọc hai bên đường, mài nhà và ngõ hẻm, và du khách cảm thấy như đắm mình trong khu phố đầy màu sắc huyền ảo lúc về đêm.
Dù Hội An hiện vẫn lưu giữ những nét lịch sử cổ xưa, nhưng ngành kinh doanh nơi đây vẫn hầu như gắn liền với hoạt động du lịch, và ngày càng nhiều du khách đến thăm tìm lại nét phục hưng xưa chốn phố cổ yên bình này.
Click vào các links dưới đây để xem chùm ảnh Hội An
Ancient Town Hoi An, located 30km south to Danang, is a little but beautiful town on the central coast which is well-known as China Beach.
The historic town has been known to travelers since at least the middle of the last millenium, when it was one of the Southeast Asia’s leading ports of call for merchants from Japan, China, Portugal, Neitherlands and even Arabia. Then these traders took advantage of the port’s facilities, made a formidable town, and Hoi An became an important sealine linking Melaka and Macau during that time.
Hoi An is very renowned in the paintings by Bui Xuan Phai, a very talented Vietnamese artist. These artworks remind us of the far-away traits of the riverside ancient town, acclaimed as a UNESCO’s world heritage site in 1999. It isn’t difficult to imagine the town of three or four hundred years ago, bustling with trade and enjoying its economic and cultural heyday.
In additon to cultural values through such unique, eclectic architectures as ancient quarters, pagodas, temples, wells, Japanese bridge, trading port, market…, Hoi An maintains no end of intangible heritage cultures. Towndwellers’ daily lives with their customs, habits, religious activities and traditional festivals have been preserved developed, together with dreamy landscapes, traditional trading villages and local specalties… All makes Hoi An an apealling destination for tourists from everywhere.
The best time to visit Hoi An is on the lunar first or middle days of months, especially annual Mid-Autumn Festival. All the town sinks into the colors of paper lanterns hung on the both side of the roads, roofs and alleys, and visitors feel like fascinated with the colorful and mysterious town by night.
Although Hoi An now retains its traditions and and histories, its trade is almost related to tourism and more tourists pay a visit to look for something of a renassaince in this peaceful town.
Từ một người anh
Ngồi với tôi, trong một tâm tình, anh đọc cho tôi nghe một bài thơ:
Thêm một mùa Vu Lan vắng mẹ
Mây trời hay tóc phủ con xưa
Và nắng cũng thương tình nên dịu nhẹ
Ai biết lòng con đang đổ mưa.
Bài thơ anh viết sau một giấc chiêm bao, thấy mẹ về nhổ tóc sâu cho mình. Lạ thay, tỉnh giấc rồi mà sợi tóc mẹ còn vương trên áo. Bài thơ ấy, câu chuyện ấy cứ day dứt tôi hoài. Ngồi trước mặt tôi không còn là viện trưởng thành đạt, mà là một người bạn trong một giao cảm ước mong con đừng lớn nữa và mẹ đừng đi qua. Và chúng ta là những người con của mẹ, anh Lê Tú à, tình mẹ ấy sẽ giữ các con mãi sạch trong dù phải lặn lội dọc theo các bụi hồng trần.
Tôi yêu sao lời thơ của Kiên Giang:
Đêm nào con khóc đòi ru ngủ
Mẹ thức mõi mòn nhịp võng đưa
Thân lạnh nằm khoanh lòng mẹ ấm
Mẹ ơi con lớn giữa niềm ru!
Chao ôi! Giá như đêm nào là đêm nay, để được làm đứa con bé thơ trong vòng tay mẹ ấm! Chao ôi! Có hay mỗi bước đường là mỗi bước đi qua, mỗi trưởng thành là mỗi mất mát, mất dần ấu thơ, mất dần yêu thương, mà mất mát hiển nhiên đến đau lòng là mất mẹ!
Và tôi yêu mẹ
Năm tôi học lớp mười, lần đầu ở trọ, nhớ mẹ lắm, cứ chiều chiều ngồi trong lớp học là nước mắt lưng tròng. Ngày ấy nào đã biết làm thơ, chỉ có chút lòng thành gửi mẹ, bài Lời Hứa:
Tạm biệt mẹ, con lên đường mẹ nhé
Lần đầu tiên con trai phải đi xa
Xa đàn trẻ thân yêu, vắng bóng mẹ già
Chắc con nhớ con thương nhiều đó mẹ
Mái trường mới biệt li đời tấm bé
Gắng lên mình tấm thẻ nhỏ : Cấp ba.
Con bước vào đời khác mẹ, khác cha
Không phải vào đời trong đau thương dòng lệ
Bằng cái rựa, cái quang như cha thường kể,
Con bước vào đời bằng ngưỡng cửa cấp ba
Con bước vào đời khác mẹ khác cha!
Tạm biệt mẹ, lên đường con xin hứa
Mái trường mới con gắng nhiều gắng nữa
Cố học chăm cho lòng mẹ được vui
Từng củ khoai, củ sắn ngọt bùi
Vẫn nhắc nhỏ con trên đường học vấn
Rằng miền quê con có dáng ai cần mẫn
Quên tuổi tác già làm lụng say sưa
Rằng mẹ con chẳng quản nắng hay mưa
Bán tóc bạc mà nuôi con ăn học.
Mẹ có nghe chăng lời con đã khóc
Về miền quê trong một buổi học chiều
Con khóc thương về mẹ.. Mẹ thương yêu!
Con lại hứa sẽ gắng nhiều, gắng nữa!
Cứ nghĩ sau tháng ngày ở trọ lại trở về, lại là con bé bỏng của mẹ con, đâu hay lại suốt một đời ở trọ trần gian, và rồi cũng đến lúc phải lơ ngơ hoài nỗi mồ côi !
Mà tôi nay đã được làm thầy giáo, có lẽ quá thời vụng dại rồi, mừng vì chưa một lần to tiếng, chưa cố ý hại ai, vui với mình, phải không là tôi đã giữ lời ngày xưa đã hứa: Sẽ gắng nhiều , gắng nữa ?
Xin rằng nơi xa kia mẹ của con hãy yên lòng!
Đọt Chuối Non yêu quí!
Tôi cứ nghĩ đây là nhà của chúng mình, nên cứ thuật chuyện mình, mà không kể về những người mẹ của các vĩ nhân.
Mà có mẹ nào không là mẹ của các vĩ nhân, chỉ có các con không kịp lớn thành vĩ nhân, đành để phần thiệt thòi cho mẹ, lại thêm một lần thấy mình có lỗi.
Xin chia sẻ cùng ai trong nỗi nhớ niềm thương của mùa báo hiếu.
Cũng xin mừng cùng ai chưa chạm đến niềm đau phải đi tiếp đoạn đường dài mà không có mẹ bên mình.
Và đọc lại lời nhắn nhủ:
Ai còn mẹ xin đừng làm mẹ khóc
Đừng để buồn lên mắt mẹ nghe không.
NGUYỄN TẤN ÁI
Đọt Chuối Non 