Có lần đi hái lá dâu
Cuối xuân trời ấm một màu nắng hanh
Ngỡ như đang độ mùa xanh
Em vin cành. Anh đứng nhìn. Ngẩn ngơ…
Con chim trong lá bất ngờ
Vút lên .
Chơt nhớ ngây thơ qua rồi
Tôn Nữ Ngọc Hoa
All posts by tonnungochoa
Lời Người Ngoại Đạo
Con ngoại đạo
Chưa lần quì trước Chúa
Xin được ban hồng phúc nhiệm mầu
Nhưng trong tim vững một niềm xác tín
Chúa lòng lành rạng tỏa ánh sao
Con vẫn tin
Dù chưa đến nhà thờ
Lời Người dạy quý muôn lần châu báu
Người xoa dịu nỗi đau nhân thế
Đem yêu thương hàn gắn mọi tàn hoang
Con vẫn hằng tin
Người dang rộng vòng tay
Che chở người hiền dắt dìu người lầm lạc
Đưa nhân loại đến an hòa xóa hận thù bạo lực
Người yêu người
Vườn thế giới ngát thơm
Con không hát thánh ca
Nhưng phút Chúa giáng trần
Trong lòng con ngân vang bao giai điệu
Theo tiếng chuông rộn vui êm ái
Cùng nhân gian hòa khúc tụng ca
Tạ ơn Người
Ân đức bao la
Con ngoại đạo chỉ nguyện cầu lặng lẽ
Xin Người ban phước lành cho toàn thế giới
Làm sạch linh hồn người tội lỗi
Xua tăm tối trong tim những ai nỡ đánh mất lương tri.
Tạ ơn Người
Tạ ơn.
Tô Phở
-
tặng Ng H
Khóc.
Chỉ một từ ngắn gọn mà hàm chứa bao điều.
Người ta nói tiếng khác nhau, ngôn ngữ khác nhau nhưng tiếng khóc thì không khác.
Có người dễ khóc, có người cả đời không thấy khóc. Có người khóc ồn ào, có người âm thầm rơi nước mắt hoặc chỉ bằng đôi mắt ráo hoanh vô hồn
Khóc giúp con người vơi đi đau khổ, buồn phiền. Khóc cũng biểu hiện niềm vui niềm hạnh phúc tột cùng. Đôi khi khóc có tính phức hợp.
Người khóc vì đại sự. Người khóc cho người khác. Người tôi sắp nói tới đây lại khóc chỉ vì tô phở.
* *
Đấy là một người phụ nữ bình dị , chữ nghĩa chỉ đủ để viết lên cánh cửa bếp mấy con số nhớ ngày mẹ gà ấp trứng hay số gạo bột cần mua. Người đã đi khắp nơi mọi chốn vì chuyện mưu sinh từ khi còn trẻ đến lúc tóc ngả màu mới chọn một chỗ chật hẹp trong chợ to buôn nhỏ bán lẻ cốt có thêm miếng cá tươi đáp ứng sở thích ngày càng ít lại của chồng hoặc hộp bánh ngon cho cháu. Người không mấy khi đau ốm dù luôn tay từ sáng sớm đến tối mịt. Người luôn làm nhiều hơn nói, từ thuở mới theo chồng đến lúc tay yếu chân run. Người đã sinh mười đứa con cả trai lẫn gái và nuôi chúng ăn học thành người có vai vế tiếng tăm, có một lô lốc nhốc các cháu nội ngoại mà chưa một lần nói nặng với chồng. Người thỉnh thoảng nấu nướng thật nhiều món ngon lành rồi gọi cháu con đến ăn thoả thích. Người mua một lúc mấy con gà vườn, đang giữa trưa kêu xe ôm đi từ phố về làng, từ đông sang tây chia cho con gái mỗi đứa một nửa sợ chúng nó thèm. Người lặng lẽ gọt cả đông gừng tú ụ, ngào mứt rồi gọi con – đã làm cha làm mẹ – đến nhận về, nửa dùng trong ngày tết nửa làm quà tặng bạn bè.
Đấy là người đáng kính đáng yêu nhất của các con, người luôn được nghĩ tới trong mỗi bước đường của đời họ , là tấm gương soi, là chỗ dựa cho các con khi xiêu ngã. Và đặc biệt chưa ai từng thấy người đó khóc dù đường đời bao nỗi lận đận, bao phen lâm cảnh ngặt nghèo éo le.
Vậy mà người ấy chiều nay đã khóc .
* *
Tin người đó khóc truyền nhanh trong con cái và gây bất ngờ, lo âu ngay sau khi một trong các cháu nội ngoại tình cờ phát hiện.
Điện thoại réo tíu tít giữa mấy nhà.
Năm phút sau mấy anh chị em gặp nhau tại nhà chị lớn trong phố chính. Suy đoán chán lại nhìn nhau. Không ai biết nguyên nhân. Người ấy vẫn mạnh khoẻ không có biểu hiện bệnh tật, không bị ai lừa gạt, không bị mất tiền mất của, không gặp điều oan ức và càng không có một ai thân thích từng biệt tăm biệt dạng ghé thăm. Vậy thì do đâu ?
Chỉ có thể vì mấy đứa con người rứt ruột đẻ ra
Lập tức một cuộc lục vấn tra gạn diễn ra giữa mấy người con.
Chị vặn em, em hỏi chị. Không. Không ai lơ là thăm viếng. Không ai nói năng hỗn ẩu. Vậy thì chỉ có thể là người ấy buồn phiền cho gia cảnh các con mà khóc.
Những lỗi lầm sai trái gãy đổ của mỗi gia đình lại bị xới tung lên thiếu điều gây giận lẫy. Nhưng không có chuyện gì ghê gớm xảy ra trong gia đình mỗi người. Vợ chồng nhà nầy giận nhau, vợ chồng nhà kia làm ăn thua lỗ, vợ chồng nhà nọ con cái không vâng lời đã thành quá khứ từ lâu lắm rồi. Gia đình nào cũng ngời ngời hạnh phúc, ngời ngời thành đạt.
“ Thôi. Không bàn nữa. Cứ đến mà hỏi là thượng sách”.
Vợ bảo chồng, chị bảo em. Tất cả theo nhau lên xe không quên lễ mễ trà sữa cam nho rùng rùng kéo đến nhà. Hàng xóm nửa ngạc nhiên nửa thèm cảnh lạ lùng này.
* *
Quả thật người ấy khóc. Nước mắt đã khô nhưng dấu tích vẫn rành rành qua khoé mắt nhoè đỏ, qua giọng nói ngàn ngạt, qua tiếng sịt mũi đã cố giấu diếm.
Chị em, lớn nhỏ thi nhau gạn hỏi. Khô cả cổ, mỏi cả chân, đói meo bụng cuối cùng thì bật ngửa là chỉ vì tô phở. Vâng. Một tô phở giá năm ngàn.
Chỉ có điều tô phở được một người đàn ông mua mang đến tận nơi người ấy đang ngồi, lau đũa lấy thìa dịu dàng mời mọc.
* *
Người đàn ông ấy từng là chàng trai thông minh lanh lợi khoẻ mạnh trước khi trở thành người khôn ngoan lịch lãm chốn chợ đời và bây giờ là ông lão ngoài tám mươi da mồi tóc bạc yêú ớt hơn cả trẻ nhỏ. Người đàn ông ấy từng có thời ngang tàng ngược xuôi từ nam chí bắc, lên rừng xuống biển thi thố thao lược trước khi chịu ngồi gò bó trước hiên nhà nhìn thiên hạ lại qua mà nhớ thời ngang dọc. Người đó từng thâu đêm suốt sáng đấu lý với lý trưởng tham lam rồi xã trưởng độc ác trước khi thích kể chuyện ngày xưa với mấy thằng cháu trai bằng giọng tự hào xen nuối tiếc. Người đó cũng từng đổ vào canh bạc cả ngôi nhà hoặc chung độ một trận đá gà bằng cú thầu vừa trúng trước khi hớn hở như con trẻ nhận phong bao mừng tuổi từ con gái con trai mỗi dịp Tết đến xuân về. Người đó vô tư đến nỗi con có mười đứa thì vợ một mình vượt cạn, một mình nuôi ăn nuôi học suốt mấy chục năm qua bao nhiêu biến động không một lời han hỏi. Người ấy mới đây vừa thoát một cơn bạo bệnh, chỉ đi lại trong nhà khoe cháu khoe con rằng “Giờ tau chỉ đi được bước ngắn”.
Và chiều nay người ấy đã làm mềm lòng người đàn bà, khiến nước mắt phải rơi
* *
Vâng. Chính người ấy chiều nay đã đích thân dò từng bước ngắn ra đến đầu ngõ mua tô phở, lau đũa lấy thìa tận tay đưa đến nhỏ nhẻ bảo người đàn bà đang ngồi buồn xo sau giấc nắng nôi: “ Mụ ăn đi kẻo nguội”.
Khi nghe lũ con xúm lại gạn hỏi mẹ, người đàn ông – đang lẫm chẩm tới lui đã cao giọng:
– Cả đời tau không hề. Giờ tau đi mua phở cho mụ ăn. Sướng rứa rồi còn khóc là tại làm răng. Tau không hiểu nỗi… Thiệt đúng là đàn bà. ..
Nghe những lời phàn nàn của người đàn ông , tất cả – không ai bảo ai – thở phào nhẹ nhỏm , nhìn nhau cười mà nước mắt lăn lăn. Họ đã hiểu. Chẳng ai trong số họ gây phiền muộn cho mẹ mình cả. Họ vẫn là niềm tự hào của mẹ. Mẹ khóc khi đón nhận sự chăm sóc của người cả đời chỉ biết nhận từ bà.
Tô phở vợ mua cho chồng, chồng mua cho vợ không mới mẻ gì cũng không có gì đặc biệt với nhiều gia đình. Nhưng tô phở của ngươì đàn ông lại mang bao ý nghĩa mà chỉ người trong cuộc mới cảm nhận được, là mật mã chỉ có thể được giải bằng chính cuộc đời của hai người.
Những giọt nước mắt của người ấy chính là nước mắt trôi rửa mọi tủi hờn lắng tụ bấy nhiêu năm làm vợ. Nước mắt của niềm vui, niềm hạnh phúc – một hạnh phúc vợ chồng đơn sơ, cụ thể mà người ấy khát khao đã từ lâu lắm.
Đó cũng có thể là những giọt nước mắt tiên cảm về cuộc chia ly vĩnh viễn đang mon men đến giữa hai người.
* *
Tôi chính là một trong mười người con của họ.
Cũng như các chị, nước mắt tôi lăn lăn…
Nguyễn Hữu Vinh – Kẻ lưu đày trên đảo xanh
Như một kẻ “ bị lưu đày trên đảo xanh”, Hữu Vinh luôn hướng về quê nhà với trái tim của chàng trai 18 tuổi- tuổi của ngày rời xa người mẹ thân yêu, xa tiếng chuông chùa Thiên Mụ, xa con đường đến trường xuôi theo giòng Hương quen thuộc đến chân trời mới lạ để rồi bằn bặt 18 năm sau mới có cuộc đoàn viên rưng rưng nước mắt trên quê xưa.
Đầy trong trái tim 18 ấy là làng Xuân Hòa hiền hòa bên giòng Hương xứ Huế với những khu vườn mướt xanh cây lá, là tuổi thơ vô tư trong trẻo với nhũng trò chơi hồn nhiên con trẻ, là tuổi mới lớn nhiều ước vọng thấp thoáng bước chân chim của cô hàng xóm trong giấc mơ. Và nhiều hơn hết, rõ hơn hết là hình ảnh người mẹ tảo tần, suốt ngày hết bếp lại vườn, hết chợ trên lại về chợ dưới. Tất bật vậy nhưng nụ cười không thiếu trên môi bởi đàn con khôn lớn từng ngày, học hành giỏi giang đã là nguồn vui vô hạn. Ngày tiễn Vinh sang xứ người, mạ Vinh đinh ninh trong dạ rằng đó chỉ một cuộc xa năm năm không hơn. Nào ngờ đất nước biến động. Những tưởng không còn gặp lại đứa con trai, nước mắt rơi gần bằng mưa Huế khiến bà mỏi mòn để khi trùng phùng cứ ngỡ không phải là sự thật. Và hình ảnh mạ ấp ủ suốt 18 năm đã trở thành tượng đài trong tâm hồn khiến Vinh bội phần thương mạ khi gặp lại người dung mạo đã khác xưa. Từ đó Vinh nguyện sẽ dành cho mạ những gì tốt đẹp nhất mình có thể. Và hạnh phúc lớn nhất của anh là mỗi năm một lần bay về Xuân Hòa quanh quẩn bên mạ dăm bữa nửa tháng.
Cũng đầy trong trái tim mười tám tuổi ấy là thanh điệu bỗng trầm, là từ ngữ mộc mạc của tiếng Huế. Biết bao lần giữa tấp nập ngược xuôi trên xứ người, anh ngỡ như nghe thấy tiếng reo vui “Ê! Thằng Vinh nớ! Mi đi mô rứa?” của bạn bè ngày xưa hay nhỏ nhẻ “Anh ni dị ghê, ngó người ta hoài” của cô hàng xóm. Hóa ra đấy chỉ là mộng tưởng. Anh khát tiếng mẹ, khát âm giọng quê nhà. Nỗi khát ấy đã giúp Vinh giữ mãi âm sắc Huế, tiếng Huế dù sống giữa cộng đồng nói tiếng Hoa hoặc tiếng Anh, khiến anh em bạn bè khâm phục cảm mến. Người cảm động và tự hào nhất không ai khác là mạ của Vinh. Tôi nghĩ rằng hẳn Vinh đã phải trò chuyện với mình hằng ngày bằng tiếng VIỆT HUẾ mới được như vậy, vì không ít người xa xứ vài năm đã không còn thuần giọng huống chi Vinh đã hơn ba mươi năm không mấy khi được nghe được nói tiếng mẹ đẻ, lại là tiếng Huế trên đất người. Taiwan – nơi gia đình Vinh ở không phải là thành phố nhiều người Việt sinh sống (khác với California hay Huston bên Mỹ). Anh tâm sự rằng để được gặp đồng hương, thỉnh thoảng cuối tuần anh phải lái xe hơn hai trăm cây số đi và về. Mới biết trong muôn vàn nỗi khổ có cả nỗi thèm tiếng quê nhà.
Trong trái tim ấy, miền trung với Huế thơ mộng; nước Việt với non sông gấm vóc luôn hiện hữu. Điều này được nói lên bằng tên hai đứa con của anh với người bạn đời Đài Loan: Nguyễn Trung Việt- Nguyễn Hoài Nam. Đặt tên con cũng là một cách vừa tự dặn mình vừa để nhắc nhở thế hệ tiếp nối đừng bao giờ quên nguồn cội. Mỗi lần cả gia đình cùng về thăm quê, anh đều đưa vợ con thăm nhà thờ họ, thăm khu mộ tổ. Không cần nhiều lời, việc làm này đã thay anh nói với con về những gì chúng cần phải biết từ quá khứ, hiện tại và cả tương lai. Khó có thể nói trước điều gì sẽ đến với mỗi chúng ta trong cuộc đời này. Riêng với Vinh anh biết đường về quê nội của thế hệ thứ hai, thứ ba trong gia đình nhỏ của anh gần đấy mà cũng xa thẳm bởi anh không thể để lại cho con – huống chi cho cháu – trái tim mười- tám – tuổi được kỷ niệm ấu thơ ủ lửa nhớ thương, càng không thể chặn guồng quay của cuộc sống được nạp bằng nhiên liệu tư duy hiện đại. Điều này day dứt anh không ít. Có lẽ đây là lý do chính khiến anh thấy mình như là kẻ bị lưu đày.
Và kẻ lưu đày ấy, sau nhiều lần về quê quanh quẩn bên mạ, đã ngộ ra rằng mình phải làm gì đó ở xứ đã nhận mình làm công dân để vừa nguôi ngoai nhớ thương vừa gắn đời mình với quê hương đất nước bằng những gì mình có được từ trí lực và ý chí bền bỉ trên xứ người.
Taiwan có thư viện lớn nơi lưu giữ một ít thư tịch cổ, sách cổ của Việt Nam; về Việt Nam. Đặc biệt là sách lịch sử, văn học, tôn giáo. Với vốn chữ Hán phong phú , từ 1994 anh bắt tay nghiên cứu Hán Nôm. Việc đầu tiên là khảo đính Việt Sử Lược – cuốn sử biên niên viết bằng chữ Hán, được biên soạn vào thời Trần – sau đó là An Nam Chí Lược – cũng là một cuốn sử xưa cùng thời. Là một chuyên gia computer thông thạo chữ Hán, anh còn phát huy thế mạnh của mình ở cả hai phương diện bằng cách góp công sức với Taiwan Chinese Buddhist Electronic Text Association trong việc hoàn thành bản điện tử bộ Đại Tạng Kinh (Tripitaka). Ở độ tuổi 40, với công việc chính là nghiên cứu Opto-electronics và computer electronics đây là một việc làm đáng khâm phục.
Và như một cơ duyên, sau một lần về Việt Nam, qua nhà thơ Tôn Nữ Hỷ Khương anh có được bản thảo chữ Hán trọn bộ Lộc Minh Đình Thi Thảo gồm 197 bài thơ của Ưng Bình Thúc Giạ Thị, một đại quan triều Nguyễn và là thi nhân nổi tiếng của đất thần kinh. (Nhà thơ Tôn Nữ Hỷ Khương là con gái của thi nhân). Ở Taiwan anh đọc kỹ và xúc động với hình ảnh quê hương đất nước hiện rõ qua mỗi địa danh quen thuộc, với cảm xúc đa chiều của tác giả bằng ngôn ngữ cô đọng. Chưa từng làm thơ, lại là thơ chữ Hán nhưng ngôn ngữ, hình ảnh và nhất là thi tứ dạt dào đầy ắp tình người phản ánh tâm hồn, trí tuệ và cả nhân sinh quan của một tao nhân quyền quý, lập tức thu hút tâm trí anh, khiến anh khó dứt ra được. Tạm gác việc khảo đính hai bộ sách quý, anh chuyên tâm vào dịch Lộc Minh Đình Thi Thảo.
Trừ khi làm việc chuyên môn, hầu hết thời gian còn lại được anh dành cho việc khảo dịch, tra tìm các điển cố, điển tích và khó hơn hết là chuyển sang thơ Đường luật. Để thoát lẽ thường “dịch là phản” (Traduire, c’est trahir), anh đã dốc tâm tìm hiểu thêm luật thơ (vốn không thuộc lĩnh vực hiểu biết sâu rộng của anh), chọn lọc từ ngữ để vừa trung thành với ý tứ vừa gần gũi với nguyên bản mà vẫn bảo đảm nhạc tính. Có thể nói việc dịch Lộc Minh Đình Thi Thảo trở thành niềm đam mê lạ lùng của Hữu Vinh và anh hoàn thành trọn vẹn công trình sau bốn năm miệt mài. Chưa bằng lòng với những gì mình đã làm, anh dành thêm nhiều thời gian chỉnh sửa, hiệu đính và sau đó chuyển thành bản điện từ để cuối cùng bản dịch Lộc Minh Đình Thi Thảo được Institude of Vietnamese Studies, California, USA, xuất bản cuối năm 2008.
Với phong cách làm việc của một nhà khoa học, Hữu Vinh đã chú thích, chú giải một cách cặn kẽ các điển tích, điển cố vốn nhiều trong thơ Đường nhằm giúp người đọc hiểu rõ hơn. Để làm việc nầy anh đã nghiên cứu gần 60 tài liệu trong và ngoài nước- phần lớn là sách xuất bản ở Taiwan. Đích thân anh trình bày bản dịch. Mỗi bài thơ ngoài bản dịch theo lối thơ Đường và bản in chữ Hán còn có bản chụp thủ bút nguyên bản chữ Hán của tác giả, phần chữ Hán được viết lại bởi người dịch, và bản dịch văn xuôi. Hẳn rằng những ai có được bản dịch Lộc Minh Đình Thi Thảo trong tay đều sẽ không thể phủ nhận đây là công trình dịch thuật văn học quý báu với tính khoa học rất cao. Điều thú vị khác cần nói đến trong bản dịch này là nhiều bài thơ nổi tiếng của tác giả Đường thi trong nền văn học Trung Quốc như Lý Bạch, Đỗ Phủ, Bạch Cư Dị, Thôi Hiệu, Vương Duy…đều được Vinh dịch kèm trong phần chú thích. (Người viết bài này rất tâm đắc gọi đây là công trình 2 trong 1 ( cuốn ) hoặc 7 trong 1 ( trang ). ) Như vậy ngoài việc dịch LMĐTT, dịch thơ Đường cũng trở thành đam mê của anh; nhờ đó anh đã hoàn thành một tuyển tập nhỏ gồm 50 bài thơ Đường chọn lọc với chủ đề về tình quê và tình bạn.
Việc dịch LMĐTT đem lại hứng thú cho anh, ngoài ra còn đem đến với anh những cộng sự đắc lực và cả tri âm. Đó là người bạn đời của anh, là các con anh. Họ không những động viên khích lệ tinh thần anh mà còn góp sức với anh một cách cụ thể. Và đó là Hoài Hương, cô gái Đà Lạt trẻ tuổi nhưng giỏi giang, là tiến sĩ Thái Kim Lan – đồng hương Xuân Hòa; người rất yêu Huế và đã góp phần giới thiệu nghệ thuật tuồng Huế đến với thế giới qua vở Đông Lộ Địch ( cũng của Ưng Bình Thúc Giạ Thị ). Họ tiếp thêm cho anh niềm hứng thú, sự hăng say trong công việc, từ đó anh tham gia nhóm biên soạn bộ Tự điển chữ Nôm trích dẫn (TĐCNTD) (gồm Nguyễn Hữu Vinh, Đặng Thế Kiệt, Nguyễn Doãn Vượng, Lê văn Đặng, Nguyễn văn Sâm, Nguyễn Ngọc Bích và Trần Uyên Thi ) nhằm mục đích giúp các thế hệ người Việt có điều kiện nghiên cứu, chuyển sang quốc ngữ các tác phẩm văn học Việt Nam viết bằng chữ Nôm, hiện đang tản mát hoặc được xếp kỹ trong các thư viện trên thế giới. Cuốn tự điển chữ Nôm này vừa được Institute of Vietnamese Studies xuất bản và ra mắt tại California vào đầu tháng 4, tại Paris trong tháng 5, 2009 vừa qua.
Cũng như LMĐTT, TĐCNTD được soạn thảo công phu. Ngoài phần chữ Nôm (đã từng xuất hiện trong các tác phẩm văn học viết bằng chữ Nôm như Hồng Đức quốc âm thi tâp, truyện Kiều hay Chinh phụ ngâm, Cung oán ngâm khúc…), phiên âm, còn có thêm phần trích dẫn có chữ Nôm với từng từ loại khác nhau (vì vậy mà có tên TĐCNTD). Vẫn thế, suốt đêm sau giờ làm việc anh lại miệt mài. Thỉnh thoảng – cũng như trước đây với thơ Đường hoặc LMĐTT – theo đề nghị của tôi anh email giới thiệu vài trang anh đang chịu trách nhiệm khiến tôi vô cùng cảm phục.
Ngoài các công trình lớn trên, anh còn tham gia giới thiệu chùa Huế trên tạp chí Nhớ Huế hoặc các website của Phật giáo và cùng nhiều người khác viết sách bút ký “Sông Hương ngoài biên giới”.
Có thể nói trái – tim – mười – tám – tuổi trong người đàn ông sinh 1955 Hữu Vinh đang đập mạnh mẽ chuyển giòng máu văn hóa, văn học Việt, ngôn ngữ Việt đến với người Việt trong nước cũng như ở hải ngoại và hòa vào thế giới. Cầm gươm cầm súng chống lại ngoại xâm là yêu nước. Góp phần tỏa rạng nét đẹp trí tuệ, tâm hồn Việt, văn hóa Việt cũng là yêu nước vậy.
Không ít người tự chia đời mình thành nhiều mốc tính theo tuổi tác hoặc thành bại, Hữu Vinh – không chia mà ngẫu nhiên có ba lần mười tám: xa xứ khi vừa qua tuổi mười tám, mười tám năm học tập; định danh trên đất người để rồi lần đầu tiên về thăm mạ và đến nay là mười tám năm sau ngày sum họp ấy anh hướng về quê nhà bằng công việc của một con ong cần mẫn trong vườn hoa Hán Nôm. Có thể nói ba mốc mười tám này đối với anh tràn đầy ý nghĩa. Thời gian chất chồng lên mỗi người bao nỗi khiến nguời vui thì ít kẻ buồn lo lại nhiều, nhất là với những ai không may mắn được sống trên chính quê hương mình. Nhưng với “kẻ lưu đày” Hữu Vinh- người đang “đốt” ngày tháng được nhân lên bằng niềm thương mạ nhớ quê thành nguồn năng lượng mạnh mẽ, vô hạn để đọc và biên khảo các thư tịch Việt cổ – thời gian sẽ là người ủng hộ tích cực cho các công trình đang dang dở. Hy vọng rằng anh sẽ tiếp tục với Việt Sử lược và An Nam Chí Lược để giới thiệu một cách hoàn chỉnh hai bộ sách quý giá này và nhiều nhiều bộ sách giá trị khác nữa đang tàng ẩn xứ người.
(Tặng N.H Vinh)
….
Bận lòng chi gặp gỡ chia ly
Hoa của đời hãy nâng niu gìn giữ
Băn khoăn chi muôn trùng cách trở
Trái đất luôn là một chấm tròn
Xin hãy nói thoả thuê tiếng mẹ
Kho ngôn từ giàu có vẫn ắp đầy
Bến nước hàng cau, ngõ nhà người ấy
Tiếng chuông chùa ướt đẫm ánh trăng.
Xin hãy nghe thoả thuê giọng Huế
Răng rứa mô ri ríu rít dễ thương
Đơn độc xứ người có ai thỏ thẻ
Để dịu lòng , để vươn dậy , bâng khuâng…
(BMT, 7- 2009)
Tôn Nữ Ngọc Hoa
ĐCN: Bài này đã đăng ở yahoovanhoaviet.com và tạp chí Sông Hương
An “Tồ”
-
Tôi dạy học sinh từ lớp 6 đến lớp 9. Mỗi lớp đều có những học sinh chăm ngoan học giỏi, những em bình thường và cả những em lười biếng hoặc lém lỉnh. Điều thú vị là đôi khi những em “có vấn đề” trong lớp lại gây bất ngờ cho tôi bởi chất “hảo hán” ngây thơ nhưng chân thành. Tôi viết truyện này tặng các học sinh thuộc diện vừa nói.
Tôn Nữ Ngọc Hoa
.
AN “ TỒ”
_ Cô Lan khờ lắm mày ạ!
An vùng dậy phun hạt chôm chôm, phán một câu xanh rờn.
_ Mày bảo sao?
_ Tao nói cô Lan cực kỳ khờ.
_ Mày khờ thì có. Đã là cô giáo thì sao lại khờ được. Huống chi cô Lan lại dạy rất hay.
Thành cũng bật dậy, lý lẽ.
_ Mày chả hiểu ý tao gì cả . Tao không nói cô khờ như thằng Lành “ đao” con bà Tư suốt ngày lang thang nhớt dãi đầy miệng hay chí ít cũng không như con Hà “ khờ “ lớp mình.
Đến nước nầy thì hết chịu nỗi. Dám đem cô Lan dịu dàng dễ thương dạy Văn như rót mật vào tai , thần tượng của bao nhiêu đứa học giỏi Văn của cả Thành lại là cô giáo chủ nhiệm của hai đứa so với hai đối tượng kinh khủng đó. Thành xắn tay áo xấn xổ trước mặt An :
_ Mày quá lắm. Để khỏi phải đánh mày, tao về đây . Cóc thèm đôi bạn đôi biếc gì với mày nữa. Cóc thèm chôm chôm chôm chiếc gì của mày nữa cả. Chắc cũng sẽ có ngày mày gọi tao là Thành điên Thành ngốc gì đó.
Thành tức giận quơ vội sách vở nhét vào cặp , chụp cái mũ lủng lẳng trên nhánh chôm chôm gãy bươn bả đi luôn một mạch .
An luống cuống chẳng biết xử trí thế nào cứ đứng ngây nghe thằng Thành đỏ mặt tía tai chì chiết . Chưa bao giờ nó thấy thằng bạn tao nhã nói năng kiểu này. Khi Thành ra đến ngõ, nó mới sực tỉnh chạy theo gào ơi ới:
_ Thành ! Thành ơi ! mày nghe tao nói đã . Ý tao không phải là …
Nhưng thằng Thành chẳng thèm ngoái lại. An hốt hoảng thật sự. Nó rất quí Thành. Cùng học cấp một năm năm liền, không ngờ khi lên cấp hai loay hoay thế nào hai đứa cũng chung một tổ trong lớp sáu A. Thành thông minh chăm chỉ, điềm đạm, học giỏi đều các môn. Cô thầy nào cũng cưng quí nó. An thì bộp chộp, nói trước khi nghĩ, học hành ù ù cạc cạc nhưng được tính tốt bụng , sẵn lòng vì bạn. Có lẽ do biết được hai đứa thân nhau lại trái ngược nhau về tính cách nên cô Lan mới chọn là “ Đôi bạn cùng tiến”, chủ yếu để Thành kèm cặp thêm cho An.
Chiều nay có lịch học. An đề nghị Thành đến nhà nó thay vì nó đến nhà Thành như mọi khi bởi hai lý do. Thứ nhất là ông ngoại nó đi vắng phải coi nhà. Lý do thứ hai mới quan trọng và hấp dẫn là xoài nhà nó đã bắt đầu chín nhưng ngọt lịm lưỡi , ăn mãi không chán. Lúc đầu Thành không chịu nhưng trước hai lý do – một vô cùng chính đáng , một tuyệt cú mèo như vậy nó khó lòng chối từ sau khi giao hẹn là chỉ được “ tốn ” chừng mười lăm phút để ăn.
Đúng một giờ rưỡi Thành xuất hiện chảnh choẹ như khi đi học, chỉ thiếu mỗi khăn quàng đỏ nữa thôi. An suýt phì cười trước bộ dạng quan trọng của nó nhưng sợ bị quạu nên lờ đi . An bàn là hai đứa nên “đổi mới” cách học bằng cách là đem bạt trải dưới gốc xoài vừa mát mẻ lại vừa canh chừng được bọn tắt mắt mấy ngày nay cứ dòm ngó chỉ trỏ. Một lần nữa Thành lại bị An thuyết phục. Nó thầm công nhận thằng An luôn có lý mà cái lý của nó lại rất hợp tình nữa mới hay.
Thế mà vừa mới đặt vở xuống , khoái trá nằm khểnh ăn chưa hết hai trái đã xảy ra chuyện. An rầu rĩ . Làm sao đây ! Thằng Thành sẽ không giận nó lâu . Xưa nay vốn vậy. Có điều An sợ nhỡ nó mách lại cô Lan câu nói lúc nãy thì sẽ thế nào. Chắc cô Lan sẽ buồn lắm. Mà nó đâu muốn cô buồn. Nó cũng quí cô lắm chứ. Dù lười nhác kiểu gì nhưng đến giờ cô là nó cố học thuộc bài, làm đủ bài tập, thảng hoặc mới quên. Thôi thì mong sao thằng Thành hiểu được ý nó hoặc sẽ không “ tâm sự” chuyện lúc nãy với cô Lan.
* * *
_ Ông ơi ! Khi mình nói với ai điều gì mà họ tin ngay thì người đó thế nào hở ông ?
An ôm lấy ông ngoại hỏi không kịp thở khi ông vừa dựng xe vào hiên.
_ Từ từ để ông cởi bớt áo đă. Cho ông ly nước .Khiếp . Nóng quá.
An cắm quạt chuyển lại phía ông hếch mặt chờ câu trả lời.
_ Cháu định hỏi gì? Nói lại ông nghe xem nào.
Uống xong ly nước , lau mồ hôi trên mặt bằng chiếc khăn to sù với cử chỉ chậm rãi, ông ngồi xuống ghế kéo An đang sốt ruột chờ bên cạnh ngồi xuống theo, hỏi.
_ Cháu muốn biết một người như thế nào thì ai nói gì cũng tin ngay .
_ Điều đó còn tuỳ họ là trẻ nhỏ hay người lớn , người bình thường hay có vấn đề . Cháu nói cụ thể hơn được không ? Ví dụ như có lần nào đó cháu không làm bài tập, khi cô giáo hỏi cháu đã nói là hôm qua ốm. Cô tin và không phạt cháu chẳng hạn.
Trời đất ! An sửng sốt. Sao ông ngoại lại cho cái ví dụ như của chuyện của nó vậy chứ. Quả thực có lần nó đã nói thế khi cô Lan kiểm tra thấy vở tập làm văn trắng trơn. Cô không phạt lại còn sờ trán , dặn nó phải uống thuốc đều , không ra nắng trong giờ chơi báo hại hôm đó nó phải mang vẻ đau ốm suốt buổi , ngồi ru rú nhìn mấy đứa chạy nhảy chơi đuổi bắt mà thèm . Nó sợ cả lớp vạch trần trò ma mảnh, nhất là lớp trưởng Nga nỗi tiếng khó. Lại có lần nó vờ ôm bụng nhăn nhó khi cô bảo nó nhắc lại câu định nghĩa hắc ám về từ mượn mà nó chẳng thể nào nhớ vì mãi ba hoa với nhỏ Mơ về tài bắn chim của chính nó. Bữa ấy cô đã vạch áo nó lên, xoa dầu nóng vào vùng bụng khiến nó nhột không chịu được mà phải nhịn cười, người cứ như đang ngồi trong chảo lửa. May là cô không han hỏi gì thêm và nhỏ Mơ thì im lặng trố mắt nhìn nó chịu trận , không bình luận gì cả. Ngước nhìn ông nó giục :
_ Cứ cho là như thế cũng được. Ông nói nhanh đi.
_ Có hai trường hợp trong tình huống đó. Một, cô là người cả tin. Hai , là cô biết tỏng cháu nối dối nhưng không nỡ vạch trần cho cả lớp biết tội của cháu với mong muốn cháu tự sửa chữa ở các lần sau.
_ Thật thế hở ông ?
_ Ừ . Trong cả hai trường hợp cô giáo đều là người đáng quí. Người cả tin là người có tâm hồn trong sáng luôn tin ở phần đẹp của cuộc sống . Biết bị học trò lừa mà không vạch tội ngay là người độ lượng. Cô giáo cháu là người rất tốt.
Ông nó quả quyết bằng lối nói như của một nhà văn khiến nó mắc cười quá . Nó nghĩ thầm không biết hôm nay là ngày gì mà vừa nãy là bộ dạng long trọng của đứa bạn bây giờ thì câu chữ hoa mỹ của ông ngoại. Nhưng nó đâu dám cười . Dù sao An cũng thấy nhẹ nhõm hẳn. Ông ngoại đã gỡ rối cho nó .Thay vì “ cả tin” nó đã dùng chữ “ khờ” để nói đến việc cô Lan dễ dàng tin những lời bịa đặt vốn để thoát tội lười học hoặc ham chơi của nó và của mấy đứa khác cùng giuộc. Thay vì nói văn vẻ như ông ngoại, nó lại đem thằng Lành với con Hà ra mà đối chứng. Thằng Thành giận là phải. Thành ơi !Tao có đúng từ muốn nói rồi. Mày sẽ hiểu tao thôi. Cô ơi ! Cô đừng hiểu ý em như thằng Thành hiểu nghe cô.
Cô Lan là người tốt. Điều đó quá rõ. Đứa hóng hớt như nó cũng nhận thấy vậy. Không tốt sao cô mua cho cái Yến cả bộ sách giáo khoa khi biết mẹ nó quá nghèo không mua nỗi. Không tốt sao cô lại tập trung mấy đứa viết sai be bét chính tả lại kèm thêm mỗi chiều thứ bảy trong đó có cả nó. Cô còn trích cả một trăm ngàn tiền lương để góp quĩ ủng hộ nạn nhân chất độc da cam cùng với lớp. Vì cô tốt như thế nên nó tự hứa là sẽ không lừa cô nữa. Hoặc thật sự cố gắng học hoặc chấp nhận “ bụng làm dạ chịu” nghĩa là chịu điểm kém hay bị cô phạt những khi lỡ lười nhác. Nó cũng không muốn cô bị gạt bằng những trò bịa đặt của mấy đứa bết bát như thằng Hùng, thằng Khoa lại còn bị chúng huênh hoang là gạt cô Lan dễ và khoái như cúp học. Chính khi ăn chôm chôm nó định nói ý này nhưng do tật nói trước khi nghĩ thành ra mới nên nông nỗi. Người ta nói uốn lưỡi bảy lần trước khi nói quả không ngoa.
Ông ngoại thấy An đứng ngệt người tưởng là nó chưa hiểu định giải thích tiếp và cũng nhân tiện uốn nắn thằng cháu hơi bị lệch thì An đã co chân chạy ra cây chôm chôm xếp bạt, gom sách vở. Vừa lúc đó ông nghe tiếng e hèm của ông Ban xóm bên và cái đầu bù xù xuất hiện. “Thôi . Khi khác.” Ông buột miệng.
* * *
Tin cô Lan bị tai nạn làm cả lớp bàng hoàng. Không khí trầm hẳn. Ngay cả thằng Huy và nhỏ Liên là hai đứa to mồm nhất cũng chỉ lăng xăng qua lại hỏi tình hình, không nô giỡn như mọi khi. Vào giờ chơi lớp trưởng Nga tìm cô Hương hỏi thăm. Nó về lớp với vẻ mặt lo âu xen bực tức . Nga chưa kịp nhấn nút thông tin thì Thắng 6B chạy vào tường thuật cặn kẽ bằng ngôn từ sống động sự việc chiều hôm qua. Hoá ra cô bị xe máy đụng ngã, mà kẻ lái xe lại chính là thằng Hùng “ loe” trong lớp. Hèn gì sáng nay không thấy nó đi học.
Theo lời Thắng thì chiều hôm qua cô đến nhà Hùng để tìm hiểu gia cảnh và nhân thể trao đổi với bố mẹ nó về tình hình thực hiện nề nếp nội qui không mấy nghiêm túc của cậu ta. Hùng không có nhà . Trước đó chừng mươi phút nó đã tót lên chiếc cúp cà tàng của cậu nó vừa ghé lại trên đường đi làm rẫy về nổ máy và vọt thẳng. Hưởng ứng nó có thằng Khoa bám ở yên sau. Hai đứa rồ ga hết cỡ, khoái trá ngoằn ngoằn trong xóm khiến gà vịt hai bên đường chạy té tát, chó sủa inh ỏi còn trẻ con thì sợ chết khiếp nép vào cổng nhà khóc thét.
Sau khi tỉ mỉ với mẹ Hùng về các biện pháp theo dõi , đôn đốc việc học tập cũng như rawn đe các hành vi ngỗ nghịch của nó, cô Lan ra về. Vừa nhô khỏi ngõ thì đúng lúc hai quái xế đang lượn nước “mã hồi”. Thằng Hùng giật nẩy mình khi chợt thấy cô. Nó mất bình tĩnh nhưng còn kịp nhớ khoanh tay chào. Cũng lúc đó thằng Khoa nhào xuống xe chạy trốn. Rầm . Không có người điều khiển, chiếc xe lao thẳng vào bánh xe trước cô Lan, hất cô xuống, thân hình nhỏ nhắn của cô lấp dưới sườn xe. Tiếng máy xe rú rét một hồi mới chịu dứt.
Cả lớp nhốn nháo.
_ Thương cô Lan quá. Bây giờ cô thế nào? Lúc đó ai đưa cô về nhà?
Tiếng lớp phó Kiều sụt sịt cất lên mở đầu màn bàn tán .
_ Cô phải nằm viện không ?
Nhỏ Mi rụt rè như sợ mình đang nói điều xúi quẩy
_ Cô Hương bảo chỉ chụp X quang rồi về. Chiều nay lớp mình đến nhà thăm cô.
Lớp trưởng trấn an và lên kế hoạch .
_ Mua cam, sữa với cả xí muội nữa nghe. Cô Lan thích ăn xí muội lắm đó.
Nhỏ Phượng, biệt danh là Phượng “ ú” lên tiếng chứng thực tính mê ăn quà của mình.
_ Phen này thằng Hùng với thằng Khoa đừng hòng thoát bị kỷ luật , Quang chắc nịch khẳng định bằng giọng đậm chất phát thanh An ninh trật tự.
_ Nó mắc một lúc mấy tội chúng mày há. Toàn tội tày đình.
Hưng “ rèo” góp lời
_ Ừ . Nào là vi phạm luật an toàn giao thông ,không thực hiện nội qui nhà trường lại thêm không thực hiện cam kết gì gì nữa … các cậu nhỉ ? Hèn gì lúc nảy mắt lớp trưởng đầy lo âu mà nét mặt lại bực bội.
Mỗi đứa một câu kêt tội hai thằng và đoán già đoán non về hình thức kỷ luật áp dụng cho chúng. Mãi hóng chuyện An không hay Thành đã đứng sát bên nó năy giờ. Khi vung tay tỏ ý tán đồng với quan toà tưởng tượng, đụng phải Thành nó mừng rỡ ôm chầm lấy bạn nhỏ nhẻ:
_ Chiều nay tao chở mày đến thăm cô , nghe Thành ?
_ Ừ . Chờ tao.
Thành ngọt xớt với nó y như giữa hai đứa không hề có vụ căng thẳng hôm qua.
Thì ra tai hoạ của người thân lại có thể là kẻ giảng hoà xuất sắc, khiến người này có thể dễ dàng tha thứ lỗi lầm của người kia
* * *
Tan học. An không về nhà ngay. Nó ngược hướng thường lệ. Thành nhìn quanh không thấy đâu đành đạp xe về một mình. Thành không ngờ rằng An chạy thục mạng đến nhà thằng Hùng, định bụng cho thằng này một trận vì tội vi phạm nội qui thì ít mà vì đã gây đau đớn cho cô Lan, khiến cô phải nghỉ dạy là chính. Ai dè nhà thằng này vắng ngắt. Đang lớ ngớ thì Hùng về. Hớt hải đi bên là thím Hai, mẹ nó.
Thím lo lắng hỏi thăm cô giáo và than trời than đất về thằng con bất trị. Thím chỉ tay trái nó bảo bị gãy, nhưng do bị trầy xước nên bác sĩ dặn chờ vết thương khô mới bó bột được. Đến nỗi này thì đánh nó sao được. An nghĩ thầm “May cho mày đấy . Không thì no đòn của tao”. Quay sang Hùng đang nhăn nhó, nó nói vẻ kẻ cả:
_ Thôi mày yên tâm đi . Chừng nào bó bột xong, bớt nhức thì đi học. Đưa vở đây tao bảo nhỏ Ú chép bài hộ cho.
Hùng không ngờ hôm nay An tình cảm quá vậy. Nó cảm động ra mặt. Lui húi tìm vở nó tự nhủ sẽ chừa thói ngỗ nghịch, ráng học hành , nhất là không gạt cô Lan nữa và sẽ khuyên cả thằng Khoa làm theo. Chìa mấy cuốn vở quăn queo , Hùng lúng túng:
_ Vở tao tệ quá. Nhờ mày đấy. Cảm ơn mày lắm.
_ Tao về đây. Trưa nhiều rồi. Mày ráng nhé. Chào thím cháu về.
An nhìn vào nhà chào thím Hai kịp lúc thím đang bưng ra ly nước.
_ Ấy. Uống nước đã cháu.
Nhưng An đã ôm cặp chạy vụt ra ngõ.
* * *
Lớp trưởng giao hẹn tập trung ở nhà Hưng, để xe đạp ở đó rồi đi bộ sang nhà cô vì hai nơi chỉ cách nhau mấy nhà. Mấy đứa con gái tíu tít đường sữa. Phượng “Ú” còn ôm một bó hoa đỏ vàng.
_ Ê ! Thăm cô ốm chớ có phải đi chúc mừng đâu mà ôm hoa hở con ú kia?
Thằng Hải rỉa rói khi thấy nhỏ này hết hí hửng với sáng kiến xí muội đến bây giờ là hoa hoét của nó.
_ Không phải chúc mừng là gì. Cô không gãy tay găy chân gì cả thì chẳng phải đáng mừng sao. Mày xem phim không thấy người ta làm như tao à?
Nhỏ Phượng chu miệng cãi thằng Hải trông ngộ kinh khủng . Thằng Toàn cũng về phe Hải :
_ Gớm ! Lại còn phim với ảnh. Chỉ tổ giỏi ăn quà và xem phim Hàn Quốc.
_ Mắc gì đến mày.
_ Này ! Các cậu đi thăm cô hay đến đây cãi nhau? Có im đi không?
Lớp trưởng kịp thời ngăn chận cuộc khẩu chiến chợt nổ trước ngõ nhà cô . Cả bọn líu nhíu kéo vào nhà , nhỏ Phượng ôm hoa trịnh trọng không thể tả khiến cả lớp cũng nghiêm nghị theo.
_ Các em vào nhà đi . Sao đứng cả ngoài hiên vậy?
Tiếng cô Lan – dù không trong như thường ngày cất lên khiến cả bọn nhẹ người.
Được phân công trước , thằngThành thay mặt cả lớp nói lý do đến đây. Nhỏ Phượng tiến lên đặt bó hoa bên cạnh cô, đứng lí nhí khác với cái miệng láu táu của nó. Đường , sữa , cả kẹo , xí muội lần lượt được mấy đứa con gái đặt lên bàn cô. Cô Lan bảo cả lớp ngồi xúm quanh và hỏi tình hình lớp sáng nay, hỏi thăm cả hai thằng Hùng, Khoa. Cả bọn ngớ người chợt nhớ ra là sáng nay không thấy cả hai đứa đi học. Lớp trưởng Nga lúng túng. Quả thực mãi lo lắng cho cô, nhỏ không biết hai đứa đó thế nào thậm chí không biết đến cả sự vắng mặt của chúng. An lên tiếng cứu nỗi nguy trông thấy về sự thiếu sâu sát của lớp trưởng và phá tan không khí như đông cứng lấy cô trò.
_ Thưa cô ! Cô cứ nghỉ ngơi cho khoẻ. Lớp trưởng, lớp phó quản lớp rất tốt còn tụi em thực hiện nề nếp nghiêm túc a! Cả bốn tiết học đều được xếp loại tốt. Riêng bạn Khoa thì không sao nhưng sợ quá nên không đi học , bạn Hùng thì bị gãy tay trái đang chờ bó bột.
Cả bọn nhìn An ngạc nhiên xen lẫn thán phục. Không ngờ hôm nay An lại ứng xử thông minh và nói năng lưu loát tình cảm vậy. Lại còn kịp nắm tình hình của hai thằng quỉ sứ , kẻ gây ra tai nạn cho cô nữa chứ. Thành nháy mắt với An ngụ ý “ Cậu khá lắm . Chả bù với hôm qua nói năng như cóc nhái”. Lớp trưởng kéo nhẹ tay áo An ngầm nói “Hoan hô cậu. Cảm ơn cậu lắm”. Phượng Ú huých nhẹ sườn An bày tỏ lòng ngưỡng mộ bất chợt. An sung sướng trước thiện cảm các bạn giành cho mình. Nó càng vui hơn khi thấy nụ cười hài lòng nở trên môi cô Lan. Với nó, đó là nụ cười đáng giá nhất.
Cô Lan mở tung cả mấy gói kẹo và xí muội chia cho cả lớp. Đưa đẩy nhau một hồi, loáng vài mươi giây trên bàn đã không còn chút gì dấu vết của thứ quà vừa được đem đến thăm cô. An cười thầm “Thật quá đáng. Đến thăm cô mà chẳng hỏi cô sức khoẻ thế nào lại còn chén luôn cả quà mang đến”. Như hiểu ý An cô Lan vui giọng “Có các em đến là được rồi. Xem như đây là dịp để cô trò mình họp mặt nhau thôi mà. Mấy khi đông đủ thế này đâu”. Nâng niu bó hoa (An thoáng thấy Phượng Ú đang khẽ kêu lên khoái chí), đẩy gói đường và mấy hộp sữa về phía lớp trưởng cô nhỏ nhẹ “Em thay mặt cô đi cùng các bạn đến thăm Hùng , xem tay chân thế nào, động viên bạn để bạn đừng quá lo lắng ảnh hưởng đến chữa trị. Nhân thể bảo Khoa đi học, đừng nghỉ mà mất bài, sắp thi kỳ hai rồi. Thôi các em đi kẻo muộn. Vài hôm là cô đi dạy được rồi”.
Cả bọn vâng dạ râm ran . Nhỏ Liên xí xọn chạm nhẹ vào cánh tay băng kín của cô nói như hát trước khi xấu hổ lách ra ngoài vì trận cười trêu nó “ngọt như mía lùi” của cả lớp và của cả cô Lan.
_ Chúng em chúc cô mau lành và cánh tay vẫn tròn đẹp như trước.
Mấy đứa lần lượt chào cô ra về. Nhân lúc ai nấy lúi húi mang giầy dép, An đến bên cô gãi đầu gãi tai ấp úng:
_ Thưa cô … Tha lỗi cho em. Em hứa … từ nay sẽ học tập chăm chỉ, không nói dối cô , không … gạt cô . Em cũng sẽ bảo các bạn Hùng, Khoa đừng … nghịch ngợm nữa.
_ Thôi , cô quên chuyện cũ rồi. Em biết lỗi là được. Người ta hơn nhau ở chỗ biết cái xấu của mình để tự sửa đổi. Cố gắng học tập kẻo ông ngoại buồn.
Môt tay xoa đầu An . một tay cài lại cúc áo bị lệch của nó, cô nói dịu dàng. Chợt cô nhíu mày, An biết cô đau vì với tay. Nó cầm ngón tay út cô nói thật nhanh rồi cũng vọt ra cửa thật nhanh :
_ Em xin lỗi cô cả chuyện chiều hôm qua nữa.
Cô Lan tròn mắt . Chuyện chiều hôm qua là chuyện gì? An đâu có mặt trong vụ tai nạn Hùng gây ra ở cổng nhà nó. Cô nhìn theo An vừa khuất sau cánh cửa. Ánh mắt cô gặp gương mặt An rạng sáng niềm vui đang ngoái lại, tươi như chồi non mới nhú.
2005
Trăng Mưa
Sáng như để cợt trêu
Dịu như lời phủ dụ
Kia! Vầng trăng sau mưa
Mỏng mai mà quyến rủ
Tựa con đò nho nhỏ
Chung chiêng giữa dòng sông
Ngàn mây qua vội vã
Nhìn trăng thoáng ngập ngừng
Tựa đôi môi hé mở
Hôn ẩm ướt đất vườn
Con dế đang than thở
Bặt tiếng đến lạ lùng
Tôi lặng lẽ bên thềm
Trăng mơn man vai lạnh
Chợt nhận ra ấm nồng
Giữa bốn bề hiu quạnh
Đã lâu rồi lâu rồi
Lòng không còn xao xác
Đã lâu rồi lâu rồi
Tim tưởng thôi náo nức
Bỗng dưng là tất cả
Như cành bật chồi tươi
Với mảnh trăng nghiêng ngả
Khi mùa đông ngang trời.
Tôn Nữ Ngọc Hoa
Cô giáo em quí mến
Chào bà con.
Trong giờ chơi chiều nay các cô thầy giáo trường tôi được một bữa cười nghiêng ngả xuất phát từ một bài tập làm văn của học trò. Một cô giáo dạy văn lớp 6 đã đọc cho chúng tôi nghe bài viết của một em học sinh người Ê Đê có tên là H’Nghem viết về cô giáo em quí mến. Lối ví von so sánh của em rất gần gủi mộc mạc đến độ buồn cười với lời văn lủng cà lủng củng chấm phẩy loạn xạ. Nhưng đọc kỷ tôi thấy ý chân thành chứng tỏ em yêu quí cô giáo đó thật sự và hơn hết là những tỏ bày về cô về mẹ đáng để những người làm cô giáo, làm mẹ nhìn lại mình và cũng để hiểu thêm con trẻ muốn gì ở hai người thân yêu này.
Cô giáo chưa ghi điểm chỉ ghi vào phần LỜI PHÊ CỦA CÔ GIÁO hai ý:
– Chú ý cách dung từ cho đúng ( trong bài văn cô gạch chân ba câu tả và nghĩ về mái tóc của cô giáo)
– Thiếu phần mở bài
Tôi chép lại nguyên văn post lên đây nhờ bà con chấm điểm cũng là để hiểu thêm tấm lòng và nỗi khó khăn của học sinh dân tộc thiểu số trong học tập, của thầy cô trong giảng dạy đặc biệt là ở một trường như trường tôi với tỉ lệ học sinh lớp 6 năm nay là 60% thuộc dân tộc Kinh và 40 % là dân tộc Ê Đê và các dân tộc ít người khác.
ĐỀ BÀI: Kể về một thầy giáo hay một cô giáo mà em quí mến.
Bài làm:
Sau đây em xin tả một người cô giáo mà em yêu quí nhất:
Là cô Xuân
Lớp 6D rất nhiều cô giáo chuyển qua dạy lớp chúng em nhưng cô nào em cũng quí mến, riêng em thì em cảm thấy cô Xuân là em yêu mến hơn, vì cô dạy rất hiền lành không dữ dội như các cô khác. với lại cô có cái tính rất dễ thương, em trông coi cô rất đẹp gái. người cô rất thướt tha và nhẹ nhàng như người mẫu hoàng hậu dễ tính hiền lành. cô có mái tóc ngắn như bộ lông của con chó dễ thương, ánh mắt của cô trông như là ánh nắng lấp lánh trải dài khắp nơi của em nét mặt khi nhìn em. em luôn giữ mãi trong giấc mơ hiền. quả thật em rất muốn nhìn cô rất lâu vì cô rất đẹp, em nhớ mãi mái tóc của cô, mái tóc đó hiện lên như bộ lông của con chó nhà em vì nó con chó mãi suốt ngày, em cứ tư tưởng không nên trách móc con chó vì nó là bộ lông như mái tóc của cô em nên từ sáng đến tối em cứ sờ mãi bộ lông của nó để cảm nhận là như trong giấc mơ đang nhìn thấy mái tóc của cô em mong cô còn trẻ mãi trong giấc mơ của em để cô còn dạy mãi chúng em, và ước gì người cô luôn đẹp gái và vẫn giữ mãi cái nết hiền lành ấy, em không muốn cô già đi nếu già đi cô không còn sức để dạy vả lại cô sẽ mất đi cái nét đẹp người ấy. em quí cô hơn mẹ của em, nhưng em vẫn hiểu rằng mẹ là người quí nhất trong đời em, nhưng mẹ em vẫn chưa thay đổi được cái nết ác hơn cô, nên thế em quí cô hơn.
Chúc cô luôn hiền lành và giữ mãi nết đẹp người mong cô đừng có già đi, để em còn được nhìn thấy từng nết chữ cô dạy.
Chú thích:
(*) Cô Xuân cũng là một cô giáo dạy văn.
(**) H’Nghem đang bị bệnh khá hiểm nghèo, bữa đi hoc bữa không. Do xạ trị tóc em rụng gần hết, đến lớp im lặng không nói năng gì chỉ cắm cúi ghi ghi chép chép trông thật thương.
Đêm Gió Giao Mùa
Không sân khấu
Không ánh sáng âm thanh điện tử
Chỉ guitar khẽ như hơi thở.
Không thời trang Rap, Rock
Chỉ điệu dân ca
Amí hát ru con, hát khi một mình lên rẫy
Khúc Ayray bên bếp lửa
Ama trút nỗi vơi đầy.
Những chàng trai của núi rừng
Quên hào quang tuổi tên nghệ sĩ
Hát với nhau
Quây quần giản dị
Đốt đêm cao nguyên rạo rực gió giao mùa.
Họ hát nhịp nhàng
Âm sắc Ê Đê, K’Ho,Gia rai,Mơ Nông không còn ranh giới
Chỉ ấm trầm tiếng nói con tim.
Họ hát nồng nàn
Giọng thầm thĩ yêu thương gọi chân lạc bước
Giọng dào dạt thác nguồn mùa nai gọi bạn
Giọng vút trong vui lúa chín vàng.
Họ hát dịu dàng
Đau đáu nỗi chim không còn rừng biết thả vào đâu giọng hót
Nỗi bazan cây thôi không trĩu quả
Nỗi ai nỡ quên bến nước buôn làng.
Không hoa, không môi hôn
Người hát nhận đồng cảm từ người nghe qua mắt nhìn ngấn nước
Nước mắt không rơi
Nước mắt long lanh ngưỡng phục
Lóng lánh hạnh phúc
Một phía đời vừa mở cánh giao hoà.
Chân thực đến không ngờ
Các chàng trai trải lòng với gió
Với lời ca với đêm dần ngắn
Bằng trái tim căng tràn nhựa sống
Rằng yêu
Rằng hát
Nối khát khao
Xoá ngăn cách
Níu xa về.
Tôn Nữ Ngọc Hoa
Anh hát với ai
Em về rồi anh hát với ai
Giữa gió hào hoa trăng phóng khoáng
Rượu trong veo sóng sánh mắt môi
Em về rồi anh hát với ai
Đêm phố núi níu mời
Mê hoặc nụ cười sơn nữ
Thơ nghiêng vai rủ rỉ buồn vui
Em về rồi anh hát với ai
Khúc tinh ca viết thời trai trẻ
Xanh lá Trường Sơn
Thắm màu hi vọng
Ba lô nặng vai mà phơi phới bước chân
Anh hát với ai
Bài hát dở dang
Rưng rưng nỗi niềm nhân thế
Trời cao rộng
Sao lòng người hẹp
Không đạn bom
Sao thương tích thêm nhiều
Anh hát với ai
Cung vút bậc trầm
Phía không em
Có hay không khoảng trống
Phía không em
Bóng dáng ai thấp thoáng
Sương khuya rơi có lạnh áo phong trần
Em về rồi anh hát nữa không
Thăm thẳm đường đời đôi ngả
Biết bao giờ
Giữa mênh mông rạng rỡ
Ta lại hòa ca
Bài bất tử tình đời.
Tôn Nữ Ngọc Hoa
Lục Bát Cho Tuổi Hồng
Mười lăm mười bốn mười ba
Các em những búp măng ngà non tơ
Nhìn từng gương mặt ngây thơ
Ngước nhìn tôi vẻ đợi chờ tin yêu
Bao nhiêu phiền muộn lo âu
Đời riêng đã giấu phía sau nụ cười
Chỉ còn thôi thúc trong tôi
Làm sao em sẽ thành người giỏi ngoan
Ước mong khi em lớn khôn
Tự tin vững bước chân son vào đời
Nhìn từng gương mặt rạng ngời
Bước chân mỏi cánh tay lơi..Không còn
Tin tôi tin người người hơn
Tin em tin tháng năm còn rộng xa
Ơi em
Những búp măng ngà
Vút lên đi nhé
Trời là của em
Tôi xin làm đất thảo hiền
Chắt chiu ngọt mát dành riêng tuổi hồng.
Tôn Nữ Ngọc Hoa
Gương Nắng
Ánh nắng đi qua ô cửa nhỏ
Gởi xuống bất ngờ một chiếc gương
Lên mặt bàn bộn bề sách phấn
Sáng rỡ
Ấm nồng
Như nắng thân thương
Tôi soi vào gương nắng ấy
Bắt gặp bao đôi mắt đang nhìn
Những đôi mắt học trò tin yêu chờ đợi
Thấy yêu đời hơn
Nguyện sống hết lòng hơn.
Tôn Nữ Ngọc Hoa
Làm Cô Giáo Thật Khó
-
Viết theo bài thơ của nhà thơ Trần Quốc Toàn
Vâng
Khó
Làm cô giáo thật khó
Bởi màu son không thể quá hường
Không thể mặt chiếc áo sờn nhàu nếp
Không thể nhiều điều …Cả với người thương*
Mà bạn ạ
Còn khó hơn thế nữa
Bởi bây giờ mọi trật tự đảo tung
Cái xấu hiện rõ hơn trên tấm gương cuộc sống
Bài học nhân văn sức thuyết phục giảm dần
Vây chung quanh không ít chuyện buồn
Cô không thể mang vào lớp học
Nét ưu tư ánh nhìn ủ dột
Các em ngỡ ngàng
Giờ học còn đâu!
Khó làm sao là nhóm lửa ước mơ
Nhen hy vọng trong tâm hồn thơ trẻ
Không ít lần nước mắt rơi lặng lẽ
Bất lực thấy mình đơn độc biết bao
Không mong là thần tượng vời cao
Không mong nhận về danh xưng hư huyễn
Chỉ một điều cô giáo hằng tâm niệm
Chăm mầm uốn cây
Sao khó quá bạn ơi
Tôn Nữ Ngọc Hoa
(*) Ý của nhà thơ Trần Quốc Toàn
Trái Tim Hai Mươi
Rất có thể
Một hôm
Sau những giờ bận rộn
Tự ngắm mình em sửng sốt nhận ra
Còn đâu nữa
Mất bao giờ chẳng rõ
Nét trẻ trung thon thả mặn mà
Chỉ còn chăng trong ký ức nhiều người
Mái tóc mướt dài đôi môi phượng đỏ
Và ánh mắt như gom tất cả
Sáng trong bỡ ngỡ hiền hòa
Em sẽ buồn
Sẽ hối tiếc khát khao
Khi đối diện tuổi hồng người khác
Rất có thể em thầm lặng khóc
Trước dấu vết tháng năm một sớm soi gương
Nhưng làm sao em hỡi
Làm sao đừng
Làm sao níu thanh xuân ở lại
Qui luật muôn đời: hoa đâu tươi mãi
Thời tôi qua
Thời em tới
Lại qua
Xin cứ yên lòng em nhé. Dẫu sao
Cuộc sống vốn công bằng ( Em rồi sẽ hiểu )
Ai sống hết lòng
Ai yêu tha thiết
Trái tim luôn nồng nhiệt thưở hai mươi.
Tôn Nữ Ngọc Hoa
Đưa Con Về Huế Học
Là đưa về nơi chôn núm nhau con nhỏ xíu
Nơi nâng chân con bước chập chững đầu tiên
Nơi con học bài vỡ lòng về quê hương đất nước
Về ruột rà đùm bọc yêu thương.
Là đưa con về với lăng tẩm hoàng cung
Hưng phế bao triều vua
Chứng nhân bao dâu bể
Với Ngự Bình soi Hương Giang lặng lẽ
Với nắng quắt quay mưa mờ mịt bão cuồng
Là đưa con về với ngôi trường
Thuở bằng con mẹ hồn nhiên đi về hai buổi
Con thử tìm trong rất nhiều ô cửa
Ô nào từng in dáng mẹ sáng sáng ngắm Huế thơ
Con đừng buồn khi phải xa nhà
Thay mẹ thay ba
Còn bao người thân thích
Ngoại sẽ chăm chút bảo ban con như ngày xưa với mẹ
Bạn bè rồi cùng con san sẻ tâm tình
Con đừng buồn khi Huế khác nhiều
Cuộc sống chẳng thể tròn đầy chỉ với thơ và mộng
Huế đổi vóc hình – Huế vì cái đẹp
Thoát thai nào cũng đớn đau để từ đó tồn sinh.
Đưa con về Huế học
Con ơi!
Là đưa về với ngọn nguồn cội rễ
Huế sẽ đón
Sẽ chở che con bằng vòng tay nội ngoại
Bằng tương lai chờ phía giảng đường
Tôn Nữ Ngọc Hoa
2002
Em Vẫn …
Anh là ngọn gió
Một sớm tình cờ
Thoảng ngang vườn nhỏ
Bâng quơ bâng quơ
Anh là cơn mưa
Một chiều bất chợt
Nghịch trêu lá hoa
Rồi thôi
Biền biệt
Anh là chim trời
Một chiều nghiêng cánh
Ghé chơi ghé chơi
Vòm cây tĩnh lặng
Là gió là mưa
Là chim nghiêng cánh
Anh là của đời
Của người hoài vọng
Lòng tự dặn lòng
Đừng mong đừng ngóng
Đừng đợi đừng chờ
Mà sao em vẫn…
Tôn Nữ Ngọc Hoa
Đọt Chuối Non 