April Fools’ Day – ngày nói dối – ngày 1 tháng 4 – là một trong những ngày vui nhộn nhất trong năm trên thế giới. Ở Việt nam ta hay gọi là ngày Cá Tháng 4. Tuy nhiên, cho đến nay, nguồn gốc của ngày này không rõ ràng. Một số người cho rằng ngày 1/4 là ngày đánh dấu sự chuyển mùa từ Đông sang Xuân tại các quốc gia Âu Mỹ. Còn một số khác lại tin rằng ngày này xuất phát từ việc chấp nhận Công lịch mới.

Thay đổi ngày tân niên

Vào thời xưa, người ta đón mừng tân niên vào ngày 1/4, sau ngày Xuân Phân (20/3 hoặc 21/3). Đến thời trung cổ, nhiều quốc gia Châu Âu tổ chức Lễ Truyền Tin vào ngày 25/3 và xem nó như ngày tân niên. Lễ Truyền Tin là lễ trong Công giáo La Mã (Roman Catholic) và Chính thống giáo (Eastern Orthodox), nhắc lại truyền kỳ Thiên thần Gabriel báo tin cho Maria là bà sẽ thụ thai và sinh con.

Vào năm 1582, Giáo hoàng Gregory 13 ban hành công lịch mới (gọi là lịch Gregory) thay thế lịch cũ Julius. Theo công lịch này, ngày tân niên được chọn là ngày 1/1. Nước Pháp đã đón nhận lịch này và thay đổi ngày đầu năm thành ngày 1/1. Vào thời điểm này, có nhiều người không chấp nhận ngày tân niên 1/1, hoặc cũng có thể họ không biết sự thay đổi đó, nên vẫn tiếp tục chào đón tân niên vào ngày 1/4. Kết quả là họ bị những người khác cười chế nhạo, và phong tục này đã lan rộng khắp Châu Âu.

Tuy nhiên, giả thuyết này cũng chưa xác đáng vì hai lý do:

1) Chưa giải thích được sự lan rộng của ngày nói dối đến các nước Châu Âu khác: Trước năm 1752, lịch Gregory vẫn chưa được chấp nhận ở Anh quốc. Trong khi đó, ngày nói dối hầu như đã hiện diện ở Anh vào thời điểm này.

2) Chưa có bằng chứng lịch sử cụ thể chứng minh cho giả thuyết này. Đó chỉ là phỏng đoán, và sự phỏng đoán này chỉ mới xuất hiện gần đây.

Câu chuyện giữa Hoàng Đế Constantine và anh hề Kugel

Joseph Boskin, giáo sư Sử học trường Đại học Boston (Mỹ) cũng cung cấp một giả thuyết khác về nguồn gốc của ngày nói dối. Theo ông, ngày này xuất hiện vào thời Constantine Đại Đế, khi một nhóm các chú hề của triều đình nói với hoàng đế La Mã rằng: họ có thể điều hành đất nước tốt hơn ông ấy. Hoàng Đế Constantine lấy làm thích thú về việc này và cho phép một chú hề tên là Kugel làm vua một ngày. Vào ngày đó, anh hề Kugel thông qua sắc lệnh cho sự hài hước này, và từ đó, tục lệ này đã trở thành sự kiện hàng năm.

Giả thuyết này được đăng trên nhiều bài báo của Associated Press (AP – thông tấn xã Hoa kỳ, lớn nhất thế giới) vào năm 1983 và gây được nhiều chú ý trong công chúng. Thật ra, đó chỉ là trò đùa bịa đặt của giáo sư Boskin. Hai tuần sau, thông tấn xã AP mới nhận ra họ chính là nạn nhân của trò đùa của vị giáo sư kia.

Sốt đầu xuân

Đáng chú ý là có nhiều nền văn hóa khác nhau trên thế giới đều có những ngày vui nhộn vào đầu tháng 4, và kéo dài vài tuần. Những người theo giáo hội La Mã có lễ hội Hilaria vào ngày 25/3 – ngày lễ phục sinh của thần Attis (một vị thần trong thần thoại Hy Lạp). Lịch Ấn giáo thì có ngày Holi và lịch Do Thái có ngày Purim. Nhìn chung, vào thời điểm giao mùa từ Đông sang Xuân, người ta tổ chức những lễ hội vui nhộn để chào đón mùa xuân.

Lễ hội khắp nơi trên thế giới

Ngày nói dối được tổ chức ở khắp các nước phương Tây. Vào dịp này, người ta có thể gửi cho nhau những món quà nghịch ngợm, chơi khăm nhau và cố làm cho mọi người tin vào những điều ngớ ngẩn.

Người Pháp gọi ngày nói dối là ngày Cá tháng 4. Vào ngày này, thỉnh thoảng trẻ em Pháp lại dán hình con cá lên lưng bạn học, và la lên “Cá tháng 4” khi trò chơi khăm bị phát hiện.

Chiến dịch thống kê dân số bắt đầu từ 0 giờ ngày 1 tháng 4 năm 2009

Có tin là Tổng Cục Thống Kê Việt Nam sẽ khai hỏa mở đầu chiến dịch tổng điều tra dân số và nhà ở bắt đầu từ ngày 1.4.2009. Lần này, ngoài nội dung điều tra về dân số như lần trước (năm 1999), chiến dịch còn mở rộng thêm 3 nội dung mới: điều tra về số lượng người khuyết tật, điều tra về thị trường lao động và về chất lượng nhà ở.

Nhưng … chẳng biết đây là chiến dịch thật hay chỉ là … cá tháng tư của Tổng Cục Thống Kê ??? 😦

Sau đây là video về bản tin đặc biệt của BBC phát ngày 31 tháng 3 năm 2008 về một loài chim cánh cụt, mới được khám phá, bay hàng nghìn dặm, từ Nam cực đến rừng rậm Amazon ở Nam Mỹ.

Chúc các bạn nhiều dịp cười hôm nay 🙂 🙂

Loan Subaru
.

Vào khoảng thời gian này (cuối tháng 3 kéo dài đến đầu tháng 4), khắp nơi trên đất nước Nhật tổ chức lễ hội hoa anh đào, được gọi là Hanami. Và cũng nhân dịp Hà nội dự kiến sẽ tổ chứclễ hội hoa anh đào (diễn ra từ 10/4 – 12/4) để chào mừng 999 năm Thăng Long, xin được giới thiệu đôi nét về lễ hội, nhằm giúp bạn có thêm một chút thông tin về văn hóa đặc sắc này. 

Hanami (花見) là từ ghép giữa hai từ “Hana (花)” và “Mi (見)”, trong đó “Hana” có nghĩa là hoa (hoa anh đào hoặc hoa mơ), “Mi” có nghĩa là xem, ngắm nhìn. Hanami có nghĩa là ngắm nhìn, thưởng lãm hoa anh đào, và được gọi là hội hoa anh đào. Đây là tập quán thưởng thức vẻ đẹp của hoa anh đào, chúc mừng nhau và cảm nhận không khí mùa xuân của người Nhật. Vào những ngày lễ hội này, mọi người thường tụ tập dưới những gốc cây anh đào nở hoa, vừa ngắm hoa, vừa uống rượu. Loại rượu được uống lúc ngắm hoa là “Hanamizake” (kết hợp của hai từ: Hanami và rượu sake)

Hoa Anh đào mọc trên khắp nước Nhật. Ở mỗi địa phương, vào mùa xuân, hoa chỉ nở đồng loạt vào khoảng 2 tuần rồi tàn nên ghi dấu ấn rất đậm trong tâm hồn và trở thành cảm nhận về mùa xuân cho mỗi người dân Nhật bản. Vẻ đẹp cùng với thời gian khai hoa ngắn ngủi của hoa Anh đào thường được ví như sự phù du của kiếp người. Có lẽ vì vậy mà từ xưa tới nay, người ta vẫn nói rằng hoa Anh đào khiến con người trở nên bốc đồng.

Vào tháng 3 hàng năm, nhà khí tượng Nhật Bản thường công bố lịch dự kiến của mùa hoa Anh đào nở ở từng địa phương. “Tuyến hoa nở” là từ chỉ đường nối các vùng có hoa đồng loạt nở trong một ngày. Tùy theo từng loại Anh đào mà giờ hoa nở có thể nhanh hay chậm hơn nhau một chút. Hơn nửa số địa phương ở Nhật bản có thời kỳ hoa nở trùng với năm tài chính mới của công ty hay năm học mới. Riêng các vùng phía nam như Kyusyu, Shikoku, Chugoku, hoa nở từ tháng 3, còn các vùng phía bắc như vùng Đông Bắc hay Hokkaido thì hoa lại nở vào tháng 5.

Ngắm hoa vào ban đêm cũng là một nét đặc biệt của Hanami. Tại công viên Ueno có bố trí một số khu vực phục vụ cho việc ngắm hoa vào buổi đêm.

Mỗi khi có gió lớn thổi qua, vô vàn cánh Anh đào đồng loạt thả mình bay theo gió sẽ tạo nên khung cảnh tựa như tuyết rơi nên còn gọi là “Tuyết hoa Anh đào”. Vẻ đẹp của nó đã góp phần tạo nên cảnh sắc rung động lòng người của mùa hoa Anh đào nở.

Lịch sử

Người ta cho rằng Hanami là lễ hội bắt nguồn giới quí tộc từ thời Nara. Thời Nara, họ ngắm hoa mai mới được đưa về từ Trung Quốc, nhưng đến thời Heian thì chuyển thành ngắm hoa Anh đào. Vào thời Heian, việc ngắm hoa Anh đào chỉ giới hạn ở giới quý tộc, nhưng sau đó lan rộng đến giới võ sĩ đạo Samurai. Đến thời Edo, Hanami trở thành thói quen của dân chúng, khi Tokugawa Yoshimune (*) cho trồng Anh đào rộng khắp ở Edo và khuyến khích Hanami.

* Tokugawa Yoshimune: Tướng quân thứ 8 của dòng họ Tokugawa, người dẫn đầu vụ “cải cách tài chánh Kyoho ” nổi tiếng. Ông bày tỏ lòng cộng cảm với nền kinh tế trong nước bằng cách quyết định không mặc áo quần lụa và thay vào đó mặc vải bông.

Loan Subaru

.

Washington DC, Lễ hội Hoa Anh Đào 4 và 5 tháng 4 năm 2009. Anh Nguyễn Minh Hiển, Đọt Chuối Non admin từ Connecticut, và chị Pham Thị Thanh-An, VNBIZ admin từ Hà Nội, đến Washington DC tham dự Lễ hội, cùng anh Trần Đình Hoành và chị Tuý-Phượng.

Trong nghi lễ Trà Đạo, có hai cách pha trà: pha trà đặc và pha trà loãng. Bài này chủ yếu giới thiệu về nghi thức pha trà đặc.

1) Giai đoạn chuẩn bị:

Trong Trà Đạo, nước biểu tượng cho âm (Yin), lửa biểu tượng cho dương (Yang). Nước đựng trong một cái bình có tên gọi là “mizushashi”. Bình này chứa nước suối là biểu tượng của sự thuần khiết, chỉ có chủ nhà mới được đụng đến.

Matcha (trà xanh chỉ dùng trong lễ trà) đựng trong một cái bình bằng gốm (gọi là Cha-Ire) và được bọc trong một cái túi lụa tơ mỏng rất đẹp (gọi là shifuku) và đặt cạnh bình Mizushashi.

Chủ nhà bước vào, trên tay cầm chén trà (Cha-wan), kèm theo chổi đánh trà (Cha-sen), và một mảnh vải trắng nhỏ (Cha-kin) dùng để lau khô chén trà, muỗng múc trà (Cha-shaku: muôi làm bằng tre dùng để chia trà). Những đồ này được sắp cạnh bình trà tượng trưng cho mặt trời (dương – yang), và chén trà biểu tượng cho mặt trăng (âm – yin).

Sau đó, chủ nhà quay ra phòng ngoài và mang vào kensui (chén dùng để đựng nước trà bỏ đi), hishaku (muôi múc nước làm bằng tre) và futaoki (đồ gác nắp hộp trà). Chuẩn bị xong mọi vật dụng cần thiết, chủ nhà nhẹ nhàng đóng cửa phòng trà lại.

2) Thực hiện nghi lễ

Chủ nhà dùng tấm vải fukusa (tấm vải tơ tốt), lau bình trà, điều này tượng trưng cho tinh thần của chủ nhà. Một cách chậm rãi, chủ nhà gấp gọn và đặt tấm vải fukusa xuống. Việc gấp tấm vải thể hiện sự chu đáo của chủ nhà nên cần được làm với một sự tập trung cao độ. Người ta thấy ý nghĩ sâu sắc của người chủ trong việc xem xét kỹ lưỡng, gấp và sử dụng fukusa, trong mức độ tập trung và trạng thái mặc tưởng được nâng cao.

Người chủ dùng thìa châm nước nóng vào chén trà, rửa sạch chổi trà, đổ nước đi, và lau sạch chén với Cha-kin. Người chủ nhấc thìa trà và hũ đựng trà lên, cho mỗi vị khách 3 muỗng trà vào chén trà. Sau đó châm từ ấm đun vào chén trà một lượng nước nóng đủ để có thể tạo ra một hỗn hợp nhão mỏng với cái chổi trà. Rồi thêm nước đủ để có thể dùng chổi trà khuấy thành một chất lỏng đặc quánh như súp đậu. Phần nước còn thừa lại trong thìa được cho lại vào ấm đun nước.

Tiếp theo, người chủ sẽ chuyền chén trà cho vị khách chính, vị khách sẽ cúi đầu để nhận chén trà. Vị khách sẽ dùng hai tay nâng chén lên và dùng tay xoay nó để ca tụng, rồi uống 1 ngụm trà lớn, sau đó lau sạch vành chén và chuyền cái chén cho vị khách kế tiếp cũng sẽ làm y như vị khách chính (lượng trà trong chén được người chủ khéo léo đong vưà đủ cho 4 vị khách để trà không dư lại). Đối với trường hợp pha loãng, mỗi khách sẽ uống riêng một chén trà.

Khi tất cả khách đã thưởng thức trà xong, chén trà được đưa trở lại cho người chủ. Chủ nhà sẽ rửa sạch nó, làm sạch hũ đựng trà và thìa múc trà. Thìa múc trà và hũ đựng trà sẽ được chuyền cho khách để xem xét. Sau đó mọi người sẽ thảo luận về các vật dụng, cách trình bày và những chủ đề thích hợp khác.

3) Rời tiệc trà

Lửa bếp lại được thắp lên để pha trà nhạt. Trà này để tráng miệng và một cách biểu trưng để chuẩn bị cho những vị khách rời khỏi thế giới tâm linh của lễ trà và bước lại vào thế giới vật chất.

Trà nhạt và Trà đậm được pha theo cùng một cách, ngoại trừ trà nhạt dùng ít bột trà hơn, dùng chất lượng trà ít hơn, và được phân ra từ một hũ đựng trà bằng gỗ có hình quả chà là gọi là natsume.

Kiểu của chén trà được trang trí nhiều hơn và mỗi người khách được dọn cho một chén trà riêng. Lúc kết thúc, khách sẽ bày tỏ lòng biết ơn của họ đối với lễ trà và sự thán phục đối với nghệ thuật của người chủ. Họ rời khỏi và người chủ sẽ quan sát họ từ cửa của trà thất.

Loan Subaru