Dân chi cơ,
Dĩ kì thượng thực thuế chi đa,
Thị dĩ cơ.
Dân chi nan trị,
Dĩ kì thượng chi hữu vi.
Thị dĩ nan trị.
Dân chi khinh tử,
Dĩ kì cầu sinh chi hậu,
Thị dĩ khinh tử.
Phù duy vô dĩ sinh vi giả.
Thị hiền ư quí sinh.

Dân mà đói,
Là vì trên bắt thuế nhiều,
Nên mới đói.
Dân mà khó trị,
Là vì trên dùng đạo hữu vi,
Nên mới khó trị.
Dân mà khinh chết,
Là vì trọng cầu sự sống,
Nên mới khinh chết.
Kẻ nào không làm gì cả để sống,
Ngoan hơn kẻ cố “làm” để sống.

Dân bất uý tử,
Nại hà dĩ tử cụ chi?
Nhược sử dân thường uý tử.
Nhi vi kì giã.
Ngô đắc chấp nhi sát chi.
Thục cảm?
Thường hữu tư sát giả sát.
Phù đại tư sát giả sát,
Thị vị đại đại tượng trác.
Phù đại đại tượng trác giả,
Hi hữu bất thương kì thủ hĩ.

Dân bất uý tử,
Làm sao lấy chết doạ đó.
Nhược bằng khiến dân thường sợ chết.
Và lại có người phạm pháp,
Ta bắt được và giết đi,
để không ai dám vi phạm.
Ai dám làm việc đó?
Thường có Đấng Tư sát để mà giết.
Nay ta lại thế Đó mà giết,
Có khác nào thế tay thợ đẽo.
Thế tay thợ đẽo,
Ít thấy chẳng bị đứt tay.

Dũng ư cảm tắc sát,
Dũng ư bất cảm tắc hoạt.
Thử lưỡng giả hoặc lợi hoặc hại.
Thiên chi sở ố, Thực tri kì cố?
Thị dĩ thánh nhân do nan chi.
Thiên chi đạo:
Bất tranh nhi thiện thắng.
Bất ngôn nhi thiện ứng.
Bất triệu nhi tự lai.
Xiển nhiên thiện mưu.
Thiên võng khôi khôi,
Sơ nhi bất thất.

Cái dũng của sự dám làm thì chết,
Cái dũng của sự không dám làm thì sống.
Hai cái đó, hoặc có lợi, hoặc có hại.
Cái chỗ ghét của Trời,
Ai hay được duyên cớ?
Bậc thánh cũng cấp chỗ khó đó!
Đạo của Trời:
Không tranh mà lại thắng;
Không nói mà có kẻ nghe;
Không gọi mà tự đến.
Thong thả mà xong việc.
Lưới trời lồng lộng,
Thưa mà chẳng lọt.

Dân chi uý uy,
Tắc đại uy chí.
Vô hiệp kì sở cư,
Vô yếm kì sở sinh.
Phù duy bất hiệp,
Thị dĩ bất yếm.
Thị dĩ thánh nhân,
Tự tri bất tự kiến.
Tự ái bất tự quí.
Cố,
Khử bỉ thủ thử.

Dân mà không sợ cái đáng sợ,
Tất cái sợ lớn phải đến.
Đừng chê hẹp chỗ ở của mình,
Đừng chán đời sống của mình.
Vì ta không chê,
Nên ta không chán.
Bởi vậy thánh nhân,
Biết mình mà không tự xem là sáng.
Yêu mình mà không quí mình.
Nên,
Bỏ đây mà giữ đó.

Tri bất tri thượng,
Bất tri tri bệnh.
Phù duy bệnh bệnh,
Thị dĩ bất bệnh.
Thánh nhân bất bệnh,
Dĩ kì bệnh bệnh,
Thị dĩ bất bệnh.

Biết mà cho là không biết, thì cao,
Không biết mà cho là biết, thì bệnh.
Biết đó là bệnh,
Thì không bệnh nữa.
Thánh nhân không bệnh,
Vì biết đó bệnh,
Nên không bệnh nữa.

Ngô ngôn
Thậm di tri,
Thậm dị hành.
Thiên hạ
Mạc năng tri,
Mạc năng hành.
Ngôn hữu tông,
Sự hữu quân.
Phù duy vô tri,
Thi dĩ bất ngã tri.
Tri ngã giả hi,
Tắc ngã giả quí.
Thị dĩ thánh nhân
Bị hạt hoài ngọc.

Lời của ta
Rất dễ hiểu,
Rất dễ làm.
Thế mà thiên hạ
không hay hiểu,
không hay làm.
Lời của ta có gốc,
Việc của ta có chủ.
Vì thiên hạ không hiểu được cái chỗ đó,
Nên không hiểu được ta.
Hiểu ta, ít kẻ,
Nên ta mới quí.
Vì vậy bậc thánh nhân,
Ngoài mặc bó vải, mà lòng đầy châu ngọc.

Dụng binh hữu ngôn:

Ngô bất cảm vi chủ nhi vi khách,
Bất cảm tiến thốn nhi thối xích:
Thị vị hành vô hành,
Nhương vô tí,
Nhưng vô địch,
Chấp vô binh.
Hoạ mạc đại ư khinh địch.
Khinh địch cơ táng ngô bảo.
Cố,
Kháng binh tương gia,
Ai giả thắng hĩ.

Dụng binh có câu:

Thà làm khách, hơn làm chủ.
Thà thối một bước, hơn tiến một tấc.
Đó gọi là: bước mà không đi tới.
Nhượng mà không xăn tay,
Bắt giặc mà không đối địch,
Cầm giữ mà không binh khí.
Không hoạ nào lớn bằng khinh địch.
Khinh địch thì mất của báu.
Nên,
Hai bên giao binh,
Kẻ nhường là thắng.

Thiện vi sĩ giả bất vũ.
Thiện chiến giả bất nộ.
Thiện thắng địch giả bất dữ.
Thiện dụng nhân giả vi chi hạ.
Thị vị bất tranh chi đức.
Thị vị dụng nhân chi lực.
Thị vị phối thiên cổ chi cực.

Tướng giỏi không dùng vũ lực,
Chiến sĩ giỏi không giận dữ,
Khéo thắng địch là không tranh với đó.
Khéo dùng người là hạ mình giúp đó.
Đó là cái đức của sự không tranh.
Đó là cái thuật của sự dùng người.
Đó là hợp với chỗ cùng cực của Đạo Trời vậy.