All posts by Nguyễn Anh Tuấn

I am a movie director

Nghề văn không sang trọng, nhưng văn chương lại cần sự sang trọng

 

Princess - CopyTôi vừa đọc một bài viết sâu sắc, lý thú của GS Trần Đình Sử: “Nghề văn không sang trọng”. Với kiến giải của một bậc thầy, và với sự phẫn nộ của một người cầm bút chân chính trước những gì đang làm hạ thấp văn chương, GS đã thẳng thừng phang vào thói háo danh đồng thời vạch ra thực chất của lao động chữ nghĩa: “kiếp nhà văn ở đâu cũng thế thôi. Họ nhặt rác để kiếm ăn, để bảo lưu giá trị văn hóa, dựng xây xã hội, phản kháng bất công từ một địa vị thấp.” Và ông kết thúc bài viết trên, mở ra nội dung của một vấn đề lớn khác: “Văn chương rất cần sự cao quý nhưng không cần sang trọng.” Tôi, một đàn em của ông, xin làm một kẻ “ăn theo nói leo”, liều mạng phát triển thêm những gì mà GS chưa kịp nói.

Trước hết xin phép được mở rộng thêm khái niệm – không chỉ dừng lại ở nghệ thuật chữ nghĩa mà là nghệ thuật nói chung: “Nghệ thuật không cần sang trọng nhưng rất cần sự cao quý.”

Continue reading Nghề văn không sang trọng, nhưng văn chương lại cần sự sang trọng

Vớ vẩn thôi mà, tiếng ve kêu !

French Antilles - Guadeloupe

Vào dịp cảm cúm, không còn “địa chỉ trên yên xe”, tôi mới có thời gian ngồi giở đọc tập thơ “Gió làng ta xanh ngát” mà họa sĩ – nhà thơ Trần Nhương tặng tôi trong dịp Nguyên Tiêu vừa rồi. Một phần cũng bởi vì, thú thực là tôi không thích thơ Trần Nhương bằng tranh của ông… Nhưng lúc này, đặc biệt là khi dừng lại trước bài thơ “Vớ vẩn thôi mà” trong tập, tôi không cưỡng nổi cái cảm xúc chợt tái hiện lúc ông tặng thơ…

Continue reading Vớ vẩn thôi mà, tiếng ve kêu !

Bóng thiền

Nguyễn Anh Tuấn

                          Truyện ngắn

 

chua 2    Trong khuôn viên một ngôi chùa nhỏ rêu phong và rợp bóng cổ thụ ở rất xa Kinh thành, Nhật Tôn ăn vận lối hành giả bước đi với dáng vẻ không giống ngài mọi ngày…

Chuông, mõ và tiếng tụng kinh chiều bắt đầu lan tỏa không gian tĩnh lặng thoảng hương ngâu, hương nhài. Nhật Tôn bất giác chùng bước lại, hít một hơi thở sâu, rồi cũng chắp tay niệm theo. Cảnh vật này đã in đậm trong tâm khảm ngài từ hồi tóc để chỏm, sau những lần theo Thái thượng hoàng tới thăm thú các vùng Long Hưng, Tức Mặc, Vũ Lâm(1). Và cũng tại một chùa quê, ông nội ngài thốt lên những lời tưởng kỳ quặc: “Ta xem ngai vàng như chiếc giày rách, bỏ lúc nào cũng được”. Giờ ngài chợt như được nghe tiếng nói đó dội về từ một chốn sâu thẳm và ngộ được hết ẩn ý sâu xa của chúng. Continue reading Bóng thiền

Đọc lại “99 khúc tặng Liên” của NNB, “đò đưa” với nhà văn Phùng Thành Chủng

 

NNB_LPLTôi vừa được đọc một bài viết khá thú vị của nhà văn Phùng Thành Chủng trên nguyennguyenbay.com, trong đó luận điểm cơ bản là: “muốn giải mã được “99 khúc tặng Liên” của Nguyễn Nguyên Bảy đòi hỏi người đọc phải có rất nhiều kiến văn”, và: “99 khúc tặng Liên” là những trắc nghiệm với những ai có hứng thú rà soát và kiểm tra 99 cánh cửa kiến văn của mình.”

Những kiến văn đó, ông đã liệt kê khá đầy đủ, nào là: “Tam tài, là Thiên, Địa, Nhân; là cõi nhân sinh, là “Dịch”, là lẽ biến thông: Thiên địa bĩ và Địa thiên thái – 2 trong số 64 quẻ của Dịch.” Nào là: “tín ngưỡng phồn thực cũng không ngoài thuyết âm dương với những câu thơ khó… viết về những điều khó viết”. Rồi: “là âm dương, ngũ hành; là tương sinh, tương khắc; là đạo Càn Khôn, là Dịch”. Rồi: “sự hiểu biết về Phật pháp và thiền… sự hiểu biết về tín ngưỡng dân gian cùng các lễ tiết trong năm và những nghi thức trong đạo thờ cúng tổ tiên ông bà…phận số mỗi người đã đựơc lập trình và được các ngôi sao trong khoa Tử Vi định vị… những bài thuốc dân gian được truyền khẩu có tác dụng như một thứ bùa ngải để giữ gìn tình yêu…”

Continue reading Đọc lại “99 khúc tặng Liên” của NNB, “đò đưa” với nhà văn Phùng Thành Chủng

Chiếc đòn khênh võng của một bậc quốc sĩ

 

Trong lần được tham dự Hội thảo khoa học lớn: “Lê Đại Cang – Tấm gương kẻ sĩ” tổ chức tại Quy Nhơn – Bình Định vào đầu năm 2013, khi tới thăm từ đường họ Lê làng Luật Chánh, xã Phước Hiệp, huyện Tuy Phước, tôi rất chú ý tới bản vẽ mô hình một chiếc đòn khênh võng- kỷ vật duy nhất của cuộc đời làm quan do chính cụ Lê Đại Cang đem về Từ đường họ Lê khi về hưu. Ai cũng biết rằng: hiện vật này đang được lưu giữ tại Bảo tàng Bình Định. Nhưng không phải ai cũng biết: chiếc đòn khênh võng đó chứa đựng một lai lịch thật đặc biệt, có khả năng giúp mọi người hiểu rõ về sự nghiệp và thân thế của một nhân vật lịch sử cũng thật đặc biệt.

Đòn 1 Continue reading Chiếc đòn khênh võng của một bậc quốc sĩ

Bản lĩnh của người thầy là chìa khóa – Để góp phần chấm dứt những bài học văn trống rỗng, vô vị

 

(Đâu là điều then chốt trong việc Dạy văn & Học văn?)

images1948907NKP0023sua4
Là một người từng dạy môn ngữ văn cấp ba phổ thông gần 10 năm, dù đã rời bục giảng khá lâu, nhưng trước tính chất cấp bách của vấn đề mà công luận đang sôi nổi suốt mấy năm qua, và chắc còn lâu mới mất tính thời sự, tôi cũng xin được tham góp đôi điều.

Trước đây, tôi đã có dịp dự một số giờ văn (cấp hai, cấp ba) mà sau đó, học sinh không thâu nhận thêm được một chút gì hữu ích ngoài những kiến thức chết và mớ từ rỗng; những giờ văn kiểu đó quả đã trở thành một gánh nặng khủng khiếp đối với học trò. Không ngờ, tới hôm nay thực trạng đó đã thành phổ biến trong việc Dạy và Học văn. Continue reading Bản lĩnh của người thầy là chìa khóa – Để góp phần chấm dứt những bài học văn trống rỗng, vô vị

Hai “Quốc lễ” dân gian tiêu biểu của Việt Nam : Tháng Tám giỗ Cha, tháng Ba giỗ Mẹ

 

Đã từ lâu, các hội phủ Giầy Nam Định, hội đền Đồng Bằng (Thái Bình), hội đền Bảo Lộc (Nam Định) và hội Kiếp Bạc (Hải Dương) được tổ chức vào mùa xuân và mùa thu đã trở thành những “Quốc lễ”- tiêu biểu nhất của lễ hội Việt Nam cổ truyền. Nhiều dòng khách hành hương đã tìm về những địa chỉ văn hoá này để cầu nguyện, bày tỏ lòng sùng kính…Nhưng, số người hiểu được nội dung tâm linh-lịch sử thật sự của chúng thì không phải là nhiều.

 Lễ hội Đền Đồng Bằng thờ vua Cha Bát Hải Đại Vương
Lễ hội Đền Đồng Bằng thờ vua Cha Bát Hải Đại Vương
Continue reading Hai “Quốc lễ” dân gian tiêu biểu của Việt Nam : Tháng Tám giỗ Cha, tháng Ba giỗ Mẹ

Một nghệ sĩ cô đơn, một người thầy nhân hậu

 

Đạo diễn Trần Đắc và đạo diễn Amarlaskri đồng đạo diễn phim “Bông sen”
    Đạo diễn – NSND Trần Đắc – nguyên là phó giám đốc nghệ thuật Xưởng phim truyện VN. Ông xuất thân là giám đốc Sở văn hóa của tỉnh Hưng Yên, sau được cử đi học đạo diễn tại trường VGIK (Đại học Điện ảnh Quốc gia Liên Xô). Ngoài làm phim, quản lý nghệ thuật, ông còn viết báo, dịch thuật, tham gia giảng dạy tại trường Đại học SKĐẢ Hà Nội- góp phần đào tạo nên nhiều thế hệ đạo diễn điện ảnh khắp cả nước… Là đạo diễn (và tác giả kịch bản) của các bộ phim: Ga, Bài ca ra trận, Sao Tháng Tám (Bông Sen vàng LHF VN lần IV năm 1977), Thời hiện tại, v.v. – những phim đã trở thành kinh điển của nền Điện ảnh VN. Ông mất năm 1995 tại Hà Nội.

Đã lâu lắm giờ tôi mới có dịp đến khu Chợ trời Hòa Bình. Một kỷ niệm không thể xóa nhòa chợt quay về khiến tôi choáng váng…Thấm thoắt mười bảy năm đã trôi qua- kể từ ngày đạo diễn Trần Đắc, người thầy dạy nghề của tôi đi xa…

Khu Chợ trời chiều 30 Tết ấy vắng tanh. Tôi không phải chen chúc, len lỏi qua khi chợ để tới được nhà của đạo diễn Trần Đắc như mọi lần.

Thầy nắm bất động trên chiếc giường quen thuộc, da trắng xanh, duy chỉ ánh mắt vẫn còn tinh nhanh. Thầy hơi ngước cổ lên: “Tuấn đấy em?” Ngồi sát bên giường bệnh, tôi lặng im nghẹn ngào nhìn thầy và cố trả lời một cách ngắn gọn những điều thầy hỏi, sợ thầy mệt. Trong tôi chợt dấy lên tình cảm của một đứa con đi xa lâu ngày trở về bên người cha già đang trong lúc gần đất xa trời…

Continue reading Một nghệ sĩ cô đơn, một người thầy nhân hậu

Thầy Huỳnh Lý của tôi

 

Trong cuộc sống, đôi khi con người ta rơi vào tình huống bi kịch, những trạng thái u uất, đau đớn cùng cực, và khi ấy thường có một điều gì đó vụt mách bảo tựa một cẩm nang phải giở ra lúc cần kíp, như một ông Bụt của tuổi thơ bất ngờ xuất hiện an ủi và giải tỏa cho ta không ít điều mắc mớ, hoặc kìm giữ chân ta khỏi rơi vào cái hố tuyệt vọng… “Điều gì đó” đối với riêng tôi thường là những cuốn sách dịch văn học Pháp của nhóm Lê Quý Đôn- đặc biệt là bộ “Những người khốn khổ” (Victor Hugo), và “ông Bụt” chính là một trong những người của nhóm dịch danh giá ấy- giáo sư Huỳnh Lý…

Giáo sư Huỳnh Lý (sinh năm 1914 tại tỉnh Quảng Nam, mất năm 1993 tại Tp Hồ Chí Minh) là một nhà nghiên cứu- dịch thuật văn học nổi tiếng, một nhà giáo lão thành đã được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nhà Giáo nhân dân. Sau ngày Giáo sư qua đời, tại Khoa Ngữ văn ĐHSP Hà Nội có Giải thưởng Huỳnh Lý hàng năm tặng cho sinh viên xuất sắc.

Continue reading Thầy Huỳnh Lý của tôi

Mặt Đường Thất Vọng

 

    Những ngày bọn bành trướng Bắc Kinh hành động ngang ngược và trắng trợn ở Biển Đông, tôi tìm đọc lại trường ca “Mặt đường khát vọng” của nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm- những vần thơ đã làm rung động tâm tư biết bao lớp sinh viên chúng tôi một thời… Ngày hôm nay đọc lại, riêng tôi vẫn thấy rưng rưng. Cảm ơn nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm! Tôi cả gan xin phép nhà thơ cho mượn cảm hứng sâu sắc và câu chữ tài hoa của ông để nói hộ nỗi niềm đau đớn cùng thất vọng của không ít người đã trót mang nặng tình yêu Đất Nước hôm nay…

Bài họa:

 

Máu thì đỏ mà tâm hồn đen kịt
Có chèo lái nổi tương lai Đất Nước không ?

( Dựa theo chương Tuổi trẻ không yên )

 

Khi ta lớn lên Đất Nước đã có rồi
Đất Nước có trong cái ngày xa xưa “cướp đêm là giặc, cướp ngày là quan” mẹ thường hay kể
Đất Nước bắt đầu với miếng trầu bây giờ mẹ chẳng muốn ăn vì nghẹn ngào uất ức
Đất Nước lớn lên khi dân mình biết chế riễu bọn vua quan bạo tàn và đánh giặc
Continue reading Mặt Đường Thất Vọng

“Chim chèo bẻo” nơi thượng nguồn sông Mã

 

I. Những tấm vải đen cần người gỡ bỏ

Ngôi nhà Hờ A Di
Giữa thị trấn Sông Mã đầy bụi, tôi nóng lòng chờ đợi gặp Hờ A Di- người mà tôi mới chỉ biết đến qua vài bài thơ, truyện ngắn, cùng những lời truyền khẩu ly kỳ về anh… Mãi lâu sau mới thấy một bóng người thấp bé ngồi vất vưởng trên xe máy hớt hải phóng tới. Hoá ra, anh vừa đèo vợ về cơ sở hai cách thị trấn 7 cây số, nghe điện lại vội vàng ra ngay. Bắt tay anh, không hiểu sao tôi chợt có một ấn tượng rất đặc biệt…

Anh mời tôi về thăm nhà anh- ngôi nhà vách đất sơ sài lợp phibrô, nằm trên một ngọn đồi cao nhất trong cái thị trấn miền núi đang phát triển như vũ bão thời thị trường…Vừa bước chân vào nhà, Hờ A Di nói vui: “Vợ ông Tú Xương nuôi đủ năm con với một chồng, còn tôi, nuôi đủ năm con với một vợ- lại là một vợ đau ốm quanh năm…”. Sáng hôm sau, tại cơ sở hai của Hờ A Di (thực ra là cơ sở chính) tôi đã được gặp vợ anh, một người đàn bà Mông truyền thống. Chị không biết cả chữ dân tộc lẫn chữ phổ thông, chỉ được nghe thơ và truyện của chồng qua giọng đọc của các con gái, lặng lẽ vượt qua tật bệnh, làm hậu phương cho chồng công tác…“Chỉ biết anh ấy làm văn hoá thôi…Mà chẳng đưa tiền đâu, chỉ mua gạo, mì chính về…Nhưng tôi có nương ngô nương lúa…” Cái nương ngô lúa ấy của gia đình anh, hàng năm chỉ thu hoạch được mỗi thứ 1 tấn- tương đương gần 10 triệu đồng…

Continue reading “Chim chèo bẻo” nơi thượng nguồn sông Mã

Hương sắc của huyền thoại và sự sống

Nguyễn Yên Thế
Đọc sách “Tiếng Ban Mai”* của Trần Vân Hạc

Không phải ngẫu nhiên mà nhà báo Trần Vân Hạc đặt tên cho tập bút ký, ghi chép mới nhất của anh là: “Tiếng ban mai”. Sau khi được anh tặng sách, tôi đã nghiến ngấu đọc suốt đêm, trong mối đồng cảm của một người cũng đã từng trải những tháng năm đẹp nhất đời mình nơi núi rừng Tây Bắc.

Trần Vân Hạc đã đến với bạn đọc bằng cái cảm xúc thi vị say đắm được hun đúc từ thời trai trẻ – thời ban mai, và chúng còn đeo đẳng anh đến suốt đời: “Tây Bắc gắn bó với tôi mấy chục năm trời: Yên Bái, Sơn La, Lào Cai, Lai Châu, Điện Biên… những con sông Hồng, sông Lô, sông Đà, sông Chảy… những con suối Thia, suối Tiên, suối Mơ, Nậm Na, Nậm Rốm…chở đầy lịch sử và huyền thoại” – “Đã bao lần được thả hồn trong tiếng chim rừng tuyệt diệu của ngàn xanh Tây Bắc, vậy mà lần nào tôi cũng tràn ngập một cảm giác lạ lẫm, nguyên sơ; chẳng khác nào tuổi hoa niên, một sáng mùa xuân, chợt nhận ra trong ánh mắt trong veo của cô bạn gái tóc đuôi gà những tia sáng bồi hồi, lạ lẫm, như một dòng điện nhẹ lan tới từng tế bào cơ thể, thắp lên ngọn lửa tình yêu trinh trắng đầu đời. Tiếng chim như nối đất với trời, như sợi tơ hồng se bao duyên thắm, đánh thức vạn vật, đơm hoa kết trái dưới ánh mặt trời.” (Tiếng ban mai).

Continue reading Hương sắc của huyền thoại và sự sống

Chợt hiểu Tổ quốc đến xót xa… Về bài thơ “Gửi quần đảo Trường Sa” của Đỗ Nam Cao

GỬI QUẦN ĐẢO TRƯỜNG SA

Trường Sa ư với ngày thường xa thật
Đảo ở đâu tôi có hỏi đâu mà
Điều khốn nạn là chỉ khi máu đổ
Đảo mới gần mới thật đảo của ta

Các anh cắm ngọn cờ Tổ quốc gió cuồn cuộn
Sóng lừng ngầu bọt bãi san hô
Kẻ muốn nhổ ngọn cờ khỏi ngực
Thì nhận đây dòng máu nóng hực ra

Chính lúc bấy giờ tôi mới hiểu Trường Sa
Hiểu đến xót xa
Tổ quốc là vỏ con ốc biển
Anh nâng niu cất gửi tặng quà

Đọc tiếp trên CVD

Tâm sự giữa thanh thiên bạch nhật của Thần Siêu

 

1. Lần theo vài trang sách đặc biệt

Tôi đã nhiều lần- lúc một mình, lúc với bạn, lúc với con- vào thăm Đền Ngọc Sơn…Nhưng quả thực chưa lần nào tôi tự đặt ra hoặc phải day dứt với những câu hỏi, đại loại: Đền Ngọc Sơn với các kiến trúc như Tháp Bút, Cầu Thê Húc, Lầu Được Trăng, Đình Trấn Ba có liên quan gì với nhau, vì sao chúng được tạo ra ở trên đời; rồi nhiều biểu tượng trong quần thể kiến trúc này mang ý nghĩa gì, việc giải nghĩa chúng cùng những câu chữ nơi đây đúng hay sai?…Cho đến khi, tôi tình cờ được gặp nhà bảo tàng học Phạm Đức Huân- do quan hệ công việc…

Continue reading Tâm sự giữa thanh thiên bạch nhật của Thần Siêu