Hàng nghìn trụ sở dư sau sắp xếp hành chính đang bị bỏ hoang, xuống cấp. Đồng thời, việc xử lý trụ sở chưa triệt để, còn dễ dẫn đến sử dụng sai mục đích hoặc tư nhân hóa gây thất thoát, lãng phí tài sản công và đất đai. Nếu được quy hoạch và chuyển đổi công năng hợp lý, các trụ sở này có thể phục vụ nhà ở xã hội, y tế, giáo dục hoặc các dịch vụ công cộng, vừa tiết kiệm chi phí, vừa phát triển kinh tế, đô thị và xã hội.
Nguyễn Bảo Ngọc
- Làm gì với trụ sở dôi dư
- Sau sáp nhập, nhiều trụ sở được đầu tư khang trang nhưng hiện đang bỏ trống
***
Làm gì với trụ sở dôi dư?
VOV Giao thông: Thứ năm 10/04/2025, 09:43 (GMT+7)
Gần 700 đơn vị hành chính cấp huyện dự kiến sẽ kết thúc hoạt động từ ngày 01/7 tới đây. Đồng nghĩa, hàng ngàn trụ sở cấp huyện sẽ dừng hoạt động theo công năng cũ.
Hơn 5.000 trụ sở cũng sẽ kết thúc vai trò sau sáp nhập cấp xã. Trong khi đến nay, vẫn còn không ít trụ sở bỏ hoang, chưa được chuyển đổi công năng kể từ lần sắp xếp năm 2019.
Làm gì với các trụ sở dôi dư? Bố trí, sử dụng thế nào để tránh lãng phí tài sản công, tránh lãng phí tài nguyên đất đai quý giá?
Cùng nghe: Diễn đàn 91 với chủ đề: “Làm gì với trụ sở dôi dư?”, 12h30 thứ Năm (10/4/2025), trực tiếp trên FM91 và vovgiaothong.vn, phát lại lúc 16h thứ Bảy và Chủ nhật.
Cùng sự tham gia của các vị khách mời: GS Đặng Hùng Võ – Nguyên Thứ trưởng Bộ Tài Nguyên và môi trường và TS. Lê Duy Bình, chuyên gia kinh tế, Giám đốc điều hành Economica Vietnam
Sắp xếp đơn vị hành chính: dư thừa hàng ngàn trụ sở
Trên phố Tô Hiệu, quận Hà Đông, thành phố Hà Nội, nơi trước đây là trụ sở của nhiều cơ quan hành chính quan trọng của tỉnh Hà Tây, như trụ sở của Đài phát thanh và truyền hình tỉnh Hà Tây Cũ, trụ sở của Viện kiểm sát nhân dân tối cao (trước đây là Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Hà Tây), trụ sở Cục Thống kê thành phố Hà Nội cơ sở 2 (tại số 55 Tô Hiệu), Cục Cơ sở thu thập dữ liệu và Ứng dụng thông tin thống kê (Tổng cục Thống kê)…Tuy nhiên, sau gần 17 năm sáp với Hà Nội, nhiều tòa nhà trụ sở công đã bị bỏ hoang nhiều năm, xuống cấp nghiêm trọng, làm mất mỹ quan đô thị và gây bức xúc cho người dân vì sự lãng phí:
“Bỏ hoang từ ngày sáp nhập ra Hà Nội, chẳng nhớ năm bao nhiêu. Đương nhiên không có người sử dụng, nó phải xuống cấp hơn. Lãng phí bây giờ xây nhà cho dân ở đi.”
Thường xuyên đi qua con phố này, chị Nguyễn Thị Mai, một người dân sống ở quận Hà Đông không khỏi xót xa khi chứng kiến những trụ sở hoành tráng một thời đang ngày một xuống cấp, nhếch nhác, bị hàng quán bủa vây vào chiều tối.
“Hiện trạng các trụ sở sáp nhập từ năm 2008 đến giờ, cả khu vực này còn nhiều cơ quan lắm. Khu vực tỉnh ủy cũ, hiện nay có bao nhiêu cơ quan hoạt động trong đấy không biết nhưng cả một diện tích rất lớn, rồi các cơ quan hoạt động như thế nào. Khi trụ sở cơ quan cũ chuyển đi, trụ sở đó còn hoạt động gì thì thực tế đối với dân không ai vào đó cả. Nhìn thấy cả một diện tích lớn như vậy từ bao nhiêu năm nay, nó được hoạt động, được khai thác hay được sử dụng như thế nào chỉ có chính quyền mới biết”.
Tình trạng các trụ sở dôi dư, không sử dụng xảy ra tại nhiều địa phương trên cả nước. Đơn cử như mới đây, tỉnh Nghệ An qua rà soát có khoảng 278 trụ sở, cơ sở sự nghiệp không còn sử dụng hoặc sử dụng kém hiệu quả.
Thông tin từ Bộ Tài chính, tính đến cuối năm 2024, cả nước có trên 11 nghìn cơ sở nhà đất không sử dụng hoặc sử dụng kém hiệu quả. Trong đó 65,7% cơ sở nhà đất chưa có quyết định xử lý của cấp có thẩm quyền. Trong đó còn 52 trụ sở cấp huyện và 297 trụ sở cấp xã dôi dư chưa được xử lý sau sắp xếp đơn vị hành chính giai đoạn 2019-2021.
Đại biểu Quốc hội Phạm Văn Hòa, Ủy viên Ủy ban Pháp luật của Quốc hội đánh giá thực tế, thời gian qua, một số địa phương thực hiện sáp nhập cấp xã, huyện nhưng việc sắp xếp các trụ sở cơ quan hành chính chưa thực hiện tốt, xảy ra tình trạng dôi dư các trụ sở:
“Thời gian qua đã sắp xếp trụ sở cơ quan hành chính cấp xã, tới giờ này chưa xử lý rốt ráo, dứt điểm, chưa giải quyết triệt để, người dân nói rằng, tài sản công, trụ sở công bỏ như vậy mà không sử dụng, không sinh hoạt động rất là lãng phí. E rằng sắp tới đây nếu mà không có sự chỉ đạo sát sao quyết liệt về cách thức, phương thức, biện pháp xử lý tài sản sẽ dẫn đến tình trạng là tài sản bị lãng phí, có khả năng sẽ bị tư nhân hóa và thậm chí là bị lạm dụng, sử dụng tài sản công cho việc riêng”
Theo Kế hoạch thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính và xây dựng mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, dự kiến sẽ có gần 700 đơn vị hành chính cấp huyện dừng hoạt động và giảm khoảng trên 6.000 đơn vị cấp xã. Điều này đồng nghĩa sẽ có hàng nghìn trụ sở cơ quan hành chính sẽ dôi dư. KTS Trần Huy Ánh dẫn chứng:
KTS Trần Huy Ánh dẫn chứng về thực trạng dôi dư trụ sở: “Ở ngay ở Hà Nội cơ quan cấp Bộ đã có sự lãng phí. Trụ sở của Bộ Tài nguyên Môi trường dù được xây dựng ở Cầu Giấy, nhưng trụ sở cũ ở đường Nguyễn Chí Thanh chưa được trao trả lại. Hiện tại Bộ TNMT sáp nhập với Bộ Nông nghiệp và PTNT. Theo định hướng mới sẽ dôi dư ra rất nhiều trụ sở, cơ quan. Rất nhiều cơ quan Bộ ngành không còn chức năng hoạt động. Nếu không có phương án xử lý, sẽ lãng phí. Việc xử lý trụ sở của cơ quan bộ ngành còn khó khăn”
Theo TS Nguyễn Hữu Nguyên, Hội viên Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam, sau quá trình sáp nhập sắt tới, riêng Tp.HCM dự kiến dư thừa khoảng 80 trụ sở. Ông Nguyên bày tỏ băn khoăn về quá trình xử lý các trụ sở sau sáp nhập nhất là nhiều trụ sở vừa mới được xây dựng: “Các trụ sở quận huyện của Tp.HCM có xu hướng xây rất hoành tráng, lớn. Như trụ sở UBND quận Phú Nhuận, quận 3 rất lớn. Thành phố có hai mấy quận huyện thì có hai mấy trụ sở như thế ngay bây giờ, không biết cơ quan nào nghiên cứu cái này, sử dụng như thế nào. Sẽ phải nghiên cứu trước chứ đừng để đến ngày 1/7 chấm dứt hoạt động các trụ sở đó, không hoạt động nữa chưa có kế hoạch sử dụng, sẽ có thời gian bỏ không, nếu bỏ không lâu sẽ xuống cấp về mặt hạ tầng. Tôi cho rằng đến bây giờ đáng lẽ phải lên phương án rồi”
Hàng nghìn trụ sở công bị bỏ hoang hoặc sử dụng kém hiệu quả, gây thất thoát cho ngân sách nhà nước trong khi nhiều dự án đầu tư công đang “khát vốn”, nhiều dự án vẫn còn đang vay nước ngoài hàng chục tỷ đô la mỹ, nhiều địa phương đang thiếu nghiêm trọng trường học, bệnh viện… Điều này gây cản trở đến sự tăng trưởng của nền kinh tế cũng như sự phát triển của xã hội
Tiềm năng từ các trụ sở dôi dư nếu được sử dụng đúng cách
Với đặc điểm của các trụ sở thường là khu đất đẹp, nằm ở khu trung tâm địa phương, ông Nguyễn Đức Lập, Viện trưởng Viện Nghiên cứu và đào tạo bất động sản cho rằng, các trụ sở cơ quan, đơn vị hành chính, tổ chức xã hội dôi dư sau sắp xếp sẽ trở thành nguồn lực lớn: “Đây là nguồn lực và quỹ đất đai rất lớn, bổ sung vào thị trường bất động sản trong bối cảnh thị trường rất thiếu hụt nguồn cung quỹ đất sạch, đặc biệt ở các đô thị lớn. Đây là nguồn lực lớn cho địa phương để phát triển kinh tế, xã hội, các trụ sở này nếu chúng ta chuyển đổi công năng, phát triển quỹ đất sạch để đầu tư các thiết chế văn hóa, xã hội hoặc đấu giá thực hiện dự án nhà ở xã hội, sắp xếp nhà ở cho công nhân viên chức, đặc biệt là những người sau quá trình sắp xếp cần chỗ ở mới”
Bởi số lượng “khủng” và giá trị lớn của các trụ sở dôi dư sau sáp nhập nên theo đại biểu Bùi Hoài Sơn, Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hà Nội, việc xử lý số tài sản công này đối mặt với những khó khăn, thách thức: “Trước hết là vấn đề quy hoạch và pháp lý, nhiều trụ sở cũ được quy hoạch cho mục đích hành chính, công cộng nên việc chuyển đổi sang mục đích khác phải có sự điều chỉnh trong quy hoạch sử dụng đất, có sự phê duyệt từ cơ quan có thẩm quyền. Thách thức nữa là phân loại và đánh giá tài sản dôi dư, cần có khảo sát cụ thể để biết công trình nào có thể cải tạo, công trình nào cần đầu tư lại hoặc nên thanh lý. Việc chuyển đổi công năng, mô hình sử dụng mới cần nguồn lực đầu tư trong khi nhiều địa phương ở vùng sâu vùng xa còn khó khăn về ngân sách, về năng lực quản lý và thiếu đối tác đồng hành để xã hội hóa”
Nếu có cơ chế chính sách phù hợp cho các cơ sở nhà đất công dôi dư, chuyên gia kinh tế Nguyễn Minh Phong kỳ vọng, đây là cơ hội để các địa phương đầu tư mạnh mẽ cho cho y tế, giáo dục: “Hướng sử dụng tốt nhất là chuyển hướng công năng sang làm cơ sở dịch vụ y tế, giáo dục và phục vụ đời sống xã hội. Đây là cơ hội để một lúc chúng ta tăng rất nhiều trường học, các bệnh viện mà không cần đầu tư thêm nhiều, chỉ cần chuyển đổi công năng, vừa tiết kiệm được chi phí đầu tư công và giảm bớt áp lực về khan hiếm các bất động sản dành cho các dịch vụ xã hội cần thiết như vậy”.
Để khai thác hiệu quả các trụ sở này, ông Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam nêu ý kiến, vấn đề đầu tiên cần quan tâm là đảm bảo quy hoạch và phải đưa ra giải pháp ngay từ bây giờ để tránh lãng phí nguồn lực: “Phải trên cơ sở quy hoạch, phải phù hợp với địa phương, quy hoạch phải đi trước và những công trình cải tạo sau đấy thành trường học, bệnh viện, nhà ở, các công trình dịch vụ công cộng hay cây xanh thì tất cả đều cần quy hoạch để chuyển đổi sang công năng mới ít sửa chữa nhất, có kiến trúc phù hợp nhất. Những thay đổi này không khó, chúng ta có thể làm được, vấn đề chúng ta phải có cách để chuyển đổi sang hình thức mới phù hợp với yêu cầu của địa phương”.
Còn TS Lê Đăng Doanh, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương nêu đề xuất với các địa phương: “Vai trò của chính quyền địa phương rất quan trọng, bởi vì chính quyền địa phương sâu sát biết chức năng các trụ sở đó như thế nào, sử dụng như thế nào. Phải có chính sách để chuyển đổi các chức năng của các trụ sở đó, để được sử dụng hiệu quả và hợp lý trong thời gian ngắn nhất”.
VOV Giao thông/vovgiaothong.vn
***
Sau sáp nhập, nhiều trụ sở được đầu tư khang trang nhưng hiện đang bỏ trống
DNCS – 00:40 28/03/2026
Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Thị Phú Hà cho biết, qua giám sát thực tế, các đại biểu phản ánh nhiều trụ sở được đầu tư khang trang nhưng hiện đang bỏ trống, dẫn đến tình trạng ẩm mốc, xuống cấp.
Ngày 27/3, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính họp phiên mở rộng thẩm tra Báo cáo về công tác tiết kiệm, chống lãng phí năm 2025.
Đã hoàn thành tổng kiểm kê tài sản công, kết cấu hạ tầng do Nhà nước đầu tư
Báo cáo tóm tắt kết quả thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2025, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương cho biết, thời gian qua, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành nhiều văn bản lãnh đạo, chỉ đạo tăng cường, siết chặt kỷ luật, kỷ cương, triệt để tiết kiệm, chống lãng phí.
Trong đó, lần đầu tiên đã ban hành Chiến lược quốc gia về phòng, chống lãng phí với 8 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm và kế hoạch thực hiện chi tiết, cụ thể để nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống lãng phí trong thời gian tới.
Trong năm 2025, công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí đã có nhiều chuyển biến và đạt được kết quả quan trọng, tích cực trên các lĩnh vực góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu, chỉ tiêu phát triển kinh tế – xã hội; tạo nền tảng, động lực mạnh mẽ để hoàn thành các nhiệm vụ, chỉ tiêu của cả giai đoạn 2021 – 2025.
Nhiều bộ, ngành, địa phương báo cáo đạt kết quả tốt trong thực hành tiết kiệm, chống lãng phí. Tổng số tiết kiệm kinh phí, vốn Nhà nước năm 2025 theo báo cáo của bộ, ngành, địa phương là 71.061 tỷ đồng.
Về mua sắm, quản lý, sử dụng tài sản công: đã hoàn thành tổng kiểm kê tài sản công tại cơ quan, tổ chức, đơn vị, tài sản kết cấu hạ tầng do nhà nước đầu tư, quản lý, Bộ Tài chính và các bộ, ngành, địa phương đã thực hiện đề án theo đúng kế hoạch và chủ trương đề ra.
Kết quả kiểm kê đã xác định tổng giá trị của 19 loại tài sản công thuộc phạm vi tổng kiểm kê là 11.917.326 tỷ đồng.
Công tác giải ngân vốn đầu tư công năm 2025 có chuyển biến tích cực với khối lượng khoảng 755,14 nghìn tỷ đồng, đạt 83,7% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, cao hơn 3,4% về tỷ lệ so với cùng kỳ năm 2024.
Công tác xử lý các dự án tồn đọng, chậm tiến độ được thực hiện quyết liệt. Đến nay, đã tháo gỡ và có định hướng giải pháp tháo gỡ được cho 5.203 dự án. Đặc biệt, công tác sắp xếp, xử lý các cơ sở nhà đất được quan tâm, đẩy mạnh, nhất là khi thực hiện tinh gọn bộ máy hành chính và xây dựng chính quyền địa phương 2 cấp.
Quyết liệt xử lý tài sản công sau sáp nhập
Tại phiên họp, một trong những nội dung được các đại biểu quan tâm là công tác quản lý tài sản công, đại biểu phản ánh cử tri đang rất quan tâm đến tình trạng lãng phí tại các trụ sở công bỏ trống sau khi sáp nhập đơn vị hành chính.
Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính Lê Minh Nam kiến nghị cần có chuyên đề đánh giá tổng thể thực trạng quản lý, sử dụng trụ sở công trên cả nước.
Ông kiến nghị cần sớm xác lập một cơ chế đặc thù để xử lý dứt điểm các tài sản công dư thừa, tránh lãng phí và tạo nguồn lực phát triển.
Đồng thời đề nghị cần bổ sung vào nhiệm vụ giải pháp năm 2025 và dự toán ngân sách 2026 nội dung chỉ đạo thực hiện nghiêm Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.
Theo đại biểu, đây không chỉ là vấn đề thời sự mà còn là yêu cầu mang tính chiến lược dài hạn. Việc quản trị cần thực hiện đồng bộ từ khâu cung ứng đến cơ cấu lại các đối tượng sử dụng để đảm bảo tính hiệu quả cao nhất.
Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Thị Phú Hà cho biết, qua giám sát thực tế tại các địa phương và cấp xã, các đại biểu phản ánh nhiều trụ sở được đầu tư khang trang nhưng hiện đang bỏ trống, dẫn đến tình trạng ẩm mốc, xuống cấp nghiêm trọng do thời tiết và thiếu người trông coi. Số liệu báo cáo về việc xử lý khoảng 200.000 đơn vị tài sản được cho là chưa cập nhật sát với tình hình thực tế hiện nay.
Các đại biểu nhấn mạnh, đây là những tài sản công và nguồn lực quốc gia quan trọng. Do đó, cần có giải pháp quyết liệt và nhấn mạnh nội dung này trong chương trình hành động giai đoạn 2026 để chấm dứt tình trạng lãng phí, sớm đưa các tài sản này vào sử dụng hiệu quả.
Giải trình làm rõ thêm ý kiến đại biểu nêu, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương cho biết, giải quyết tình trạng trụ sở, tài sản công bỏ trống sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính là vấn đề nhận được sự chỉ đạo sát sao, thường xuyên của Tổng Bí thư. Mục tiêu cao nhất là phải sử dụng hiệu quả, tuyệt đối tránh lãng phí nguồn lực của Nhà nước.
Thủ tướng yêu cầu khẩn trương xử lý tài sản công dôi dư sau sắp xếp
Thứ trưởng thừa nhận thực tế vẫn còn nhiều trụ sở đang để không do vướng mắc trong việc chuyển đổi công năng.
“Việc chuyển đổi công năng từ trụ sở cơ quan hành chính sang các mục đích khác như bệnh viện, trường học rất phức tạp. Có những trường hợp chi phí cải tạo, chuyển đổi còn cao hơn cả xây mới”, ông Phương chia sẻ.
Để giải quyết dứt điểm tình trạng này, Bộ Tài chính đang phối hợp với các địa phương thống kê, rà soát tổng thể để đưa ra định hướng xử lý cụ thể cho từng tài sản.
Tinh thần chỉ đạo của lãnh đạo Đảng và Chính phủ gồm ba trụ cột chính: mọi tài sản phải được đưa vào sử dụng, không được phép để rỉ sét, xuống cấp; ưu tiên chuyển đổi sang phục vụ phúc lợi xã hội (y tế, giáo dục) hoặc cho thuê nếu mang lại hiệu quả cao hơn; việc bàn giao tài sản phải đi kèm với cơ chế tài chính để đơn vị tiếp nhận đủ năng lực bảo trì, bảo dưỡng, tránh tình trạng “nhận xong để đấy” vì không có kinh phí duy trì.
Kết luận phiên họp, Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi nhấn mạnh tinh thần chuẩn bị báo cáo gửi Quốc hội phải đảm bảo tính nghiêm túc, trung thực và chính xác nhất. Một trong những vấn đề trọng tâm được đặt ra là việc đánh giá hiệu quả kinh tế sau quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy.
Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế và Tài chính cho rằng, yêu cầu cấp bách được đưa ra là cần có một Đề án tổng thể quốc gia về quản lý và sử dụng tài sản công.
Đề án này phải dựa trên chủ trương của Bộ Chính trị và các chính sách luật pháp đồng bộ để xác định rõ trụ sở nào giữ lại, trụ sở nào cần chuyển đổi công năng hoặc bán đấu giá; tạo cơ chế đặc thù về quy hoạch và tài chính để địa phương chủ động xử lý…
Đọt Chuối Non 