Chào các bạn,

Dưới đây là 10 bài được mệnh danh là Trung Quốc Cổ điển Thập đại Danh khúc (中國古典十大名曲) (10 bản nhạc cổ điển nổi tiếng và kinh điển nhất trong lịch sử âm nhạc Trung Quốc):

1. 1. Quảng lăng tán (廣陵散).
   2. Mai hoa tam lộng (梅花三弄).
   3. Cao sơn lưu thủy (高山流水).
   4. Quan sơn nguyệt (关山月).
   5. Thập diện mai phục (十面埋伏).
   6. Ngư tiều vấn đáp (漁樵問答).
   7. Bình sa lạc nhạn (平沙落雁).
   8. Tịch dương tiêu cổ (夕陽簫鼓).
   9. Dương xuân bạch tuyết (陽春白雪).
   10. Hán cung thu nguyệt (漢宮秋月).

Hôm nay, mời các bạn cùng thưởng thức bài đăng đầu tiên của chuỗi bài Trung Quốc Cổ điển Thập đại Danh khúc, bài Thập diện mai phục (bài thứ 5) nhé. Mình sẽ từ từ research và đăng hết 10 bài, nhưng sẽ không đi theo thứ tự của các bài. Tùy reseach dẫn mình đi đâu thì đi theo.

Thập diện mai phục (bố trí quân mai phục ở khắp mười phía để bao vây và tiêu diệt kẻ thù) là bản nhạc đàn tỳ bà miêu tả trận chiến cuối cùng của cuộc chiến Hán Sở tranh hùng (206–202 TCN).

Hán Sở tranh hùng diễn ra sau sự sụp đổ của nhà Tần. Một bên do Lưu Bang, vốn có tước phong là Hán vương, lãnh đạo; còn bên kia do Hạng Vũ, tự xưng Tây Sở bá vương, thống lĩnh. Ngoài ra còn có một số đạo quân riêng rẽ do một vài vị vương khác có địa vị thấp hơn, hoặc các đạo nghĩa quân độc lập, cũng có tham chiến trong thời gian này. Kết quả: Hạng Vũ chết, Tây Sở bị diệt; Lưu Bang thắng, lên ngôi hoàng đế, trở thành Hán Cao Tổ, lập nên triều đại nhà Hán kéo dài hơn 400 năm.

Hán Sở tranh hùng (206–202 TCN)
Đỏ/Hồng: Hán (Han) (Lưu Bang/Liu Bang) và đồng minh.
Xanh dương: Tây Sở (Western Chu) (Hạng Vũ/Xiang Yu) và đồng minh.
Trận cuối ở Cai Hạ (Gaixia): Hán chiến thắng, Nhà Hán thành lập.

Thập diện mai phục còn có tên là Hoài Âm bình Sở.

Hoài Âm chính là Hàn Tín (230 TCN – 196 TCN), người ở Hoài Âm (nước Sở), được phong tước Hoài Âm hầu. Bình Sở do dẹp yên nước Sở.

Hoài Âm bình Sở là cụm từ ca ngợi tài năng của Hàn Tín, một trong “Hán sơ tam kiệt”, dùng Thập diện mai phục trong trận cuối ở Cai Hạ, giúp Lưu Bang đánh bại Hạng Vũ, lập nên nhà Hán.

Trận cuối ở Cai Hạ diễn ra vào tháng 12 năm 203 TCN. Hàn Tín đem quân tập kích quân Sở giữa đường, Hạng Vũ tức giận đem quân đuổi theo. Hàn Tín rút lui, trên đường đã đặt sẵn quân mai phục khắp các mặt. Hạng Vũ không biết là bẫy, đi đến đâu cũng bị quân Hán đổ ra tập kích, không sao thoát được, cuối cùng phải rút vào Cai Hạ. Mấy mươi vạn quân Hán siết chặt vòng vây, sử gọi kế đó của Hàn Tín là Thập diện mai phục.

Hàn Tín ra lệnh cho quân lính hát dân ca Sở. Quân Sở nghe tiếng hát, nghĩ là Sở bị Hán chiếm rồi, bèn đào ngũ trốn đi hết. Hạng Vũ cố gắng phá vây, đến bờ Ô Giang thì chỉ còn 28 người. Hạng Vũ một mình giết mấy trăm người, chịu mười mấy vết thương, cuối cùng đâm cổ tự sát. Tây Sở bị diệt.

(Nguồn ở đây, ở đây, và ở đây).

Bản nhạc Thập diện mai phục vì thế ra đời vào năm 202 TCN, không rõ tác giả, dùng đàn tỳ bà để miêu tả cảnh binh lính giao tranh trong trận chiến cuối cùng của cuộc chiến Hán Sở, vừa dữ dội vừa bi thương.

Mời các bạn cùng thưởng thức 1 trong 10 bản nhạc cổ điển nổi tiếng nhất trong lịch sử âm nhạc Trung Quốc nhé.

Chúc các bạn ngày vui.

Phạm Thu Hương

***

1. 霸王卸甲遇上十面埋伏! 月之源乐团与琵琶大师方锦龙巅峰斗琴【国乐大典】
Vua nước Sở, Tây Sở Bá Vương Hạng Vũ, bị phục kích tứ phía! Dàn nhạc Nguyệt Nguồn và nghệ nhân đàn tỳ bà Phương Kim Long hòa tấu âm nhạc đỉnh cao, tại Đại Lễ hội Âm nhạc Quốc gia
Ngày 23 tháng 8 năm 2022 #GuangdongTV #GuangdongTVEntertainment #NationalMusicGrandCeremony

2. Liu Fang (Liêu Phương) – Đàn tỳ bà (Pipa)
Liu Fang (刘芳 / 劉芳) – Liêu Phương – được xem là một trong những thần đàn Tỳ bà nổi tiếng nhất thế giới vẫn còn sống, thường được gọi là “Nữ vương Tỳ Bà” (Emrpess of Pipa). Sinh năm 1974 ở Côn Minh, Vân Nam, Liêu Phương sau đó chuyển sang Canada và trình diễn quốc tế khắp thế giới, là cầu nối giữa nhạc truyền thống Trung quốc và các loại nhạc hiện đại của thế giới.

3. Dàn nhạc giao hưởng Lamigo Trung Quốc
Nhạc trưởng: Zhu Wenbin
Nhà hát Hòa nhạc Quốc gia
Ngày 4 tháng 8 năm 2014