Hụi (biêu, họ, phường) là hình thức góp vốn xoay vòng dựa trên sự tin tưởng trong cộng đồng và được pháp luật cho phép.
Tuy nhiên, ở Việt Nam, nhiều dây hụi hoạt động như một dạng cho vay – huy động vốn trái phép, không có sự kiểm soát của cơ quản nhà nước, dẫn đến nguy cơ lừa đảo, chiếm đoạt tài sản, rồi bể hụi hàng loạt.
Cứ đến giai đoạn cuối năm, là ở nhiều nơi trên cả nước lại được nghe thông tin về các vụ bể hụi. Rất nhiều người bị mất hết tài sản, nhiều gia đình tan vỡ, thậm chí có người tự tử trong lúc túng quẫn.
Giải pháp là: Nhà nước cần phải quản lý chặt chẽ hoạt động góp hụi, như đang quản lý các ngân hàng. Còn nếu không quản lý được thì nên cấm hoạt động này, xem đó là hoạt động phi pháp vì nguy cơ dẫn đến lừa đảo, chiếm đoạt tài sản rất cao.
Nguyễn Bảo Ngọc
***
Trắng tay vì “phường”, “hụi”, bài học chưa bao giờ cũ
Chủ “phường”, “hụi” thường xây dựng hình ảnh về bản thân, gia đình có cuộc sống giàu sang, hàng tháng trả lãi cao, đúng hẹn, tạo vỏ bọc uy tín… Điều này đánh vào tâm lý tin tưởng trao gửi tài sản của những người tham gia, họ không mảy may nghi ngờ.
Chỉ đến khi chủ “phường”, “hụi” tuyên bố vỡ nợ, không có khả năng chi trả, nhiều người mới sực tỉnh, gõ cửa các cơ quan chức năng, mong gỡ gạc chút vốn thì đã quá muộn!
Theo tìm hiểu của phóng viên, hoạt động phường”, “hụi” xuất hiện công khai ở rất nhiều nơi, đối tượng tham gia có đủ các thành phần trong xã hội… Tuy vậy, thời gian qua, có không ít các vụ việc liên quan đến “vỡ phường”, “vỡ hụi” trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá, khiến người chơi nhao nhác, đứng ngồi không yên, vì toàn bộ tài sản đã trao gửi gần như không có cơ hội lấy lại được. Điều đáng nói, sau những vụ vỡ nợ ấy, các dây “phường”, “hụi” khác vẫn không lấy đó làm bài học cảnh tỉnh, nhiều người vẫn mặc nhiên tham gia.
Hơn một tháng nay, hàng chục người dân xã Hoằng Phong, huyện Hoằng Hoá, tỉnh Thanh Hoá mất ăn mất ngủ vì “chủ hụi” là bà Cao Thị Dung (SN 1970), ở thôn Nam Hạc, xã Hoằng Phong bỗng dưng tuyên bố phá sản, nhà cửa luôn trong tình trạng “cửa đóng then cài”, gia chủ im lặng rời khỏi địa phương.
Ông Nguyễn Viết Ngoạn (64 tuổi), thôn Nam Hạc, xã Hoằng Phong là một nạn nhân cho hay, từ nhiều năm nay, bà Cao Thị Dung đứng ra làm chủ “hụi”, huy động mọi người tham gia đóng tiền hàng tháng. Hộ gia đình nhiều nhất mất hơn 1 tỷ, còn lại từ vài chục đến vài trăm triệu đồng. Bản thân gia đình ông Ngoạn có 300 triệu gửi chỗ bà Dung chưa thể đòi lại được. Không chỉ người lạ, ngay cả bà Cao Thị May (60 tuổi) ở xã Hoằng Phong là người thân của bà Dung đã đóng “hụi” số tiền 770 triệu đồng nhưng không biết đến bao giờ mới lấy lại được tiền. Bà May cho hay, số tiền trên là công sức vợ chồng bà gom góp nhiều năm từ làm ruộng, chạy chợ, tiền công thợ xây của chồng, giờ có nguy cơ mất trắng!
Người dân xã Hoằng Phong cho biết, đa số các trường hợp đóng phường cho bà Cao Thị Dung đều là phụ nữ, người cao tuổi ở địa phương. Nguồn tiền đến từ lương công nhân, công thợ xây, tiền tiết kiệm nhiều năm và một số khác huy động từ con cháu. Theo đó, có 2 hình thức “góp vốn” cho bà Dung là đóng “hụi” và cho vay lãi. Có người chỉ chơi hụi, có người chỉ cho vay nhưng cũng có trường hợp cả cho vay và cả đóng “hụi”. Qua xác minh ban đầu, đến thời điểm hiện tại có gần 80 người đã đóng các phần họ cho bà Dung mà chưa được thanh toán tiền.
Trả lời báo chí, ông Nguyễn Sỹ Hiệp – Chủ tịch UBND xã Hoằng Phong nói rằng, tổng số tiền “vỡ hụi” trong vụ việc trên, qua xác minh ban đầu từ đơn của người dân địa phương là khoảng gần 10 tỷ đồng. Trong đó, tiền chơi “hụi” khoảng hơn 6 tỷ, còn lại là tiền cho vay. Chủ tịch UBND xã Hoằng Phong cũng cho biết, ít nhất đây là vụ vỡ hụi thứ 3 xảy ra tại địa phương. Chính quyền cũng thường xuyên tuyên truyền, khuyến cáo nâng cao cảnh giác trong việc chơi “hụi” nhưng chuyển biến về nhận thức của người dân chưa cao. Đến khi vụ việc vỡ lở, nhiều gia đình điêu đứng, ảnh hưởng không nhỏ đến tình hình an ninh trật tự tại khu dân cư.
Trước đó, cuối năm 2023, Công an thành phố Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hoá nhận được tin báo tố giác của một số người dân về việc: Vợ chồng bà Trương Thị Dung và ông Vũ Tiến Tại, trú tại khu phố Quang Minh, phường Quảng Vinh, thành phố Sầm Sơn (Thanh Hoá) đã đứng ra kêu gọi gần 100 người trên địa bàn phường và một số phường, xã lân cận góp “phường”, “hụi”. Qua xác minh của Công an thành phố Sầm Sơn cho thấy, sự việc nhiều người dân góp phường, hụi cho chủ hụi là bà Dung, ông Tại ở phường Quảng Vinh là có thật. Tại địa phương, vợ chồng bà Dung, ông Tại làm nghề buôn bán tự do. Số người đến khai báo tham gia góp hụi với bà Dung lên tới gần 100 người, tổng số tiền góp cho chủ hụi khoảng 20 tỷ đồng.
Những người góp hụi của bà Dung cho biết, do họ tin tưởng là người cùng địa phương nên nhiều người đã góp hụi cho vợ chồng bà Dung. Riêng ở phường Quảng Vinh, có rất đông hộ dân tham gia, người góp ít thì vài chục triệu, người góp nhiều lên đến hàng tỷ đồng. Theo phản ánh của những người tham gia, mỗi dây hụi bao nhiêu người, ai là người được lấy hụi trước, bà Dung đều không công khai, bà Dung chỉ thông báo riêng cho cá nhân khi đến kỳ được lấy hụi. Lãi suất của từng người cũng không giống nhau, chủ hụi tự thỏa thuận theo mối quan hệ cá nhân riêng, nhưng nhìn chung, mức lãi suất cao từ 3 đến 5 lần so với mức lãi suất huy động tiền gửi ngân hàng. Chính vì lãi suất cao, thủ tục đơn giản nên người góp ít thì vài chục triệu, người góp nhiều lên đến hàng tỷ đồng.
Trước các vụ việc phức tạp trên, Công an tỉnh Thanh Hoá khuyến cáo, trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa đã xảy ra một số vụ vỡ hụi với số lượng tài sản lớn lên đến hàng chục tỷ đồng. Hầu hết các vụ việc này đều xuất phát từ sự nhẹ dạ, cả tin, hám lời và thiếu hiểu biết pháp luật của người chơi. Người dân nên chọn lựa các hình thức đầu tư, tiết kiệm, tích góp phù hợp, an toàn. Nếu chọn hình thức chơi hụi, phường thì phải cân nhắc và thận trọng trong việc lựa chọn chủ hụi; nắm vững các quy định của pháp luật liên quan đến chơi hụi, góp vốn; vừa để đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của mình, vừa đề phòng rủi ro, tránh vi phạm pháp luật trong quá trình chơi hụi.
Thực tế cho thấy, “Hụi, họ, biêu, phường” là một trong những hình thức huy động vốn khá phổ biến hiện nay trong nhân dân. Về bản chất, hình thức này đã giúp người chơi cùng tham gia góp vốn có được một khoản tiền lớn để phát triển kinh tế mà không phải chịu lãi suất cao, nhiều người được hưởng lợi. Điều 471 Bộ luật Dân sự năm 2015 nêu rõ: “Họ, hụi, biêu, phường là hình thức giao dịch về tài sản theo tập quán trên cơ sở thỏa thuận của một nhóm người tập hợp nhau lại cùng định ra số người, thời gian, số tiền hoặc tài sản khác, thể thức góp, lĩnh họ và quyền, nghĩa vụ của các thành viên…”.
Về mặt tích cực, đây có thể xem là một hình thức huy động vốn, hỗ trợ lẫn nhau để phát triển kinh tế gia đình. Nếu hoạt động đúng quy định thì đây cũng là cách góp vốn và vay vốn dễ dàng, phù hợp với điều kiện sinh hoạt của người dân. Tuy nhiên, điều đáng nói hiện nay, hình thức chơi hụi, họ đang bị biến tướng, gây nên những cơn “lốc hụi”, “bão phường” ở các làng quê. Một số chủ hụi lợi dụng việc huy động vốn, lòng tin và sự thiếu hiểu biết của người dân để chiếm đoạt tài sản.
Trần Thắng
***
Vòng xoáy của hụi “bẩn”
12:58 11/10/2025
Vỡ hụi, giật hụi là điệp khúc thường xuyên xảy ra. Dù vậy, chơi hụi (họ, phường) vẫn luôn thu hút một bộ phận người dân tham gia, bởi họ tin tưởng vào chủ hụi cùng những lời quảng cáo góp ít, lời nhiều, “hốt cả rổ” hấp dẫn…
Điệp khúc… “hụi chết”
Hụi là hình thức huy động vốn cho vay, tiết kiệm theo hình thức tự nguyện, dựa trên niềm tin và các mối quan hệ cá nhân. Chủ hụi không cần tài sản bảo đảm, cũng không cung cấp đầy đủ thông tin cho người tham gia. Trên thực tế, người dân chủ yếu thỏa thuận miệng, ghi giấy tay. Thủ đoạn thường thấy là sau một vài vòng hoạt động ổn định nhằm tạo lòng tin cho người chơi, các chủ hụi bắt đầu dựng lên các dây hụi “ma”, sử dụng tên giả, mượn danh người khác để hốt khống nhiều chân hụi. Khi số tiền gom được đủ lớn, chủ hụi sẽ tuyên bố vỡ hụi, viện lý do mất khả năng chi trả rồi bỏ trốn, cắt đứt liên lạc, chiếm đoạt tiền góp của hụi viên.
Một vụ vỡ hụi “khủng” vừa xảy ra trên địa bàn xã Xuân Thới Sơn (TP Hồ Chí Minh) đang gây xôn xao dư luận bởi con số ước tính lên tới 200 tỷ đồng với hàng trăm dây hụi. Vào sáng 6/10, rất đông người đã có mặt tại trụ sở Công an xã Xuân Thới Sơn để nộp đơn trình báo và cung cấp giấy tờ liên quan vụ vỡ hụi này. Họ cho biết đã tham gia nhiều dây hụi khác nhau do bà Nguyễn Thị Mỹ Dung (sinh năm 1991, ngụ xã Xuân Thới Sơn, TP Hồ Chí Minh) làm chủ.
Không chỉ dừng lại ở trụ sở Công an, trong ngày 6/10, nhiều nhóm hụi viên còn kéo đến khu vực nhà riêng của bà Dung trên đường Xuân Thới 14 để đòi lại số tiền gốc. Tình trạng tập trung đông người đã khiến Công an xã Xuân Thới Sơn phải huy động thêm lực lượng để đảm bảo an toàn, giữ trật tự.
Ngày 7/10, Công an TP Hồ Chí Minh phối hợp với Công an xã Xuân Thới Sơn tiếp tục tiếp nhận trình báo của nhiều người dân liên quan đến đường dây hụi của bà Nguyễn Thị Mỹ Dung. Theo UBND xã Xuân Thới Sơn, bà Dung hiện vẫn đang cư trú tại địa phương, không bỏ trốn. Qua làm việc với chính quyền, bà Dung thừa nhận có làm chủ nhiều dây hụi, nhận tiền góp hụi của các hụi viên và hiện mất khả năng chi trả do bị giật hụi từ những dây khác nên phải lấy đầu này đắp đầu kia, dẫn đến vỡ hụi.
Theo xác minh ban đầu, từ tháng 10/2021, bà Dung tổ chức chơi hụi, hưởng lợi từ tiền hoa hồng. Ban đầu, các hụi viên chủ yếu là người quen biết, sau đó bà Dung đăng bài mời gọi trên mạng xã hội Facebook của mình quảng cáo thu hút số lượng người tham gia ngày càng nhiều ở tất cả các tỉnh, thành. Trước năm 2023, bà Dung mở khoảng 15-20 dây hụi, gồm hụi ngày, hụi tuần, hụi nửa tháng, hụi tháng, với khoảng 50 hụi viên. Từ năm 2023 đến nay, con số này tăng mạnh, có thời điểm 154 dây hụi hoạt động.
Giá trị mỗi phần hụi dao động 1-50 triệu đồng cho mỗi kỳ góp. Đến ngày 23/9/2025, bà Dung không còn khả năng thanh toán 15 tỷ đồng cho các hụi viên đến kỳ hốt hụi. Khi thông tin này bị lộ, nhiều người cùng nhau kéo đến đòi tiền khiến cơ quan chức năng phải huy động lực lượng giữ an ninh, trật tự.
Có mặt trong nhóm hụi viên đến nhà bà Dung đòi lại tiền, chị L.T.T (ngụ xã Tân An Hội, TP Hồ Chí Minh) tỏ ra thất vọng và bất an khi biết tình trạng của chủ hụi hiện tại đã không còn khả năng tài chính. Chi T. cho biết, tháng 4/2025, chị có đăng thông tin trên trang cá nhân của mình về việc có một số tiền tiết kiệm thì nên gửi ở đâu để có lãi suất tốt. Sau đó, chị được một tài khoản trong dây hụi của bà Dung tiếp cận rủ chuyển số tiền đó sang chơi hụi sẽ được lãi suất cả tỷ đồng, thời gian hoàn vốn nhanh.
“Người này gửi cho tôi thông tin của bà Dung cùng những dây hụi bà đang làm chủ. Tôi vào xem thấy có nhiều người tham gia, nhiều hụi viên khoe đã hốt mấy lượt hụi với lãi suất từ 10-20% chỉ trong 10 ngày. Ban đầu tôi chơi thử dây hụi hơn 100 triệu. Tôi nộp tiền vào và 10 ngày sau hốt được 10 triệu, cộng với đầy đủ tiền gốc. Từ đó, tôi tin tưởng tham gia thêm mấy dây nữa, với số tiền hàng tỷ đồng nhưng bây giờ có nguy cơ mất trắng cả vốn lẫn lãi”, chị T. bức xúc kể.
Không bình tĩnh được như chị T., khi nghe tin chủ hụi bể nợ, bà L.T.V (ngụ xã Bà Điểm, TP Hồ Chí Minh) đã ngất xỉu vì quá sốc. Bà V. là dân buôn bán tại chợ Bà Điểm, từng chơi hụi nhiều năm nay. Vào đầu năm 2025, khi biết được dây hụi của bà Dung quá “ngon ăn” vì lãi suất cao ngất ngưởng, thời gian hốt từ 1 tuần đến nửa tháng. Những cú hốt ban đầu trót lọt, bà V. đã gom hết tiền tiết kiệm, đi vay thêm bạn bè để dồn vào dây hụi của bà Dung, những mong có thể hốt hụi mà đổi đời.
Khi số tiền lên tới hàng tỷ đồng cũng là lúc chủ hụi có dấu hiệu chậm chi trả cả lãi suất lẫn gốc, bà V. vẫn nghĩ do vốn xoay vòng của chủ hụi chưa về kịp, hy vọng mọi việc sẽ ổn. Chỉ khi nghe tin bể hụi thật và các con hụi kéo nhau đến nhà bà Dung thì bà V. mới tin sự thật. “Chúng tôi gặp bà Dung chất vấn thì bà hứa sẽ bán hết tài sản để trả cho mọi người. Nhưng, bây giờ nạn nhân lên tới hàng trăm người, số tiền lên tới hàng trăm tỷ thì bao giờ mới tới lượt tôi”, bà V. nghẹn ngào không nói nên lời.
Hình thức góp hụi của bà Nguyễn Thị Mỹ Dung thể theo cách thức, cho hụi viên nộp tiền vào và hưởng lãi suất theo từng tuần, từng tháng. Hụi viên nào nộp nhiều tiền thì lãi càng cao, nếu càng để lâu sẽ nhận lãi mẹ, lãi con. Lãi suất của bà Dung đưa ra rất hấp dẫn nên đã thu hút được nhiều người chơi. Có những người đã nộp hàng tỷ đồng.
Hụi biến tướng, rủi ro cao
Trong những vụ bể hụi có quy mô lớn, quá trình điều tra, xác minh tội phạm gặp rất nhiều khó khăn do việc chơi hụi dựa trên niềm tin và các mối quan hệ. Chủ hụi là người kiểm soát và điều hành toàn bộ đường dây. Khi có đông người tham gia, khoản tiền thu về của chủ hụi rất lớn, từ đó nảy sinh những hành vi chiếm đoạt tài sản của hụi viên qua những án bể hụi hàng trăm tỷ đồng.
Ngày 16/9 vừa qua, TAND tỉnh Lâm Đồng (cơ sở 1) đưa bị cáo Lê Thị Lại (61 tuổi, xã Tuyên Quang, tỉnh Lâm Đồng) ra xét xử sơ thẩm về tội “lừa đảo chiếm đoạt tài sản”. Tại phiên tòa, ngoài bị cáo còn có hàng trăm bị hại và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.
Theo cáo trạng của VKSND tỉnh Lâm Đồng, bị cáo Lại tổ chức chơi hụi từ năm 2005 và làm chủ dây hụi. Ban đầu việc chơi diễn ra bình thường, theo thỏa thuận giữa chủ hụi và những người chơi. Thời gian này số lượng người tham gia chơi ít nên bà Lại thu và trả tiền hụi đầy đủ cho người chơi. Người chơi tin tưởng nên tham gia ngày càng đông hơn. Từ năm 2017 trở đi, bà Lại mở nhiều dây hụi cùng lúc nhưng không cân đối được việc thu và trả tiền cho những người chơi. Từ đó nhiều dây hụi thâm hụt dòng tiền thu – trả.
Để có tiền chi trả cho những người chơi hốt hụi chót và tiền bị thâm hụt, bà Lại đưa ra thông tin gian dối đối với dây hụi có giá 1 triệu đồng/phần/tháng và thu hút 947 người chơi. Dây hụi này mở trong vòng 3 tháng, trong đó có người bán lại phần hụi của mình (tức choàng hụi) để chiếm đoạt tiền của những người mua lại. Có 295 người đồng ý mua choàng, với tổng số tiền hơn 156 tỉ đồng.
Sau khi nhận được tiền, bị cáo Lại dùng một phần để trả tiền lời cho người choàng hụi và chiếm đoạt gần 118 tỉ đồng, tiếp tục sử dụng vào việc trả nợ tiền hụi, tiền vay bị thua lỗ, thâm hụt của những năm trước đó.
Hội đồng xét xử nhận định, hành vi của bị cáo không chỉ xâm hại trực tiếp quyền sở hữu tài sản của hàng trăm cá nhân mà còn gây mất an ninh, trật tự xã hội, để lại hậu quả nặng nề về kinh tế và tinh thần cho nhiều gia đình. Hội đồng xét xử tuyên án Lê Thị Lại mức án tù chung thân về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”. Ngoài hình phạt tù, bị cáo có trách nhiệm bồi thường số tiền chiếm đoạt cho các bị hại theo quy định pháp luật.
Trong những năm gần đây, người chơi hụi liên tục phải chứng kiến những vụ vỡ hụi quy mô lớn, nhưng dường như phong trào chơi hụi không hề lắng xuống mà vẫn tiếp tục ở các làng quê, thôn xóm, trong cộng đồng dân cư, khu vực, thậm chí có những dây hụi mở rộng ra khắp cả nước thông qua hội nhóm online và mạng xã hội. Sức hút nào khiến dân hụi đam mê với trò chơi chứa nhiều rủi ro này?
Theo luật sư Đặng Trường Thanh (Đoàn luật sư TP Hồ Chí Minh), sức hút chính là lãi suất quá cao của chủ hụi đưa ra, cùng hình thức rút vốn, hốt hụi linh hoạt. Đây là sự biến tướng của hụi truyền thống nên mức độ may rủi rất cao đối với người chơi. Bản chất của hụi là một hình thức giao dịch tài sản, dựa trên tập quán đã có từ lâu và căn cứ theo thỏa thuận của một nhóm người để cùng định ra số người, số tiền hoặc tài sản khác, cách thức góp, số tiền lĩnh, thời gian, quyền và nghĩa vụ của các thành viên. Mục đích của việc tổ chức hụi nhằm tương trợ vốn trong nhân dân và phải được thực hiện theo Nghị định 19/2019 về họ, hụi, biêu, phường.
Nguyên nhân của thực trạng vỡ hụi là do ban đầu chủ hụi đứng ra mở các dây hụi rồi huy động người dân trên địa bàn tham gia chơi hụi do mình làm chủ. Mục đích của chủ hụi là hưởng tiền hoa hồng trong các lần khui hụi theo thỏa thuận. Thời gian đầu chủ hụi chỉ mở vài dây hụi, với số tiền thấp, thanh toán tiền cho các hụi viên đầy đủ, đúng hạn nên tạo được uy tín với các hụi viên. Khi có được uy tín, chủ hụi mở thêm nhiều dây hụi, quy tụ nhiều người tham gia đóng tiền. Có những dây hụi lớn, chủ hụi nắm giữ hàng trăm tỷ đồng ắt sẽ sinh lòng tham và tìm cách chiếm đoạt, sử dụng vào mục đích cá nhân, cho vay, mua bán bất động sản… Khi không còn khả năng thanh toán bị nhiều hụi viên, chủ nợ bên ngoài đòi nợ, gây áp lực nên chủ hụi tuyên bố vỡ hụi.
“Để tránh nguy cơ bị mất tiền, tài sản cũng như các rắc rối pháp lý khi tham gia hụi, các hụi viên nên tìm hiểu kỹ nhân thân cũng như điều kiện kinh tế của chủ hụi, có thể yêu cầu chủ hụi cho xem hoặc sao chụp, kiểm tra số lượng người tham gia, sổ ghi hụi, số tiền góp. Hụi viên cũng nên lập văn bản và yêu cầu công chứng, chứng thực các thỏa thuận về hụi, nếu chủ hụi điều hành từ hai dây hụi trở lên hoặc số tiền góp hụi từ 100 triệu đồng trở lên thì phải báo UBND cấp xã, phường biết để rà soát, quản lý, theo dõi đúng với quy định pháp luật”, luật sư Nguyễn Trường Thanh chia sẻ.
Ngọc Thiện
Đọt Chuối Non 