Đạo Đức Kinh – Chương 39 – Nhất

Chương 39

Tích chi đắc Nhất giả:

Thiên đắc Nhất dĩ thanh,
Địa đắc Nhất dĩ ninh,
Thần đắc Nhất dĩ linh,
Cốc đắc Nhất dĩ doanh,
Vạn vật đắc Nhất dĩ sinh,
Hầu vương đắc Nhất dĩ vi thiên hạ trinh.
Kì trí chi Nhất dã.
Thiên vô dĩ thanh tương khủng liệt,
Địa vô dĩ ninh tương khủng phế,
Thần vô dĩ linh tương khủng hiệt,
Cốc vô dĩ doanh tương khủng kiệt,
Vạn vật vô dĩ sinh tương khủng diệt,
Hầu vương vô quí cao tương khủng quyết.

Cố,
Quí dĩ tiện vi bổn,
Cao dĩ hạ vi cơ.
Thị dĩ hầu vương tự vị cô quả bất cốc.
Thử kì dĩ tiện vi bổn da. Phi hồ?

Cố,
Trí số dự vô dự.
Bất dục lục lục như ngọc,
Lạc lạc như thạch.

Chương 39

Đây là những vật xưa kia đã được ngôi Một:

Trời được Một mà trong,
Đất được Một mà yên,
Thần được Một mà linh,
Hang được Một mà đầy,
Muôn vật được Một mà sống,
Hầu vương được Một mà trị thiên hạ.
Đều là đã đến được chỗ Một mà nên cả.
Nếu trời không trong sẽ vỡ,
Đất không yên sẽ lở,
Thần không linh sẽ tán,
Hang không đầy sẽ cạn,
Vạn vật không sống sẽ dứt,
Hầu vương không trị thiên hạ sẽ mất.

Bởi vậy,

Quí lấy Tiện làm gốc,
Cao lấy Thấp làm nền.
Nên chi hầu vương tự xưng là “con côi”, “ít đức.”
Đó là lấy tiện làm gốc. Không phải vậy sao?

Vậy,
Quá khen thành như không khen.
Bậc thánh nhân không muốn được quí như ngọc, bị khinh như sỏi.

PTH bình giải:

Đây là mọi điều trước nay đều là Nhất (số một):

Trời được Nhất nhờ trong,
Đất được Nhất nhờ yên,
Thần được Nhất nhờ linh (thiêng),
Hang được Nhất nhờ đầy,
Vạn vật được nhất nhờ sinh,
Vua chúa được Nhất nhờ trị thiên hạ.
Những điều đó suy cho cùng là do Nhất vậy.
Trời không trong ắt là sẽ vỡ,
Đất không yên ắt là sẽ lở,
Thần không linh ắt là sẽ tán,
Hang không đầy ắt là sẽ kiệt,
Vạn vật không sinh ắt là sẽ diệt,
Vua chúa không trị ắt là thiên hạ sẽ mất.

Vậy nên,
Quý lấy Tiện (nghèo hèn) làm gốc,
Cao lấy thấp làm nền.
Cho nên vua chúa tự gọi mình là “con côi, ít Đức”
Đó là lấy Tiện làm gốc. Không phải sao?

Vậy nên,
Khen nhiều thành không khen.
Thánh nhân không muốn lấp lánh như ngọc hay lốc cốc như đá.

Phạm Thu Hương

Leave a comment