Chào các bạn,

Kinh Chuyển pháp Luân (là kinh đầu tiên Phật Thích Ca giảng sau khi thành đạo, có ở đây trong bài Chào mừng Phật Đản anh Hoành viết), bắt đầu với đoạn nói về Trung Đạo.

Tôi nghe như vầy, sau khi thành đạo, Đức Thế Tôn chuyển bánh xe pháp đầu tiên tại Vườn Nai. Tại đây, Ngài dạy năm vị Tỳ-kheo đầu tiên rằng:

– Này các Tỳ-kheo, có hai cực đoan mà người xuất gia phải tránh xa. Một là đắm nhiễm các dục thấp hèn, thô bỉ, phàm tục, không dẫn đến đức hạnh thánh nhân, không liên hệ đến mục đích tu tập. Hai là tự làm khổ mình bằng các lối tu khổ hạnh ép xác, không thích hợp với các phẩm hạnh bậc thánh, không dẫn đến mục đích giải thoát.

– Này các Tỳ-kheo, vị hành giả có chánh trí phải loại bỏ hai cực đoan vô ích này. Hãy đi theo con đường Trung Đạo do Như Lai chứng ngộ, có khả năng đem lại pháp nhãn và trí tuệ thấu rõ sự vật, dẫn đến sự an tịnh, thánh trí, giác ngộ và niết-bàn.

– Này các Tỳ-kheo, con đường Trung Đạo, chính là tám đường chánh: quan điểm chân chánh, tư duy chân chánh, lời nói chân chánh, hành vi chân chánh, nghề nghiệp chân chánh, nỗ lực chân chánh, ý niệm chân chánh và thiền định chân chánh.

Vậy Trung Đạo không có nghĩa là đứng ở giữa như mọi người thường hiểu lầm, ỏ đây Trung Đạo là con đường Bát Chánh Đạo – con đường giải thoát tám nhánh.

Luôn luôn đứng ở giữa là Trung Dung của Khổng tử. Nhưng nếu Phật gia mà luôn đứng giữa thì đó chính là “chấp” vào điểm giữa. Phật gia không chấp bám vào bất kì nơi đâu. Ưng vô sở trụ nhi sanh kỳ tâm” – không bám trụ vào đâu thì sanh tâm bồ đề (Kinh Kim Cang).

Và vô chấp cũng chính là con đường Trung Đạo của nhà Phật – không chấp vào hai cực đoan, cũng không chấp vào điểm giữa, và cũng chẳng chấp vào điểm nào khác giữa hai đầu cực đoan. Vô chấp là tùy theo trường hợp mà làm việc, việc nào đòi hỏi mình đứng ở điểm nào thì đứng đó làm việc. Hôm nay đứng điểm này, ngày mai đứng điểm khác, vì nhu cầu công việc đòi hỏi. Không dính cứng nơi nào. Dạy học trò thì với trò này mình dịu dàng, với trò khác thì có thể phải la mắng một chút, không có công thức cố định, không có điếm đứng cố định.

Và đó cũng là Trung Đạo của nhà Phật.

Chúc các luôn đi đường Trung Đạo.

Phạm Thu Hương