Chào các bạn,

Trong Pháp Bảo Đàn Kinh của thiền tông lục tổ Huệ Năng, bài dịch của Hòa thượng Thích Thanh Từ, lục tổ Huệ Năng kể chuyện Huệ Năng chứng ngộ và được ngũ tổ Hoằng Nhẫn truyền y bát. Vì Huệ Năng không biết đọc, không biết viết và chưa hề tu chùa ngày nào trước khi chứng ngộ, ngũ tổ Hoằng Nhẫn phải truyền y bát cho Huệ Năng lúc nửa đêm canh ba và giục Huệ Năng trốn đi vì sợ cả ngàn đệ tử của mình ghen với Huệ Năng, sẽ chạy theo giết Huệ Năng.

Đây là lòng ghen giữa các học trò với nhau khi thấy người này dốt hơn mình nhưng lại được thầy chấm điểm cao và cho làm lãnh đạo trên mình.

Luận ngữ (Nguyễn Hiến Lê dịch) chương 3, câu 7, Khổng tử nói: “Người quân tử không ganh đua với ai, nếu có thì chỉ trong lúc bắn chăng? Vái nhường rồi mới bước lên, khi lui xuống thì mời người kia uống rượu. Ganh đua nhau như vậy mới là quân tử”.

Đạo đức kinh của Lão Tử (Lão giáo hay Đạo học, Taoism), Nguyễn Duy Cần dịch, Chương 8, có câu: “Ôi vì không tranh, nên không sao lầm lỗi”. Chương 22: “Chỉ vì không tranh, nên thiên hạ không ai tranh nổi với mình”. Và chương cuối cùng, chương 81, với câu cuối cùng: “Đạo của Thánh nhân, làm mà không tranh”.

Trong Cựu ước, sách Sáng Thế ký, chương 4:

Adam ăn ở với Eva, vợ mình, bà có bầu và sinh ra Cain. Bà nói: “Nhờ giúp đỡ của Chúa, tôi sinh ra một người.” Sau đó bà sinh ra Abel, em cậu.

Abel gìn giữ bầy cừu, còn Cain làm việc với đất. Sau một thời gian, Cain lấy hoa trái của đất làm lễ vật dâng Chúa. Abel cũng dâng lễ vật – những phần mỡ béo của những con đầu lòng của bầy cừu. Chúa nhìn hài lòng Abel và lễ vật của anh, nhưng Cain và lễ vật của anh thì Chúa không hài lòng. Cain giận lắm, sa sầm mặt.

Chúa nói với Cain: “Sao con lại giận? Sao con lại sa sầm mặt? Nếu con làm điều đúng, chẳng nhẽ con không được công nhận sao? Nếu con không làm điều đúng, tội lỗi núp ở cửa nhà con; nó thèm có con, nhưng con phải chế ngự nó.”

Cain nói với em là Abel: “Ra đồng đi”. Khi họ ở ngoài đồng, Cain xông đến giết Abel, em mình. (PTH dịch).

Cain và Abel là hai con người đầu tiên được sinh ra từ Adam và Eva, hai con người do Chúa nặn. Cain ghen với em ruột của mình là Abel vì Chúa yêu mến Abel hơn Cain. Cain ghen đến mức giết chết em mình. Đây là vụ giết người đầu tiên trong lịch sử nhân loại.

Ngay trong cuốn sách đầu tiên của Thánh kinh, sách Sáng Thế ký, Thánh kinh đã nói đến lòng ghen của con người ngay từ lúc mới được sinh ra.

Ghen với người được Chúa yêu là tranh giành tình yêu của Chúa. Hơn thế nữa, lòng ghen đó chứng tỏ không có lòng tin vào Chúa, tin rằng Chúa yêu tất cả con cái Chúa, nhưng với riêng từng đứa con, Chúa lại có cách dạy dỗ khác nhau.

Vì Chúa biết trái tim nhiều hơn thua của Cain, Chúa muốn nhân cơ hội hai anh em đến với Chúa để dạy cho Cain một bài học. Đó là phải chế ngự tính háo thắng trong mình. Tuy nhiên, Cain đã không học được bài học sâu sắc đó.

Thánh kinh không kể lịch sử. Thánh kinh nói đến trái tim yếu đuối của con người, để con người nhớ mình dễ sa ngã vì thiếu lòng tin đến thế nào.

Chẳng phải ngẫu nhiên mà kinh sách cổ xưa của mọi trường phái cùng nói về một điểm chung của con người. Ấy là lòng ghen giữa người với người, dù đó là anh chị em, đồng nghiệp, đồng môn, vợ chồng… Vì ghen là đầu mối của chết chóc, Phật giáo, Thiên Chúa giáo, Khổng giáo, Lão giáo đều dạy không tranh chấp.

Ta có ít nhất bốn vị thầy lớn dạy ta trở nên quân tử hơn, thượng thiện hơn, thượng căn hơn và công chính hơn. Hãy nghe lời các thầy.

Chúc các bạn một ngày tình yêu.

Phạm Thu Hương