Chào các bạn,

Trong văn hóa VN, từ “vô thường” của nhà Phật luôn mang sắc màu tiêu cực. Các bạn chỉ cần nghe cải lương hay hát chèo kiểu “Ôi, cuộc đời vô thường, em không còn tha thiết cuộc đời, xin cắt tóc quy y nơi cõi Phật,” thì thấy ngày mùi tiêu cực của câu nói.

Nhưng vô thường tự nó trung tính. “Thường” là bất biến, luôn luôn, có thường xuyên, không thay đổi. Ta thấy chữ thường trong thường ngày, thường thường, thường ăn, thường ngủ, bình thường… Vô là không. Vô thường là không thường, nghĩa là ngược lại với thường – luôn thay đổi, không đứng yên…

Nói rằng cuộc đời vô thường, luôn thay đổi, thì thực sự chẳng có gì phải tiêu cực. Giao thông trên đường luôn thay đổi, chẳng bao giờ đứng yên, ta lái xe hằng ngày có sao đâu.

Thiên hạ hay nói kiểu: Đời vô thường nên nhiều đau khổ. Đó thực sự là sai, sao đời hay thay đổi nên nhiều đau khổ được? Đó không đúng lý luận. Tôi đang nghèo rớt mùng tơi, tự nhiên trúng số độc đắc, mua được nhà cửa xe cộ, sao gọi thay đổi đó là khổ được? Rất nhiều khi cuộc đời thay đổi làm ta vui hơn và sướng hơn.

Nói đời vô thường là đau khổ như trong văn hóa Việt là không đúng. Đời thay đổi có thể làm bạn khổ hoặc làm bạn sướng, tùy theo thay đổi thế nào đối với bạn.

Vô thường chỉ làm bạn khổ khi bạn bám vào những thứ bạn đang có. Bạn đang có tiền và bám vào tiền, nhưng đời thay đổi làm bạn cháy túi, và bạn đau khổ vì bạn mất hết tiền. Hoặc bạn có người yêu và muốn sống 1 ngàn năm với nàng, nhưng mới được 1 ngàn ngày nàng đã vẩy tay bye bye, và bạn vật vã vì “đàn bà phụ bạc”.

Nếu cuộc đời thay đổi mà ta chẳng nhức nhối vì ta chẳng bám vào đâu, vì ta biết cái gì mình có cũng đều có thể mất đi, thì chẳng có lý do gì phải khổ khi mất điều này điều kia.

Tiến thêm một bước nữa, vô thường có thể hoàn toàn nhìn với con mắt tích cực. Đời luôn có nhiều thay đổi, nhiều ngạc nhiên, cho nên sống trong đời ta cần luôn chuẩn bị để đối phó tốt với những bất ngờ đó. Như là lái xe trên đường, luôn luôn có nhiều bất ngờ – một anh say lái xe quờ quạng, một cái nón cối ai đó mới làm rớt trên đường, chiếc xe chạy phía trước làm rơi gì đó trước đầu xe mình, ai đó mới làm đổ một lít dầu nhớt trên đường… Nói chung là lái xe thì luôn gặp bất ngờ, vì thế bạn phải luôn để ý quan sát mọi thứ trên đường và luôn chuẩn bị để phanh, lạng, lách… làm đủ thứ để đối phó với bất kì điều gì bạn gặp trên đường. Đó là lái xe.

Lái đời bạn cũng vậy thôi. Bạn sẽ luôn gặp điều mới và điều bất ngờ – mẹ mất, bị trộm xe, bị người yêu bỏ, bị mất việc – đủ mọi thứ có thể đến ngày mai. Điều gì đến bạn cũng phải đối phó và xử lý như tài xế lái xe trên đường.

Và lái xe trên đường là điều tích cực. Đó là sinh hoạt sống của bạn hằng ngày.

Lái cuộc đời mình và ứng phó với mọi bất ngờ xảy ra là điều tich cực, vì đó là sống, là sinh động.

Nếu chẳng có gì bất ngờ đến với mình và mình chẳng có gì phải xử lý, thì đúng là mình đã nằm trong quan tài rồi.

Cho nên hãy nhìn “vô thường tích cực” – vô thường là lý do và cũng là mục đích để chúng ta sống và nhúc nhích.

Chúc các bạn tich cực với vô thường.

Mến,

Hoành

© copyright 2023
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com