Ẩn Ngữ Pauh Catwai*

Con không thể chọn làm đứa con tổng thống Pháp hay cháu đích tôn quốc vương Brunei
con không thể chọn ra đời ở Thái Lan hay Mĩ quốc
con là Chăm ngay ban đầu vỡ ra tiếng khóc
(còn hơn thế: chín tháng mười ngày trước khi vỡ tiếng khóc)
khi con cắm rễ nơi đây
hay khi con lang bạt tận cùng trời
con cứ là Chăm cả lúc cháy lên cùng ngọn lửa cuối đời.

•
Vui sướng chúng ta bị lịch sử bỏ quên
vui sướng chúng ta sống sót
vui sướng chúng ta còn tay bắt, môi hôn cùng những chiều nâng cốc.

•
Thật may mắn – chúng ta có đủ đầu mình và tứ chi
càng may mắn – chúng ta còn cha mẹ anh em bè bạn
nếu rủi ro có thiếu đôi chút chúng ta vẫn may mắn hơn kẻ đã chết.

•
Hãy nâng cốc mừng chúng ta, đứa con của ánh sáng và bóng tối đồng loã
đứa con lớn dậy từ mảnh vụn văn minh tái chế
đứa con của hoàng hôn và của ban mai.

•
Văn hóa Champa là văn hoá đùa vui
chịu chơi cả trong đau khổ.

•
Sông Lu với cánh đồng quê tôi
như thần Shiva với thế giới
Shiva sáng tạo và hủy phá
sông Lu làm lũ lụt và bồi phù sa
khi sông Lu được vạch dòng quy hoạch
nó hết làm lũ lụt
cũng lúc thôi bồi phù sa.

•
Trăm con suối đổ xuôi
trăm dòng suối cao xa những tưởng hợp thành sông cả
mãi lo ưỡn ngực làm cao mỗi con suối xanh tự đi tiêu tán ở lưng đồi.

•
Đất đắng dưới chân không chịu xới
tôi mãi đợi mùa ngọt tự trời.

•
Phan Rang anh bốn mùa khô khát
bão đổ phương em quê anh mới trận mưa
vụ ngô đặng, vụ đậu đặng sao anh cứ nghe mất mát
về quê anh đi em, biết đâu theo gót em mưa nắng thuận hoà.

•
Sau Lễ Tẩy trần tháng Tư năm nay
cả con sẻ nhỏ yếu, cái kiến mọn hèn nhất
cũng có đất để sống, để chơi

•
Giữa thế giới giàu sang vô độ này, cả nền thơ không thể cứu chuộc chúng ta
trong thế giới nghèo túng cùng cực này, một câu thơ cũng có thể cứu vớt chúng ta

•
Tôi còn buồn là tôi còn sống
tôi còn viết là tôi còn yêu
tôi hết yêu là tôi đã chết.

Inrasara

* Pauh Catwai là một arya Chăm, lời thơ bí hiểm, mang tính ẩn ngữ…

The Riddle of Pauh Catwai

I could not choose to be a child of the President of France
or a grandchild in direct line of the King of Brunei
I could not choose my birthplace in Thailand or America
I am a Cham since the first cry in life
(more than that: nine months and ten days before the first cry)
Either when I am rooted here
Or when I wander to the last horizon
I am still a Cham, even when I burn up with the pyre at the end of life.

Be joyful when we are forgotten by history
Be joyful when we survive
Be joyful when we still could shake hands, kiss, and drink in the evening.

It’s fortunate that we have our heads, bodies, and four limbs intact
More fortunate that we still have parents, siblings, and friends
If by mishap something is lacking, we are still happier than the dead.

Raise your cups to congratulate us, the children of light and darkness in accomplice
The children grown up from the fragments of a recycled civilization
The children of sunset and of dawn.

The culture of Champa is a culture of play
Playful even in sufferings.

The Lu River with ricefields in my native land
Is like the god Shiva with the world
Shiva creates and destroys
The Lu River causes floods and nourishes alluvial soil
When the Lu River is rectified in a program
It ceases to cause floods
But gives alluvial soil no more.

Hundred springs flow down
Hundred haughty springs fancy about the formation of a great river
But each arrogant green spring spends itself in the middle of a hill.

The bitter soil under feet remains unturned
I has always been waiting for a sweet harvest from the sky.

My Panduranga is dry and thirsty in four seasons
A storm in your region means a rain in mine
Even with a good harvest of corn and beans I still feel at a loss
Please come to my land, maybe auspicious weather would follow your heels.

After the Purification Festival in April this year
Even the weak sparrow and the most humble ant
Will have room for living and playing
Either you have faith, or nothing.

In the middle of this rich, immoderate world, the whole of poetry could not save us
In this poor, miserable world, even a poetic line could save us
Either you have faith, or nothing.

I am sad hence I am living
I am still writing means I still love
When I stop loving I am dead.

Translated by Nguyễn Tiến Văn