Thiên chi Đạo kì du trương cung dư?
Cao giả ức chi,
Hạ giả cử chi,
Bất túc giả bổ chi.
Thiên chi Đạo: Tổn hữu dư nhi bổ bất túc.
Nhân chi đạo tắc bất nhiên:
Tổn bất túc dĩ phụng hữu dư.
Thục năng hữu dư dĩ phụng thiên hạ?
Duy hữu Đạo giả.
Thị dĩ thánh nhân:
Vi nhi bất thị,
Công thành nhi bất xử,
Kì bất dục kiến hiền.

Đạo Trời ư? khác nào cây cung giương lên:
Chỗ cao thì ép xuống,
Chỗ thấp thì nâng lên,
Có dư thì bớt đi,
Không đủ thì bù vào.
Đạo của Trời: Bớt chỗ dư bù chỗ thiếu.
Đạo của Người thì không vậy:
Bớt chỗ thiếu bù chỗ dư.
Ai đâu có dư để bù cho thiên hạ?
Nếu không phải kẻ đã được Đạo!
Bởi vậy thánh nhân:
Làm mà không cậy công,
Công thành rồi không ở lại,
Không muốn ai thấy tài hiền của mình.

Nhân chi sinh dã nhu nhược,
Kì tử dã kiên cường.
Vạn vật thảo mộc chi sinh dã nhu thuý,
Kì tử dã khô kháo.
Cố,
Kiên cường giả,
Tử chi đồ;
Nhu nhược giả,
Sinh chi đồ.
Thị dĩ binh cường tắc bất thắng;
Mộc cường tắc chiết.
Cố,
Kiên cường xử hạ;
Nhu nhược xử thượng.

Người khi mới sinh thì mềm yếu,
Mà khi chết thì cứng và mạnh.
Vạn vật cây cỏ mới sinh thì mềm dịu,
Mà khi chết thì khô héo.
Nên,
Cứng và mạnh,
Là bạn của chết;
Mềm và yếu,
Là bạn của sống.
Ấy nên binh mạnh thì không thắng;
Cây mạnh thì ắt gãy.
Ấy nên,
Cứng và mạnh ở bậc dưới;
Mềm và yếu ở bậc trên.

Dân chi cơ,
Dĩ kì thượng thực thuế chi đa,
Thị dĩ cơ.
Dân chi nan trị,
Dĩ kì thượng chi hữu vi.
Thị dĩ nan trị.
Dân chi khinh tử,
Dĩ kì cầu sinh chi hậu,
Thị dĩ khinh tử.
Phù duy vô dĩ sinh vi giả.
Thị hiền ư quí sinh.

Dân mà đói,
Là vì trên bắt thuế nhiều,
Nên mới đói.
Dân mà khó trị,
Là vì trên dùng đạo hữu vi,
Nên mới khó trị.
Dân mà khinh chết,
Là vì trọng cầu sự sống,
Nên mới khinh chết.
Kẻ nào không làm gì cả để sống,
Ngoan hơn kẻ cố “làm” để sống.

Dân bất uý tử,
Nại hà dĩ tử cụ chi?
Nhược sử dân thường uý tử.
Nhi vi kì giã.
Ngô đắc chấp nhi sát chi.
Thục cảm?
Thường hữu tư sát giả sát.
Phù đại tư sát giả sát,
Thị vị đại đại tượng trác.
Phù đại đại tượng trác giả,
Hi hữu bất thương kì thủ hĩ.

Dân bất uý tử,
Làm sao lấy chết doạ đó.
Nhược bằng khiến dân thường sợ chết.
Và lại có người phạm pháp,
Ta bắt được và giết đi,
để không ai dám vi phạm.
Ai dám làm việc đó?
Thường có Đấng Tư sát để mà giết.
Nay ta lại thế Đó mà giết,
Có khác nào thế tay thợ đẽo.
Thế tay thợ đẽo,
Ít thấy chẳng bị đứt tay.

Dũng ư cảm tắc sát,
Dũng ư bất cảm tắc hoạt.
Thử lưỡng giả hoặc lợi hoặc hại.
Thiên chi sở ố, Thực tri kì cố?
Thị dĩ thánh nhân do nan chi.
Thiên chi đạo:
Bất tranh nhi thiện thắng.
Bất ngôn nhi thiện ứng.
Bất triệu nhi tự lai.
Xiển nhiên thiện mưu.
Thiên võng khôi khôi,
Sơ nhi bất thất.

Cái dũng của sự dám làm thì chết,
Cái dũng của sự không dám làm thì sống.
Hai cái đó, hoặc có lợi, hoặc có hại.
Cái chỗ ghét của Trời,
Ai hay được duyên cớ?
Bậc thánh cũng cấp chỗ khó đó!
Đạo của Trời:
Không tranh mà lại thắng;
Không nói mà có kẻ nghe;
Không gọi mà tự đến.
Thong thả mà xong việc.
Lưới trời lồng lộng,
Thưa mà chẳng lọt.

Dân chi uý uy,
Tắc đại uy chí.
Vô hiệp kì sở cư,
Vô yếm kì sở sinh.
Phù duy bất hiệp,
Thị dĩ bất yếm.
Thị dĩ thánh nhân,
Tự tri bất tự kiến.
Tự ái bất tự quí.
Cố,
Khử bỉ thủ thử.

Dân mà không sợ cái đáng sợ,
Tất cái sợ lớn phải đến.
Đừng chê hẹp chỗ ở của mình,
Đừng chán đời sống của mình.
Vì ta không chê,
Nên ta không chán.
Bởi vậy thánh nhân,
Biết mình mà không tự xem là sáng.
Yêu mình mà không quí mình.
Nên,
Bỏ đây mà giữ đó.

Tri bất tri thượng,
Bất tri tri bệnh.
Phù duy bệnh bệnh,
Thị dĩ bất bệnh.
Thánh nhân bất bệnh,
Dĩ kì bệnh bệnh,
Thị dĩ bất bệnh.

Biết mà cho là không biết, thì cao,
Không biết mà cho là biết, thì bệnh.
Biết đó là bệnh,
Thì không bệnh nữa.
Thánh nhân không bệnh,
Vì biết đó bệnh,
Nên không bệnh nữa.

Ngô ngôn
Thậm di tri,
Thậm dị hành.
Thiên hạ
Mạc năng tri,
Mạc năng hành.
Ngôn hữu tông,
Sự hữu quân.
Phù duy vô tri,
Thi dĩ bất ngã tri.
Tri ngã giả hi,
Tắc ngã giả quí.
Thị dĩ thánh nhân
Bị hạt hoài ngọc.

Lời của ta
Rất dễ hiểu,
Rất dễ làm.
Thế mà thiên hạ
không hay hiểu,
không hay làm.
Lời của ta có gốc,
Việc của ta có chủ.
Vì thiên hạ không hiểu được cái chỗ đó,
Nên không hiểu được ta.
Hiểu ta, ít kẻ,
Nên ta mới quí.
Vì vậy bậc thánh nhân,
Ngoài mặc bó vải, mà lòng đầy châu ngọc.