Chào các bạn,

Sáng Chúa Nhật, sau khi dạy giáo lý xong đã gần mười một giờ, mình đến tìm em A Prin hỏi: Có đi chăn bò không, cho mình đi với? Em A Prin nói: Có, nhưng bây giờ phải về ăn cơm, rồi mang theo cơm tối vì về trễ lắm! Mình hỏi em A Prin mang cơm tối và mang gì nữa không? Em nói Yăh mang chai nước và cơm tối không cần mang rau, ra đó mình tìm thức ăn cho Yăh! Yăh ở nhà khi nào mình kêu thì đi. Nói xong, em A Prin chào mình đi về. Nhà em ở phía sau nhà thờ, cách nhà xứ chừng 200 mét. Continue reading Muốn làm chủ tịch xã →

Chào các bạn,

Xã Ea Yiêng tuy là một xã dân tộc người Sêđăng nghèo, nhưng trong xã có tất cả năm lò gạch của người Kinh, và công nhân trong các lò gạch này hầu hết là anh em đồng bào trong Buôn Làng mình đang sống. Công việc trong các lò gạch rất đa dạng: Đàn ông thanh niên đa số làm các công việc nặng như: Đốt lò nung gạch làm gòn… phụ nữ chuyển hoặc xếp gạch… Tiền công được tính trả theo công việc và theo ngày. Continue reading Phải đi học →

Chào các bạn,

Đường tránh lũ của Buôn Hằng – nối Buôn Hằng với Thị trấn Phước An – là đường đất dài khoảng 13 km do Buôn Làng cùng nhau góp công góp sức để làm. Hai bên đường có một số rãy cà phê cũng như rãy điều nên xe công nông của người Kinh ngoài Thị trấn vào làm rãy đi lại rất nhiều. Cuối đường tiếp nối với Buôn Làng là những lò gạch nên những xe to chở gạch cũng đi qua đường này. Vì vậy mà đường rất nhanh hư. Cứ sau mỗi mùa mưa là anh em Buôn Làng lại ra sửa đường, đắp lại những vũng những hố trũng do các xe to chở gạch và xe công nông gây ra. Continue reading Người lấp hố →

Chào các bạn,

Hiện nay các luật của hôn nhân Kitô giáo đang tác động và ảnh hưởng mạnh trên anh em Buôn Làng, nhất là ở những Buôn Làng toàn tòng như Buôn Làng mình đang ở, nhưng không phải vì thế mà có thể làm mất đi hoặc thay đổi được những tập tục hôn nhân đã có từ lâu đời của anh em đồng bào sắc tộc.

Mới cách đây một tuần, tình cờ mình đi ngang qua nhà mẹ Ph đang lúc mẹ Ph phơi mì trước sân, nhìn thấy mình, mẹ Ph chào và mời mình vào nhà chơi. Chính lần vào chơi này, qua nói chuyện với mẹ Ph, mình mới hiểu thêm về tập tục hôn nhân lâu đời của anh em đồng bào Buôn Làng, nhờ như vậy mình mới hiểu tại sao anh em đồng bào Buôn Làng gần như mười đôi yêu nhau, thì hết chín đôi có con trước khi đến lãnh nhận Bí Tích Hôn nhân của Kitô giáo. Continue reading Tập tục hôn nhân →

Chào các bạn,

Ở với các em học sinh Lưu Trú sắc tộc, điều làm mình khó chịu nhất là các em không biết lo trước, không hề biết chuẩn bị trước một chuyện gì, dầu là chuyện to hay chuyện nhỏ, chuyện gì cũng để sát nút mới thưa, mới trình, mới báo… Để khắc phục chuyện này, mình dặn các em: Ngày mai đi học, cần xin gì thì sau khi dùng cơm tối xong là đến xin, không để đến sáng mai, khi còn vài phút nữa là đến giờ đi học thì mới quýnh quáng đến xin là không được! Continue reading Còn nằm dưới bụng →

Chào các bạn,

Chiều Thứ Sáu, các mẹ biết mình về nhà trong Buôn nên đến chơi. Mình nói các mẹ ra vườn cắt rau về ăn, vì nhà các mẹ không có nước nên không trồng rau được, còn nhà mình sử dụng giếng khoan nên mặc dầu trời rất nắng nhưng vẫn có nước để trồng tưới rau.

Các mẹ vừa cắt rau vừa nói chuyện. Mẹ Ke nói: Tội các Yăh ở đây! Người dân tộc mình không biết nấu ăn, các Yăh về đây lâu rồi mà không được mời đi ăn cơm! Mình cười và nói: Đúng đó! Yăh về tám tháng rồi mà chưa được đi ăn cơm nhà mẹ nào trong Buôn mình cả. Đến Thứ Bảy này, các mẹ cho Yăh ăn cơm trưa với! Mình nói xong các mẹ cười và mẹ Ke nói: Mẹ Thép, trưa mai mời các Yăh ăn cơm hể? Vì trong các mẹ ở đây, mẹ Thép có học nên mời các Yăh trước hể? Continue reading Đãi rau rừng →

Chào các bạn,

Ở Buôn Làng, mỗi gia đình được xã chia cho một số đất ruộng, theo như số đất họ đã phát hoang được khi họ mới đến định cư lập nghiệp. Tính chung mỗi gia đình được khoảng ba hoặc bốn sào ruộng, và ở vùng này mỗi năm anh em Buôn Làng làm hai vụ lúa: Vụ mùa lúa chính chủ yếu nhờ vào thời tiết nắng mưa của trời đất, và vụ mùa lúa đông xuân nhờ vào nước xả ở các đập. Continue reading Mót lúa →

Chào các bạn,

Hôm nay ra đám ruộng của thôn Năm – nơi mọi người đang đổi công gặt lúa rất đông và rất vui, tình cờ mình gặp em A Sơm cũng đang gặt lúa ở đó. Khi nói chuyện với em A Sơm, mình tưởng mình đang sống ở thế kỷ thứ mười lăm hoặc mười sáu, chứ không nghĩ mình đang ở vào thế kỷ thứ hai mươi mốt tân tiến này !

Em A Sơm nói với mình: Cách đây hai tuần, em A Sơm cùng với bốn bạn nam khác, tuổi từ mười tám đến hai mươi, cùng là người ở thôn Năm và nhà cũng ở gần nhau, rủ nhau xuống Sài Gòn xin vào làm việc trong công ty giày. Em A Sơm không nhớ tên công ty nên mình cũng không biết tên công ty.

Continue reading Không mở cái đầu →

Chào các bạn,

Ở với các em học sinh Lưu Trú sắc tộc một thời gian dài, nhưng mãi sau này mình mới phát hiện ra các em không bao giờ biết năn nỉ, dù chuyện xảy đến với các em là chuyện to hay chuyện nhỏ, chuyện đó có thể ảnh hưởng đến cả cuộc đời các em sau này như: Các em bị đuổi học hoặc các em bị mời ra khỏi nhà Lưu Trú trả về gia đình… thì các em cũng không bao giờ năn nỉ, cứ im lặng đi! Chính vì vậy mà thời gian đầu, khi mình mới về môi trường Lưu Trú sắc tộc, đã xảy ra không biết bao nhiêu là chuyện dở khóc dở cười vì tính không năn nỉ của các em! Continue reading Tính không năn nỉ →

Chào các bạn,

Mình đang soạn bài trong phòng thì được báo có khách. Ra nhà khách, mình ngạc nhiên khi thấy hai em học sinh nam Lưu Trú sắc tộc Buôn Ma Thuột đến thăm. Một trong hai em là em Y Nuôi, còn em kia lớn hơn em Y Nuôi là học sinh mới sau này nên mình không biết. Lúc nói chuyện, mình được biết em lớn tên A Trung – học sinh lớp Mười một, gia đình em ở Buôn Hằng I, thuộc xã Ea Uy. Em được về nhà hai ngày nên em Y Nuôi xin đi theo em A Trung đến thăm mình. Em Y Nuôi năm nay học lớp Tám, mùa hè mình đổi đi, em Y Nuôi mới học lớp Năm. Ngồi nói chuyện nhắc lại chuyện trước đây, mình hỏi: Em Y Nuôi còn nhớ chuyện bán chôm chôm không? Em cười và nói: Hôm đó nghĩ thế nào cũng được khen, không ngờ phải đi tìm người đòi lại chôm chôm, mệt và sợ gần chết! Mình nói với em Y Nuôi: Có như vậy mới có chuyện để nhớ và có thêm kinh nghiệm để sống, phải không? Continue reading Chuyện bán chôm chôm →

Chào các bạn,

Hôm nay, mình chạy xe vòng vòng tìm đường để lên ngọn núi – nơi anh em Buôn Làng đang đào mì nhưng không lên được vì đường quá dốc và quá xấu. Khi xe chạy đến một khúc đường vừa lên dốc vừa lồi lõm, chật hẹp rất khó đi, thì gặp một đàn bò năm con. Đi chăn là hai em nhỏ và mẹ Hal. Phía sau đàn bò là một em trai khoảng bảy tuổi đang cỡi trên lưng con nghé (con trâu con). Nhìn em nhỏ rất hạnh phúc. Continue reading Túi cơm của em →

Chào các bạn,

Mình ở trong Buôn Làng thấy có nhiều món ăn của anh em đồng bào sắc tộc bỗng dưng trở thành món độc của người Kinh của các đại gia như: Món thịt chuột đồng kho gừng, món măng khô, món thịt rắn, món canh lá nhíp, món gà heo nướng mọi… Cũng vì vậy mà mỗi lần nhà có khách, mình cũng thường làm những món gọi là đặc sản hoặc là hàng độc của Buôn Làng để mời. Cách đây hai tuần, nhà mình có ba người khách dùng cơm tối đã được báo trước nên mình cũng có món thịt chuột đồng kho gừng cùng các món linh tinh cộng thêm món bún măng gà. Continue reading Măng ở Lưu Trú sắc tộc →

Chào các bạn,

Sống trong Buôn Làng, mình thấy anh em Buôn Làng bị bệnh đau mắt và bệnh ghẻ rất nhiều, không phải chỉ ở trẻ em mà ngay cả người lớn cũng bị. Mình biết nguyên nhân là do điều kiện cũng như môi trường sống không hợp vệ sinh. Vì vậy, mỗi lần có dịp gặp gỡ các giới hoặc trong các lớp giáo lý, mình luôn luôn nhắc cũng như dạy cho họ cách sống, cách giữ vệ sinh sạch sẽ, từ việc thay áo quần, tắm giặt hằng ngày cho đến dọn dẹp nấu nướng, chăn nuôi, thậm chí còn phát cho mỗi gia đình hai cái bấm móng tay và những ngày nghỉ mình còn bỏ thời gian ra cắt tóc cho các em…

Biết anh em Buôn Làng tiếp thu chậm kèm theo hay quên, nên mình nhắc suốt liền tù tì mấy tháng chứ không phải chỉ nhắc một sáng một chiều, nên có chuyện như thế này: Continue reading Lời cầu nguyện hợp vệ sinh →

Chào các bạn,

Mỗi chiều thứ Sáu, mình đều về nhà trong Buôn. Mùa này, gần như nhà nào cũng có mì khô trong nhà nên mình chỉ cần đứng trong sân chừng vài phút nhìn ra con đường đất bên hông nhà, là thế nào cũng thấy một số em nhỏ ra quán đổi mì khô cho mẹ.

Và chiều nay cũng vậy, vừa mới ở ngoài Lưu Trú về cho xe vào nhà, quay ra định đóng cửa thấy một em gái khoảng mười sáu tuổi đang cầm một cái bao không đi ngang qua. Mình gọi em lại và trên xe còn một ít kẹo nên cầm ra đưa cho em và hỏi chuyện em. Continue reading Đổi mì khô →