Chào anh chị em,

Rất nhiều bạn trẻ ngày nay không biết được làm việc không lương thường là được vinh dự hiếm có để học việc và tiến thân lớn trong tương lai.

Để mình kể cho các bạn chuyện của mình trước. Hồi mình đang học luật năm cuối chương trình Tiến sĩ Luật ở Mỹ, có một lần mình làm gì đó và đứng đón xe bus ở một trạm gần tòa án địa phương. Đứng nói chuyện với một ông già hiền hậu cũng đang đợi xe bus, một hồi mình hỏi: “Bác làm việc gì?” Ông nói: “Tôi là chánh án của tòa án này,” ông chỉ tay về phía tòa án. Mình nói: “Ô, hay quá. Cháu đang học luật. Bác có việc gì cho cháu làm không?” Ông nói: “Tôi rất muốn có thêm một trợ lý như cậu. Nhưng tôi không có ngân sách.” Mình nói: “Không sao hết. Cháu làm không lương cho Bác. Cháu chỉ cần kinh nghiệm.” Thế là ông nói: “Được, ngày mai vô gặp tôi để bắt đầu làm việc.”

Thế là mình bắt đầu làm trợ lý cho chánh án (ông tòa cao nhất trong tòa án). Thực sự là nghiên cứu các vụ kiện của chánh án, và soạn thảo đề nghị nên quyết định mỗi vụ kiện thế nào. Nghĩa là mình đang “xử” các vụ kiện như một thẩm phán (ông tòa). Chánh án đọc đề nghị của mình và chỉnh sửa để thành kết luận của chánh án. Bao nhiêu sinh viên luật có kinh nghiệm đó?

Và kinh nghiệm đó là điểm lớn trong CV của mình, cho nên sau khi ra trường, Chính phủ liên bang bốc mình về ngay Washington làm việc (lúc đó mình đang ở tiểu bang Wisconsin, cách thủ đô 1300 km). (Và một Court of Appeal – Tòa Chống Án – Liên bang cạnh Washington cũng muốn interview mình, nhưng mình từ chối vì đã đồng ý làm việc với Chính phủ).

Đa số các việc không lương đều quan trọng như thế. Khi một tổ chức muốn bạn làm việc không lương, đó là Tổ chức biết rằng việc không lương đó ảnh hưởng cực lớn đến tương lai của bạn, và Tổ chức tuyển bạn vào để dạy nghề cho bạn, và dạy các quan hệ cao cấp cho bạn, để bạn sẽ thành lãnh đạo lớn. Nói rõ ra là Tổ chức muốn dạy dỗ bạn để thành lãnh đạo lớn, mà không tính học phí bạn phải trả – bạn không trả một đồng học phí nào. Đó là tinh thần “Thế hệ đàn anh xây dựng thế hệ đàn em” trong nghề.

Và số người được tuyển vào chỉ một vài chức vụ không lương như thế rất ít – thường là chỉ một hai sinh viên hàng đầu, hạng danh dự, mới được tuyển vào. Ví dụ:

Chỉ một vài sinh viên luật hàng số 1 của trường luật được tuyển vào học việc với một công ty luật hàng đầu, với số lương còn thấp hơn lương quét nhà, để được học việc.

Sinh viên Y, Dược, hay mọi sinh viên giỏi khác được nhận thực tập ở các công ty chuyên môn cũng vậy, hoặc là không có lương, hoặc là lương chỉ để uống cà phê…

Cuộc đời là như thế, các bạn trẻ. Khi người ta tốt bụng, nhận bạn vào để học nghề, thì bạn đã là trong thiểu số ưu tiên có tiềm năng cao. Dạy nghề là việc rất mệt cho người bận rộn, thầy dạy bạn miễn phí, không thu tiền học, là rất tốt cho bạn rồi.

Bạn đang ngồi trong một chỗ cực tốt để học nghề và xây dựng tương lai rất cao cấp.

Hãy cảm ơn thầy và làm việc như bạn được trả 100 đô một giờ. Đó là cách cho thầy biết mình là ai.

Với yêu thương,

Hoành

o0o

Non-paying Jobs

Dear Brothers and Sisters,

Many young people today don’t realize that working for free is often a rare opportunity for learning and significant career advancement.

Let me tell you my story first. When I was in my final year of my Doctor of Laws program in the US, I was waiting for a bus at a stop near the local courthouse. I was talking to a kind old man who was also waiting for the bus. After a while, I asked, “What do you do?” He said, “I’m the chief judge of this courthouse,” pointing towards the courthouse. I said, “Oh, that’s great! I’m studying law. Do you have any work for me?” He said, “I’d love to have an assistant like you. But I don’t have the budget.” I said, “That’s okay. I’ll work for you for free. I just need the experience.” So he said, “Okay, come see me tomorrow to start working.”

So I started working as an assistant to the chief justice (the highest judge in the court). Essentially, I was doing researching for the chief judge’s cases and drafting recommendations on how to decide each case. Basically, I was handling the cases like a judge. The chief justice would read my recommendations and revise them to become the chief justice’s conclusion. How many law students have that kind of experience?

And that experience was a big plus on my CV, so after my graduation, the Federal Government immediately brought me to work in Washington (at that time I was in Wisconsin, 1300 km from the capital). (And a Federal Court of Appeal near Washington also wanted to interview me, but I refused because I had already agreed to work for the Government).

Most unpaid work is that important. When an Organization wants you to work without pay, it means they know that unpaid work will have a huge impact on your future, and The organization recruits you to teach you a trade and high-level networking skills, so you can become a great leader. To put it bluntly, The organization wants to train you to become a great leader without charging you any tuition – you don’t pay a single penny.

That is the spirit of “The older generation builds up the younerger generation” for the profession.

And the number of people recruited for such unpaid positions is very small – usually only one or two top students, honors graduates, are selected. For example:

Only a few top law students from law school are recruited for internships at a leading law firm, with a salary even lower than sweeping floors, just to gain experience.

Medical, pharmaceutical, or any other excellent students who get internships at specialized companies are the same – either unpaid, or paid only enough for coffee…

That’s life, young people. When someone is kind enough to recruit you for a trade, you are already in the privileged minority with high potential. Professional training is very tiring for busy people, and the teacher at The organization teaches you for free. No tuition fees, no fees charged, that is a very good deal for you.

You are in an excellent position to learn a trade and build a very high-level future.

Thank your teacher and work as if you were being paid $100 an hour. That’s how you show your teacher who you are.

With compassion,

Hoành

o0o

© copyright 2026
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com