Tình trạng xả thải ra sông ngòi tại TP.HCM đang ở mức đáng báo động, xuất phát từ nước thải sinh hoạt chưa xử lý, hoạt động công nghiệp và rác thải đô thị ngày càng gia tăng. Hệ quả là nhiều sông, kênh rạch bị ô nhiễm nghiêm trọng, chất lượng nước suy giảm, hệ sinh thái bị tổn hại và trực tiếp đe dọa sức khỏe cộng đồng.
Nếu không có biện pháp quản lý chặt chẽ nguồn thải, đầu tư đồng bộ hệ thống xử lý và nâng cao ý thức người dân, tình trạng ô nhiễm sẽ tiếp tục trầm trọng, cản trở sự phát triển bền vững của thành phố.
Nguyễn Bảo Ngọc
- TPHCM: Báo động thực trạng ô nhiễm kênh rạch
- Nan giải bài toán rác thải và nước thải đô thị tại TP Hồ Chí Minh
- Môi trường là vấn đề tâm linh? (anh Hoành)
***
TPHCM: Báo động thực trạng ô nhiễm kênh rạch
Thứ Hai, 24/03/2025 07:50
(CATP) Nước đen sánh, rác kết thành bãi, mùi hôi thối lan tỏa là thực trạng của phần lớn kênh rạch trong lòng đô thị TPHCM hiện nay. Sự ô nhiễm trầm trọng đã ảnh hưởng nặng nề lên đời sống thị dân, đặc biệt là cuộc sống trên rác và nước thải độc hại của hàng chục ngàn hộ gia đình xung quanh… Báo cáo mới nhất của Sở Tài nguyên và Môi trường TPHCM về chất lượng môi trường nước, trong đó hệ thống kênh rạch nội thành đang ở mức kém đến ô nhiễm rất nặng.
Vấn đề dai dẳng
Rạch Xuyên Tâm nối kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè (Q.Bình Thạnh) với sông Vàm Thuật (Q.Gò Vấp) là một ví dụ. Con rạch này dài hơn 6km, là đường tiêu thoát nước thải chủ đạo cho khu vực Q.Bình Thạnh (với khoảng 40.000 m3/ngày chưa qua xử lý), thế nhưng hàng chục năm qua dường như bị “bỏ quên” nên cảnh ô nhiễm vô cùng khủng khiếp. Gần 2.000 hộ dân đang sinh sống bên con rạch này phải luôn trong cảnh ăn, ngủ trên rác và nước thải.
Bà Huỳnh Thị Mười (nhà nằm ngay bên bờ rạch, P15, Q.Bình Thạnh) cho hay, cách đây khoảng 25 năm, con rạch này mới bắt đầu ô nhiễm, rác thải xuất hiện ngày một nhiều nhưng chẳng thấy ai thu gom, nạo vét. Gần đây, việc cải tạo kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè còn làm hạn chế dòng tiêu thoát, dẫn đến rác dồn ứ chất đống, ô nhiễm càng thêm trầm trọng.
Nỗ lực làm sạch dòng chảy của công nhân vệ sinh đô thị
Dọc theo con rạch, điều dễ nhận ra là mùi hôi thối bốc lên nồng nặc, thậm chí đi xa hàng cây số vẫn còn nghe thấy. Hầu như toàn tuyến đều trong cảnh rác tồn đọng, nước đen kịt, đầy ruồi muỗi, chuột, gián… Khu vực bị ô nhiễm nặng nhất là đoạn qua đường Bùi Hữu Nghĩa và đường Nguyễn Xuân Ôn (P15, Q.Bình Thạnh). “Tôi sống vài chục năm ở đây rồi. Trước thì có đỡ hơn, chứ giờ con rạch đã quá tồi tệ, lúc nào cũng đầy rác và thực sự không dọn dẹp nổi” – bà Mai (70 tuổi, sống ở đây) bức xúc.
Kênh 19-5 (chảy qua các quận: Bình Tân, Tân Phú và Tân Bình) cũng được xem là một trong những tuyến kênh có mức độ ô nhiễm nặng nhất ở TP hiện nay. Theo cơ quan chức năng, con kênh này bị ô nhiễm phần lớn là do người dân vứt rác bừa bãi xuống kênh. Mặc dù chính quyền địa phương đã đưa ra nhiều giải pháp như tuyên truyền vận động không xả rác, ra quân xử lý buôn bán lấn chiếm lòng lề đường ven kênh, lắp camera quan sát… nhưng tình trạng vẫn không chuyển biến.
Cách đấy không xa, kênh Hy Vọng, kênh Tân Trụ (thuộc Q.Tân Bình) hàng chục năm qua cũng rơi vào tình trạng “chết”. Việc ngập cục bộ ở khu vực sân bay Tân Sơn Nhất thời gian gần đây được xác định chính là do 2 con kênh này bị ô nhiễm, rác dày đặc bịt dòng chảy, gây ra. Ông Trần Mạnh Hồng (P15) phản ánh, các con kênh này luôn trong tình trạng ùn ứ rác thải, bốc mùi hôi thối, bên cạnh đó càng ngày nó càng bị bức tử thêm bởi tình trạng lấn chiếm không được xử lý.
Khu vực H.Bình Chánh, Q6, Q8 từ lâu đã có hệ thống kênh rạch chằng chịt chảy qua như: kênh Ranh, kênh An Hạ, kênh Đôi, rạch Bàu Trâu, rạch Sáng, rạch Bén, rạch Ụ Cây, rạch Hiệp An…, vừa phục vụ giao thông vừa có chức năng xả thải, tiêu thoát nước, nhưng hiện giờ đang bị cạn dần do tình trạng bồi lắng, chất bẩn lưu lại không được xử lý. Đi qua khu vực này, dễ nhận thấy là dòng cạn kiệt, nước đen ngòm, mặt kênh luôn chứa đầy rác, mùi hôi thối bốc nồng nặc.
Hiện đang có hàng chục ngàn hộ sinh sinh sống bên các dòng kênh đen
Đáng nói, tại một số tuyến kênh mới cải tạo như: Nhiêu Lộc – Thị Nghè, Tân Hóa – Lò Gốm, Kênh Đôi – Kênh Tẻ, Tàu Hủ – Bến Nghé, cũng đang bị ô nhiễm trở lại. Có nơi đã trở nên trầm trọng khi xuất hiện nhiều rác, nước đen, mùi hôi thối khó chịu. Theo quan sát, nguyên nhân chính là do nhiều điểm kinh doanh như: rửa xe, sửa xe, quán nhậu, cà phê, chợ tự phát… thiếu ý thức, tìm cách đổ rác xuống kênh. Anh Tùng, một cư dân sống trên tuyến kênh Tân Hóa – Lò Gốm, nói: “Con kênh này đã được cải tạo rồi, vậy mà chỉ được một thời gian đầu, người dân chưa kịp phấn khởi thì giờ lại phải chịu cảnh ô nhiễm, hôi thối trở lại”.
Vẫn phải… chờ!
Xử lý ô nhiễm, trả lại môi trường sống quanh các dòng kênh là vấn đề bức thiết đòi hỏi TP phải gấp rút thực hiện. Tuy nhiêu, cho đến nay chỉ có một vài tuyến chính là đã được cải tạo, còn hầu hết những kênh, rạch nhỏ trên địa bàn đều trong cảnh “có giải pháp” nhưng không biết bao giờ mới thực hiện.
Cụ thể như tại địa bàn Q.Tân Bình và Q.Tân Phú, nhằm giải quyết tình trạng ô nhiễm, khơi thông dòng chảy tại các tuyến kênh ở đây, UBND TP đã có chủ trương đầu tư cải tạo các tuyến kênh A41, kênh Tân Trụ, kênh Hy Vọng, mương Nhật Bản… Thế nhưng, các dự án này đều chưa thể thực hiện vì gặp khó khăn về nguồn vốn và thủ tục đầu tư.
Trước bức xúc của người dân, UBND Q.Tân Bình mới đây đã kiến nghị TPHCM cần chỉ đạo sâu sát hơn trong việc giải phóng mặt bằng, nguồn vốn đầu tư, để các dự án trên có thể sớm được triển khai. Một lãnh đạo quận thừa nhận, hiện vẫn không thể nào trả lời câu hỏi của người dân về thời gian thực hiện các dự án trên. Đây là vấn đề nhức nhối khiến chính quyền TPHCM phải trăn trở nhiều năm qua, nhưng giải pháp căn cơ, toàn diện đều rất khó để thực hiện. Không riêng gì Tân Bình, mà tất cả các quận, huyện đều rơi vào tình trạng chung như thế. Vị lãnh đạo này chia sẻ, hiện thực trạng sử dụng đất tại các tuyến kênh, rạch đều rất phức tạp, người dân phần lớn lại có đời sống khó khăn, thiếu ý thức bảo vệ môi trường…, nên nếu tiếp tục để nguyên hiện trạng thì rất khó khăn trong công tác quản lý, xử lý ô nhiễm.
Một đoạn kênh rạch bị ô nhiễm trầm trọng
Điển hình cho sự “bế tắc” trên của TP phải kể đến giải pháp xử lý ở rạch Xuyên Tâm. Rất nhiều năm trước, UBND TP đã phê duyệt dự án nạo vét, cải tạo môi trường, phát triển hạ tầng cho con rạch với vốn đầu tư lên đến hơn 5.000 tỷ đồng, trong đó có việc giải tỏa gần 2.000 hộ dân. Tuy nhiên đến nay dự án vẫn nằm “trên giấy” và tình trạng ô nhiễm thì ngày một thêm trầm trọng.
Theo UBND Q.Bình Thạnh, thực tế quận đã chuẩn bị xong quỹ nhà để bố trí cho người dân trên và ven rạch khi tiến hành di dời, giải tỏa. Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất là kinh phí để bồi thường giải phóng mặt bằng (dự kiến khoảng 1.200 tỷ đồng). “Dự án này đã được TP chấp thuận chủ trương cho nhà đầu tư nghiên cứu, đề xuất phương án xây dựng, chỉnh trang đô thị dọc theo tuyến rạch từ nhiều năm trước. Tuy nhiên, đến nay họ vẫn chưa đưa ra được phương án cụ thể” – một cán bộ phụ trách Phòng Tài nguyên và môi trường quận cho biết.
Mới đây, UBND TP cũng đã giao các sở, ngành liên quan tham mưu, đề xuất nguồn kinh phí để tiến hành công trình cải tạo đoạn kênh 19-5 qua địa bàn P.Bình Hưng Hòa, Q.Bình Tân. Công ty Quản lý khai thác dịch vụ thủy lợi TPHCM làm chủ đầu tư, sẽ tiến hành nâng cấp, nạo vét, khơi thông dòng chảy, cải thiện môi trường dọc tuyến kênh. Ngoài ra, TP cũng giao Q.Bình Tân và Q.Tân Phú chỉ đạo các P.Bình Hưng Hòa, Sơn Kỳ, Tây Thạnh thường xuyên kiểm tra, tuyên truyền, vận động người dân và các cơ sở sản xuất, kinh doanh không xả thải xuống dòng kênh này, cũng như tiến hành xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, không để tái diễn.
Trước hiện trạng con kênh ô nhiễm quá nặng, người dân nơi đây mong mỏi công trình cải tạo sẽ được triển khai để không còn phải sống với rác và nước thải độc hại như hàng bao năm qua. “Gần cả đời ở đây thì cũng chừng ấy thời gian tui sống chung với rác và mùi hôi thối. Đã có rất nhiều đoàn đến đo đạc, kiểm tra nhưng rồi vẫn vậy, không thấy giải quyết gì. Hy vọng lần này họ sẽ làm và người dân chúng tôi chấm dứt thấp thỏm chờ đợi” – ông Đinh Văn Hoàng (P.Bình Hưng Hòa) bày tỏ.
CHÂU HỒNG KIỆT
***
Nan giải bài toán rác thải và nước thải đô thị tại TP Hồ Chí Minh
Long Hiếu
VTV.vn – Nhiều năm qua, TP Hồ Chí Minh vẫn đối mặt tình trạng ô nhiễm môi trường đô thị nghiêm trọng, khi rác thải, nước thải và kênh rạch xuống cấp ảnh hưởng đời sống người dân.
Hôm nay (28/10) tại kỳ họp thứ 10, Quốc hội dành cả ngày để thảo luận về Báo cáo của Đoàn giám sát của Quốc hội về việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo vệ môi trường. Cùng thời điểm này, nhiều dòng kênh ở TP Hồ Chí Minh vẫn oằn mình gánh rác. Từ những con hẻm nhỏ đến các tuyến kênh lớn, rác thải sinh hoạt, nước thải chưa qua xử lý vẫn xả trực tiếp ra môi trường, khiến nỗ lực làm sạch đô thị trở nên gian nan.
Những ngôi nhà lụp xụp ven kênh được xem là một trong những nguyên nhân chính khiến dòng kênh ngày càng ô nhiễm. Khu vực này phần lớn không có hệ thống thoát nước đạt chuẩn, nước thải sinh hoạt xả thẳng xuống kênh, rác thải tích tụ gây tắc nghẽn, tạo thành vòng luẩn quẩn khó giải quyết.
Không chỉ riêng kênh Nước Đen hay rạch Xuyên Tâm, nhiều tuyến kênh khác như kênh A1, kênh Hy Vọng và một số kênh nội đô khác của TP Hồ Chí Minh cũng rơi vào tình trạng nước chuyển màu đen đặc, rác thải ùn ứ. Mùi hôi thối bốc lên mỗi ngày, khiến cuộc sống người dân quanh khu vực bị ảnh hưởng nặng nề.
Thực tế đáng buồn là nhiều khu vực được chính quyền cắm biển “cấm đổ rác” lại trở thành điểm tập kết rác bất đắc dĩ. Những tấm biển cảnh báo nằm chơ vơ giữa đống rác chất cao, tạo nên hình ảnh phản cảm ngay giữa lòng đô thị.
Thành đoàn TP Hồ Chí Minh đóng vai trò nòng cốt trong các hoạt động làm sạch môi trường, thường xuyên tổ chức chiến dịch vệ sinh hàng tuần. Các hoạt động tập trung thu gom rác tại hẻm nhỏ, khu vực ven kênh rạch và điểm tập kết rác tự phát, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân nâng cao ý thức phân loại, bỏ rác đúng nơi quy định.
***
Môi trường là vấn đề tâm linh?
Chào các bạn,
Vâng, môi trường là vấn đề tâm linh.
Trong Phật pháp, nhất thiết pháp giai không, tất cả mọi sự đều là một phần của tuyệt đối gọi là Không. Chúng ta và mọi chúng sinh khác và môi trường ta sống đều ở trong Không, như những giọt nước ở cùng nhau trong đại dương Không. Cho nên, khi chúng ta hủy hoại môi trường, chúng ta hủy hoại chính chúng ta và các chúng sinh khác.
Trong Thánh kinh Do thái giáo và Kitô giáo, có nói đến việc Thiên chúa tạo ra loài người (Adam và Eve): “ĐỨC CHÚA là Thiên Chúa đem con người đặt vào vườn Ê-đen, để cày cấy và canh giữ đất đai.” (Genesis 2:15). Tức là nhiệm vụ của con người là quản lý trái đất theo lệnh Thiên chúa. Hủy hoại môi trường là làm sai lệnh Thiên chúa. Và khi Thiên chúa giao ta điều gì, Người muốn chúng ta quản lý để điều đó phát triển và sinh lời, không phải để hủy hoại. (Matt. 25:14-30)
Nói một cách khác, chúng ta luôn nói Mẹ Đất, vì Mẹ Đất sinh ra muôn loài, nuôi dưỡng muôn loài, hủy hoại môi trường là hủy hoại Mẹ Đất, hủy hoại muôn loài kể cả chúng ta.
Chúng ta chỉ có một trái đất để ở, hủy hoại trái đất này thì ta sẽ ở đâu.
Biến đổi khí hậu, bên cạnh làm nước biển dâng cao làm nhiều vùng đất cạnh biển bị mất, còn tạo ra nhiều vấn đề y tế và chiến tranh khắp nơi trên thế giới.
Đây là vấn đề cả thế giới phải lo, mỗi chúng ta phải đóng góp phần nhỏ nhoi của mình để gìn giữ môi trường – giữ các nguồn nước sinh hoạt sạch sẽ, chống phá rừng, không ăn thịt thú rừng (chỉ ăn thịt do các trang trại nuôi), không phung phí điện, không phung phí xăng dầu, trồng cây xanh, không gây ô nhiễm…
Môi trường không chỉ là vấn đề khoa học, đó là vấn đề sức khỏe và chiến tranh. Và quan trọng hơn cả, môi trường là vấn đề tâm linh của mỗi chúng ta.
Chúc các bạn luôn quan tâm đến môi trường.
Mến,
Hoành
© copyright 2015
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com
Đọt Chuối Non 