Chào các bạn,

Bài hát “Xuân và tuổi trẻ” có phần nhạc của nhạc sĩ La Hối và phần lời của nhà thơ, nhà văn kiêm nhà soạn kịch Thế Lữ.

La Hối (tên thật La Doãn Chánh), sinh năm 1920 tại Hội An, trong gia đình người Hoa gốc Quảng Đông. Năm 14 tuổi, La Hối đã bắt đầu sáng tác và thể hiện năng khiếu âm nhạc qua các giai điệu vui tươi, sôi nổi. Năm 16-18 tuổi (1936-1938), La Hối vào Sài Gòn để hoàn chỉnh chương trình học văn hóa và trau dồi thêm nhạc cổ điển Tây phương. Sau đó, La Hối về lại Hội An dạy đàn. (Nguồn).

Trong giai đoạn Nhật chiếm Trung Hoa (1931-1945), chiếm Việt Nam (1940-1945) và chiếm Đông Nam Á, phong trào kháng Nhật nổi lên mạnh mẽ khắp nơi, La Hối đã tham gia tổ chức chống phát xít Nhật (nguồn). La Hối đứng đầu một nhóm Hoa kiều tại VN theo Trùng Khánh (phe Thống Chế Tưởng Giới Thạch) trong tổ chức Quốc Dân Đảng (nguồn).

La Hối sáng tác bài hát này khi mới 24 tuổi (năm 1944). Ban đầu là bản nhạc hòa tấu với tên tiếng Pháp “Le printemps et la jeunesse” (Spring and Youth). Phần lời ban đầu được Diệp Truyền Hoa viết bằng tiếng Hoa (La Hối và Diệp Truyền Hoa là con cháu của hai nhà buôn nổi tiếng phố Hội – nguồn. Diệp Truyền Hoa sau này là giáo sư đại học ở Sài Gòn – nguồn). Diệp Truyền Hoa đặt tên bài hát là “Thanh niên dữ xuân thiên” (Thanh niên với mùa xuân) (nguồn).

Cũng có giai thoại, bạn La Hối là nhà thơ Diệp Truyền Hoa, muốn bài hoà tấu kia phổ biến, có nhiều người nghe hơn nên đề nghị La Hối viết lại thành ca khúc và ông đặt lời. Nhạc sĩ đồng ý nên hai ông đã cùng nhau soạn thành ca khúc “Thanh niên dữ xuân thiên”. Bài hát phổ biến rất nhanh trong cộng đồng Hoa kiều ở Hội An. (Nguồn).

Theo một số giả thuyết, La Hối đã dùng mấy nốt nhạc trong phần dạo khúc mở đầu (introduction) của bài hát là là là là, là là là rê, là là là mí, là là lá fá, là là là sól, là là là lá sól mi đô là, sól mi rề làm mật khẩu liên lạc công tác. (Nguồn).

Quân hiến binh Nhật đã theo dõi và phát hiện những hoạt động này. Vì vậy, một ngày trong tháng 4 năm 1945 (có nơi nói tháng 5), La Hối và 9 đồng đội bị quân Nhật bắt giam vài tháng trước đó, tất cả đã bị đem ra xử tử tại núi Phước Tường (gần phi trường Đà Nẵng), tất cả chôn chung một hố. La Hối khi đó 25 tuổi.

Sau khi Nhật đầu hàng đồng minh (cuối năm 1945), Ngũ bang Trung Hoa Lý Sự Hội ở Hội An đã tiến hành cải táng 10 liệt sĩ Trung Hoa này tại nghĩa trang Thanh Minh và lập đài kỷ niệm tưởng nhớ những người anh hùng đã hy sinh trong cuộc chiến đấu chống phát xít Nhật. (Nguồn).

Năm 1946, nhà thơ, nhà văn kiêm nhà soạn kịch Thế Lữ cùng đoàn kịch Anh Vũ đi lưu diễn khắp đất nước. Hành trình này ông định xuyên Việt dọc quốc lộ, vào Sài Gòn, qua Campuchia rồi mới trở ra Bắc. Đoàn Ca vũ nhạc kịch Anh Vũ bấy giờ ngoài Thế Lữ và vợ – nghệ sĩ Song Kim, cùng nhiều nghệ sĩ nổi tiếng khác còn có các nhạc sĩ Văn Chung, Bùi Công Kỳ, Nguyễn Xuân Khoát… Khi đến Hội An, Thế Lữ mới nghe nhạc bản “Thanh niên dữ Xuân thiên” của La Hối, lời Hoa của Diệp Truyền Hoa. (Nguồn).

Thế Lữ đã xin phép gia đình nhạc sĩ được viết lời cho nhạc phẩm giá trị này. Sau đó, Nguyễn Xuân Khoát soạn hòa âm, Văn Chung soạn vũ điệu và khi trình diễn đã làm nức lòng người dân phố Hội. (Nguồn).

Bài hát ban đầu được nhà xuất bản Đón Gió xuất bản vào năm 1954, với phần lời đầy đủ bao gồm lời Việt và lời Hoa, được nhà xuất bản này tái bản lại 4 lần trong hai năm từ năm 1954 đến 1956. Các phiên bản tái bản về sau của nhà xuất bản Đón Gió vào năm 1956, nhà xuất bản Tinh Hoa và nhà xuất bản Diên Hồng vào năm 1960 và 1961 đều lược bỏ phần tiếng Hoa, chỉ để lại lời bài hát tiếng Việt, với tên Việt là “Xuân và tuổi trẻ”. (Nguồn).

Ở Hội An bây giờ có con đường mang tên nhạc sĩ La Hối.

Mời các bạn cùng thưởng thức bài hát này nhé.

Chúc các bạn mùa xuân luôn tươi trẻ.

PTH

***

1. Xuân Và Tuổi Trẻ (La Hối) – Thái Thanh (Album: Băng Nhạc Shotguns 12)

2. Xuân và tuổi trẻ (La Hối-Thế Lữ) – Thúy Nga Opera

Xuân và tuổi trẻ